Nolan’ın "The Odyssey"i mi Daha Gerçekçi, Cüneyt Arkın’ın Trambolini mi?

Christopher Nolan. Bu isim, sinemaseverler için zihin büken kurgular, pratik efekt takıntıları ve 'gerçekçilik' arayışıyla eş anlamlıdır. Interstellar'da kara delik fiziği için bilim insanlarıyla çalışan, Dunkirk'te gerçek savaş uçaklarını uçuran adamdan bahsediyorum.

Açıkçası fragmanı izlediğimde verdiğim tepki; zamanında Dunkirk’i sinemada izlerken kız arkadaşımın o aşırı gerçekçi motor seslerinden ürküp "Bu uçak sahneleri beni çok rahatsız etti, çıkalım" diyerek salondan kaçmak istemesindeki o ani şok ve yabancılaşma hissine benziyordu. Tek bir farkla: Orada Nolan’ın dehasına hayran kalmıştık, buradaysa şaşkınlıktan YouTube sekmesinden kaçasımız geldi. Çünkü yönetmenin son projesi "The Odyssey" fragmanı yayınlandığında, kafalar karışmakla kalmadı; karşımızdaki tablo adeta bir antik çağ trajedisine dönüştü.

Görünüşe göre Nolan'ın meşhur 'zaman' takıntısı bu sefer ters tepmiş ve bizi Tunç Çağı'ndan alıp "bu neyin kafası?" çağına ışınlamış.

^{The Odyssey filminden bir afiş -} odysseymovie

^{Filmden bir başka afiş -} odysseymovie

Nolan'ın müzik konusundaki titizliği bilinir. Ludwig Göransson’a verdiği talimat netti:^【1】 "O zamanlar orkestra diye bir şey yoktu. Bu hem bir zorluktu hem de benzersiz bir şey yaratmak için bir fırsattı." Ne kadar asil, ne kadar otantik bir yaklaşım, değil mi? Ancak Travis Scott filmde bir karakteri canlandırıyor. Belki de orkestrasız müzik, Travis Scott'ın autotune'lu mırıltılarıyla zenginleşecek :)

Karşımızda duran askerler, Homeros'un destanındaki gibi tunç zırhlar içinde değil, sanki Orta Çağ'ın karanlık bir demirci ocağından fırlamış gibiler. Nolan, orkestra için "o zaman yoktu" derken demir döküm teknolojisinin Tunç Çağı'nda yaygın olmadığını unutmuş olmalı. Ya da belki de zamandaki bir bükülme, askerlere gelecekten zırh siparişi verme şansı tanıdı, kim bilir?

Gerçekçilik konusundaki bu seçici yaklaşım, oyuncu seçimlerinde de devam ediyor. Homeros'un "beyaz kollu" olarak tanımladığı, güzelliğiyle bin gemiyi denize indiren Truvalı Helen rolünde Lupita Nyong'o gördüm.^【2】 Hatırlatayım kendisi siyahi.

Ama asıl bomba Aşil. Yunan mitolojisinin en büyük savaşçısı, yarı tanrı Aşil rolünde Elliot Page karşımıza çıkıyor. Brad Pitt'in 2004 yapımı 'Troy' filmindeki o kaslı, heybetli Aşil imajından sonra Elliot Page'in daha ufak tefek duruşu, savaş meydanlarında dehşet saçan bir kahraman yerine, felsefe okulundan yeni mezun olmuş bir genci andırıyor. Belki de Nolan'ın Aşil'i, düşmanlarını kılıçla değil, varoluşsal sancılarla alt edecek.

Ayrıca karşımıza çıkan devasa özelliklerdeki düşmanlar da ayrı bir saçmalık. Mitolojik yaratıklar tamam ama bu film, Nolan'ın 'gerçekçilik' iddiasıyla çelişen, fantastik bir sirke dönüşmüş gibi duruyor. Fragmanlarda gördüğümüz o tuhaf, kemiksi kask süslemesi de cabası. Antik Yunan estetiği nerede, bu gotik fantezi nerede?

Rahmetli Cüneyt Arkın’ın o zamansız kült eseri Dünyayı Kurtaran Adam’ı hatırlayın. Arkaya kaçak Star Wars sahneleri yansıtıp mukavva kutulardan fırlayan peluş canavarları kraker gibi ikiye bölen Cüneyt Arkın, en azından bize entelektüel afralar satmıyordu. Bize gelip "Ben tarihsel gerçeklik peşindeyim dostlar, o yüzden orkestra kullanmadım" diye röportajlar verip arkadan başka işler çevirmiyordu. Ne izlediysek oydu; dürüst bir fanteziydi.

^{Dünyayı Kurtaran Adam Fragmanı -} muvizi

Nolan’ın düştüğü bu tezatlar denizine bakınca, bizim efsanevi trambolinden zıplama sahneleri bile gözüme bir anda Kubrick sineması tadında, ayakları yere basan bir sinema dili gibi görünmeye başladı. En azından Cüneyt Baba bizi "sanat yapıyorum" ambalajıyla kandırıp Tunç Çağı'ndaki adamın sırtına demir zırh geçirip Viking gemisine bindirmiyordu.