Şahinbey (İlçe)

Şahinbey, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin en büyük kenti ve Türkiye’nin 9. büyük şehri olan Gaziantep’in üç merkez ilçesinden biridir. Kurtuluş Savaşı hatıraları, zengin tarihi ve kültürel çevresi, otoyolu, uluslararası havaalanı, tren garı, leziz yemekleri, eşsiz el sanatları, camileri, kaleleri, hanları, kastelleri, hamamları, türbeleri, kiliseleri, yaylaları, gezi ve piknik yerleri ile sanayi ve ticarette bölgede öncü bir konumdadır. İlçenin yüz ölçümü 960 km²’dir ve 181 mahallesi bulunmaktadır. 4 Temmuz 1987 tarihli ve 19597 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 3398 sayılı kanunla kurulmuş, 19 Eylül 1988 tarihinde fiilen faaliyetlerine başlamıştır. 2022 itibarıyla nüfusu 941.055’tir ve Türkiye’nin en büyük 4. ilçesi konumundadır.

İlçe, adını Antep Savunması’nda Kilis Yolu Kuva-yi Milliye Komutanlığı’na getirilen Mehmet Sait’ten, yani Şahinbey’den alır. Şahinbey, “Düşman cesedimi çiğnemeden Antep’e giremez” diyerek Fransız ordusuna karşı tek başına mücadele vermiş ve cesaretiyle Türk milletine örnek olmuştur. Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 27 Ocak 1933’te Gaziantep Belediye Meclisi’nin kararıyla Şahinbey (Bey Mahallesi) nüfusuna tescil edilmiştir. İklimi Akdeniz etkisi altındadır; yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır. Yıllık ortalama sıcaklık 14,5°C, yağış ise 558,9 mm³’tür. En sıcak aylar Haziran-Eylül, en yağışlı aylar ise Aralık-Şubat’tır. Sıcaklık farkı 42,8°C ile -17,5°C arasında değişir.

Nüfus

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2023 verilerine göre, Şahinbey’in nüfusu 939.497’dir ve bu rakamla Türkiye’nin en büyük ikinci ilçesidir. 2022’de 936.351 olan nüfus, bir yılda 3.146 kişi artmıştır. İlçede kadın nüfus oranı %49,67 (465.062 kişi), erkek nüfus oranı %50,33 (471.289 kişi) şeklindedir. Şahinbey, Eskişehir, Mardin, Trabzon, Malatya, Ordu, Erzurum ve Sivas gibi 57 ili geride bırakmış, ayrıca 69 il merkezinden ve büyükşehir statüsündeki 18 il merkezinden daha kalabalık bir nüfusa sahiptir. Gaziantep’in en kalabalık ilçesi olan Şahinbey, metropol bir yapıdadır.

Ulaşım

Gaziantep’e karayolu ve havayoluyla ulaşım mümkündür. Birçok şehirden otobüs seferleri bulunurken, özel araçla seyahat mesafeleri şöyledir: Adana-Gaziantep 225 km (2 saat 15 dakika), Diyarbakır-Gaziantep 320 km (4 saat), Mersin-Gaziantep 300 km (3 saat 15 dakika), İstanbul-Gaziantep 1150 km (13 saat), Bursa-Gaziantep 1050 km (12,5 saat), Ankara-Gaziantep 700 km (8,5 saat). Şahinbey, il merkezinde yer aldığından, şehir içi ulaşım olanaklarıyla da kolayca erişilebilir bir konumdadır.

Ekonomi

Gaziantep, Güneydoğu Anadolu’nun en gelişmiş ilidir; gelirinin %40’ı tarımdan, %25’i sanayiden sağlanır ve faal nüfusun %60’ı tarımda çalışır. Şahinbey’in ekonomisi küçük sanayiye dayalıdır; gıda, dokuma ve temizlik malzemesi alanlarında çok sayıda atölye bulunur. İl merkezine yakınlığı sayesinde bir alışveriş merkezi konumundadır. Tarımda Antep fıstığı ve üzüm öne çıkar; buğday, arpa, nohut, mercimek, sarımsak, soğan, erik, nar, incir, ceviz ve zerdali de üretilir.

Yeni gönderileri gör

Sana vereceğim kaynaklar ile ansiklopedi maddesi yaz. Yalnızca verdiğim kaynakları kullan. Ben yaz diyene kadar yazma.

Tabii, verdiğin kaynakları bekliyorum. "Yaz" dediğinde, sadece o kaynakları kullanarak ansiklopedi maddesini hazırlayacağım.

Turizm

Şahinbey, anıtsal yapıları ve müzeleriyle turizm açısından zengindir. Burç Ormanları, 350 hektarlık alanıyla piknik ve spor imkânı sunar ve şehir merkezine 2 km uzaklıktadır. Gaziantep Kalesi, Roma döneminde gözetleme kulesi olarak inşa edilmiş, Kanuni Sultan Süleyman tarafından onarılmış ve günümüzde turistik bir alandır. Diğer önemli yerler arasında Dülük Antik Kenti, Kendirli Kilise, Tarihi Millet Hanı, Ömeriye Camii, Karkamış Harabeleri, Zeugma Antik Kenti, Pişirici Kasteli, Kozluca Kasteli, Şıh Kasteli, Mecidiye Han, Gümrük Han, Milli Mücadele Müzesi, İslam Bilim Tarihi Müzesi ve Yeşilvadi Parkı bulunur.

