Münevver Saime (d. ?, Edirne – ö. 1 Haziran 1951, İstanbul), Millî Mücadele döneminde İstanbul’daki işgal karşıtı mitinglere katılan, Kadıköy Mitingi’nde yaptığı konuşmanın ardından Anadolu’ya geçerek Batı Cephesi’nde, cephe gerisinde ve istihbarat hizmetlerinde görev alan Türk milis ve öğretmendir. Millî Mücadele yıllarında “Asker Saime” adıyla tanındı. İstanbul ile Ankara arasında kurye ve istihbarat görevleri yürüttü; İzmit’te görev sırasında yaralandı. Savaşın ardından İstanbul’da edebiyat öğretmenliği yaptı ve Millî Mücadele’deki hizmetleri dolayısıyla İstiklal Madalyası aldı.

Münevver Saime Edirne’de doğdu. Gençlik yılları Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı’nın ardından askerî ve siyasi bakımdan ağır koşullarla karşı karşıya kaldığı döneme rastladı. Yunan kuvvetlerinin İzmir’i işgal ettiği, İstanbul’un da İtilaf Devletleri'nin denetimi altında bulunduğu yıllarda öğrenciydi. Millî Mücadele başladığı sırada Darülfünun’da öğrenim görüyordu.

İzmir ve İstanbul’un işgali, Saime’nin siyasi ve toplumsal faaliyetlere yönelmesinde belirleyici oldu. Arkadaşlarıyla bir araya gelerek ülkenin içinde bulunduğu durum karşısında yürütülen direnişe katılma kararı aldı. Bu dönemde İstanbul’da özellikle üniversite öğrencileri ve kadınların katıldığı protesto toplantıları ile mitingler düzenleniyor; işgaller kamuoyu önünde protesto ediliyordu. Münevver Saime de bu ortam içinde mitinglerde konuşma yapan kadınlar arasında yer aldı.

1919’da İzmir’in işgalinin ardından İstanbul’da art arda protesto toplantıları düzenlendi. Darülfünun öğrencileri, kadın cemiyetlerinin üyeleri, öğretmenler ve çeşitli meslek grupları bu toplantılara katıldı. 19 Mayıs 1919’da Fatih’te, 20 Mayıs’ta Üsküdar’da ve 22 Mayıs’ta Kadıköy’de mitingler gerçekleştirildi. Kadınlar bu mitinglerde yalnızca katılımcı olarak bulunmadı; Münevver Saime, Halide Edip, Meliha, Naciye, Sabahat ve Zeliha gibi isimler konuşmacı olarak da yer aldı.

Münevver Saime’nin Millî Mücadele içindeki faaliyetlerinin açık biçimde görüldüğü ilk olaylardan biri Kadıköy Mitingi oldu. 22 Mayıs 1919’da Kadıköy Belediyesi önünde düzenlenen toplantıya yaklaşık 20 bin kişi katıldı.^【1】 Yağmur altında gerçekleştirilen mitingin hazırlanmasında tıp öğrencileri ile Kadıköy Fukara Cemiyeti mensubu kadınlar görev aldı. Mitingin konuşmacıları arasında Münevver Saime’nin yanı sıra Halide Edip de bulunuyordu.

Münevver Saime, Kadıköy Mitingi’nde yaptığı konuşmada işgaller karşısında yalnızca tepki göstermekle yetinilmemesi ve örgütlü biçimde harekete geçilmesi gerektiği üzerinde durdu.^【2】 Konuşmasının başlangıcında savaş ve işgaller nedeniyle çocuklarını kaybeden annelere, dul kalan kadınlara ve yetim çocuklara değindi. Ardından ülkenin toprak bütünlüğü ve geleceği üzerinde durarak mevcut siyasi şartların belirsizliğini ele aldı.

Konuşmasının bir bölümünde Türkiye’nin toprak bütünlüğünün hangi sınırlar içinde korunacağının açık biçimde ortaya konulmadığı müddetçe barışın mümkün olmayacağını savundu.^【3】 İşgaller karşısındaki tepkinin yalnızca söz ve gözyaşı düzeyinde kalmaması gerektiğini ifade ederek teşkilatlanmanın fiili harekete dönüştürülmesini istedi.^【4】 Bu düşüncesini, “Biz yalnız ağlıyoruz. Ağlamakla kazanılacak hıçkırıklarımızı işitecek kalb yok. Teşkilâtı nihayet fiiliyata bağlamak lâzımdır.” sözleriyle dile getirdi.^【5】

Konuşmasında Türklerin tarih boyunca bağımsız yaşadığı düşüncesine de yer verdi. İşgallere karşı mücadele edebilmek için harekete geçilmesi ve müfrezelerin kurulması gerektiğini savundu. Böylece miting meydanında yapılan protestoyu doğrudan örgütlü mücadele çağrısıyla birleştirdi.

Kadıköy Mitingi’ndeki konuşması, Münevver Saime’nin İstanbul’daki faaliyetlerinin seyrini değiştirdi. Konuşmanın ardından işgal kuvvetlerinin müdahalesiyle karşılaştı ve tutuklandı.^【6】 Daha sonra bulunduğu yerden ayrılmayı başararak Anadolu’ya geçti.^【7】

Kadıköy Mitingi sonrasında İstanbul’da kalması güçleşen Münevver Saime, Millî Mücadele’ye doğrudan katılmak amacıyla Anadolu’ya geçti. İstanbul mitinglerinde konuşma yaptıktan sonra Anadolu’ya geçen kadınlar arasında Halide Edip’le birlikte yer aldı. Anadolu’ya geçmesinden sonraki dönemde “Asker Saime” adı kullanılmaya başlandı.^【8】

