Silifke'nin Yoğurdu (Türkü)

Silifke’nin Yoğurdu, Mersin ilinin Silifke ilçesine ait, yöre kültürüyle bütünleşmiş bir halk türküsüdür. Türkü, Silifke yöresinde hayvancılığın ve özellikle yoğurt üretiminin günlük yaşam ve toplumsal ilişkilerdeki yerini konu edinmektedir. Sözlü kültür ortamında ortaya çıkan eser, zamanla derlenerek Türk halk müziği repertuvarına kazandırılmıştır.

Silifke’nin Yoğurdu türküsü, repertuvar numarası 1657 ile kayıtlıdır. Yöresi Mersin’in Silifke ilçesi olarak belirtilmiştir. Türkünün kaynak kişisi Cavit Erden’dir. Derleme ve notaya alma işlemleri Muzaffer Sarısözen tarafından gerçekleştirilmiştir. Eser, yöre ekibi tarafından icra edilmektedir.

Türkü, Segâh makam dizisine sahiptir. Usulü 2/4 olan eserin karar ve bitiş sesi si’dir. En pes sesi sol, en tiz sesi la olup dokuz seslik bir ses genişliğine sahiptir. Konu bakımından aşk ve sevda teması içerisinde değerlendirilmekle birlikte, yöresel yaşam unsurlarını da yansıtmaktadır.

^{Silifke’nin Yoğurdu türküsünün birinci sayfa notası (Segâh makamı, 2/4 usul) (}Repertükül⁾

^{Silifke’nin Yoğurdu türküsünün ikinci sayfa notası (}Repertükül⁾

Türküde yoğurt, Silifke ve çevresinde yaşayan Türkmen ve Yörük topluluklarının yaşam biçimiyle bağlantılı bir unsur olarak yer almaktadır. Yoğurt üretimi ve satışı, geçmiş dönemlerde bu topluluklar için önemli bir geçim kaynağı olmuştur. Bu durum, yoğurdun gündelik yaşamın yanı sıra sözlü anlatılarda ve müzikte yer bulmasına zemin hazırlamıştır.

Türkünün sözlerinde, Silifke’de yoğurt yapıp satan Yörük kızları konu edilmekte; bu durum, yöresel ekonomik faaliyetlerin sosyal yaşama ve duygusal anlatımlara yansıması olarak değerlendirilmektedir. Ozanlar, gözlemledikleri bu yaşam kesitlerini türkü formunda ifade etmiş, eser zamanla kuşaktan kuşağa aktarılmıştır.

Silifke’nin Yoğurdu türküsü, aynı adla bilinen bir halk oyunu ile birlikte icra edilmektedir. Bu oyun, eski bir Türkmen oyunu olarak tanımlanmaktadır. Kadınlar ve erkekler oyunu karşılıklı olarak oynamaktadır. Oyunun figürleri, yoğurdun üretim sürecini simgeleyen hareketlerden oluşmaktadır.

Oyunda ileri–geri basma, çökme, 360 derece dönme ve yerinde dörtlü vuruş gibi figürler yer almaktadır. Bu figürler, hayvancılığa dayalı üretim sürecinin ve yoğurdun Türkmen yaşamındaki öneminin sembolik bir anlatımı niteliğindedir.

(a hey hey hey)

Silifke'nin yoğurdu Ah seni kimler doğurdu Seni doğuran ana Balınan mı yoğurdu

Beşiği çamdan Ah yuvarlandı damdan Anası pilav pişirir Oğlu durmaz aşırır

(a hey hey hey)

Kale kaleye bakar Ah kaleden toplar atar Delikanlı dururken İhtiyara kim bakar

(a hey hey hey)

Bağa girdim üzüme Ah çubuk battı gözüme Çubuk seni keserim Yar göründü gözüme

(a hey hey hey)

Beşiği çamdan Ah yuvarlandı damdan Keşke sevmez olaydım Usandırdı bu candan

Silifke’nin Yoğurdu türküsü, Silifke yöresinde hayvancılığın ve yoğurt üretiminin toplumsal yaşam içerisindeki yerini yansıtan sözlü kültür ürünlerinden biridir. Yoğurdun Türkmen toplulukları için geçim kaynağı olması, ona kültürel bir değer kazandırmış; bu değer, türkü ve halk oyunu aracılığıyla günümüze aktarılmıştır.

Türkü, bu yönüyle Silifke yöresinin kültürel belleğinde yer alan ve yerel yaşam pratiklerini müzikal anlatımla ifade eden eserler arasında değerlendirilmektedir.