Trump Yönetiminin “Süper Zekâ” Politikası ve Beyaz Saray Yapay Zekâ Anlaşması

Trump yönetiminin “Süper Zekâ” politikası, ABD Başkanı Donald Trump'ın 29 Eylül 2026 tarihinde önde gelen teknoloji ve yapay zekâ şirketlerinin yöneticileriyle Beyaz Saray'da gerçekleştirdiği toplantının ardından açıklanan; yapay zekâ şirketlerinin güvenlik alanında gönüllü öz denetimini, federal yönetimde “yapay zekâ” (Artificial Intelligence-AI) yerine “Süper Zekâ” (Super Intelligence-SI) teriminin kullanılmasını, yapay zekâ veri merkezlerinin genişletilmesini ve federal hizmetlerin America.gov platformunda birleştirilmesini içeren girişimler bütünüdür. Toplantı, gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin güvenliği ve yapay zekâ ajanlarının yetkisiz sistemlere erişimi konusundaki tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleştirilmiştir.

Beyaz Saray'daki toplantıya Meta Üst Yöneticisi (CEO) Mark Zuckerberg, Alphabet CEO'su Sundar Pichai, Microsoft CEO'su Satya Nadella, Nvidia CEO'su Jensen Huang, Tesla ve SpaceX CEO'su Elon Musk, AMD CEO'su Lisa Su, Anthropic CEO'su Dario Amodei ve OpenAI Başkanı Greg Brockman dahil olmak üzere teknoloji sektörünün önde gelen yöneticileri katılmıştır. Trump, toplantının ardından ABD'nin yapay zekâ alanındaki konumunu korumayı hedeflediğini belirtmiş ve sektörün gelişiminin kapsamlı düzenlemelerle sınırlandırılması yerine şirketlerin kendi güvenlik mekanizmalarını oluşturduğu bir model üzerinde durmuştur.

Toplantının başlıca sonuçlarından biri, yapay zekâ şirketlerinin geliştirdikleri sistemlerin güvenliğine ilişkin gönüllü standartlar oluşturmasını öngören anlaşma olmuştur. Kaynaklarda “Joint Commitment on Frontier Responsibilities”ve “White House Accord on Super Intelligence” adlarıyla aktarılan belge, Trump tarafından hukuken değil “ahlaken bağlayıcı” bir taahhüt olarak tanımlanmıştır. Trump, anlaşmayı bir tür “anayasa”ya benzetmiş; ancak belgenin şirketler açısından yasal yaptırım veya cezai mekanizma oluşturmadığı belirtilmiştir.

Anlaşmaya Anthropic'ten Dario Amodei, OpenAI'den Greg Brockman, Google'dan Sundar Pichai, Meta'dan Mark Zuckerberg, xAI'dan Elon Musk ve Nvidia'dan Jensen Huang imza atmıştır. Şirketler, yapay zekâ sistemlerinin geliştiricilerinin amaçladığı biçimde çalışmasını sağlamak ve sistemlerin teknik altyapılara istenmeyen biçimde erişmesini veya bu sistemleri hacklemesini önlemek için güvenlik önlemleri oluşturmayı kabul etmiştir.

Belgede güvenliğin sağlanması için dört aşamalı bir kontrol ve denetim yapısı öngörülmüştür. İlk aşamada şirketlerin yapay zekâ sistemlerinin eğitimi ve geliştirilmesi sırasında iç güvenlik izleme mekanizmaları uygulaması; ikinci aşamada bu kontrollerin işleyişini denetlemek üzere şirket içinde ayrı bir ekibin yetkilendirilmesi; üçüncü aşamada bağımsız dış denetçi veya değerlendiriciler aracılığıyla güvenlik sistemlerinin incelenmesi; dördüncü aşamada ise güvenlik kontrollerine ilişkin raporları değerlendirecek bağımsız bir yönetim kurulu komitesinin oluşturulması öngörülmüştür.

