Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi (Ankara, 2026)

Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi, resmi adıyla Türk Devletleri Teşkilatı 13. Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Türkiye'nin ev sahipliğinde 29-30 Ekim 2026 tarihlerinde Ankara'da düzenlenen uluslararası zirvedir.^【1】 TDT Ankara Zirvesi 2026 olarak da anılan zirve, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın ev sahipliğinde "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla düzenlenmektedir.^【2】 Zirve kapsamında TDT Dışişleri Bakanları Konseyi 29 Ekim'de toplanmış, devlet başkanları düzeyindeki zirve toplantısının ise 30 Ekim'de yapılması planlanmıştır.^【3】 Zirvede Türkiye'nin TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan'dan devralması, yeni Genel Sekreterin atanması ve devlet başkanlarının Ankara Bildirisi'ni kabul etmeleri öngörülmüştür.^【4】

Teşkilat, 3 Ekim 2009'da Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan arasında imzalanan Nahçıvan Anlaşması ile "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi" adıyla kurulmuştur. Kuruluşun adı, 2021 yılında İstanbul Zirvesi'nde alınan kararla "Türk Devletleri Teşkilatı (TDT)" olarak değiştirilmiştir. Teşkilatın ana hedefleri arasında Türk devletleri arasında karşılıklı güven ortamının pekiştirilmesi, siyasi dayanışmanın güçlendirilmesi, ekonomik ve teknik işbirliğinin geliştirilmesi ve derinleştirilmesi ile Türk dünyasının tarihi ve kültürel birikiminin kayıt altına alınması ve tanıtılmasının sağlanması yer almaktadır.^【5】

Sekretaryası İstanbul'da bulunan TDT'nin beş üyesi (Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan) ve dört gözlemcisi (Macaristan, Türkmenistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC), Ekonomik İşbirliği Teşkilatı) bulunmaktadır.^【6】 Türkmenistan, Macaristan ve KKTC Teşkilat bünyesinde "gözlemci ülke", Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ise "gözlemci kuruluş" statüsünde yer almaktadır. Teşkilatın organları Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Aksakallar Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi ve İstanbul'daki Sekretaryadır. Teşkilatın toplam yüz ölçümü 4,82 milyon km², toplam nüfusu ise 178,8 milyon olarak belirtilmiştir.^【7】

Nahçıvan Anlaşması'nın imzalandığı 3 Ekim, Türk Devletleri İşbirliği Günü olarak kutlanmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı, anlaşmanın imzalanmasının 17. yıl dönümünde yayımladığı 3 Ekim 2026 tarihli ve 188 numaralı açıklamada şu ifadelere yer vermiştir: “3 Ekim Türk Devletleri İşbirliği Günü’nü, Türk Devletleri Teşkilatı’nın kurucu belgesi Nahçıvan Anlaşması’nın imzalanmasının 17. yıl dönümünde kıvançla kutluyoruz. Türk Devletleri Teşkilatı; ortak tarihimiz, dilimiz ve kardeşlik bağlarımızdan aldığı güçle, dayanışmamızı kurumsallaştıran ve iş birliğimizi pekiştiren önemli bir platforma dönüşmüştür. 29-30 Ekim tarihlerinde ülkemizin ev sahipliğinde düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi, bu ortaklığı daha da ileriye taşıyacaktır. Türkiye, Türk dünyasının beşeri, ekonomik ve stratejik potansiyelini ortak refaha dönüştürme ve Türk Yüzyılı’nı birlik ve dayanışma içinde inşa etme hedefiyle çalışmalarını kararlılıkla sürdürecektir.”^【8】

Zirvenin teması, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "Türk Dünyası Yüzyılı" vizyonundan ve İsmail Bey Gaspıralı'nın şiarından ilhamla "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" olarak belirlenmiştir.^【9】

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, 28 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada zirvenin temasını şu ifadelerle duyurmuştur: "Kurulduğu günden bu yana Türk dünyasında işbirliğinin güçlendirilmesinde ve ortak geleceğin inşasında önemli rol üstlenen Türk Devletleri Teşkilatının 13. zirvesi, bu yıl 'Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik' temasıyla Ankara'da düzenlenecek." Açıklamada TDT'nin kuruluşu, işbirliği alanları ve Teşkilatın önemine dair bilgilere de yer verilmiştir.^【10】

2026 yılı "Türk Dünyası Turizm Başkenti" seçilen Ankara, Temmuz 2026'da düzenlenen NATO Zirvesi'nin ardından bu zirveye ev sahipliği yapmaktadır.^【11】

