Metin Oktay (2 Şubat 1936, İzmir – 13 Eylül 1991, İstanbul), kariyeri boyunca elde ettiği istatistikler ve kırdığı rekorlar nedeniyle "Taçsız Kral" lakabıyla tanınan Türk futbolcu, teknik direktör ve spor yazarıdır. Profesyonel kariyerinin büyük bölümünü Galatasaray’da geçirmiş, Süper Lig’de altı kez gol kralı olmuş ve çeşitli ulusal ile uluslararası istatistiksel başarılara ulaşmıştır.^【1】

Metin Oktay İnfografiği (Anadolu Ajansı)

Doğumu ve Ailesi

Metin Oktay, 2 Şubat 1936 tarihinde İzmir'in Karşıyaka ilçesinde dünyaya gelmiştir. İşçi sınıfına mensup bir ailenin çocuğu olarak doğan Oktay'ın babası, fabrikada makine işçisi olarak çalışarak geçimini sağlayan Hasan Oktay'dır; annesi ise ev hanımı Fatma Oktay'dır. Ailesinin bu yapısı, onun hayatının ilk yıllarının ve karakterinin Karşıyaka'da şekillenmesine zemin hazırlamıştır.^【2】

Eğitim Hayatı

Eğitim hayatına doğup büyüdüğü ilçede yer alan Karşıyaka Soğukkuyu İlkokulunda başlamıştır. Ancak eğitiminin ilerleyen dönemlerinde, babası Hasan Oktay'ın iş tayini nedeniyle ailenin taşınması gerekmiş ve bu durum Metin Oktay'ın da okul değiştirmesine sebep olmuştur. Bunun üzerine ilköğrenimine Alsancak İlkokulunda devam eden Oktay, bu okuldan başarıyla mezun olmuştur. Lise çağına geldiğinde eğitimine ilk olarak İnönü Lisesinde başlamış olsa da bu okuldaki eğitimi uzun sürmemiştir. Babasının özel isteği ve yönlendirmesi neticesinde mesleki bir alana yönelerek İnönü Lisesinden ayrılmış ve Mithatpaşa Erkek Sanat Enstitüsüne geçiş yapmıştır. Lise eğitimini bu enstitüde tamamlayarak mezun olmuştur.^【3】

Metin Oktay Futbol Kariyeri (Anadolu Ajansı)

Futbol Kariyeri

Amatör Yıllar ve Profesyonelliğe İlk Adım

Oktay'ın futbol kariyeri, 1951 yılında 15 yaşındayken İzmir'in amatör takımlarından olan Damlacıkspor'da başlamıştır. Bu kulüpte 8 numaralı formayı giydiği ilk maçında iki gol atmıştır. 1953-1954 sezonunda Yün Mensucat takımının altyapısında forma giyen oyuncu, 1954-1955 sezonu öncesinde İzmirspor'a transfer olarak profesyonel futbol kariyerine ilk adımını atmıştır. İzmirspor formasıyla mücadele ettiği bu tek sezonda İzmir Profesyonel Ligi şampiyonluğunu kazanmış ve ligi gol kralı olarak bitirmiştir.^【4】

Galatasaray'a Transferi ve Kulüp Aidiyeti

Metin Oktay, 1955 yılında Galatasaray Spor Kulübü ile dönemin şartlarında bir otomobil karşılığında beş yıllık sözleşme imzalamıştır. Sarı-kırmızılı formayla çıktığı ilk resmî karşılaşma, 28 Ağustos 1955 tarihinde oynanan Beyoğluspor maçı olmuş ve Oktay bu ilk maçında gol atma başarısı göstermiştir. Galatasaray formasıyla 1956-1957 ve 1957-1958 sezonlarında İstanbul Profesyonel Ligi şampiyonlukları elde etmiş, aynı ligde üst üste üç sezon gol kralı unvanını kazanmıştır. 1959'da kurulan Millî Lig'in (Süper Lig) ilk üç sezonunda da gol krallığını korumuştur.^【5】