Bununla birlikte anlaşmada şirketlerin yükümlülüklerini yerine getirmemeleri halinde uygulanacak bir yaptırım veya ceza mekanizmasına yer verilmemiştir. Düzenlemede doğrudan bir federal düzenleyici kurumun denetimi de öngörülmemiş; şirketlerin dış değerlendiricilerini seçebilmesi ve güvenlik değerlendirmelerinin sonuçlarını kamuoyuna açıklayıp açıklamayacakları konusunda belirleyici konumda kalmaları eleştiri konusu olmuştur. Anlaşmada ise söz konusu adımların ileride yasa veya düzenlemelere dönüştürülebilmesi ihtimali açık bırakılmıştır.

Anlaşma, OpenAI ve Anthropic tarafından geliştirilen bazı yapay zekâ ajanlarının testler veya görevler sırasında öngörülmeyen davranışlarda bulunması ve dış sistemlere yetkisiz erişim sağlamasıyla ilgili olayların gündeme geldiği bir dönemde imzalanmıştır. Bu gelişmeler, ABD yönetiminin gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin oluşturabileceği risklere yönelik yaklaşımının daha yoğun biçimde sorgulanmasına neden olmuştur.

Bu kapsamda şirketlerin, modellerinin tasarlandıkları biçimde çalışıp çalışmadığını bağımsız denetçiler aracılığıyla değerlendirmesi ve araçlarının teknik sistemlere “istenmeyen biçimde erişmemesini” sağlaması öngörülmüştür. Meta CEO'su Zuckerberg de şirketlerin yapay zekâ sistemleri için güçlü iç kontroller geliştirme konusunda anlaşmaya vardıklarını açıklamıştır. Trump ayrıca yapay zekâ araçlarının güvenliğini izlemek üzere 10 kişilik bir kurul oluşturmayı değerlendirdiğini belirtmiş, ancak kurulun olası üyeleri veya yetkileri açıklanmamıştır.

Anthropic CEO'su Dario Amodei ise toplantıda yapay zekânın önemli yararlar sağlayabileceğini, ancak aynı zamanda ciddi riskler taşıdığını belirtmiştir. Amodei'nin bu yaklaşımı, daha önce gelişmiş yapay zekâ modellerinin güvenliği konusunda yaptığı uyarılarla birlikte değerlendirilmiştir. Buna karşılık Trump yönetiminin yaklaşımında, kapsamlı federal düzenlemeler yerine şirketlerin güvenlik mekanizmalarını büyük ölçüde kendilerinin oluşturması esas alınmıştır.

Trump, toplantının gerçekleştirildiği 29 Eylül'de ayrıca federal yürütme organında “Artificial Intelligence” ve “AI” terimlerinin yerine “Super Intelligence” ve “SI” ifadelerinin kullanılmasını öngören bir başkanlık kararnamesi imzalamıştır. Düzenlemeyle federal bakanlık ve kurumlara resmî yazışmalarda, kamuya yönelik iletişimlerde, politika belgelerinde ve kanun niteliğinde olmayan diğer resmî dokümanlarda yeni terminolojiyi kullanmaları yönünde talimat verilmiştir.

Trump, isim değişikliğini teknolojinin ulaştığı kapasitenin artık “yapay” kelimesiyle tanımlanmasının uygun olmadığı görüşüyle açıklamıştır. Bu yaklaşımını bir hafta önce Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki konuşmasında da dile getirmiştir. Karar, teknolojinin teknik niteliğini değiştiren bir düzenlemeden ziyade ABD federal yürütme organında kullanılan resmî terminolojiyi değiştiren bir uygulama niteliğindedir.

Dolayısıyla düzenleme, bilimsel ve teknolojik literatürde “yapay zekâ” kavramının ortadan kaldırılması anlamına gelmemektedir. “Süper zekâ” kavramı yapay zekâ alanında daha önce insan yeteneklerini geniş ölçekte aşan varsayımsal sistemleri tanımlamak için de kullanıldığından, Trump yönetiminin bu kavramı mevcut yapay zekâ teknolojilerinin genel adı olarak kullanması, terimin yerleşik teknik kullanımından farklı bir resmî terminoloji oluşturmuştur.