TDT Genel Sekreteri Büyükelçi Kubanıçbek Ömüraliyev, 8 Eylül 2026'da Ankara'da Türkiye Cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşmüştür.^【12】 Görüşmede, Türkiye'nin 29-30 Ekim 2026'da Ankara'da ev sahipliği yapacağı TDT 13. Zirvesi'ne yönelik hazırlıklar ele alınmıştır.^【13】

Genel Sekreter ve Dışişleri Bakanı, Zirve'ye ilişkin organizasyonel ve esasa dair konular ile Zirve'nin beklenen sonuçları dahil olmak üzere hazırlıkları görüşmüştür. Taraflar ayrıca Teşkilatın önümüzdeki dönemdeki faaliyet ve önceliklerine stratejik çerçeve sağlayacak 2027-2031 TDT Stratejisi ile TDT'nin kurumsal kapasitesinin ve etkinliğinin daha da güçlendirilmesine yönelik adımlar hakkında görüş alışverişinde bulunmuştur.

Genel Sekreter, Türkiye'nin Teşkilata ve girişimlerine verdiği güçlü ve istikrarlı destek için takdirini ifade etmiş ve Türkiye'nin Türk devletleri arasında işbirliği, dayanışma ve koordinasyonun ilerletilmesindeki önemli rolünü vurgulamıştır. Bakan Fidan ise 13. Zirve öncesinde yakın koordinasyona ve TDT'nin Türk devletleri arasında kapsamlı işbirliği için etkili bir platform olarak daha da güçlendirilmesine yönelik bağlılığını yinelemiştir.^【14】

Zirve öncesinde Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin (TOBB), Orta Koridor, sınır lojistiği ve gümrük konularına odaklanacak Türk Dünyası İş ve Yatırım Forumu'na ev sahipliği yapması planlanmıştır.^【15】 Zirve kapsamında Türk iş dünyasının çeşitli etkinliklerle bir araya gelmesi; bu görüşmelerde Orta Koridor, sınır geçişleri, gümrük prosedürleri ve lojistik maliyetlerin ön plana çıkması beklenmiştir. Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov'un 30 Ekim'de Türk iş dünyasıyla buluşması planlanmıştır.^【16】

Ankara Emniyet Müdürlüğü, zirve kapsamında 29 Ekim saat 08.00'den 30 Ekim Cuma günü saat 23.59'a kadar ihtiyaç olması hâlinde bazı yolların araç trafiğine kapatılacağını duyurmuştur. Açıklamada kapatılacak yollar şu şekilde sıralanmıştır: "Cumhurbaşkanlığı Bulvarı tamamı, Cumhurbaşkanlığı Caddesi tamamı, Alparslan Türkeş Caddesi tamamı, Beştepe Caddesi tamamı, Söğütözü Caddesi tamamı, Şehit Öğretmen Şenay Aybüke Yalçın Caddesi'nin İsmail Karakaya Caddesi ile Söğütözü Caddesi arasında kalan bölümü, Muhsin Yazıcıoğlu Caddesi'nin Dumlupınar Bulvarı ile Çetin Emeç Bulvarı arasında kalan bölümünün tamamı, Sakıp Sabancı Bulvarı'nın Beştepe Caddesi ile AŞTİ arasında kalan bölümü, Ufuk Üniversitesi Caddesi tamamı, 1443. Sokak ve 1452. Sokak tamamı ile bu yollara bağlanan tüm yolların tamamı çift yönlü trafiğe kapatılacak."^【17】

Zirve, TDT üye devletlerinin devlet başkanlarını, gözlemci devletlerin üst düzey temsilcilerini ve TDT Genel Sekreterini bir araya getirmektedir. Toplantıda Teşkilat bünyesindeki işbirliğinin mevcut durumu ve geleceğe yönelik perspektiflerin yanı sıra ortak ilgi alanına giren bölgesel ve uluslararası gelişmelerin ele alınması öngörülmüştür.^【18】

Liderlerin siyasi işbirliği, ticaret ve yatırım, ulaştırma ve bağlantısallık, enerji, dijital dönüşüm, kültürel ve insani işbirliği ile kurumsal gelişim başta olmak üzere Teşkilatın öncelikli faaliyet alanlarında kaydedilen ilerlemeleri değerlendirmeleri öngörülmüştür. Bu çerçevede Türk devletleri arasındaki birlik ve dayanışmanın daha da pekiştirilmesine ve Türk Dünyası 2040 Vizyonu doğrultusunda somut işbirliğinin ilerletilmesine özel önem atfedileceği bildirilmiştir.^【19】

