Saipem 7000

Saipem 7000, 2.000 metreyi aşan derinliklerde boru döşeme operasyonları gerçekleştiren ve ağır yük kaldırma işlemlerinde kullanılan, kendinden tahrikli, dinamik konumlandırmalı, dünyanın üçüncü büyük yarı batık vinç gemisidir. Merkez ofisi Milano'da bulunan çokuluslu petrol ve gaz şirketi Saipem SpA şirketine aittir. Fiziksel boyutları 197,95 metre uzunluk, 135 metre yükseklik ve 117.812 groston ağırlık değerlerinden oluşmaktadır. Gemi, donanımında yer alan ikiz vinç mekanizması aracılığıyla tek seferde 14.000 tona kadar yük kaldırma kapasitesi sunmaktadır. Açık deniz inşaat projelerinde fiziksel stabiliteyi ve operasyonel sürekliliği sağlamak üzere platforma 12 adet itici pervaneden oluşan Sınıf 3 dinamik konumlandırma (DP) sistemi, hızlı balast altyapısı ve 725 kişi kapasiteli konaklama tesisleri entegre edilmiştir.^【1】

^{Saipem 7000 (AA)}

Saipem 7000 platformu, 1990 yılında Micoperi 7000 isimli geminin satın alınarak dönüştürülmesiyle faaliyete geçmiş ve açık deniz ağır kaldırma operasyonları alanında kullanılmaya başlanmıştır. 1990'lı yıllarda platformun donanımına, derin su projelerindeki boru döşeme gereksinimlerini karşılamak amacıyla J-lay kulesi entegre edilmiştir.^【2】 Bu yapısal ekleme sonrasında platform, Rusya ile Türkiye arasında uzanan Mavi Akım Projesi kapsamında 2.150 ile 2.200 metre derinlik seviyelerindeki Karadeniz tabanına doğal gaz boru hattı döşeme işlemini J-lay yöntemiyle gerçekleştirmiştir.

İlerleyen yıllarda platformun operasyonel kapsamı açık deniz yenilenebilir enerji altyapılarını içerecek şekilde genişlemiştir. İskoçya'nın doğu kıyısında konumlanan Neart Na Gaoithe (NnG) rüzgar çiftliği projesinde, ağır kaldırma vinçleri kullanılarak rüzgar türbinlerinin temel kurulum operasyonları tamamlanmıştır. Platformun güncel tarihsel hareketliliği kapsamında, Libya'nın Bouri Limanı'ndan Romanya'nın Köstence Limanı'na intikali sırasında 15 Haziran 2026'da Çanakkale Boğazı'ndan ve 17 Haziran 2026'da İstanbul Boğazı'ndan geçişi sağlanmıştır. 2026 yılındaki bu İstanbul Boğazı geçişinde, platformun kuleleri ile vinçleri yatırılmış ve balast tanklarına su alınarak toplam yüksekliği 57 metre seviyesine düşürülmüştür.

^{Saipem 7000 Çanakkale'de (AA)}

Saipem 7000 platformunun üst güverte boyutları 175 metre uzunluk, 87 metre genişlik ve 8,5 metre yükseklik ölçülerinden oluşmaktadır. Gemi inşasını oluşturan alt dubalar, 165 metre uzunluğa, 33 metre genişliğe ve 11,25 ile 15,25 metre arasında değişen yükseklik aralıklarına sahiptir. Operasyon sahasındaki donanım yerleşimi için 9.000 metrekarelik serbest güverte alanı ayrılmıştır ve bu alan 15.000 tonluk güverte taşıma kapasitesi ile desteklenmektedir. Platformun operasyon esnasındaki su çekimi derinliği 27,5 metre olarak kaydedilirken, transit intikal süreçlerindeki su çekimi derinliği 10,5 metreye inmektedir. Transit seyir hızı 9,5 knot seviyesinde gerçekleşmektedir.^【3】

Platformun enerji üretim sistemi, altı adet yangın yalıtımlı makine dairesine konumlandırılmış, ağır yakıt tüketimine uygun 12 adet dizel jeneratör vasıtasıyla toplam 70.000 kW güç sağlamaktadır. Gemi manevra sistemine entegre edilen itici mekanizmaların güç dağılımı; arka kısımda yer alan dört adet 4.500 kW'lık azimut ünitesi, ön kısımda konumlanan dört adet 3.000 kW'lık ve iki adet 5.500 kW'lık geri çekilebilir azimut ünitesi ile baş kısımdaki iki adet 2.500 kW'lık tünel iticisinden meydana gelmektedir. İtici donanımlar kapalı baralı ağlar üzerinden çalışabilmekte ve tam yedekli SDPM altyapısıyla ABS EHS-P standartlarını karşılamaktadır. Demirleme ve sabitleme donanımı, her biri 3.350 metre uzunluğunda halat ve 40 tonluk yüksek tutma kapasiteli çapa barındıran 14 adet 1.350 kW kapasiteli tek tamburlu vinçten oluşmaktadır. Ek olarak sisteme 550 metrelik zincir ve 34,5 tonluk çapa içeren iki adet ırgat eklenmiştir.^【4】