29 Ocak 1959 tarihinde İzmirspor Kulübü Başkanı'nın kızı Oya Sarı ile evlenmiştir. Eşinin İzmir'de yaşama isteği ve İzmirspor Kulübü'nün o dönem için yüksek bir bedel olan 30 bin liralık transfer teklifi karşısında, kendisine yöneltilen "Ben mi, Galatasaray mı?" sorusuna "Galatasaray, o daha vefalı." yanıtını vererek kulübünde kalmayı tercih etmiştir. Benzer şekilde, 1957 yılında Fenerbahçe yöneticisi Müslüm Bağcılar tarafından kendisine sunulan açık çek teklifini "Bizi sevenleri üzmeyelim baba." sözleriyle reddetmiştir.^【6】

İtalya Dönemi

Türkiye liglerindeki gol istatistikleri ve millî takım formasıyla gösterdiği performans neticesinde Oktay, Temmuz 1961'de İtalya'nın Serie A liginde Palermo kulübüne transfer olmuştur. İtalya'daki lige uyum sağlamakta güçlük çeken oyuncu, Serie A'da çıktığı 12 karşılaşmada 3 gol kaydettikten sonra, Haziran 1962'de yeniden Galatasaray'a dönmüştür.^【7】

Metin Oktay (Flickr)

Transfermarkt verilerine göre Metin Oktay'ın Galatasaray ve Palermo takımlarındaki maç, gol ve asist istatistikleri şöyledir:

Millî Takım Performansı

Metin Oktay, uluslararası müsabakalarda 4'ü Genç Millî Takım olmak üzere toplam 40 kez ay-yıldızlı formayı giymiştir. A Millî Takım formasını 36 karşılaşmada giyen ve bu maçların 7'sinde sahaya takım kaptanı olarak çıkan Oktay, millî formayla 19 gol kaydetmiştir. 1956 yılında Macaristan millî takımını 3-1 mağlup ettikleri karşılaşmada da bir gol atmıştır.^【8】

Transfermarkt verilerine göre Metin Oktay'ın Millî Takımdaki maç ve gol istatistikleri şöyledir:

İstatistikleri, Başarıları ve Rekorları

Profesyonel kariyeri boyunca Galatasaray, İzmirspor ve İtalya liginde forma giydiği toplam 354 resmî karşılaşmada 314 gol atan oyuncu, resmî ve özel maçların tamamında toplam 632 gol kaydetmiştir. Süper Lig'de toplam 6 kez gol kralı olan Oktay, 1962-1963 sezonunda çıktığı 26 maçta kaydettiği 38 golle maç başına yakaladığı 1,4 gollük ortalama ile günümüzde henüz kırılamamış bir rekora imza atmıştır. Lig tarihinde ulaştığı toplam 217 golle dönemin rekortmeni olmuş, tek sezonda en çok gol atma (38 gol) rekorunu ise 1987-1988 sezonunda 39 gol atan bir başka Galatasaraylı oyuncu Tanju Çolak geçmiştir.

Oktay; Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası'nda 13 maçta 12 gol ve 2 asist, Kupa Galipleri Kupası'nda 7 maçta 3 gol, Balkan Kupası'nda 2 maçta 1 gol, Şampiyonluk Final Maçları'nda 6 maçta 4 gol ve Türkiye Kupası'nda 12 maçta 3 gol kaydetmiştir. Serie A performansı 12 maçta 2 gol olarak geçerken tüm bu turnuvalardaki toplam 158 maçlık kesitte sahada kaldığı 14.116 dakikada 121 gol ve 18 asiste ulaştığı raporlanmıştır.^【9】

Derbi Performansları ve Tarihî Olaylar

Metin Oktay, kariyeri boyunca Fenerbahçe'ye 18, Beşiktaş'a ise 13 gol atarak ezeli rekabetlere istatistiksel anlamda etki etmiştir. Derbi maçlarında öne çıkan olaylardan biri "Ağları delen gol" olarak bilinen vuruşudur. 10 Haziran 1959 tarihinde oynanan Türkiye Birinci Ligi ilk sezon finali ilk maçının 37. dakikasında, Fenerbahçeli Naci Erdem'i çalımlayarak kaleci Özcan Arkoç'un koruduğu kaleye sert bir şut çekmiştir. Top ağları delerek dışarı çıkınca maçın Yugoslav hakemi Markoviç ilk olarak aut kararı vermiş, ancak ağlar kontrol edilip yırtıldığı anlaşıldıktan sonra gol kararı geçerlilik kazanmıştır. Ayrıca, 18 Aralık 1960'ta İnönü Stadı'nda Galatasaray'ın Fenerbahçe'yi 5-0 yendiği karşılaşmada tek başına 4 gol birden atmıştır.^【10】

Futbol Dışı Hayatı ve Uşakizade Köşkü Anısı

Oktay, 1965 yılında kendi yaşam öyküsünü anlatan ve yönetmenliğini Atıf Yılmaz'ın yaptığı Taçsız Kral isimli sinema filminde başrol oynamıştır.

