Dr. Nihal Fırat Özdemir, bilim tarihi alanında çalışan akademisyen ve yazardır. Çalışmaları özellikle bilginin dolaşımı ve kamusallaşması, bilim iletişimi tarihi, Osmanlı ve Avrupa bilim tarihi ile İslam bilim tarihinin Avrupa’ya aktarımı üzerinde yoğunlaşmaktadır. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Bilim Tarihi Bölümünde doktor öğretim üyesi olarak görev yapmakta ve Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Enstitüsünün müdürlüğünü yürütmektedir.

Özdemir, 1993-1997 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilim Tarihi Bölümünde lisans eğitimi aldı. Daha sonra Marmara Üniversitesinde Felsefe Tarihi alanında yüksek lisans yaptı. 1998-2001 yıllarını kapsayan bu eğitimini “Yeni Gerçekçilik Işığında Bertrand Russell’da Bilgi Problemi” başlıklı teziyle tamamladı.

İlk lisans eğitiminin ardından 2003-2007 yıllarında Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümünde ikinci lisans eğitimini tamamladı.

Özdemir, 2013-2018 yılları arasında İstanbul Medeniyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe programında doktora yaptı. Yeni Bilginin Dolaşım Araçları: 17. Yüzyıl İngiltere’de Yeni Bilginin Kamusallaşması başlıklı doktora çalışmasında 17. yüzyıl İngiltere’sinde yeni bilginin dolaşımını ve kamusallaşmasını ele aldı.

2013’te başladığı ikinci doktora eğitimini Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümünde 2022’de tamamladı. 19. Yüzyılda Osmanlı’da Yeni Bilimin Dolaşım Araçları başlıklı bu çalışmasında 19. yüzyıl Osmanlı dünyasında yeni bilimsel bilginin dolaşımını inceledi.

Özdemir, 2019’dan itibaren Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Bilim Tarihi Bölümünde doktor öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. 2020-2021 yıllarında İstanbul Medeniyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilim Tarihi Bölümünde de doktor öğretim üyesi olarak görev aldı. 2023’ten itibaren İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Bilim Tarihi Bölümünde öğretim görevlisi olarak da akademik görev yürütmektedir.

Ayrıca, Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Enstitüsü'nün müdürü olarak görev yapmaktadır.

Özdemir’in çalışmalarında bilim tarihi ile bilginin toplumsal dolaşımı arasındaki ilişki öne çıkmaktadır. Bilginin dolaşım araçları, yeni bilginin kamusallaşması, bilim iletişimi tarihi, Osmanlı bilim tarihi ve Avrupa bilim tarihi temel çalışma konuları arasındadır. Çalışmaları ayrıca İslam bilimlerinin Avrupa’ya aktarılması, basılı kültürün sözlü ve yazma eser kültürüyle ilişkisi, bilimsel kurumlar, kahvehaneler ve kütüphanelerin bilginin dolaşımındaki yeri gibi konuları kapsamaktadır.

2018-2019 akademik yılından itibaren lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyinde bilim tarihi ve ilişkili alanlarda dersler verdi. Dersleri arasında Bilim Tarihine Giriş, Bilim Tarihi Yazımı, Batı Bilim Tarihi Kaynakları, Bilim İletişimi Tarihi, Genel İslam Bilim Tarihi, İslam Bilim Tarihi Objeleri, İngilizce Bilim Tarihi Metinleri, Osmanlı Bilim Tarihi, Osmanlı Bilim Tarihi I-II, İslam Biliminin Avrupa’ya Transferi I-II, İslam Biliminin Avrupa’daki İzleri, İslam’da Bilimin Yükselişi Tarihi, Ortaçağ İslam Medeniyetinde Bilim ve Teknoloji Tarihi, İslam Bilim Tarihine Giriş, İslam Medeniyetinde Bilim I-II, İslam Düşünce Tarihi, Eskiçağda Bilim, Ortaçağ ve Rönesans'ta Bilim, İslam Astronomisinin Avrupa’ya Etkisi, Türk İslam Sanat Düşüncesi, Kültür Tarihi ve Felsefeye Giriş bulunmaktadır.