Geminin stabilite ve su çekimi kontrolü, saatte 6.000 metreküp su pompalama hacmine sahip dört adet balast pompası üzerinden yürütülmektedir. Sistem ağı, toplam 81.040 metreküp kapasiteye ulaşan 40 adet standart balast tankı ile 26.000 metreküp kapasiteli 14 adet balast tankı içermektedir. Personel yaşam alanı 388 adet tam iklimlendirmeli, tek veya çift yataklı kabin formatında yapılandırılmıştır. Lojistik hava transferleri için gemide sınıflandırılmış yakıt ikmal donanımına sahip bir helikopter pisti bulunmaktadır. Bu pistin boyutları ve taşıma mukavemeti, birisi park pozisyonunda olmak üzere iki adet BV234 LR Chinook tipi helikopterin kullanımına uygun standartlardadır. ^【5】

^{Saipem 7000 İstanbul'da (AA)}

Rusya ve Türkiye coğrafyaları arasında uzanan Mavi Akım Projesi kapsamında, her biri 380 kilometre uzunluğa sahip doğal gaz boru hatlarının kurulumu sağlanmıştır. İlgili inşaat sürecinde, deniz tabanındaki çevresel jeolojik riskleri azaltmak amacıyla her iki hat güzergahı üzerinde çok kapsamlı mühendislik çalışmaları yürütülmüştür. Proje dâhilinde yer alan ve su altı derinliği 2.150 ile 2.200 metre arasındaki seviyelere ulaşan kısımlardaki 24 inç çapındaki boru hatlarının döşeme işlemleri, Saipem 7000 platformu donanımları aracılığıyla J-lay yöntemi kullanılarak tamamlanmıştır. Doğal gaz boru hatlarının 380 metreye kadar olan sığ su bölümlerindeki kurulum faaliyetleri ise Castoro Otto isimli gemi tarafından geleneksel S-lay boru döşeme yöntemi ile gerçekleştirilmiştir.^【6】

Brezilya açıklarındaki Santos havzasında üretilen doğal gazın akışını sağlamak amacıyla geliştirilen Cabiúnas projesi, Cernambi sahasını Rio de Janeiro eyaletindeki Macaé terminaline bağlayan 380 kilometre uzunluğunda ve 24 inç çapında rijit bir gaz ihracat hattından oluşmaktadır. Hattın en sığ 300 kilometrelik kısmında S-lay yöntemi uygulanmış, bu yöntemin kapasitesinin aşıldığı 1.740 metre derinlikten itibaren ise Saipem FDS2 gemisi operasyonu devralarak J-lay yöntemini kullanmıştır. Saipem FDS2, su derinliğinin 1.700 metre ile 2.240 metre arasında değiştiği 83 kilometrelik derin su bölümünde, et kalınlığı 1,25 inç ile 1,438 inç arasında değişen boruların döşeme işlemini gerçekleştirmiştir. Proje kapsamındaki en derin nokta 2.250 metre olarak kaydedilmiştir.

Boru döşeme operasyonları sırasında geminin J-lay kulesinin açısı, çevresel koşullara uyum sağlamak ve boru katenarındaki bükülme momentini düşürmek amacıyla 84 dereceden 81 dereceye indirilmiştir. Bu üç derecelik açı değişikliği, katenardaki bükülme stresini azaltarak izin verilen deniz durumu sınırlarını belirgin dalga yüksekliği bazında yüzde 60 oranında artırmış, geri çekilme mesafesini 750 metreden 1.100 metreye çıkarmış ve gerekli çekme kuvvetini 50 metrik tondan 90 metrik tona yükseltmiştir. Operasyon sürecinde kaydedilen maksimum dikey boru döşeme gerilimi 760 metrik ton olarak ölçülmüştür. Bu değer, FDS2 gemisinin 1.500 metrik tonluk boru döşeme ve 2.000 metrik tonluk acil durum tutma kapasitelerinin altında yer almaktadır. Boru hattı güzergahına ayrıca dört adet hat içi T-bağlantısı, bir adet hat içi vana ve 107 metrik ton ağırlığındaki boru hattı uç sonlandırma (PLET) yapısı entegre edilmiştir. ^【7】

İskoçya'nın doğu kıyısı açıklarında gerçekleştirilen Neart Na Gaoithe (NnG) rüzgar çiftliği projesinin inşasında Saipem 7000 platformu kullanılmıştır. Rüzgar türbinlerine ait temellerin deniz sahasına kurulum operasyonları, platform üzerinde yer alan ve her biri 7.000 ton kaldırma kapasitesine sahip çift ağır kaldırma vinçleri aracılığıyla tamamlanmıştır. Rüzgar enerjisi altyapı inşasını içeren bu faaliyetler, platformun ağır kaldırma donanımlarının yenilenebilir enerji sektörü kapsamındaki açık deniz kurulumlarında işlev gördüğünü göstermektedir. ^【8】

