Şanlıurfa Boranisi

Urfa pencer (pazı) boranisi, Türkiye’nin Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde yer alan Şanlıurfa iline özgü bir yöresel yemektir. Et, baklagiller, yeşil sebze ve bulgur köftesi gibi malzemelerin bir arada kullanıldığı bu yemek, özellikle kış aylarında ve özel günlerde tercih edilir. Borani, genellikle kalabalık sofralar için hazırlanmakta ve kuşaktan kuşağa aktarılan geleneksel yöntemlerle pişirilmektedir.

Şanlıurfa Boranisi (Anadolu Ajansı)

Coğrafi İşaret Tescili

Urfa pencer boranisi, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 29 Aralık 2017 tarihinde mahreç işareti ile tescillenmiş ve 316 tescil numarasıyla coğrafi işaret siciline kaydedilmiştir. Tescil, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında 16 Ağustos 2017 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yapılmıştır.

Tarihçe ve Kültürel Arka Plan

Borani yemeğine ilişkin yörede anlatılagelen bir rivayete göre, bu yemek Emevi Halifesi Me’mun ile eşi Boran Hatun’un düğününde ikram edilmiştir. Beğeni toplayan yemek, Boran Hatun’un ismine atfen “borani” olarak anılmaya başlanmıştır. Bu anlatı doğrultusunda boraninin tarihî bir geçmişe sahip olduğu ve zamanla Şanlıurfa’da geleneksel bir davet yemeği hâline geldiği ifade edilmektedir. Kentteki bazı yerel kurumlar tarafından yapılan çalışmalarla, boraninin ve diğer geleneksel yemeklerin korunması, tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması amaçlanmaktadır.

Yemeğin Hazırlanışı ve İçeriği

Borani; kuşbaşı doğranmış kuzu eti, pazı sapı (yerel adıyla pencer), nohut ve börülce (lolaz) ile hazırlanır. Sade yağda kavrulan kuzu etine küçük parçalar hâlinde doğranmış pazı sapları ve haşlanmış baklagiller ilave edilir. Et suyu ve tuz katıldıktan sonra karışım düdüklü tencerede pişirilir. Bu karışıma ayrıca kızartılmış bulgur köfteleri eklenir. Köfteler; ince bulgur, dövülmüş kara et, ıslatılmış ekmek, isot, tuz ve tarçın ile yoğrularak hazırlanır ve nohut büyüklüğünde yuvarlanıp kızgın yağda kızartılır. Servis sırasında baklagil ve pazı karışımı tabağa alınır, üzerine köfteler yerleştirilir ve isteğe bağlı olarak sarımsaklı yoğurt ilave edilerek sunulur.

Malzemeler (Beş Kişilik Tarif İçin)

Ana yemek için:

• 400 gram kuzu parça et
• 4 yemek kaşığı sade yağ
• 1 kg pencer sapı (pazı)
• 1 su bardağı nohut
• 1 su bardağı börülce (lolaz)
• Az miktarda tuz
• 1 kâse sarımsaklı yoğurt

Köfte için:

• 200 gram kara et
• 3 su bardağı köftelik ince bulgur
• 2 dilim ıslatılmış ekmek
• 1 çay kaşığı tarçın
• 1 çay bardağı isot (pul biber)
• 4 su bardağı sıvı yağ

Malzemeler (Anadolu Ajansı)

Sosyal ve Kültürel Önemi

Borani, Şanlıurfa’da özellikle kış mevsiminde ve misafir ağırlamalarında tercih edilen bir yemektir. Hazırlık sürecinin uzun ve zahmetli olması nedeniyle çoğunlukla yardımlaşarak yapılır. Bu yönüyle borani, yalnızca bir yemek değil, aynı zamanda sosyal dayanışmayı pekiştiren bir mutfak pratiği olarak da değerlendirilmektedir. Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen çalışmalar kapsamında, borani gibi yöresel yemekler “Hamarat Eller Çarşısı” gibi alanlarda halka sunulmakta; böylece unutulmaya yüz tutmuş mutfak mirasının korunması ve tanıtımı hedeflenmektedir.

Çeşitleri ve Bölgesel Yorumlar

Borani yemeği, malzeme farklılıklarına göre çeşitli adlarla anılmaktadır. Örneğin ıspanaklı veya kabaklı borani Hatay mutfağında, baklalı ve kemeli (patatesli) borani ise Şanlıurfa’nın farklı bölgelerinde görülmektedir. Antep mutfağında da mevsim sebzelerine göre yapılan benzer borani çeşitleri bulunmakta olup, Urfa boranisiyle benzerlikler taşımaktadır.