Rodrigo Roa Duterte (d. 28 Mart 1945, Filipinler), Filipinler'in 16. devlet başkanıdır. 2016-2022 yılları arasında devlet başkanlığı yapmış, özellikle sert güvenlik politikaları ve "uyuşturucuyla savaş" kampanyasıyla uluslararası alanda dikkat çekmiştir. Uzun yıllar Davao şehrinde belediye başkanlığı yapmış ve burada uyguladığı yöntemleri ülke geneline taşımıştır. 2025 yılında Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından insanlığa karşı suçlarla suçlanarak tutuklanmıştır​.

Rodrigo Roa Duterte - Anadolu Ajansı

Erken Yaşamı ve Eğitimi

Rodrigo Duterte, 28 Mart 1945'te Filipinler'in Maasin şehrinde doğmuştur. Babası Vicente Duterte, bir hükümet görevlisi ve daha sonra Davao valisi olmuştur. Annesi Soledad Roa ise öğretmen olarak görev yapmıştır. Ailesi, Duterte dört yaşındayken Davao'ya taşınmıştır. Babasının siyasete atılmasıyla birlikte Duterte, siyasi çevrelerin içinde büyümüştür.

Duterte, lise eğitimini tamamladıktan sonra Lyceum of the Philippines Üniversitesi'nde siyaset bilimi eğitimi almıştır. 1972 yılında San Beda Hukuk Fakültesi'nden mezun olarak avukatlık yapmaya hak kazanmıştır. Mezuniyetinin ardından Davao Şehri Savcılığı'nda çalışarak hukuk kariyerine başlamıştır.

Siyasi Kariyeri

Davao Belediye Başkanlığı (1988-2016)

Duterte, 1988 yılında Davao şehrinin belediye başkanı seçilmiş ve yedi dönem boyunca bu görevi sürdürmüştür. Görev süresi boyunca şehirde uyguladığı sert güvenlik politikaları ve suçla mücadelede izlediği yöntemler nedeniyle uluslararası alanda tartışmalara neden olmuştur. İnsan hakları örgütleri, belediye başkanlığı döneminde Davao'da faaliyet gösteren ve hükümet karşıtı unsurları hedef aldığı öne sürülen "Davao Ölüm Mangası" adlı bir yapılanmadan Duterte'yi sorumlu tutmuştur​.

Duterte, belediye başkanlığı sürecinde kamu güvenliği politikalarına ağırlık vermiştir. Şehrin suç oranının düşürülmesini sağladığını öne sürse de insan hakları grupları, bu sürecin yasadışı infazlar ve keyfi tutuklamalarla gölgelendiğini iddia etmiştir.​

Filipinler Devlet Başkanlığı (2016-2022)

Rodrigo Duterte, 2016 yılında yapılan devlet başkanlığı seçimlerinde %40 oy alarak Filipinler'in 16. devlet başkanı olmuştur. Seçim kampanyasında uyuşturucu, suç ve yolsuzlukla mücadeleyi öncelikli hedef olarak belirlemiş ve başkan olduktan sonra geniş çaplı bir "uyuşturucuyla savaş" operasyonu başlatmıştır.

Başkanlık döneminde polis teşkilatı ve güvenlik güçlerine, uyuşturucu satıcıları ve kullanıcılarına karşı sert tedbirler alma yetkisi vermiştir. Resmi rakamlara göre, bu operasyonlar sırasında en az 6.200 kişi öldürülmüştür. Uluslararası insan hakları kuruluşlarına göre bu sayı 12.000 ile 30.000 arasında değişmektedir.

Duterte'nin yönetimi, insan hakları ihlalleri iddiaları nedeniyle Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) dikkatini çekmiştir. 2018 yılında Filipinler, UCM'nin başlattığı ön soruşturmanın ardından Roma Statüsü'nden çekildiğini açıklamıştır. UCM 2023 yılında soruşturmayı sürdürme kararı almıştır.

Başkanlığı döneminde Duterte, ABD ile geleneksel askeri iş birliğini sorgulamış, Çin ile yakın ilişkiler kurmaya çalışmıştır. Güney Çin Denizi'nde Çin'in iddialarını destekler nitelikte açıklamalarda bulunmuş, ABD ile askeri anlaşmaları sona erdirmeye yönelik adımlar atmıştır.

Duterte'nin görev süresinin sona erdiği 2022 yılında yerine Ferdinand Marcos Jr. devlet başkanı olarak seçilmiştir. Kızı Sara Duterte ise aynı seçimde Filipinler'in başkan yardımcısı olmuştur​.

Tutuklanması ve UCM Süreci

11 Mart 2025'te Rodrigo Duterte, Hong Kong'dan dönüşü sırasında Filipinler'in başkenti Manila'daki Ninoy Aquino Uluslararası Havalimanı'nda gözaltına alınmıştır. Bu tutuklama, UCM'nin Duterte hakkında insanlığa karşı suçlar kapsamında çıkardığı yakalama kararı doğrultusunda gerçekleştirilmiştir​.

UCM, Duterte'nin 2011-2019 yılları arasında, özellikle Davao'da ve ülke genelinde yürütülen uyuşturucuyla mücadele operasyonlarında insanlığa karşı suçlar işlediğini bildirmiştir. Özellikle cinayet, işkence ve tecavüz suçlarından yargılanması için hakkında tutuklama emri çıkarılmıştır​.

Tutuklanmasının ardından Duterte, Filipinler'den Hollanda'nın Lahey kentine götürülerek UCM'ye teslim edilmiştir. UCM Başsavcısı, Duterte'nin teslim edilmesini uluslararası adalet açısından önemli bir adım olarak değerlendirmiştir.

Eski Filipinler Devlet Başkanı Rodrigo Duterte'nin tutulduğu Villamor Hava Üssü çevresinde protesto yapan destekçiler ve Filipinler Ulusal Polisi, 11 Mart 2025 - Anadolu Ajansı

Özel Hayatı

Rodrigo Duterte, eski eşi Elizabeth Zimmerman-Duterte'den üç çocuğa sahiptir. Bu çocuklardan biri, 2022-2025 yılları arasında Filipinler başkan yardımcısı olan Sara Duterte'dir. Duterte'nin şimdiki eşi Honeylet Avanceña'dan Veronica adında bir kızı bulunmaktadır​.