Nihal Fırat Özdemir’in yayımlanmış toplam 32 çalışması bulunmaktadır. Bunların sekizi makale, 17’si bildiri, altısı kitap veya kitap bölümü, biri ise editörlük çalışmasıdır.

Kitap ve kitap bölümü kayıtları kronolojik olarak 2019’da Yeni Bilginin Dolaşım Araçları: 17. Yüzyılda İngiltere’de Yeni Bilginin Kamusallaşması, 2021’de Yeni Bilginin Dolaşım Araçları, 2022’de Yeni Gerçekçilik Işığında Bertrand Russell’da Bilgi Problemi, 2023’te Kadın ve Mekan içinde bir bölüm, 2024’te Salerno Tıp Okulu kapsamında “Bilginin Dolaşım Mekânı Olarak Salerno Tıp Okulu” başlıklı bölüm ve 2025’te Konaklardan Cemiyetlere, Kahvehanelerden Mecmualara Osmanlıda Yeni Bilimin Kamusallaşması adlı çalışmadan oluşmaktadır.

İlk üç kitap, sırasıyla 17. yüzyıl İngiltere’sinde yeni bilginin kamusallaşması, bilginin dolaşım araçları ve Bertrand Russell’ın bilgi problemi üzerinde yoğunlaşmaktadır. 2025 tarihli Konaklardan Cemiyetlere, Kahvehanelerden Mecmualara Osmanlıda Yeni Bilimin Kamusallaşması ise Osmanlı bağlamında yeni bilimin kamusallaşmasını konu edinmektedir.

Özdemir’in akademik profilinde sekiz makale kayıtlıdır. 2018 tarihli “XVII. Yüzyılda İngiltere’de Yeni Bilimin Kamusallaşma Mekanları Olarak Kahvehaneler” başlıklı çalışması Kutadgubilig dergisinde; 2019 tarihli “Sanatın Şahitliğinde Bilimin Dönüşümü” ve 2020 tarihli “Pieter Bruegel’in Dönemini Seyre Dalmak” başlıklı yazıları Muhayyel’de yayımlandı.

2021’de Toplumsal Tarih, 2022’de Gönül dergisinde makale kayıtları yer aldı. 2023’te “A Comparative Study of Eastern and Western Scientific Societies: Encümen-i Daniş and the London Royal Society” başlıklı çalışması yayımlandı. 2024’te “Sosyolojik Bilim Tarihi Yazımı” ile “Book Culture and Libraries in Islamic Civilization: The Production, Preservation and Dissemination of Knowledge” başlıklı makaleleri yayımlandı.

2023’te yayımlanan 2. Uluslararası Prof. Dr. Fuat Sezgin İslâm Bilim Tarihi Sempozyumu Bildiriler Kitabı’nın editörlüğünü üstlendi.

Özdemir’in 17 bildiri kaydı bulunmaktadır. Bildiriler, bilimsel bilginin kamusallaşması, Osmanlı bilgi dünyası, bilim tarihinin yazımı, İslam biliminin Avrupa’ya etkisi, kütüphaneler, matbaa, bilimsel kurumlar ve bilim iletişimi gibi araştırma alanlarıyla ilişkilidir.

2021’de “Yeni Bilginin Kamusallaşması”, “Popüler Bilim”, “İslam Biliminin Avrupa’ya Etkisi”, “Bilim Tarihi Söyleşisi”, “Bilim Tarihinde İslâm Biliminin Başat Rolü”, “Osmanlı Bilgi Dünyası”, “İnsanlığın Ortak Hafızası ve Bilginin Muhafızları Olarak Kütüphaneler” ve “Karşılaştırmalı Metodolojik Yaklaşımlar: İslam ve Avrupa” başlıklı sunum ve bildiriler gerçekleştirdi. Aynı yıl uluslararası bir etkinlikte “The Existential Struggle of the Printing House against the Verbal Culture and Manuscript Tradition in the Ottoman Empire” başlıklı bildiriyi sundu.

İkinci Uluslararası Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Sempozyumu kapsamında “Sosyolojik Bilim Tarihi Yazımı Üzerinden İslam Bilim Tarihi Yazımı Teklifi / A Proposal for Islamic Science Historiography through Sociological Science Historiography” başlıklı uluslararası bildiriyi sundu.

