Sakin Şehir Perşembe

Ordu ilinin idari sınırları içerisinde yer alan Perşembe, il merkezinin batı yönünde konumlanmış bir sahil ilçesidir. Tarihsel kayıtlarda uzun süre "Vona" adıyla anılan yerleşim, sahip olduğu coğrafi girinti ve çıkıntılar sayesinde Karadeniz’in en korunaklı doğal limanlarından birini barındırmaktadır. M.Ö. VIII. yüzyılda Yunan kolonistleri tarafından kurulduğu belirtilen ilçe, antik çağlardan bu yana deniz ticaretinde stratejik bir rol üstlenmiştir. Günümüzde ise koruduğu yerel mimari dokusu, doğal yaşam alanları ve sakin yaşam felsefesiyle uluslararası "Cittaslow" (Sakin Şehir) ağına kabul edilmiş olup, bu unvanla sürdürülebilir turizm ve kalkınma modelini benimsemektedir.

Tarihçe, İdari Yapı ve Kültürel Varlıklar

Perşembe’nin yerleşim tarihi, antik dönemdeki kolonizasyon faaliyetlerine dayanmakta olup, ilçenin tarihsel süreci yakın çevresindeki Fatsa ve Yason bölgeleriyle benzerlik göstermektedir. Osmanlı İmparatorluğu döneminde idari taksimatta "Vona" adıyla yer almıştır. Cumhuriyet döneminde bir süre Ordu merkez ilçesine bağlı bir nahiye olarak yönetilen Vona, 1945 yılında gerçekleştirilen idari düzenleme ile "Perşembe" adını alarak ilçe statüsüne yükseltilmiştir.

İlçe sınırları içerisinde, tarihsel derinliği yansıtan çok sayıda taşınmaz kültür varlığı bulunmaktadır. Yapılan tescil çalışmaları sonucunda; bölgeye özgü mimariyi yansıtan konaklar, tarihi camiler, çeşmeler, hamamlar, köprüler, bir kilise ve kale kalıntıları koruma altına alınmıştır. Ayrıca ilçede anıtsal nitelik taşıyan ağaçlar ve arkeolojik sit alanları da dahil olmak üzere toplam 26 adet tescilli kültür varlığı mevcuttur.

Coğrafi Özellikler ve Ulaşım Ağı

Karadeniz Bölgesi'nin karakteristik coğrafi yapısını yansıtan Perşembe, oldukça engebeli ve girintili çıkıntılı bir kıyı şeridine sahiptir. Perşembe ilçesi ile Fatsa ilçesi arasında uzanan 43 kilometrelik sahil yolu, bu coğrafi yapının en belirgin örneğidir. Karadeniz Sahil Yolu'nun tünellerle geçilen hızlı transit güzergahının aksine, bu eski sahil yolu ("kıyı şeridi"), denizin ve orman örtüsünün iç içe geçtiği manzaralarıyla dikkat çekmektedir. Virajlı yapısı nedeniyle "sakin rota" olarak nitelendirilen bu yol, sürücüler ve doğa severler tarafından turistik amaçlı kullanılmaktadır. Yol güzergahı üzerinde, kıyı erozyonu ve doğal süreçlerle oluşmuş, halk arasında "Timsah Adası" olarak bilinen kaya formasyonları gibi görsel değeri yüksek jeolojik oluşumlar yer almaktadır.

Turizm Değerleri ve Destinasyonlar

Perşembe ilçe merkezine 15 kilometre, Ordu il merkezine ise 28 kilometre uzaklıkta bulunan Yason Burnu, bölgenin en önemli turizm çekim merkezidir. Çaytepe Köyü sınırları içerisinde yer alan yarımada, 1. derece arkeolojik sit alanı ve 2. derece doğal sit alanı statüsündedir. Karadeniz sahili boyunca üzerinde kilise bulunan tek yarımada olması, bölgeyi kültürel açıdan benzersiz kılmaktadır.

Bölge, mitolojik anlatılarda da yer bulmaktadır. Yunan mitolojisindeki "Altınpost Efsanesi"nde geçen Argonotların, Yason Burnu'na uğradığı kabul edilmektedir. Coğrafi konumu sayesinde güneşin doğuşunun ve batışının deniz üzerinden izlenebildiği nadir noktalardan biridir. Ayrıca, Yason Burnu'nun yaklaşık 300 metre batısında "Yalancı Yason" adı verilen daha küçük bir burun yer almakta olup, bu alanda antik dönemden kalma, balıkların saklanması ve yetiştirilmesi amacıyla oyulmuş havuz kalıntıları bulunmaktadır.

Hoynat Adası ve Biyoçeşitlilik

Perşembe'nin Ramazan Köyü sınırları içerisinde, Hoynat Tüneli'nin hemen çıkışında yer alan Hoynat Adası, tarihsel ve ekolojik öneme sahiptir. Geçmişte gemiciler tarafından depo ve sığınak olarak kullanılan ada, üzerinde bulunan kalıntılarla insan yaşamına dair izler taşımaktadır. Günümüzde ise ada, Türkiye'nin önemli kuş cennetlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Adanın ornitolojik açıdan en büyük önemi, nesli tükenme tehlikesi altında olan "Tepeli Karabatak" kuşlarının Türkiye sınırları içinde yuva yaptığı ve ürediği bilinen tek alan olmasıdır.

Kıyı Yerleşimleri, Plajlar ve Doğal Alanlar

İlçe, "Sakin Şehir" (Cittaslow) kriterlerine uygun olarak korunan koyları ve plajlarıyla deniz turizminde de öne çıkmaktadır. Bölgedeki önemli kıyı ve doğa alanları şunlardır:

Çaka Plajı: Beyaz kumu ile ünlü olan plaj, bölgenin en çok tercih edilen doğal plajlarından biridir.

Mersin Köyü: Balıkçı barınağı ve Aktaş Plajı ile bilinen, kıyı balıkçılığının sürdürüldüğü bir yerleşimdir.

Kışlaönü: Doğal bir liman özelliğine sahip olan bu yerleşimde, özgün mimariye sahip bir cami ve çeşme bulunmaktadır.

Medreseönü: Tarihi Afarlı Camii'nin bulunduğu bölge, kültürel ziyaret noktalarından biridir.

Şelaleler: İlçenin iç kesimlerinde, doğa yürüyüşü ve fotoğrafçılık için uygun olan Şenyurt Şelalesi ve Kurşunçal Şelalesi gibi doğal su kaynakları mevcuttur.

Cittaslow (Sakin Şehir) Üyeliği ve Sosyokültürel Etki

Perşembe, küreselleşmenin şehirleri tek tipleştirmesine karşı yerel kimliği, geleneksel yaşamı ve doğayı korumayı amaçlayan İtalya merkezli "Cittaslow" birliğine üyedir. Bu statü, ilçenin nüfusunun 50 binin altında olmasını, geleneksel yapıların korunmasını, yerel lezzetlerin ve zanaatların yaşatılmasını gerektirmektedir. Cittaslow unvanı, ilçenin tanıtımına katkı sağlamakta, özellikle Kurban Bayramı gibi tatil dönemlerinde yerli ve yabancı turistlerin bölgeye yoğun ilgi göstermesine neden olmaktadır. Ziyaretçiler, ilçede kamp, karavan turizmi, doğa yürüyüşleri ve tekne turları gibi aktiviteler gerçekleştirmektedir.