Suriye-Suudi Arabistan Savunma İşbirliği ve Kalkınma Kredisi Anlaşmaları (2026)

Suriye-Suudi Arabistan Savunma İşbirliği ve Kalkınma Kredisi Anlaşmaları, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’nın 4 Kasım 2026 tarihinde Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’a gerçekleştirdiği ziyaret sırasında iki ülke arasında imzalanan anlaşma ve mutabakat zaptlarıdır. İmzalanan belgeler arasında iki ülkenin savunma bakanlıkları arasında bir savunma işbirliği anlaşması, Suudi Kalkınma Fonu tarafından Suriye’nin enerji, konut, sağlık ve altyapı sektörlerine sağlanacak toplam 403 milyon doları aşan krediler, sanayi alanında bir işbirliği belgesi ile tarım ve çevrenin korunması alanlarında mutabakat zaptları yer almıştır.^【1】 Anlaşmaların imza törenleri, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman bin Abdulaziz Al Suud’un katılımıyla Riyad’daki Yemame Sarayı’nda düzenlenmiştir.^【2】

^{Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile birlikte, 4 Kasım 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, 4 Kasım 2026 Çarşamba günü yüksek düzeyli bir heyetin başında Riyad’a ulaşmıştır. Heyette Dışişleri ve Gurbetçiler Bakanı Esad Hasan eş-Şeybani, Savunma Bakanı Tümgeneral Mürhef Ebu Kasra, Maliye Bakanı Muhammed Yusr Berniye, Sanayi, İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Bakanı Basil Abdulhannan ve Genel İstihbarat Teşkilatı Başkanı Tümgeneral Abdulkadir Tahhan yer almıştır.^【3】

Ziyaret, Şara’nın bir aydan kısa bir süre içinde Riyad’a gerçekleştirdiği ikinci ziyaret olmuştur. İki lider en son 6 Ekim 2026’da Riyad’da bir araya gelmiştir. Suriye Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre bu görüşmede, hasar görmüş altyapının ve temel tesislerin yeniden inşası da dâhil olmak üzere Suriye’nin yeniden yapılanmasına ilişkin planlar ele alınmıştır.^【4】

Suudi Arabistan, Suudi Kalkınma Fonu aracılığıyla Eylül 2025’te Suriye’ye, ülkeye ham petrol tedarik edilmesi ve üç aylık bir dönem boyunca Suriye’deki çalışanların maaşlarının bir kısmının karşılanması amacıyla iki hibe sağlamıştır.^【5】

Suudi Arabistan ve Suriye, 4 Kasım 2026 Çarşamba günü iki ülkenin savunma bakanlıkları arasında bir işbirliği anlaşması imzalamıştır. Anlaşma, Yemen’deki Husi grubunun Suudi Arabistan’a yönelik füze ve insansız hava aracı saldırılarını sürdürdüğü bir dönemde imzalanmıştır.^【6】

Anlaşmanın içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşılmamıştır. Suriye Dışişleri Bakanlığı, savunma bakanlıkları arasındaki işbirliği anlaşmasını imzalanan anlaşmaların “en dikkat çekici” olanı olarak nitelendirmiş ancak anlaşmanın şartlarını açıklamamıştır.

Suriye Maliye Bakanlığı ile Suudi Kalkınma Fonu arasında, toplam değeri 403 milyon doları aşan altı imtiyazlı kalkınma kredisi anlaşması imzalanmıştır. Anlaşmalar, Cumhurbaşkanı Şara’nın Suudi Arabistan ziyareti marjında ve Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın katılımıyla imzalanmıştır.^【7】 Kredilerin toplam tutarı 403,6 milyon dolar olarak da açıklanmıştır.^【8】