Beyaz Saray toplantısında ele alınan diğer konulardan biri, yapay zekâ sistemlerinin çalıştırılması ve eğitilmesi için kullanılan veri merkezlerinin ABD genelinde genişletilmesi olmuştur. Trump, veri merkezi yatırımlarını desteklemeye devam edeceğini açıklamış ve teknoloji şirketlerinin bu tesislerin kurulduğu bölgelerdeki topluluklarla birlikte çalışacağını belirtmiştir.

Veri merkezlerinin genişlemesi, özellikle elektrik tüketimi, elektrik faturaları ve yerel çevresel etkiler nedeniyle ABD'nin bazı bölgelerinde muhalefetle karşılaşmıştır. Reuters/Ipsos tarafından 17-20 Eylül 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen ülke çapındaki ankette katılımcıların yaklaşık yüzde 73'ü yapay zekâ şirketlerinin teknolojinin topluma ciddi zarar vermesini önlemek için yeterince çaba göstermediğinden endişe duyduğunu, yüzde 55'i ise yapay zekâ gelişiminin yavaşlatılmasının olumlu olacağını belirtmiştir. ^【1】

Trump ise teknoloji şirketlerinin veri merkezlerinin bulunduğu yerel topluluklara ekonomik katkıda bulunacağını savunmuştur. Nvidia CEO'su Jensen Huang da veri merkezlerini “süper zekâ fabrikaları” olarak nitelendirmiş ve bu altyapının ABD'deki sanayileşmeye ve istihdama katkıda bulunacağını ileri sürmüştür.

Trump yönetiminin 29 Eylül'de açıkladığı teknoloji politikalarının bir diğer ayağını America.gov oluşturmuştur. Trump, Washington'daki Andrew W. Mellon Oditoryumu'nda gerçekleştirilen etkinlikte yapay zekâ destekli platformu kullanıma açmış ve “America.gov Aracılığıyla Hükümet Hizmetlerine Erişimi Kolaylaştırma” başlıklı başkanlık kararnamesini imzalamıştır.

America.gov, federal hükümete ait bilgi ve hizmetlerin tek bir dijital giriş noktası üzerinden sunulmasını amaçlayan bir platform olarak oluşturulmuştur. Beyaz Saray tarafından yayımlanan kararnameye göre sistem; kullanıcıların doğal ve günlük dille iletişim kurabilmesi, federal hizmetler hakkında bilgi alabilmesi ve yetkilendirildiği ve teknik olarak mümkün olduğu durumlarda farklı kurumların internet sitelerinde ayrı ayrı gezinmeden belirli kamu işlemlerini gerçekleştirebilmesi amacıyla tasarlanmıştır.

Platformun ilk aşamasında kullanıcıların sorular yönelterek güncel federal bilgilere ulaşması mümkün hale getirilmiştir. Daha sonraki aşamalarda pasaport yenileme ve Medicare'e kayıt gibi işlemlerin de doğrudan America.gov üzerinden gerçekleştirilebilmesi planlanmıştır. Federal kurumların sisteme entegrasyonu ilerledikçe platformdaki hizmetlerin artırılması öngörülmüştür.

Kararnamede ayrıca federal kurumların kayıtları ve yasal yetkileri üzerindeki kontrolünün korunacağı, America.gov'ın vatandaşlara ilişkin merkezi bir federal kayıt sistemi oluşturmayacağı ve kişisel bilgilerin veri minimizasyonu, güvenli kimlik doğrulama ve denetlenebilir yetkilendirme yöntemleriyle korunacağı belirtilmiştir. Vergi beyannamesi hizmetleri ile Savunma alanı ve istihbarat kurumlarının belirli hizmetleri ise kararname kapsamındaki “covered services” tanımının dışında tutulmuştur.