Tarihçe

Gaziantep’in tarihi, Mezopotamya ve Akdeniz arasındaki konumu ve İpek Yolu üzerindeki yeriyle şekillenmiştir. Kalkolitik, Paleolitik, Neolitik dönemlerden Tunç Çağı, Hitit, Med, Asur, Pers, İskender, Selefkoslar, Roma, Bizans, İslam-Arap ve İslam-Türk devirlerine uzanır. Eski adı Ayıntap olan kent, Dülük ve Karahöyük köyleri arasındadır. Hititlerin dini merkezi Dülük öne çıkar. MÖ 1700’lerde Hitit, MÖ 700-546’da Asur, Med ve Pers, Büyük İskender’den sonra Roma ve MS 636’ya kadar Bizans egemenliğinde kalmıştır. Hz. Ömer döneminde İslam ordusu tarafından fethedilmiş, 639’da Müslümanlık kabul edilmiştir. 1071’de Selçuklu, 1270’te Moğol istilası, ardından Dulkadiroğulları ve Memluklular hakimiyetine girmiştir. 1516’da Yavuz Sultan Selim’in Mercidabık Zaferi ile Osmanlı’ya katılmış, cami, medrese, han ve hamamlarla gelişmiştir. I. Dünya Savaşı sonrası İngiliz ve Fransız işgaline uğrayan kent, kurtuluş mücadelesiyle tarihe geçmiştir.

Gezilecek Yerler

Hasan Süzer Etnografya Müzesi

Bey Mahallesi’nde yer alan bu müze, 20. yüzyıl başında inşa edilmiş bir binada bulunur. 1985’te Hasan Süzer tarafından satın alınarak restore edilmiş ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağışlanmıştır. Kaya içine oyulmuş mahzen üzerine üç katlıdır. Hayat (avlu), selamlık, ocaklık, hamam ve odalar gibi bölümleriyle yöresel yaşamı yansıtır. 2017’de restorasyona alınmış ve şu anda ziyarete kapalıdır. Adres: Eyüboğlu Mah. Hanifioğlu Sok. No: 64, Şahinbey.

Bayazhan Gaziantep Kent Müzesi

1909’da Bayaz Ahmet Ağa tarafından yaptırılan han, tütün ticareti, İngiliz karargahı, hapishane ve sinema salonu olarak kullanılmıştır. 2009’da Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından kent müzesine dönüştürülmüştür. İki katlı yapıda el sanatları, yöresel kültür ve tarih sergilenir. Yemenicilik, sedefçilik, kutnu kumaş dokumacılığı gibi sanatlar mankenlerle canlandırılır. Ziyaret saatleri: 08:00-17:00 (Pazartesi hariç).

Coğrafi Yapı

Şahinbey, Gaziantep’in merkez ilçelerinden biridir ve 960 km² yüz ölçümüne sahiptir. Denizden yüksekliği 850 m’dir; Sof Dağları (1496 m) sınırları içindedir. 38°38’ batı-37°32’ doğu enlemleri ile 36°28’ batı-38°01’ doğu boylamları arasında yer alır. Akdeniz iklimi etkisi altındadır; yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve yağışlıdır. Ortalama sıcaklık 14,5°C, yağış 558,9 mm³’tür. Sıcaklık farkı 60,3°C’lik bir makasla çöl iklimine geçişi işaret eder.

Şahinbey Konakları

Antep Evleri, yüksek duvarlı, hayata (avluya) dönük yapılardır. İki katlı evler yaygındır; üst katlarda köşk adı verilen konsol çıkıntıları bulunur. Hayat, işlemeli taşlar, çiçeklikler ve havuzla (gane) süslenir. Odalar çok işlevlidir (yeme, yatma, oturma); döşeklik ve kübbiye gibi ahşap nişler içerir. Pencerelerde kuştağası bulunur; zemin katlarda sokağa pencere açılmaz. Taş (kıymık, havara, karataş) yapılar yazın serin, kışın sıcak tutar. Mahzenler (hazna) kiler olarak kullanılır.

Gastronomi

Gaziantep mutfağı, Türk ve dünya mutfaklarında ayrıcalıklıdır. Malzeme seçimi, baharatlar ve soslarla zenginleşen yemekler, otantik lokantalarda sunulur. Antep fıstığı, üzüm, biber ve nar ekşisi festivalleri düzenlenir. Backstreet Gastronomi gibi organizasyonlar ve yemek yazarı Paula Wolfert’in çalışmalarıyla uluslararası ün kazanmıştır. Belediye, valilik ve üniversiteler desteğiyle gastronomi turizmi gelişmiş, uçuşlar artmıştır.