Ankara Zirvesi'nde Türkiye'nin TDT Dönem Başkanlığını Azerbaycan'dan devralması öngörülmektedir. Türk Devletleri Teşkilatı, bu devri Teşkilatın kurumsal gelişim sürecinde önemli bir dönüm noktası olarak nitelemiştir. Zirve kapsamında ayrıca yeni Genel Sekreterin atanması ve Teşkilatın önümüzdeki döneme ilişkin stratejik önceliklerinin ele alınması beklenmiştir. Devlet başkanlarının, işbirliğinin derinleştirilmesine ve TDT'nin kurumsal yapısının daha da güçlendirilmesine yönelik çeşitli karar ve belgelerle birlikte Ankara Bildirisi'ni kabul etmeleri beklenmektedir.^【20】

Zirve öncesinde TDT Dışişleri Bakanları Konseyi ve Teşkilatın ilgili organlarının hazırlık toplantılarının gerçekleştirileceği duyurulmuştur. Zirveye ilişkin ayrıntılı bilgilerin ve güncel gelişmelerin zirve süresince Türk Devletleri Teşkilatının resmi internet sitesi ve sosyal medya hesapları aracılığıyla kamuoyuyla paylaşılacağı açıklanmıştır.^【21】

Zirve gündeminde ticaret, yatırım, enerji, dijital altyapı ve uzay alanlarındaki ilerleme ve işbirliğinin değerlendirilmesi yer almıştır. Üye devletler arasındaki işbirliği ulaştırma, dijital teknolojiler, tarım ve uzay gibi geniş bir alanı kapsamaktadır.^【22】

Zirvede dijital işbirliğinin merkezi bir yer tutması beklenmektedir.^【23】 TDT üyeleri arasında dijital ekonomi alanındaki ortaklık anlaşmasıyla e-ticaretin, dijital hizmetlerin ve sınır ötesi veri temelli ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin giderilerek bu faaliyetlerin kolaylaştırılması hedeflenmektedir. Türkiye, Haziran 2026'da söz konusu anlaşmayı onaylayarak Azerbaycan ve Özbekistan'dan sonra anlaşmaya ilişkin iç onay sürecini tamamlayan üçüncü ülke olmuştur.^【24】

Dijital alandaki işbirliği tarım alanını da kapsamaktadır. Bu kapsamda üye devletler arasında veri değişimi ve akıllı çözümler için "TDT Dijital Tarım Veri Platformu" oluşturulması projesi gündemde yer almaktadır.^【25】

77. Uluslararası Uzay Kongresi'nde (IAC 2026), Teşkilat koordinesinde yürütülen ortak küp uydu (CubeSat) projesindeki mevcut işbirliğinin devamı niteliğinde bir çerçeve anlaşma imzalanmıştır.^【26】

Ulaştırma alanında Orta Koridor gündemdeki başlıklar arasında yer almaktadır. Bakü-Tiflis-Kars Demir Yolu Hattı, Türkiye ile Azerbaycan arasındaki ulaştırma işbirliğinin unsurlarından biridir.^【27】

Türkiye, son yıllarda Teşkilata tam üye ülkelere karşı net ihracatçı konumundadır. Türkiye'nin TDT'ye tam üye Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan'a ihracatı 2021'de 6,2 milyar dolar, bu ülkelerden ithalatı 4,2 milyar dolar olarak kaydedilmiştir. Bu tutarlar 2022'de 6,9 milyar dolarlık ihracata karşılık 6,2 milyar dolarlık ithalat olarak kayıtlara geçmiştir. Türkiye'nin söz konusu ülkelere ihracatı 2023'te 8,8 milyar dolara çıkarken ithalatı 6,4 milyar doları bulmuştur. İhracat 2024'te 10 milyar dolara ulaşmış, ithalat 6,5 milyar dolar olmuştur.^【28】

Türkiye'nin bu ülkelere ihracatı 2025'te 9,6 milyar dolar, ithalatı 7,3 milyar dolar olarak hesaplanmış; böylece Türkiye ile TDT tam üyeleri arasındaki yıllık ticaret hacmi 17 milyar dolara yaklaşmıştır. 2025 yılı ihracatında Kazakistan 3,2 milyar dolarla ilk sırada yer almış, bu ülkeyi 3 milyar dolarla Azerbaycan, 2,1 milyar dolarla Özbekistan ve 1,3 milyar dolarla Kırgızistan izlemiştir.^【29】

