Sivas 4 Eylül Barajı

Sivas 4 Eylül Barajı, Türkiye'nin Sivas ilinde içme suyu temini amacıyla inşa edilmiş önemli bir su kaynağıdır. Mısmıl Irmağı üzerinde yer alan ve 1996-2002 yılları arasında inşa edilen bu baraj, Sivas kentinin içme suyu ihtiyacının büyük bir kısmını karşılamaktadır. Barajın toplam su depolama kapasitesi 85 hm³, aktif hacmi ise 80,55 hm³ olarak belirlenmiştir​.

Sivas 4 Eylül Barajı - Fotoğraf: Halife Yalçınkaya/AA

Fiziksel ve Teknik Özellikler

Konum: Sivas ili, Mısmıl Irmağı

Yapım Yılları: 1996-2002

Baraj Tipi: Zonlu toprak dolgu

Yağış Havzası Alanı: 236,8 km²

Talvegden Yükseklik: 60 metre

Temelden Yükseklik: 65 metre

Gövde Dolgu Hacmi: 4.185.952 m³

Toplam Depolama Hacmi: 85 hm³

Aktif Depolama Hacmi: 80,55 hm³

Maksimum Su Kot Seviyesi: 1393,70 metre

Minimum Su Kot Seviyesi: 1355 metre​

İçme Suyu Temini ve Arıtma Süreci

Barajdan sağlanan yüzey suyu, Sivas Belediyesi İçme Suyu Arıtma Tesisi’nde arıtıldıktan sonra şehir şebekesine verilmektedir. İçme suyu arıtma tesisinde uygulanan işlemler şu şekildedir:

1. Koagülasyon ve Flokülasyon: Potasyum permanganat (KMnO₄), Demir (III) Klorür (FeCl₃) ve anyonik polielektrolit gibi koagülantlarla suyun temizlenmesi sağlanmaktadır​.

2. Filtrasyon ve Dezenfeksiyon: Suda bulunan mangan gibi kirleticilerin arıtımı için kimyasal filtrasyon süreçleri uygulanmaktadır.

3. Ozonlama: 2018-2021 yılları arasında devreye alınan ozon üniteleri, suyun dezenfeksiyonunu artırmaktadır.

Hidrolojik ve Su Kalitesi Özellikleri

• Yıllık Su Sağlama Kapasitesi: 33 hm³
• • Sertlik Değeri:Tavra Deresi’nden sağlanan su: 32 FS
  • 4 Eylül Barajı’ndan sağlanan su: 16 FS​.

• Mangan Konsantrasyonu: Özellikle sonbahar aylarında mangan seviyesi artmaktadır. Ekim 2010’da mangan seviyesi 0,553 mg/L olarak ölçülmüştür.
• • Mangan Giderim Verimi:
  • Sadece KMnO₄ kullanımıyla: %94,7
  • KMnO₄ + FeCl₃ + anyonik polielektrolit kullanımıyla: %96,3
  • Laboratuvar koşullarında belirlenen optimum koşulların sahada uygulanmasıyla: %53,4​

İsale Hattı ve Dağıtım Sistemi

4 Eylül Barajı’ndan gelen su, şehrin orta ve alt kotlarında bulunan Kolej Depo ve Paşa Fabrikası Deposu’na aktarılmaktadır. Üst kotlara su verilebilmesi için terfi hattı gerekmektedir. Bu nedenle, Pusat Özen Barajı'ndan 4 Eylül Barajı'na yıllık 8,420 milyon m³ su transferi sağlayacak 52 kilometrelik iletim hattı projesi tamamlanmıştır​.

Ekolojik ve Çevresel Etkiler

Baraj havzası, su kaynaklarının korunması açısından önemli bir bölgedir. Ancak;

Kirlilik Riski: Baraj havzasında bazı köylerin yer alması nedeniyle atık su kontrolü sağlanmalıdır​.

İklim Değişikliği ve Su Kaynakları: Küresel ısınma ve azalan yağış oranları, su seviyelerinin düşmesine neden olmaktadır​.

Tarımsal Faaliyetlerin Etkileri: Barajı besleyen derelerden gelen organik maddeler, yağışlı dönemlerde su kalitesini olumsuz etkilemektedir​.

Sivas İçin Önemi ve Gelecek Planları

Sivas 4 Eylül Barajı, şehrin temel içme suyu kaynağı olmasının yanı sıra, gelecekte su arz güvenliğini sağlamaya yönelik çeşitli projelerle desteklenmektedir. Gelecek planları şunlardır:

Terfi Merkezi ve İsale Hattı Projesi: Barajdan gelen suyun üst kotlara aktarılması sağlanacaktır.

Pusat Özen Barajı Bağlantısı: 4 Eylül Barajı'na yıllık 8,420 milyon m³ su takviyesi yapılacaktır​.

Su Tasarrufu ve Kaçak Önleme Çalışmaları: Kayıp-kaçak oranı %40’tan %30’a düşürülmüş, bu oranın daha da azaltılması hedeflenmektedir​.

Alternatif Su Kaynakları: Mevcut su kaynaklarının korunması ve yer altı sularının sürdürülebilir kullanımı üzerine araştırmalar devam etmektedir​.