Ana YazarNazife Selcen Pınar AKGÜL13 Temmuz 2026 13:50

ORCID ID

0000-0003-4216-5973

Mista’arvim kelime anlamıyla “Araplaşanlar” veya “Arap gibi davrananlar” anlamına gelir. Tarihsel olarak bu kavram iki farklı bağlamda kullanılır. İlk anlamıyla, Arap kültürüne entegre olmuş Yahudileri ifade eder. İslam fetihlerinin ardından Orta Doğu’da hâkim olan Arap kültürünü benimseyen Müslüman olmayan toplulukları tanımlamak için kullanılan Arapça musta’rabîn (مستعربين) kelimesiyle ilişkilidir ve “Araplaştırılmışlar” veya “Arap olanlar” anlamına gelir. 1492 yılında İspanya’dan kovulan Sefarad Yahudileri, sığındıkları Arap coğrafyasında bu terimi, yerel Arap kültürüne uyum sağlamış ve Arapça konuşan yerel Yahudi topluluklarını tanımlamak için kullanır (Mendel, 2014: 16-17). Filistin, Suriye, Lübnan ve Yemen gibi bölgelerde doğup büyüyen Yahudiler, yaşadıkları toplumun dilini, kıyafetlerini, yemek alışkanlıklarını ve genel yaşam tarzını benimser. Bu Yahudiler, kültürel anlamda Arap toplumunun bir parçasıymış gibi görünürler; hatta çoğu zaman onları komşularından ayırt etmek neredeyse imkânsızdır (Schwartzbrod, 2019).Kavramın ikinci anlamı ise modern dönemdeki askeri ve istihbari operasyonlarla ilişkilidir. Kültürel aidiyet ve entegrasyondan doğan stratejik taklit hâli, zamanla savaş, kontrol ve güvenlik yöntemlerini içeren bir sürece evrilmiştir (Mendel & Karkabi, 2023: 165). Bu bağlamda, Filistinli Araplar gibi konuşup davranan Yahudiler, bilgi toplamak için işe alınıp eğitilmektedir. Eğitimleri sadece saha ve operasyon becerilerini değil, aynı zamanda Filistin’in sosyal ve dini gelenekleri, Arap dili ve kültürü üzerine çalışmaları da içermektedir (Mansour, 2004: 7). Temmuz 1943 tarihli “Mista’arvim İçin Dersler” başlıklı bir belge bu eğitimleri doğrulamaktadır. Söz konusu belgede detaylı bir şekilde anlatılan on farklı ders bulunmaktadır. Bu dersler; Köylü Kıyafeti, (Arap Kıyafeti) Giyme, Bir Arap Köyüne Bir Tanıdık Aramak İçin Girme, Bir Arap Evinde Misafir Edilme, Kahve İçme, Yemek Yeme, Yemek ile Uyku Zamanı Arasındaki Zamanı Geçirme, Uyuma, Uyanma ve Veda başlıklarını taşımaktadır (Mendel, 2013: 107).Teknik açıdan, Mista’arvim stratejisi özellikle 1940’larda (bir yer altı örgütü olarak kurulan ve Filistinlere karşı şiddet eylemleri de organize eden) Palmach’ın bir birimi olanHa-Shahar tarafından benimsenmiştir. Bu yarı askeri birim, Arap bağlamlarında büyüyen ve Haganah tarafından casusluk misyonları yürütmek üzere işe alınan Yahudilerden oluşmaktadır (Mendel & Karkabi, 2023: 164). Haganah’ın bu faaliyetleri, Ortadoğu’daki İngiliz Ordusu’nun desteğiyle yürütülmüştür (Mendel, 2013: 94). Palmach Mista’arvim birimleri, siyonist hareketin, Filistin’in İngiliz Mandası altında olması nedeniyle, İngiliz yetkililerle geliştirdiği iş birliğinin bir sonucu olarak kurulmuştur.1948 Nekbe esnasında Mista’arvim birimleri Filistin’deki operasyonlarını artırmış ve yüzlerce köy ile birçok şehirde aktif şekilde görev yapmıştır (Abd Al-Jawad, 2019: 21). Örneğin, kahvehanelerde özellikle Filistinlilerin farklı bölgelerde yenilgilerinden bahsedilirken sıkça tekrar edilen yeni bir ifade olanRāḥat Falasṭīn(Filistin yok oldu), Mista’arvim üyelerinin kendi aralarında ve operasyonları sırasında sıkça kullandıkları bir deyim haline gelmiştir. Görev alanları o kadar geniştir ki bir Mista’arvim üyesi, binlerce Filistinli mültecinin teknelerle kaçmaya çalıştığı Hayfa Limanı’nda bile görevlendirilmiştir (Mendel, 2013:110).Mista’arvim’in görevleri arasında gizli polislik, istihbarat toplama, sızma, isyan kontrolü, gizli operasyonlar yürütme ve suikastlar yer almaktadır. Özellikle Filistin’de protestolara sızarak göstericileri tutuklama ve protestoları engelleme faaliyetleriyle tanınmaktadır. Genellikle beş ila on kişilik gruplar halinde hareket eden bu birimler, kimliklerini gizleyip protestocular arasına karışarak faaliyetlerini yürütmektedir (Peoples Dispatch, 2024).Okuma ÖnerileriÇağatay, Cebe (2017). “İsrail’in Truva Atı: Mista’arvim”. Medium. Erişim Tarihi: 04.11.2024, https://mucagcebe.medium.com/i̇̇srailin-truva-atı-mista-arvim-f260bb250592.