2022’de “Kamusallaşma Mekânlarında Ayrımcılık Örnekleri: 17. Yüzyıl İngiltere’sinde Kahvehaneler” başlıklı bildiriyi Kadın ve Mekan etkinliği kapsamında gerçekleştirdi. 2023’te “Bilim Tarihi Atölyeleri” başlıklı çalışmasını Türkiye’de Bilim Tarihi Eğitimi ve Araştırmaları Sempozyumu’nda; “New Instruments of Knowledge Circulation in 19th Century Ottoman Empire” başlıklı uluslararası bildirisini International Academy of the History of Science’ın ikinci konferansında sundu.

2024’te “Bilimin Yaşam Öyküsü” başlıklı sunumları, “Bilim Tarihinin Sosyolojik Kökenleri” ve “Afet Bölgelerinde Bilimsel Etkinliklerin Gücü: TÜBİTAK ‘Afet Bölgesi-Bilim Her Yerde’ Çağrısının Uygulanmasıyla Elde Edilen İyileştirici Sonuçlar” başlıklı bildirileri akademik profilinde yer aldı.

Özdemir’in yedi projesi bulunmaktadır. 1 Mayıs 2022-2 Haziran 2024 tarihleri arasında yürütülen İslam Bilim Tarihi Atölyeleri, uygulamalı bilim tarihi deney atölyelerinden oluştu. 2023’te 4007 TÜBİTAK Bilim Şenliği kapsamında Bilim Tarihi Atölyeleri düzenlendi. Aynı yıl yükseköğretim kurumları tarafından desteklenen BAP kapsamında Bilim Tarihi Atölyeleri gerçekleştirildi.

25 Ekim-25 Aralık 2023 tarihleri arasında Bilim Söyleşileri/Bilim Sohbetleri adlı TÜBİTAK projesi yürütüldü. 11-15 Mayıs 2024’te Rami Bilim Şenliği kapsamında atölyeler gerçekleştirildi.

12 Nisan 2025’te başlayan TÜBİTAK Bilim Söyleşileri projesi, lise ve dengi okullarda bilim üzerine seminerler düzenlemeye yönelik olarak kaydedildi.

24 Mart 2025’te başlayan Türkiye’nin Bilim Mirası: Eğitimde ve İstihdamda Yeni Ufuklar adlı uluslararası proje, bilim tarihi mezunlarının istihdamını artırmayı ve gençlere yeni kariyer fırsatları sunmayı hedeflemektedir. İstanbul, Tokat ve Sivas’ta yürütülmek üzere planlanan çalışma Avrupa Birliği kapsamında uluslararası proje olarak kaydedilmiş, Erasmus+ projesi olarak nitelendirilmiştir.

Akademik ve kamusal bilim iletişimi faaliyetleri arasında bilim söyleşileri, bilim şenlikleri, uygulamalı bilim tarihi deney atölyeleri ve lise düzeyine yönelik seminerler bulunmaktadır. 2025’te Eğitimde Bir Adım Ötesi etkinliğinin konuşmacıları arasında da yer aldı.

Özdemir, 2021-2023 yılları arasında KADEM Yönetim Kurulunda görev yaptı. 2025’ten itibaren KADEM Etik Kurulunda yedek üye olarak yer almaktadır.

2021’de Türk Bilim Tarihi Kurumunda yönetim kurulu üyesi olarak görev aldı.

2021’de İkinci Uluslararası Prof. Dr. Fuat Sezgin İslam Bilim Tarihi Sempozyumu Düzenleme Kurulunda üye olarak görev yaptı. 2022’den itibaren FSMVÜ Evliya Çelebi Çalışmaları Merkezi Yönetim Kurulu üyeliğini üstlendi.

2023’ten itibaren İBTAV Yönetim Kurulu üyesi ve akademik kurul üyesi olarak görev yaptı. Aynı yıl üniversite senatosunda üyeliğe başladı. 2024’ten itibaren Kültür ve Medeniyet Vakfı Yönetim Kurulu üyesi oldu. Yine 2024’ten itibaren Prof. Dr. Fuat Sezgin Yönetim Kurulu başkanlığı görevini yürütmektedir.