Köken

"Midilli" kelimesi, Türkçede hem Ege Denizi’ndeki Yunan adası Lesbos’un adı hem de küçük yapılı bir at cinsi anlamında kullanılır. Bu sözcük, Yunanca Mytilíni (Μυτιλήνη) biçiminden alıntılanmıştır ve Lesbos Adası’nın başkentinin adıdır. Zamanla bu yer adı Türkçeye “Midilli” biçiminde yerleşmiş ve ada tümüyle bu adla anılmıştır. Osmanlı döneminden itibaren hem coğrafi bir terim hem de ada ile özdeşleşmiş ürün ve özellikler bağlamında kullanılmaya başlanmıştır.

Ancak at cinsi anlamındaki kullanımla ada adı arasında kurulan doğrudan bağlantı tarihsel olarak kesin değildir. Midilli cinsi atların adaya özgü olup olmadığı konusu kuşkulu bulunmuştur. Bazı etimoloji araştırmaları, kelimenin at anlamındaki kullanımını adaya değil, Arapça midl köküne bağlama eğilimindedir. Midl, “zayıf, küçük yapılı adam” anlamına gelir ve bu da sözcüğün “ufak tefek at” anlamına evrilmesinde etkili olmuş olabilir.

Kullanım Alanları

• Coğrafya ve tarih terminolojisinde: Ege’deki Lesbos Adası’nın Türkçedeki geleneksel adı olarak.
• Atçılıkta ve hayvancılıkta: Küçük yapılı, çoğu zaman çocuklar için uygun olan at cinsinin adı olarak.
• Halk arasında mecazi kullanımda: Küçük boyutlu taşıtlar, araçlar veya nesneler için sevecen küçültme anlamıyla.
• Edebiyat ve anlatı geleneğinde: Çocuk hikâyelerinde, çizgi filmlerde veya hayvan karakterlerinde simgesel olarak.
• Etimoloji çalışmalarında: Özel isimden cins ismine geçişin ve anlam genişlemesinin bir örneği olarak.