^{Saipem 7000 (AA)}

Mavi Akım Projesi donanımlarının nakliyesi ve operasyon sahasına transferi sürecinde, platformun İstanbul Boğazı üzerinden gerçekleştirdiği seyir için özel lojistik önlemler uygulanmıştır. Geçiş esnasında ilgili su yolu ticari gemi trafiğine kapatılarak operasyonel alan kontrolü sağlanmıştır. İki adet römorkörün fiziksel asisti ile desteklenen bu navigasyon işleminde, boğaz köprülerinin alt kotu ile platformun en üst donanımları arasında 5 metrelik dikey geçiş mesafesi bırakılmış ve fiziki temas parametreleri kontrol altında tutulmuştur. ^【9】

Platformun Akdeniz ile Karadeniz havzaları arasındaki güncel yer değiştirme işleminde, Çanakkale Boğazı'ndaki transit gemi geçişleri saat 07.00 sularında başlayan operasyon süresince askıya alınmıştır. Platformun çekme faaliyeti, Birleşik Krallık siciline kayıtlı Pacific Discovery çapa taşıma gemisi ile Antigua ve Barbuda siciline kayıtlı GH Discovery römorkörü tarafından entegre biçimde yürütülmüştür. Lojistik sürece Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren Kıyı Emniyeti-9, Kurtarma-21, Kurtarma-10, Kurtarma-15 ve Kurtarma-18 römorkörleri doğrudan katılım göstermiştir. ^【10】

İstanbul Boğazı rotasında uygulanan transit seyir operasyonu toplam 6 saatlik bir zaman diliminde tamamlanmıştır. Çift yönlü olarak deniz trafiğine kapatılan boğaz bölgesi, saat 13.30 itibarıyla güney-kuzey doğrultusundaki gemi hareketliliğine yeniden açılmıştır. Ana çekici filoya ek olarak, acil durum müdahale gemisi Nenehatun ile 6 kılavuz personel sürece dahil edilmiştir. Operasyonun saha güvenliği ve manevra kontrolü Kurtarma-4, Kurtarma-6, Kurtarma-Nazımtur, Kurtarma-5 ve Kurtarma-12 isimli römorkörlerden oluşan deniz aracı filosu ile koordine edilmiştir.^【11】

^{Saipem 7000 İstanbul Boğazı'ndan Geçişi (AA)}

İskoçya'nın doğu kıyısındaki Neart Na Gaoithe (NnG) rüzgar çiftliği projesinin inşası esnasında, Saipem 7000 platformu üzerinden "CodyTrip" isimli sanal saha gezisi organize edilmiştir. Bu eğitim programına İtalya'daki 850'yi aşkın şehirden yaklaşık 27.000 ilk ve ortaokul öğrencisi katılım sağlamıştır. İlgili eğitsel proje altyapısı; Urbino Üniversitesi bünyesindeki DIGIT, Urbino Üniversitesi, Giunti Editore ve CampuStore kurumlarının ortaklığında geliştirilmiştir.^【12】

Öğrencilerin enerji dönüşümü ve rüzgar enerjisi hakkında bilgilendirilmesini amaçlayan program, özel bir yazılım uygulaması üzerinden yürütülmüştür. Sisteme sorular, anketler ve testler gibi etkileşimli araçlar ile 10 saatlik canlı yayın akışı entegre edilmiştir. Sanal gezi sürecinde öğrenciler Aberdeen helikopter pistinden platforma intikal etmiş, geminin motor dairesini ve ağır kaldırma vinçlerini incelemiştir. Katılımcılar platformun kaptanı, saha yöneticisi, mühendisleri ve teknisyenleri ile bir araya getirilerek çevre bilinci ve iş güvenliği konularında bilgilendirilmiştir. Ana etkinlik öncesinde rüzgar enerjisi ve iş güvenliği temalı iki adet ön webinar düzenlenmiştir.^【13】

Eğitim faaliyeti kapsamında gemi donanımlarına ve kurumsal tarihçeye dair teknik bilgiler katılımcılara aktarılmıştır. Geminin isimlendirmesi ile donanımındaki her biri 7.000 ton kapasiteli iki adet vinç arasındaki doğrudan bağlantı detaylandırılmıştır. Ek olarak, İtalyan yazar Primo Levi'nin 1980 yılında Castoro 6 isimli boru döşeme gemisine gerçekleştirdiği tarihsel ziyarete ilişkin edebi anekdotlar eğitim programı içeriğine dâhil edilmiştir.^【14】

Saipem 7000 platformu, dünya çapındaki açık deniz inşaat geliştirme faaliyetlerinin tüm iş kapsamını yürütebilecek bir operasyonel altyapı sunmaktadır. Geleneksel, derin ve ultra derin su projelerinde yüzey ve denizaltı operasyonlarını entegre etmek amacıyla platform donanımında iki adet "Innovator" tipi uzaktan kumandalı su altı aracı (ROV) çalıştırılmaktadır. İlgili su altı sistemleri, platformun temel donanımlarını tamamlayarak açık deniz altyapı inşa süreçlerinin sürdürülmesini sağlamaktadır.