Samsun Kent Müzesi

Samsun Kent Müzesi, Samsun'un İlkadım ilçesinde, Zafer Mahallesi Cumhuriyet Caddesi üzerinde yer alan ve kentin coğrafi, tarihi, kültürel, sosyal ve ekonomik yapısını kronolojik ve tematik olarak sergileyen bir kurumdur.

Kuruluşu ve Tarihçesi

Müzenin yer aldığı binalar, aslen 1928 yılında Samsun-Sivas Demiryolu İnşaat ve İşletme İdaresi ile Devlet Demiryolları lojmanları olarak inşa edilmiş ahşap yapılardır. Ana yapıların yanına 1936 yılında eklenen müştemilat binası ise uzun yıllar boyunca Demirspor Kulübü lokali olarak kullanılmış, kente dair pek çok sosyal etkinliğe ve kutlamaya ev sahipliği yapmıştır.

13-15 Mayıs 2011 tarihlerinde gerçekleştirilen "Her Kente Kent Müzesi" başlıklı Tarihi Kentler Birliği toplantısının ardından, ÇEKÜL Vakfı ve Prof. Dr. Metin Sözen'in akademik katkılarıyla müze projesi başlatılmıştır. Söz konusu tarihi yapılar 2011 yılında kamulaştırılmış ve sekiz aylık bir restorasyon sürecinin ardından 2013 yılında kent müzesi olarak ziyarete açılmıştır.

Mimari Yapı ve Sergi Alanları

Müze yerleşkesi, bodrum kat üzerine inşa edilmiş iki katlı bir ana bina ile kütüphane ve toplantı salonunun bulunduğu ek binadan oluşmaktadır. Müzenin bilgi içerikleri ve koleksiyonu; Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin kent tarihine ilişkin yayınları, sözlü tarih çalışmaları ve Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nin akademik danışmanlığı ile oluşturulmuştur.

Müze planı çok sayıda tematik salona ayrılmıştır:

• Giriş Katı (A1): Danışma, Samsunlu Ünlüler, Kronolojik Tarih, Kurtuluş Savaşı ve Tütüncülük salonları yer almaktadır.
• Birinci Kat (B1-B2-B3): Mübadele ve Göçler, Kent Tarihinde Afetler, Cumhuriyet Samsun'u, Atatürk ve Samsun, Demografik Yapı, Tarihi Yapılar ve Ulaşım Tarihi gibi kentin siyasi ve idari geçmişini yansıtan bölümler bulunmaktadır.
• İkinci Kat (C1-C2-C3): Karadeniz ve Balıkçılık, Eğitim, Spor, İletişim, Sağlık Tarihleri ile Yemek Kültürü, Samsun'da Çocukluk ve Düğün Tarihi gibi sosyokültürel yaşam alanlarına ayrılmıştır.

Müzede sergilenen en dikkat çekici tarihi materyallerden biri, Milli Mücadele dönemine ait olan ve taş baskı tekniği ile üretilmiş 1921 tarihli propaganda afişidir. Sergileme yöntemlerinde geleneksel objelerin yanı sıra dokunmatik ekranlar ve işitsel-görsel donanımlar kullanılarak etkileşimli (interaktif) bir anlatım benimsenmiştir.

Milli Mücadele dönemine aittaş baskı tekniği ile üretilmiş 1921 tarihli propaganda afişi https://samsunhabercom.teimg.com/samsunhaber-com/images/upload/at.jpg

Sosyal ve Eğitsel Faaliyetler

Müze bünyesinde sadece sergileme yapılmamakta, aynı zamanda kentin belleğini canlı tutacak çeşitli eğitim ve kültür faaliyetleri yürütülmektedir. "Kent Belleği" olarak adlandırılan bölümde, araştırmacılara ve halka açık olan, içerisinde dört bini aşkın kitabın ve teknolojik altyapının bulunduğu bir kütüphane mevcuttur. Müze uzmanları ve gönüllü eğitmenler eşliğinde çocuklara yönelik drama çalışmaları ve geleneksel çocuk oyunları şenlikleri düzenlenmektedir. Ayrıca konferans salonunda her ay "Samsun Sohbetleri" adı altında sözlü tarih toplantıları yapılmakta ve farklı konularda periyodik sergiler açılmaktadır.

Erişilebilirlik ve Evrensel Tasarım

Samsun Kent Müzesi, engelli bireylerin erişimi ve evrensel tasarım ilkeleri doğrultusunda incelenmiş akademik çalışmalara da konu olmuştur. Müze içerisinde üst katlara fiziksel olarak erişemeyen engelli bireyler için giriş katında bir "Sanal Müze" odası oluşturulmuştur; bu odada işitme engelliler için işaret diliyle anlatım ve hareket engelliler için kente dair dijital bilgi sunumu yapılmaktadır. Tekerlekli sandalye kullanımına uygun tuvaletler gibi bazı düzenlemeler mevcuttur. Bununla birlikte; binaların tarihi dokusundan kaynaklanan rampa yetersizlikleri, görme engelliler için kılavuz (hissedilebilir) yüzeylerin bulunmaması ve bilgilendirme panolarında kabartma (Braille) alfabesine yer verilmemesi gibi nedenlerle müzenin evrensel tasarım ilkelerine tam olarak uyum sağlayamadığı tespit edilmiştir.

Ödüller

Müze, tasarımı ve faaliyetleri nedeniyle ulusal ve uluslararası alanda çeşitli ödüllere layık görülmüştür:

• 2013 yılında Tarihi Kentler Birliği tarafından düzenlenen yarışmada "Proje Özel Ödülü" (Oktay Ekinci Jüri Özel Ödülü) kazanmıştır.
• 2015 yılında Avrupa Müze Akademisi (European Museum Academy) tarafından İtalya'nın Brescia kentinde düzenlenen 20. Luigi Micheletti Ödülleri'nde (Luigi Micheletti Award) 140 müze arasından finale kalmış ve Avrupa'nın en prestijli altı müzesinden biri olarak tescillenmiştir.