Osmanlı Alay Rulosu (Turkish MS 4)
Tam Adı | Ottoman Processional scroll (Turkish MS 4) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bulunduğu Yer | Manchester Üniversitesi, John Rylands Kütüphanesi | ||||||||
Sanatçı | Bilinmiyor | ||||||||
Yıl | 17. Yüzyıl | ||||||||
Boyut | 29,5 cm × 9 m | ||||||||
Tür | Keten bez üzerine yerleştirilmiş rulo | ||||||||
Osmanlı Alay Rulosu (Turkish MS 4), Manchester Üniversitesine bağlı John Rylands Araştırma Enstitüsü ve Kütüphanesinde (The John Rylands Research Institute and Library) muhafaza edilen, 17. yüzyıla ait resimli bir Osmanlı geçit töreni rulosudur.

Osmanlı Alay Rulosu, Victoria ve Albert Müzesinde Sergilenirken (Anadolu Ajansı)
Bir Osmanlı sanatçısı tarafından İstanbul'da ikamet eden yabancı bir diplomat için çizildiği düşünülen bu rulo, kâğıt üzerine mürekkep ve sulu boya ile hazırlanmış olup Osmanlı padişahını yaya ve atlı iki yüz katılımcının eşlik ettiği bir alayda tasvir eder.【1】 Rulo üzerinde 17. veya 18. yüzyıl Fransızcasıyla kaleme alınmış açıklayıcı notların yer almasından dolayı rulonun Avrupalı alıcılar için özel olarak üretilmiş olabileceği düşünülmektedir.【2】
16. yüzyılın sonlarından itibaren yaygınlaşan ve Avrupalı elçiler, tüccarlar ile seyyahların Osmanlı İmparatorluğu'ndaki izlenimlerini belgelemek amacıyla sipariş ettikleri resimli kıyafet albümleri, görsel kayıt geleneğinin bir parçasıdır. Yazılı tanıklıkların yanı sıra Osmanlı yaşamını görsel olarak aktaran bu tür eserlere yönelik ilginin artmasıyla birlikte Avrupa'nın seçkin çevrelerinden, soylulardan ve üst düzey devlet görevlilerinden gelen siparişler çoğalmıştır. Alıcılar bu resimli kayıtları yolculuklarının bir hatırası olarak saklamış ya da kütüphaneleri ve nadir eser koleksiyonları için edinmiştir. Farklı kültürlere dair bilgi eksikliğinin yarattığı merakla talep edilen bu eserlerde, seyyahların ve diplomatların kendi gözlemlerini yansıtan temsil biçimleri öne çıkmıştır.【3】
"Konstantinopolis’ten İstanbul’a: Bir Şehir, İki İmparatorluk'' Sergisi (Anadolu Agency)
Rulo, 19. yüzyılda İngiltere’ye ulaşmıştır.【4】Bilinen ilk sahibi, Arapça ve Farsça yazmalar üzerine uzmanlaşmış İngiliz şarkiyatçı Nathaniel Bland’dir (1803–1865). Bland, servetinin yerinde olduğu yıllarda yüksek bedeller ödeyerek nadir yazmalardan oluşan geniş bir koleksiyon oluşturmuştur. Ancak daha sonra Almanya'nın Homburg kentinde kumara yönelerek yaklaşık 150.000 sterlin tutarındaki tüm servetini kaybetmiş; mülkleri ve kütüphanesinin büyük bölümü satmış, Arapça ve Farsça el yazmalarını Londra'da muhafaza etmiştir.
Bland’in 1865 yılında intihar etmesinin ardından bu koleksiyon, 1866 yılında nadir kitap satıcısı Bernard Quaritch aracılığıyla 25. Crawford Kontu Alexander Lindsay tarafından satın alınmıştır.【5】Eser daha sonra 26. Crawford Kontu James Ludovic Lindsay’e (1847–1913) geçmiş; 1901 yılında Enriqueta Rylands (1843–1908) tarafından satın alınmıştır. Enriqueta Rylands’ın 1908 yılında vefat etmesinin ardından vasiyeti üzerine eser, John Rylands Kütüphanesine devredilmiştir.【6】
9000 × 295 mm boyutlarında olan bu rulo, keten bez üzerine ardışık biçimde yerleştirilmiş resimlerden oluşur; eserin başlangıç ve bitiş kısımlarında hafif hasarlar mevcuttur. Alayda yer alan şahıslar ve görevliler numaralandırılmış olup ünvanları rulonun alt kenarında Arap harfli Türkçe ile kaydedilmiş, figürlerin hemen üst kısmına ise bu ünvanların transkripsiyonu ve Fransızca tercümesi eklenmiştir.【7】
Ruloda 1’den 85a’ya kadar numaralandırılmış toplam 88 grup/figür kaydı (aradaki 75a, 83a ve 85a dâhil) bulunmaktadır. Sırasıyla kortejde yer alan görevliler, rulodaki özgün yazılışları (Türkçe, Latin harfli transkripsiyon ve Fransızca açıklama) ve figür sayıları şu şekildedir:【8】

Yeniçerilerden Falakacıya Kadar Olan Kısım (Manchester Üniversitesi Kütüphanesi)

Yeniçeriler ve Alay Çavuşları (Manchester Üniversitesi Kütüphanesi)

Müteferrika Ağalar (Manchester Üniversitesi Kütüphanesi)

(Soldan Sağa) Solaklar, Peyk Başı, Haseki Ağa, Padişah, Solak Başılar, Silahtar ve Çuhadar Ağa (Manchester Üniversitesi Kütüphanesi)

