Ana YazarSüleyman DAL13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0001-6918-0706

Özgürlük Filosu, denizaşırı aktivist grupların organize ettiği sivil gemi seferleridir. Amaç Gazze’ye insani yardım taşımak ve İsrail’in deniz ablukasını protesto etmektir (WOLAS, 2024). 2010’da uluslararası sularda İsrail komandoları tarafından Mavi Marmara gemisine yapılan baskında 10 sivil katledilmiş, bu olay filonun sembolik başlangıcı olarak kabul edilmiştir (BBC News, 2025).Özgürlük Filosu Ekim 2023 sonrasında İsrail’in Gazze’ye uyguladığı soykırım şiddetlenince çalışmalarına hız vermiş ve bu kapsamda Madleen gemisi 1 Haziran 2025’te İtalya’dan hareket etmiş ancak 9 Haziran’da uluslararası sularda İsrail tarafından durdurulmuş, aktivistler gözaltına alınmıştır (AP News, 2025). Aralarında Greta Thunberg gibi ünlü isimlerin de bulunduğu filo uluslararası kamuoyunda ciddi ses getirmiştir. Benzer süreçleri takip eden Hanzala gemisi de 13 Temmuz 2025’te İtalya’dan yola çıkmış, 27 Temmuz’da Gazze kıyılarına 40 deniz mili uzaklıkta İsrail donanması tarafından zorla durdurulmuş, 21 aktivist gözaltına alınmış, yardım malzemelerine el konulmuştur【1】(AP News, 2025).UNCLOS (Deniz Hukuku Sözleşmesi) gemilere uluslararası sularda serbest geçiş hakkı tanımaktadır. Buna karşın Madleen uluslararası sularda durdurulmuştur. Cenevre Sözleşmeleri (IV), insani yardımın kesintisiz ulaşımını güvence altına almakta, toplu cezalandırmayı yasaklamaktadır【2】. Roma Statüsü ve Soykırımı Önleme Sözleşmesine göre yardım engelleme, savaş suçu ve soykırım kapsamında değerlendirebilecek şekilde yorumlanabilir. PLC (PAL Law Commission on War Crimes, Justice, Reparations, and Return) ve WOLAS (Worldwide Lawyers Association) tarafından hazırlanan hukuki analizde de Özgürlük Filosu’nun insani bir koridor açmak için tamamen yasal zemine sahip olduğu, İsrail’in müdahalelerinin ise bu normları ihlal ettiği vurgulanmaktadır【3】(WOLAS, 2024; Freedom Flotilla Coalition, 2025).İsrail müdahalelerine BM ile uluslararası toplumdan da yoğun tepkiler gelmiştir. BM İnsan Hakları Konseyi uzmanları 2 Haziran 2025’te gemilere güvenli geçiş çağrısı yapmış; İsrail’in uluslararası hukuku ihlal etmemesi gerektiğini vurgulamıştır (OHCHR, 2025). BM Güvenlik Konseyi de aldığı kararlarla (2720, 2728) ablukanın kaldırılması, insani yardımın engellenmemesi çağrısında bulunmuştur (Freedom Flotilla Coalition, 2025).Madleen’in ele geçirilmesine dair raporlarda aktivistlerin kimlikleri, iletişim kesintisi ve kimyasal sprey saldırıları detaylandırılmıştır. Hanzala baskını sırasında genel olarak geminin uluslararası sularda olduğu, kameraların kapatıldığı, iletişimin kesildiği, aktivistlerin ihlalle karşılaştığı belirtilmiştir. İnsan hakları örgütleri bu müdahaleyi “uluslararası korsanlık” ve uluslararası hukuk ihlali olarak değerlendirmiştir (Freedom Flotilla Coalition, 2025). Adalah gibi kuruluşlar, İsrail’in yasal gerekçelerini geçersiz saymış ve tutuklamaların keyfi olduğunu belirtmiştir (Adalah, 2025).Dünya çapındaki birçok STK (sivil toplum kuruluşu) halen devam eden Özgürlük Filosu’nun çabalarını desteklemekte ve Gazze ablukasının sona erdirilmesini talep etmektedir (Spring, 2025). Aktivistler arasında uluslararası dayanışmayı simgeleyen Huwaida Arraf gibi güçlü adalet savunucuları yer almaktadır. Arraf, bu eylemleri Gazze’deki “düzenlenmiş kıtlık” koşullarına karşı etik direniş biçimi olarak tanımlamaktadır (Freedom Flotilla Coalition, 2025).Özgürlük Filosu (Freedom Flotilla) hem insani yardım taşıyan sivil bir proje hem de uluslararası hukukun gözetildiği bir protesto aracıdır. İsrail tarafından yapılan baskınlar, uluslararası hukuk normlarıyla açık şekilde çelişmekte; BM kararları ve bağımsız insan hakları kuruluşlarının değerlendirmelerinde bu müdahaleler yasa dışı olarak nitelendirilmektedir. Filo —özellikle Madleen ve Hanzala seviyesinde — insan hakları ihlallerine karşı ulus-ötesi dayanışmanın önemli örneklerinden biridir【4】. Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere BM’ye üye her ülke bu seferlerin korunması ve hukuki yaptırımlar karşısında aktif diplomatik sorumluluk taşımaktadır.En geniş kapsamlı Özgürlük Filosu olan Küresel Sumud Filosu (Global Sumud Flotilla), aktivistler, insani yardım görevlileri, doktorlar, denizciler ve insani yardım malzemeleri taşıyan onlarca büyük-küçük sivil gemiden oluşan bir konvoy halinde, farklı ülkelerden yüzlerce katılımcıyla İspanya’nın Barselona şehrinden Akdeniz’e açıldı. 44 farklı ülkeden gelen gönüllüleri insanlık ortak paydasında buluşturan Filonun gayesi Gazze’deki yetimlere, dullara, hastalara ve yaralılara ulaşabilmektir. Vicdanların ortak yolculuğu olarak tanımlanan Filonun yola çıkmasını katılımcılardan bazıları inanç ya da kimlik farkı gözetmeksizin insana insan olduğu için yardım etmek şeklinde ifade etmektedir. Barışçıl bir niyetle yola çıkan Filonun hedefi, Gazze/Filistin halkıyla dayanışmaktır (Turan, 2025). Küresel Sumud Filosu, Eylül 2025’te İtalya, Yunanistan ve Tunus’tan katılan gemilerle birlikte Gazze’ye doğru yola çıkmıştır.