Saime’nin Anadolu’ya geçişi, mitinglerde yürüttüğü siyasi ve toplumsal faaliyetten askerî ve istihbari görevlere uzanan yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Batı Cephesi’nde görevlendirildi; cephe hizmetlerinin yanı sıra özellikle cephe gerisi ve istihbarat faaliyetlerinde çalıştı.^【9】

Münevver Saime öğrenimini tamamladıktan sonra ihtiyat zabiti Münir Bey’le evlendi.^【10】 Evliliğinin ardından eşiyle birlikte Millî Mücadele faaliyetleri içinde yer almaya devam etti. Mondros Mütarekesi sonrasında İstanbul’da oluşturulan gizli bir teşkilata birlikte katıldılar.^【11】 Bu teşkilat içindeki faaliyetlerinin ardından askerî bir görevle Ankara’ya gönderildiler.^【12】

Saime’nin Millî Mücadele dönemindeki faaliyetleri bu aşamadan sonra yalnızca halka açık toplantılar ve mitinglerle sınırlı kalmadı. Eşi Münir Bey’le birlikte askerî birliklerin faaliyetlerine katıldı; daha sonra istihbarat ve kurye görevlerinde bulundu.

Yozgat’ta başlayan isyanın bastırılması için bölgeye askerî birlik sevk edildiğinde Münir Bey bu kuvvet içinde görevlendirildi. Münevver Saime de eşiyle birlikte Yozgat’a giden askerî kıtada yer aldı.^【13】 Böylece Anadolu’ya geçişinden sonra doğrudan askerî birliklerle birlikte yürüttüğü görevlerden biri Yozgat’taki harekât oldu.

İsyanın bastırılmasının ardından Münevver Saime Ankara’ya döndü. Ankara’ya dönüşü, istihbarat ve haberleşme alanındaki faaliyetlerinin yoğunlaştığı döneme rastladı. Bundan sonraki görevleri arasında Ankara ile İstanbul arasındaki bağlantının sürdürülmesi yer aldı.

Ankara’ya dönüşünden sonra Münevver Saime askerî istihbarat göreviyle yeniden İstanbul’a gönderildi. Ankara ile İstanbul arasında gidip gelerek kurye olarak çalıştı. Bu görev sırasında Ankara’daki Millî Mücadele kadrolarının ihtiyaç duyduğu haberleşme ve istihbarat faaliyetlerinin yürütülmesinde görev aldı.

Saime’nin bu dönemdeki faaliyetleri Batı Cephesi’ndeki görevleriyle birlikte yürüdü. Cephe gerisi hizmetlerinde ve istihbarat alanında çalıştı. İstanbul ile Anadolu arasındaki bağlantının çeşitli yollarla sürdürülmeye çalışıldığı bu dönemde onun görevi, askerî amaç taşıyan haber ve görevlerin ilgili merkezler arasında ulaştırılmasını kapsıyordu.

Asker Saime’nin cephe ve istihbarat faaliyetleri içinde yer alan görevlerinden biri İzmit’te gerçekleşti.^【14】 Burada üstlendiği bir görevi yerine getirirken yaralandı.^【15】 Yaralanmasına rağmen durumunu belli etmeden görevi sürdürdü ve kendisine verilen vazifeyi tamamladı.^【16】

Münevver Saime, Millî Mücadele sırasında yerine getirdiği askerî ve istihbari hizmetlerin ardından İstiklal Madalyası aldı.^【17】 Madalyası özellikle Ankara ile İstanbul arasındaki kurye ve istihbarat görevleriyle bağlantılı hizmetlerinin ardından verildi.

İstiklal Madalyası, onun Millî Mücadele yıllarındaki faaliyetlerinin ardından hayatının savaş sonrası döneminde de adıyla birlikte anılan unsurlardan biri oldu.

Millî Mücadele’nin sona ermesinden sonra Münevver Saime ile eşi Münir Bey İstanbul’a döndü. Saime’ye eğitim alanında görev verildi ve öğretmenlik mesleğine başladı. İstanbul’da edebiyat öğretmeni olarak çalıştı.

Şükufe Nihal’in Saime’ye ilişkin sözlerinde, onun öğretmenlik yıllarında öğrencilerine yurt ve millet sevgisi kazandırmaya çalıştığı ve edebiyat derslerinde bu konulara ağırlık verdiği görülür.^【18】

Münevver Saime, 1 Haziran 1951’de İstanbul’da öldü. Doğum yılı kesin olarak bilinmediğinden öldüğündeki yaşı da tespit edilememektedir.

Münevver Saime’nin Millî Mücadele’deki hayatı, 1919’daki İstanbul mitinglerinden savaşın askerî ve istihbari safhasına uzanan bir çizgi izledi. Darülfünun öğrencisiyken Kadıköy’de işgalleri protesto eden bir konuşmacı olarak ortaya çıktı; konuşmasının ardından tutuklanarak İstanbul’dan ayrıldı ve Anadolu’ya geçti. Ardından Batı Cephesi’nde, cephe gerisinde ve istihbarat hizmetlerinde çalıştı.

Anadolu’daki döneminde Yozgat’a sevk edilen askerî birlik içinde yer alması, İstanbul-Ankara hattında kurye olarak çalışması, istihbarat görevleri üstlenmesi ve İzmit’te görev sırasında yaralanması onun savaş yıllarındaki faaliyetlerinin farklı alanlarını oluşturdu. Bu süreçte “Asker Saime” adıyla anılmaya başladı.

Savaşın sona ermesinden sonra askerî ve istihbari faaliyetleri sona erdi; İstanbul’a dönerek öğretmenliğe başladı. Millî Mücadele’deki hizmetleri İstiklal Madalyası ile karşılık buldu. 1951’deki ölümüne kadar hayatının savaş sonrasındaki bölümü öğretmenlik ile devam etti.