Suriye Maliye Bakanlığının 4 Kasım 2026’da Telegram kanalından yaptığı açıklamaya göre anlaşmaları Suriye adına Maliye Bakanı Muhammed Yusr Berniye, Suudi Arabistan adına ise Suudi Kalkınma Fonu İcra Başkanı Sultan bin Abdurrahman el-Mürşid imzalamıştır. Maliye Bakanlığı, anlaşmaları ilgili Suriye bakanlıkları ve kurumları adına imzalamıştır. Anlaşmalar enerji, su, sağlık, acil durum, bayındırlık ve konut sektörlerinin yanı sıra kamu mali hizmetlerinde dijital dönüşümü kapsamaktadır.^【9】

Anlaşmalar, Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdulaziz Al Suud ile Veliaht Prens ve Başbakan Muhammed bin Selman’ın talimatları doğrultusunda imzalanmıştır.^【10】

Suudi Kalkınma Fonu ile Suriye hükümeti arasında imzalanan altı imtiyazlı kredi anlaşması 20 yıl vadeli olup kredilerin ilk 5 yılı geri ödemesizdir. Bu krediler, doğrudan Suriye devletine yönlendirilen ilk kalkınma finansmanı olma özelliğini taşımaktadır.^【11】

Anlaşmalar kapsamında Halep Termik Santrali’ndeki üretim ünitelerinin rehabilitasyonu için 90 milyon dolar ayrılmıştır. Projenin amacı santralin üretim kapasitesini yeniden kazandırmak, yaklaşık 5 milyon kişiye istikrarlı elektrik arzı sağlamak, ekonomik ve sınai faaliyetleri desteklemek ve ulusal elektrik şebekesinin istikrarını güçlendirmektir.^【12】

Su sektöründe içme suyu ölçüm sisteminin modernizasyonu ve geliştirilmesine yönelik 30 milyon dolarlık bir proje yer almıştır. Proje, 300 bin akıllı ön ödemeli su sayacının tedarikini ve kurulumunu kapsamakta olup yaklaşık 1,5 milyon kişiye hizmet etmesi ve hizmet kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlaması öngörülmektedir.^【13】 Su sayaçlarının Şam ve İdlib’de kurulacağı bildirilmiştir.

^{Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile birlikte, 4 Kasım 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Acil durum hizmetleri için ayrılan 105 milyon dolar ile çeşitli vilayetlerde 25 sivil savunma merkezinin kurulması, rehabilitasyonu ve donatılması hedeflenmiştir. Proje; acil durum müdahalesi ve afet yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesini, enkaz kaldırılmasını, yolların açılmasını, mayın temizlenmesini, tarım arazilerinin yeniden kullanıma açılmasını ve bazı yolların rehabilitasyonunu kapsamaktadır. Projeden 7 milyondan fazla kişinin yararlanması öngörülmektedir.^【14】

Anlaşmalar, çeşitli bölgelerde hasar görmüş konutların rehabilitasyonuna yönelik 60 milyon dolarlık bir projeyi de içermektedir. Proje, yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve toplumsal istikrarın desteklenmesi amacıyla 10 bine kadar konutun onarımını hedeflemektedir.^【15】

Sağlık sektöründe, farklı bölgelerdeki çok sayıda hastane ve sağlık merkezinin rehabilitasyonu, inşası ve donatılması için 100 milyon dolar tahsis edilmiştir. Projenin amaçları arasında sağlık sektörünün toparlanmasının desteklenmesi, temel ve uzmanlık gerektiren sağlık hizmetlerinin yeniden sağlanması ve iyileştirilmesi, sağlık hizmetlerine erişimin genişletilmesi ve mevcut sağlık tesisleri üzerindeki baskının azaltılması yer almaktadır.^【16】

Anlaşmalar, kamu mali hizmetlerinin dijital dönüşümü ve kurumsal gelişimine yönelik 18 milyon doları aşan bir projeyi de kapsamaktadır. Proje; bütünleşik bir dijital dönüşüm sisteminin kurulmasını, hizmet kullanıcılarının deneyiminin iyileştirilmesini ve kamu hizmetlerinin verimliliği ile şeffaflığının artırılmasını amaçlamaktadır. Dijital dönüşüm ve mali hizmetlerin geliştirilmesi için ayrılan tutar 18,6 milyon dolar olarak açıklanmıştır.^【17】

