Santa Maria Katolik Kilisesi, Karadeniz Bölgesi’nde 19. yüzyılda inşa edilmiş Katolik ibadet yapılarından biridir. Osmanlı Devleti’nin Tanzimat ve Islahat Fermanları sonrasında gayrimüslim cemaatlere tanınan haklar çerçevesinde, Trabzon’daki Katolik cemaatin dinî ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir. Yapı, Katolik Fransisken (Kapuçin) tarikatı rahiplerinin faaliyetleri doğrultusunda şekillenmiş olup, geç Osmanlı döneminde Karadeniz’deki Katolik varlığının mimari bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.
Tarihçe
Santa Maria Katolik Kilisesi (MEB EBA)
Trabzon Santa Maria Katolik Kilisesi’nin inşası 1869 yılında başlamış ve yapı 1874 yılında tamamlanmıştır. Kilise, Rus yönetimi altındaki Tiflis’ten Karadeniz Bölgesi’ne gelen Fransisken (Kapuçin) rahiplerin girişimleriyle inşa edilmiştir. Bu süreç, Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyılda Katolik cemaatlere tanıdığı dinî ve idari imtiyazlarla doğrudan ilişkilidir. Kilise, inşa edildiği tarihten itibaren Trabzon’daki Katolik cemaatin ibadet merkezi olarak kullanılmıştır.
Mimari Özellikleri
Santa Maria Katolik Kilisesi (MEB EBA)
Trabzon Santa Maria Katolik Kilisesi, 19. yüzyıl Avrupa mimarisinin Karadeniz Bölgesi’ndeki yansımalarını taşıyan bir yapıdır. Kilisenin mimarisinde Neoklasik ve Neogotik üslupların etkileri görülmektedir. Plan şeması, bazilikal düzen anlayışıyla oluşturulmuş olup, cephe düzenlemelerinde simetri ön plandadır. Yapının cephelerinde ve iç mekânında kullanılan mimari ve süsleme unsurları, Katolik kilise mimarisinin genel özellikleriyle uyum göstermektedir.
İç Mekân Düzenlemesi
Kilisenin iç mekânı, Katolik litürjisine uygun olarak düzenlenmiştir. İç mekânda apsis, nef ve yan mekânlar belirgin bir şekilde ayrılmaktadır. Duvar resimleri, heykeller ve litürjik objeler, Katolik ikonografisinin temel unsurlarını yansıtmaktadır. Bu süslemeler, Avrupa kökenli dinî sanat anlayışının Trabzon’daki uygulamaları arasında değerlendirilmektedir.
Günümüzdeki Durumu
Trabzon Santa Maria Katolik Kilisesi günümüzde de ibadet işlevini sürdürmektedir. Yapı, aynı zamanda Trabzon’un kültürel ve dinî mirası içerisinde önemli bir yere sahiptir. Kilise, Karadeniz Bölgesi’nde ayakta kalan sınırlı sayıdaki Katolik yapılarından biri olması nedeniyle tarihsel ve mimari açıdan dikkat çekmektedir.