Özel hayatında, Oya Sarı ile olan evliliğinin ardından 1965 yılında İzmirli Servet Kardıçalı ile evlenmiştir. Eşiyle birlikte İzmir'deki Uşakizade Köşkü'nde kaldıkları dönemde, çevredeki Türk Koleji öğrencilerinin kendisini görmek için köşkün etrafını sarması üzerine, bahçeye kurulan kalelerle bir maç yapılmıştır. Halil Kasapoğlu, Selçuk Azrak, Cihangir Alpat gibi öğrencilerin yer aldığı takıma karşı oynanan maçı Metin Oktay'ın takımı 7-6 kaybetmiş; oyuncu maçın ardından öğrencilerle fotoğraf çektirmiştir.^【11】

Metin Oktay'ın Hayatı (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)

Jübilesi ve Teknik Adamlık Kariyeri

Metin Oktay, 1969 yılında profesyonel futbolculuk kariyerini noktalama kararı almıştır. İstanbul'da düzenlenen jübile maçında rakip olarak Fenerbahçe'nin olmasını talep etmiş, dönemin Fenerbahçe yöneticisi Eşref Aydın bu teklifi, Oktay'ın 10 dakikalığına sarı-lacivertli formayı giymesi şartıyla kabul etmiştir. 1-1 berabere biten jübile maçında Oktay kısa süreliğine Fenerbahçe formasını giymiş; aynı süre zarfında Fenerbahçeli Can Bartu da Galatasaray formasını giymiştir. İstanbul'daki veda maçının ardından İzmir'de Göztepe'ye karşı oynanan maçla sahalara veda etmiştir.^【12】

Futbolu bıraktıktan sonra teknik direktörlük ve idarecilik görevlerine geçmiştir. 1969-1970 sezonunda Galatasaray'da, 1972-1973 sezonunda ise Bursaspor'da teknik direktör Tomislav Kaloperovic'in yardımcılığını üstlenmiştir. 1973 sezonu ortasında Kaloperovic'in görevden ayrılmasıyla yıl sonuna kadar Bursaspor'un teknik direktörlüğünü yürütmüştür. 1974-1975 sezonunda kısa bir süreliğine Doğan Koloğlu ile birlikte Galatasaray'da teknik heyet içinde yer almış, ayrıca kulüpte yöneticilik ve Milliyet gazetesi başta olmak üzere çeşitli kurumlarda spor yazarlığı yapmıştır.^【13】

Vefatı ve Hatırası

Metin Oktay'ın Mezarı (Anadolu Ajansı)

Metin Oktay, 13 Eylül 1991 tarihinde İstanbul'da, Boğaziçi Köprüsü (15 Temmuz Şehitler Köprüsü) çıkışında geçirdiği trafik kazası sonucunda 55 yaşında hayatını kaybetmiştir. Ölümünün ardından Galatasaray camiası tarafından Ali Sami Yen Stadı'nda tören düzenlenmiş, Fatih Camii'nde kılınan cenaze namazının ardından Kozlu Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Vefatından sonra adı; Galatasaray'ın Florya'daki ve daha sonra Kemerburgaz'daki kamp tesislerine, ayrıca Altınordu Kulübü'nün Torbalı'daki tesislerine verilmiştir. Türkiye Futbol Adamları Derneği (TÜRFAD) İzmir Şubesi ve Konak Belediyesi'nin ortak girişimiyle, futbola başladığı İzmir'in Konak ilçesine bağlı Damlacık mahallesine heykeli dikilmiştir. Ölüm yıl dönümlerinde kendi camiasının yanı sıra rakip kulüplerin de katılımıyla kabri başında anılmaktadır.^【14】