Suriye ile Suudi Arabistan, 4 Kasım 2026 Çarşamba günü ikili ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi, yatırım fırsatlarının genişletilmesi ve uzmanlık paylaşımının teşvik edilmesi amacıyla bir sanayi işbirliği anlaşması imzalamıştır. Anlaşma, Cumhurbaşkanı Şara ile Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın huzurunda Riyad’daki Yemame Sarayı’nda Suriye Sanayi, İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Bakanı Basil Abdulhannan ile Suudi Arabistan Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanı Prens Abdulaziz bin Selman bin Abdulaziz tarafından imzalanmıştır. Sanayi alanındaki belge, bir mutabakat zaptı olarak da tanımlanmıştır.^【18】

Anlaşma uyarınca kurulacak ortak çalışma grupları, sanayi şehirlerinin altyapısının geliştirilmesini, uzmanlaşmış yatırımların çekilmesini ve tedarik ile dağıtım zincirlerinin verimliliğinin artırılmasını kapsayan uygulama programları hazırlayacaktır. İşbirliği ayrıca, sınai kalkınmanın gerekliliklerine uyum sağlanması amacıyla insan kaynaklarının eğitilmesine ve nitelikli hâle getirilmesine, bu kaynakların teknik, teknolojik ve inovasyon kapasitelerinin geliştirilmesine odaklanacaktır.

Bakan Abdulhannan, anlaşmanın sanayi ve ekonomik işbirliğinde yeni bir aşamanın temellerini attığını ve ikili ilişkilerin geliştirilmesi ile iki ülke arasındaki ortaklığın güçlendirilmesi için bir çerçeve sunduğunu ifade etmiştir. ^【19】

Sanayi, İç Ticaret ve Tüketiciyi Koruma Bakanlığının Telegram’da yayımladığı açıklamada Abdulhannan, anlaşmanın Suriye ile Suudi Arabistan arasındaki köklü bağları ve ekonomik zorlukların aşılması ile ortak çıkarların ilerletilmesi için işbirliğinin, entegrasyonun ve ortak çabaların güçlendirilmesinin önemini yansıttığını belirtmiştir.

Abdulhannan, anlaşmanın uzmanlık ve bilgi alışverişi, başarılı sınai deneyimlerin paylaşılması ve sınai düzenlemeler ile mevzuat alanında en iyi uygulamaların aktarılması için pratik bir platform sağlayacağını söylemiştir. Bakan, anlaşmanın üretim verimliliğinin ve kalite standartlarının iyileştirilmesine, ulusal ürünlerin rekabet gücünün artırılmasına ve bu ürünlerin bölgesel ve uluslararası pazarlara erişiminin genişletilmesine katkı sağlayacağını eklemiştir. Abdulhannan, mevcut ekonomik zorlukların sınai kalkınmada daha geniş ufuklar açılması ve karşılıklı fayda sağlanması için daha yakın işbirliği ve koordinasyon gerektirdiğini vurgulamıştır.

Abdulhannan, Suudi Arabistan ile ortaklığın ikili ilişkilerde önemli bir ilerleme adımı olacağına, kamu ve özel sektörün sürdürülebilir ekonomik kalkınmaya ve iki ülkenin daha iyi bir geleceğine katkı sunması için daha geniş fırsatlar yaratacağına inandığını dile getirmiştir.^【20】

İki hükümet, sanayi işbirliğine ilişkin belgenin yanı sıra tarım ve çevrenin korunması alanlarında iki ayrı mutabakat zaptı imzalamıştır.

Ziyaret kapsamında Suriye’nin Expo 2030 Riyad fuarına katılımı için 10,6 milyon dolar değerinde destek sağlanması kararlaştırılmıştır.^【21】