Tahkikat-ı Edebiye (Kitap)

Tahkikat-ı Edebiye, Midhat Cemal Kuntay tarafından dönemin büyük edebiyatçılarına ve şahsiyetlerine yöneltilen sorulardan oluşan ve Handan İnci tarafından hazırlanan anket/röportaj türünde önemli bir eserdir.

Kitabın İçeriği

Midhat Cemal Kuntay’ın 1909 ile 1919 tarihleri arasında dönemin yazar, şair ve önemli şahsiyetlerine gönderdiği çeşitli sorulardan oluşan bu kitap, uzun yıllar boyunca Servet-i Fünûn dergisinin satır aralarında kalmış ve yıllar sonra Handan İnci’nin çalışmasıyla kitap halinde yayımlanmıştır.

Türk edebiyatında anket/röportaj türü çalışmalarının ilk örneği her ne kadar Ruşen Eşref Ünaydın’ın 1918 yılında yayımlanan Diyorlar ki adlı eseri gösterilse de başlangıç esas alındığında Midhat Cemal Kuntay’ın bu çalışması Ruşen Eşref’in kitabından daha önce olduğunu göstermektedir. Bu açıdan baktığımızda Kuntay’ın bu çalışması Türk edebiyatı tarihinde anket/röportaj türü açısından “ilk” olduğu söylenebilmektedir. Bu konuda Handan İnci, Tahkikat-ı Edebiye’nin “Sunuş” kısmında şunları söyler:

“Türk edebiyatında yazara yöneltilmiş sorulardan oluşan anket/soruşturma/röportaj türü çalışmaların ilk örneği olarak Ruşen Eşref Ünaydın’ın 1918’de yayımladığı Diyorlar ki adlı kitabı gösteriliyor. Oysa ondan çok daha önce yola çıkan biri var. Midhat Cemal Kuntay, 1909’dan itibaren dönemin tanınmış yazarlarına edebi kimliklerini kendilerinden öğrenmek amacıyla birer anket formu gönderir. Ancak her nedense gelen cevapları yayımlamak için 1919’a kadar bekler.”^【1】 

Kuntay çalışmasında her edebiyatçıya aynı soruyu göndermemiş, kişiye göre sorularda bazı değişiklikler yapmıştır. Sorulara ve cevaplara baktığımızda tahmini olarak Kuntay’ın yazarlara yönelttiği sorular şu şekildedir:

“Klasizm, romantizm, realizm ve sembolizm akımları hakkında ne düşünüyorsunuz? Bu akımlardan hangisine bağlı olarak eser veriyorsunuz? Arap, Fars, Türk ve Batı edebiyatlarından kimleri okudunuz? Bunlar içinde en beğendiğiniz ve etkisinde kaldığınız yazarlar kimlerdir? Sanatta gayeniz nedir? Hangi gazete ve dergilerde yazı yayımladınız? Kullandığınız takma adlar var mı? Eserleriniz içinde en çok hangilerini beğenirsiniz?”^【2】 

Midhat Cemal Kuntay tarafından sorular yöneltilen ve eserde yer alan yazarların isimleri şöyledir: Abdülhak Hâmid Tarhan, Cenab Şahabeddin, Süleyman Nazif, Samipaşazâde Sezai, Faik Ali Ozansoy, Hüseyin Cahid Yalçın, Mehmet Âkif Ersoy, Ahmet Reşid Bey, Kemalpaşazâde Said, Mehmet Said Paşa, Hüseyin Suat Yalçın, Halide Edib Adıvar, Yusuf Akçura, Ali Ekrem Bolayır, Ali Kâmi Akyüz, Ahmet Hikmet Müftüoğlu, Rıza Tevfik Bölükbaşı.

Ayrıca eserde, Handan İnci’nin çalışmasıyla metinler günümüz Türkçesine de aktarılmış, ankete katılmış on yedi yazarın kısa biyografisi ve fotoğrafları da kitaba eklenmiştir.