The Father (Film)

Florian Zellerin rejissorluğunu etdiyi The Father (2020) müasir kino anlatımı çərçivəsində qocalıq, yaddaş itkisi və reallıq qavrayışı kimi mövzuları işləyən bir dram filmidir. Ssenarisi Zellerin öz teatr əsərinə əsaslanır və Christopher Hampton ilə birlikdə kinoya uyğunlaşdırılmışdır. Film xüsusilə qocalıqda yaranan idrak pozğunluqlarını fərdin zehni təcrübəsi prizmasından təqdim etməsi ilə seçilir. Sundance Film Festivalında nümayiş olunduqdan sonra beynəlxalq səviyyədə böyük maraq doğuran bu əsər, anlatım üslubu, aktyor ifaları və vizual montajı ilə tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylər almışdır.

The Father 80 yaşlarında olan Anthony adlı bir kişinin zehni olaraq reallıqdan uzaqlaşmağa başlaması ilə formalaşan bir anlatıya malikdir. Film, Alzheimer və ya demans kimi yaddaş itkisi növünə dair birbaşa bir diaqnoz qoymadan, Anthony-nin daxili dünyasından hadisələri izləyiciyə təqdim edir. Qızı Anne-in dəstəyinə baxmayaraq, Anthony, ətrafındakı insanların kimliyini və öz həyatındakı zaman-məkan bütövlüyünü getdikcə daha çox sorğulamağa başlayır. Anlatı, izləyiciyə obyektiv bir baxış bucağı təqdim etmək yerinə, xarakterin qarışıq zehni prosesinə diqqət yetirir. Bu vəziyyət, filmdəki hadisələrin xronoloji bir düzənə deyil, Anthony-nin qavrayış bütövlüyünə uyğun şəkildə təqdim edilməsinə səbəb olur. Buna görə də film, bir yaddaş itkisi hekayəsindən çox, zehni çökmənin fərdin reallıq hissinə təsirini ön plana çıxaran bir quruluşa malikdir.

• Anthony Hopkins – Filmində başrol xarakteri olan Anthony-ni canlandırır. Performansı, həm izləyicilər, həm də tənqidçilər tərəfindən geniş təriflənmiş və bu rolu ilə Akademiya Mükafatlarında “Ən Yaxşı Kişi Aktyoru” mükafatını qazanmışdır.
• Olivia Colman – Anthony-nin qızı Anne rolunda çıxış edir. Anne xarakteri, atasının getdikcə pisləşən vəziyyəti ilə başa çıxmağa çalışan, səbirli və emosional olaraq çətinlik çəkən bir evlat obrazını çəkir.
• Mark Gatiss – Anne-in sevgilisi olduğunu iddia edən bir kişi kimi görünür; Anthony üçün qarışıq bir fiqurdur.
• Imogen Poots – Anthony-nin baxıcısı Laura rolundadır. Laura, Anthony-nin keçmişdəki qızı Lucy-yə bənzədiyi bir xarakterdir.
• Rufus Sewell – Anne-in real həyat yoldaşı Paul rolundadır. Filmində Anthony ilə gərgin bir münasibət içindədilər.
• Olivia Williams – Bəzən Anne rolunu üzərinə götürən başqa bir sima olaraq qarşımıza çıxır; bu da Anthony-nin zihnindəki qarışıqlığın bir əksidir.

Xarakterlərin fiziki görünümlərinin zaman-zaman dəyişməsi, Anthony-nin qavrayış qarışıqlığını əks etdirən anlatım texnikalarındandır.

Zeller, teatr köklü bir əsər olan bu hekayəni kinoya uyğunlaşdırarkən səhnə keçidlərini Anthony-nin zehni vəziyyətinə uyğun tərtib edir. Kamera hərəkətləri, dar və qapalı məkan istifadəsi və memarlıq detalları üzərindəki kiçik dəyişikliklər, izləyicinin xarakterin zehni pozulma prosesinə birbaşa şahid olmasına imkan yaradır.

Filmin kinematoqrafiyası, xarakterin zaman və məkan qavrayışının getdikcə pozulmasını dəstəkləyəcək şəkildə hazırlanmışdır. Xüsusən də mənzil içində edilən dəyişikliklər — məsələn, mebellərin yerinin dəyişməsi, rəng tonlarındakı fərqlər və ya obyektlərin yox olması — Anthony-nin reallıqla olan əlaqəsinin nə qədər zəifləmiş olduğunu göstərən elementlər olaraq diqqət çəkir. Kamera çox vaxt Anthony-nin baxış bucağından istifadə edilmiş, bu da izləyicinin anlatılan dünyaya onun perspektivindən baxmasını təmin etmişdir. Bu seçim, seyirciyə bilinçli bir qarışıqlıq yaratmaq və xarakterin yaşadığı təcrübəni birbaşa hiss etdirmək məqsədini güdür.

The Father, tematik olaraq xüsusilə “reallıq qavrayışının çökməsi”, “qocalıqda təklik” və “baxıcıların yükü” kimi məsələləri araşdırır. Film, Anthony xarakterinin zihnindəki parçalanmanı, zamanın və məkanın iç içə keçməsi ilə təmsil edir. Seyirci, nəyin reallıq, nəyin xəyal olduğunu ayırd etməkdə çətinlik çəkir, bu qeyri-müəyyənlik vəziyyəti, Anthony-nin yaşadığı zehni halın birbaşa əksidir.

Tənqidçilər, filmin anlatım dilini xüsusilə tərifləyiblər. Filmdəki struktur qarışıqlığı, ümumiyyətlə zəiflik olaraq qiymətləndirilməz; əksinə, Anthony-nin perspektivindən anlatılması, mövzunu adi bir dram filmindən fərqləndirən əsas element kimi qəbul edilir. Hopkinsin performansı, kino tarixində qocalıq mövzusu ilə bağlı ən uğurlu canlandırmalardan biri kimi qiymətləndirilmişdir. Həmçinin, yapım teatr uyğunlaşdırması olsa da, kinoya xas anlatım texnikalarını uğurla istifadə etməsi ilə də diqqət çəkmişdir.

The Father, həm tənqidçilərdən, həm də izləyicilərdən böyük təriflər alaraq bir çox prestijli mükafata namizəd olmuş və qazanan bir filmdir. 93-cü Akademiya Mükafatlarında “Ən Yaxşı Uyarlama Ssenarisi” və “Ən Yaxşı Kişi Aktyoru” (Anthony Hopkins) kateqoriyalarında Oscar qazanmışdır. Bundan əlavə, “Ən Yaxşı Film”, “Ən Yaxşı Rejissor”, “Ən Yaxşı Qadın Aktyor” (Olivia Colman), “Ən Yaxşı Montaj” və “Ən Yaxşı Prodakşn Dizaynı” kateqoriyalarında da namizəd göstərilmişdir.

Ticari baxımdan isə film, pandemiya şəraitində məhdud kinoteatr nümayişlərinə baxmayaraq beynəlxalq səviyyədə diqqət çəkmiş, xüsusilə rəqəmsal platformalarda nümayişi sayəsində geniş auditoriyaya çatmışdır. Film tənqidçilər və festival münsifləri tərəfindən çox müsbət qiymətləndirilmiş, kinoya etdiyi bənzərsiz qatqılar səbəbilə müasir dram kino sənətinin önəmli nümunələrindən biri olaraq qəbul edilmişdir.