SÛZİDİL

Makamın seyrine tiz durak hüseynî perdesi civarından başlanır. Bu perde eksen olmak üzere bütün dizide ve genişlemiş bölgede karışık gezinilip hüseynî perdesinde zirgüleli hicaz çeşnisiyle yarım karar yapılır. Bu arada gerekli yerlerde diğer asma kararlar da gösterilerek dügâh perdesine bûselik çeşnisiyle düşülür, bu perdede yapılan asma kararla hisar-bûselik makamı sona erdirilir. Nihayet hüseynî-aşiran perdesine hicaz dörtlüsü ile düşülüp bu perdede kaba nîm-hisar perdesi yeden olarak kullanılarak tam karar yapılır.

Abdülhalim Ağa’nın ağır düyek, Tanbûrî Ali Efendi’nin devr-i kebîr peşrevleri; Abdülhalim Ağa’nın saz semâisi; Hacı Sâdullah Ağa’nın, “Beni ey gonca-fem bülbül-sıfat nâlân eden sensin” mısraıyla başlayan ağır semâisi; Tanbûrî Ali Efendi’nin, “Ceyhûn arayan dîde-i giryânımı görsün” mısraıyla başlayan yürük semâisi; Şemseddin Ziyâ Bey’in sengin semâi usulünde, “Ey gonca açıl zevkini sür fasl-ı bahârın”, Leon Hancıyan’ın curcuna usulünde, “Cânâ gam-ı aşkınla perîşan gezer oldum”, Tanbûrî Ali Efendi’nin aksak usulünde, “Her bir bakışınla neşe buldum”, Leylâ Saz’ın ağır aksak usulünde, “Âsuman ağlar hem inler girye-bâr oldukça ben” mısralarıyla başlayan şarkıları; Zekâi Dede’nin Mevlevî âyiniyle düyek usulünde, “Yüce sultanım derde dermânım”, Hamâmîzade İsmâil Dede Efendi’nin düyek usulünde, “Ey derde derman dermânım Allah” ve Selahattin Demirtaş’ın, “Ey pâdişâh-ı lem-yezel v’ey kādir ü hayyü’l-ezel” mısralarıyla başlayan ilâhileri bu makamın örnekleri arasındadır.