Tilcayo (Leopardus tilcayo)

Tilcayo (Leopardus tilcayo), Leopardus cinsindeki kaplan kedisi tür grubuna ait, küçük ve benekli bir yaban kedisi türüdür. 2026 yılında resmi olarak tanımlanan bu tür, bir asırdan fazla bir süredir isimlendirilip tanımlanan ilk yeni yaşayan kedi türü olarak kabul edilmektedir.^【1】 Kedi ilk 2016 yılında, Bolivya Felid Araştırma Programı’nın (Programa de Investigación de Félidos Bolivia) baş bilim insanı ve kurucusu Paola Nogales-Ascarrunz tarafından fotoğraflanmıştır. Türe verilen "Tilcayo" isminin belirli bir etimolojisi mevcut değildir, yerel halk arasında kullanılan ismi bu olduğundan seçilmiştir.^【2】

^{Leopardus tilcayo (}Cell Press⁾

Ortalama bir ev kedisinden daha küçük olan Tilcayo, 1,4 ila 2 kg (3 ila 4 pound) ağırlığında olup, baştan gövdeye kadar uzunluğu yaklaşık 46 ila 50 cm'dir (18 ila 20 inç) ve kuyruğu da buna 25 cm (10 inç) daha eklemektedir.^【3】 Tüyleri açık kahverengidir ve üzerinde büyük, genişlemiş ve düzensiz şekilli açık rozet şeklinde desenler bulunur; kuyruğu ise daha dolgun olmakla birlikte geniş kuyruk şeritleri yoktur.^【4】

^{Kırmızı alan Tilcayo'nun yaşam alanını göstermektedir (}Welcome to the United Nations⁾

And Dağları’nın doğu yamacındaki Bolivya Yungas ekobölgesinin yüksek nemli bulut ormanlarına özgüdür. Tilcayo ve Leopardus cinsine ait diğer kaplan kedileri ortak bir alanda yaşamamaktadır ve Güney Amerika'ya yayılmış şekildedirler.^【5】

Tilcayo'dan ilk bahseden akademik çalışmada Neotropik kedi cinsi Leopardus’a ait modern ve tarihi müze örneklerinden elde edilen 38 tam genom analiz edilmiştir. Bu genomik çalışmada, taze doku örnekleri ve 8 tarihi müze örneğinden oluşan Neotropik kedi cinsi Leopardus’un tamamına ait tam genom veri setlerini dizileyerek, müzeomik ile filogenomik alanlarını birleştirilmiştir. Bozulmuş müze materyalinden DNA elde etmek için araştırmacılar, özel bir eski DNA temizleme tesisinde kafatası içindeki petrous kemiklerine delik açıp ve tek iplikli Illumina kütüphaneleri oluşturmuşlardır; tüm okuma verilerini Geoffroy kedisi referans dizilimine eşleştirip ölüm sonrası sitozin deaminasyon geçişlerini filtreleyerek, 1,8× derinliğe indirgemiş, yalnızca transversiyon içeren bir SNP veri seti oluşturmuşlardır.

Yazarlar, bu genomik analizler sayesinde Bolivya’nın Yungas bölgesinden Tilcayo (Leopardus tilcayo) adlı yepyeni bir türü ve Peru’dan yeni bir alt türü (Leopardus tigrinus antisuyo) resmi olarak tanımlamıştır. Araştırma bu beş türün her birinin kendine özgü risklerle karşı karşıya olduğunu ve ayrı ayrı değerlendirilip korunması gerektiğini gösteren evrimsel ve genetik çeşitlilik ölçütleri sunmaktadır.

Tilcayo türünü keşfeden Paola Nogales-Ascarrunz'uz dikkat çektiği noktalardan 100 yıldır beri keşfedilen ilk kedi türü olmasıdır.^【6】 Nogales-Ascarrunz bu durumu “Dünyamız son derece karmaşık,” diyerek açıklamaktadır. “Bazen dünyanın büyük bir kısmının bilindiğini, keşfedilecek pek bir şey kalmadığını düşünüyoruz, ama aslında durum tam tersi... Kedilerde bile henüz tanımlanmamış, insanların henüz keşfetmediği şeyler var... Öyleyse dışarı çıkıp onları bulalım ve koruyalım.”^【7】