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Tarihî Ruloyu İncelerken (Anadolu Ajansı)
Eser, Londra’daki Victoria ve Albert Müzesinin ev sahipliğinde, Koç Holding ortaklığıyla düzenlenen "Constantinople to Istanbul: One City, Two Empires" (Konstantinopolis'ten İstanbul'a: Tek Şehir, İki İmparatorluk) sergisinde ödünç eser olarak yer almıştır. Serginin yardımcı küratörü Bella Radenović’in John Rylands Kütüphanesindeki araştırmaları sırasında sergi seçkisine dâhil edilen rulo, İstanbul’un 1.600 yıllık tarihini yaklaşık 200 nesne üzerinden anlatan serginin "Life in the City" (Şehirde Yaşam) bölümünde sergilenmektedir.
8 görsel • Ok veya küçük resme tıklayın
Anadolu Agency. “‘Window into the other half of Europe’: London exhibition reveals Istanbul’s rich history.” 6 Kasım 2026. Erişim 16 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/en/europe/window-into-the-other-half-of-europe-london-exhibition-reveals-istanbul-s-rich-history/4114375.
Anadolu English. “‘Window into the other half of Europe’: London exhibition reveals Istanbul’s rich history.” YouTube videosu, 6 Kasım 2026. Erişim 16 Kasım 2026. https://youtube.com/shorts/hc-HVcLnSuI?si=tk1HMa6mCXkkROjZ.
Centre Magazine. “1,600 Years of Istanbul, Told Through 200 Objects at the V&A.” 5 Kasım 2026. Erişim 16 Kasım 2026. https://centremag.com/life/1600-years-of-istanbul-told-through-200-objects-at-the-va/13640/.
Gow, Elizabeth. “Ottoman Processional scroll (Turkish MS 4).” Manchester Digital Collections, The University of Manchester. Erişim 16 Kasım 2026. https://www.digitalcollections.manchester.ac.uk/view/MS-TURKISH-00004/1.
Schmidt, Jan. A Catalogue of the Turkish Manuscripts in the John Rylands University Library at Manchester. Leiden: Brill, 2011. Erişim 16 Kasım 2026. https://library.mawlana.edu.af/site/home/read/4905
Tütüncü, Mehmet ve Ömer Erdem, ed. Scenes From The 17th. Century Ottoman Empire: Manchester Ryeland ms 2 and 4 (1690). Cilt 7. Corpus of Turkish Islamic Inscriptions 50. Leiden: SOTA, 2024. Erişim 16 Kasım 2026. https://www.academia.edu/128066168/Scenes_From_The_16th_Century_Ottoman_Empire_Volum7.
Victoria and Albert Museum. “Constantinople to Istanbul: One City, Two Empires – Exhibition Large Print Guide.” Erişim 16 Kasım 2026. https://www.vam.ac.uk/info/constantinople-to-istanbul-one-city-two-empires-large-print-guide.
[1]
Mehmet Tütüncü ve Ömer Erdem, ed., Scenes From The 17th. Century Ottoman Empire: Manchester Ryeland ms 2 and 4 (1690), c. 7, Corpus of Turkish Islamic Inscriptions 50 (Leiden: SOTA, 2024), 5, https://www.academia.edu/128066168/Scenes_From_The_16th_Century_Ottoman_Empire_Volum7.
Victoria and Albert Museum, “Constantinople to Istanbul: One City, Two Empires – Exhibition Large Print Guide,” erişim 16 Kasım 2026, https://www.vam.ac.uk/info/constantinople-to-istanbul-one-city-two-empires-large-print-guide.
[2]
Jan Schmidt, A Catalogue of the Turkish Manuscripts in the John Rylands University Library at Manchester (Leiden: Brill, 2011), 16, erişim 16 Kasım 2026, https://library.mawlana.edu.af/site/home/read/4905.
[3]
Tütüncü ve Erdem, Scenes From The 17th. Century Ottoman Empire, 1.
[4]
Centre Magazine, “1,600 Years of Istanbul, Told Through 200 Objects at the V&A,” 5 Kasım 2026, erişim 16 Kasım 2026, https://centremag.com/life/1600-years-of-istanbul-told-through-200-objects-at-the-va/13640/.
[5]
Schmidt, A Catalogue of the Turkish Manuscripts, 19.
[6]
Elizabeth Gow, “Ottoman Processional scroll (Turkish MS 4),” Manchester Digital Collections, The University of Manchester, erişim 16 Kasım 2026, https://www.digitalcollections.manchester.ac.uk/view/MS-TURKISH-00004/1.
[7]
Schmidt, A Catalogue of the Turkish Manuscripts, 38.
[8]
Schmidt, A Catalogue of the Turkish Manuscripts, 38-41.

Osmanlı Alay Rulosu (Turkish MS 4)
Tam Adı | Ottoman Processional scroll (Turkish MS 4) | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Bulunduğu Yer | Manchester Üniversitesi, John Rylands Kütüphanesi | ||||||||
Sanatçı | Bilinmiyor | ||||||||
Yıl | 17. Yüzyıl | ||||||||
Boyut | 29,5 cm × 9 m | ||||||||
Tür | Keten bez üzerine yerleştirilmiş rulo | ||||||||
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Osmanlı Alay Rulosu" maddesi için tartışma başlatın
Sahipliği
Rulonun İçeriği
Öncü Birlikler, Asayiş Görevlileri ve Sipahiler (No. 1–20)
Yeniçeri Ocağı Mensupları, Emirler ve Cebeciler (No. 21–46)
Divan Görevlileri, Ulema ve Veziriazam (No. 47–66)
Padişah, Yakın Maiyeti ve Has Oda Görevlileri (No. 67–85a)
Sergiye Alınışı
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.