Salıncaklar (Kontrol Kolları)

Salıncaklar, diğer adıyla kontrol kolları, taşıt süspansiyon sistemlerinde tekerlekleri gövdeye bağlayan ve onların dikey hareketini yönlendiren parçalardır. Üst ve alt kontrol kolları olmak üzere ikiye ayrılırlar ve genellikle çift salıncaklı (double wishbone) süspansiyon sistemlerinde kullanılırlar. Yol tutuşu, sürüş konforu ve direksiyon hakimiyetini doğrudan etkileyen bu elemanlar, süspansiyon geometrisinin korunmasında kritik rol oynar.

Salıncaklar genellikle üçgen (A-arm) formundadır. Araç iskeletine bağlı olan uçları rotiller (mafsal), burçlar ve bağlantı cıvataları ile sabitlenirken, karşı ucu tekerlek göbeği taşıyıcısına bağlanır.

Tekerlek göbeğini şasiye alttan bağlar. Taşıyıcıyı destekler ve ağırlığın çoğunu üstlenir. Genellikle daha büyük ve dayanıklıdır.

Tekerlek göbeğinin üst kısmını şasiye bağlar. Tekerleğin açısını ve dikey eksende hareketini dengeler. Özellikle viraj alma sırasında gövde kontrolünü destekler.

Bazı modern araçlarda sadece alt salıncak bulunur, üst bağlantı görevi ise MacPherson tipi amortisör bacağı tarafından üstlenilir.

• Tekerleklerin yukarı-aşağı hareketini yönlendirerek süspansiyon geometrisinin bozulmasını önler.
• Yanal kuvvetlerin ve şok darbelerinin şasiye iletilmesini dengeler.
• Lastik temas açısını (kamber) sabit tutarak yol tutuşunu artırır.
• Aracın dönüş kabiliyetini ve süspansiyon tepkisini doğrudan etkiler.

Salıncaklar; dövme çelik, alüminyum alaşımı ya da yüksek dayanımlı sac metalden üretilebilir. Çelik olanlar dayanıklı fakat ağırdır. Alüminyum alaşımlı olanlar hafif ve korozyona dirençlidir. Parçalar genellikle kaynaklı, döküm ya da dövme yöntemleriyle şekillendirilir.

Burçlar (kauçuk veya poliüretan) sayesinde ses ve titreşim sönümlenir. Rotiller ise hareketli bağlantı noktası görevini görür.

Özellikle spor otomobillerde, yüksek performanslı süspansiyon sistemleri çift salıncaklı düzeneğe sahiptir. Bu yapı, yüksek hızda viraj alırken lastiklerin optimum temas açısını koruyarak stabilite sağlar. SUV ve pick-up araçlarda ise dayanıklılığı artırmak amacıyla salıncaklar daha kalın ve uzun ömürlü tasarlanır.

Zamanla burçlar çatlayabilir, rotiller boşluk yapabilir veya salıncak kolu eğilebilir. Bu durumda şu belirtiler ortaya çıkar:

• Tekerlek hizasında bozulma
• Direksiyonda boşluk hissi
• Frenleme sırasında sağa-sola çekme
• Ani sesler (tak-tuk)
• Lastiklerin düzensiz aşınması

Periyodik kontrollerde salıncak burçları, rotil oynaklığı ve bağlantı cıvataları kontrol edilmelidir.