^{TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı öncesinde çekilen aile fotoğrafı, Ankara, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Türkiye'nin üye ülkelere ihracatı 2026 yılının ilk sekiz ayında 6,1 milyar doları, ithalatı 5,4 milyar doları bulmuş ve bu dönemdeki dış ticaret hacmi 11,5 milyar dolara yaklaşmıştır. Söz konusu dönemde ihracatta 2 milyar dolarla Kazakistan ilk sırada yer almış; bu ülkeyi 1,9 milyar dolarla Azerbaycan, 1,3 milyar dolarla Özbekistan ve 832,8 milyon dolarla Kırgızistan izlemiştir.^【30】

Zirve kapsamında düzenlenen TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı, 29 Ekim 2026'da Ankara'da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde başlamıştır. Toplantı öncesinde TDT dışişleri bakanlarının aile fotoğrafı çekilmiştir.^【31】 Bu toplantıyla TDT dışişleri bakanları, biri olağan dördü gayriresmi olmak üzere 2026 yılında beşinci kez konsey toplantısında bir araya gelmiştir.^【32】

^{Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın ev sahipliğinde düzenlenen TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Toplantı öncesinde Bakan Fidan'ın hitabında, TDT çatısı altında Türk devletleri arasındaki siyasi diyalog ile ortak hareket etme kabiliyetinin güçlendirildiğinin ve ortak tarih, dil, kültür ve kardeşlik bağlarının somut işbirliklerine dönüştürüldüğünün altını çizmesi beklenmiştir. Fidan'ın, Türkiye'nin TDT Dönem Başkanlığı süresince Teşkilatın kurumsal kapasitesinin artırılmasına, sekretaryanın beşeri ve mali imkân ve kabiliyetlerinin geliştirilmesine ve Türk İşbirliği Teşkilatları arasındaki eşgüdümün yoğunlaştırılmasına öncelik verileceğini ifade etmesi beklenmiştir. Fidan'ın ayrıca enerji, ticaret, yatırımlar, dijital dönüşüm ve savunma sanayii başta olmak üzere ekonomik ve stratejik işbirliğinin somut sonuçlara dönüştürülmesinin ve özellikle Hazar Geçişli Orta Koridor'un güçlendirilerek Asya ile Avrupa arasındaki bağlantısallığın ve ekonomik dayanıklılığın tahkiminin önemini vurgulaması; Afganistan'daki gelişmelere ve bu gelişmelerin bölgesel güvenlik, istikrar ve bağlantısallık üzerindeki etkilerine dikkati çekerek TDT üye ve gözlemci ülkeleri arasında bu konudaki istişare ve koordinasyonun artırılması gerektiğini dile getirmesi öngörülmüştür.^【33】

Bakan Fidan, toplantıya ilişkin sosyal medya paylaşımında TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı'nı 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nda Ankara'da gerçekleştirdiklerini belirterek şu değerlendirmede bulunmuştur: "Atalarımızdan miras kurultay geleneğimizle sürdürdüğümüz istişarelerin, dayanışmamızı pekiştireceğine ve ortak hedeflerimize ulaşmamıza katkı sağlayacağına inanıyoruz." Fidan, çalışmalarına destek veren mevkidaşlarına teşekkür ederek şu ifadeyi kullanmıştır: "Köklü kardeşlik bağlarımızdan güç alarak, her alanda daha derin işbirliği için kararlılıkla çalışmayı sürdüreceğiz. Yarın, Sayın Cumhurbaşkanımızın ev sahipliğinde gerçekleştireceğimiz Zirve'nin, Türk dünyası için hayırlara vesile olmasını diliyorum."^【34】

^{TDT Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı'nın yapıldığı salonun genel görünümü, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, TDT 13. Zirvesi kapsamında 29 Ekim 2026'da Ankara'da Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ile görüşmüştür.^【35】

Cumhurbaşkanı Erdoğan, TDT 13. Zirvesi'ne katılmak için Ankara'ya gelen Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'i 29 Ekim 2026'da Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nin giriş kapısında karşılamıştır. Erdoğan ile Mirziyoyev, Türkiye ve Özbekistan bayrakları önünde fotoğraf çektirmiş ve ardından görüşmeye geçmiştir.^【36】

Görüşmede liderler, Türkiye-Özbekistan ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konuları ele almıştır. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye ile Özbekistan'ın Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği seviyesindeki ilişkilerini ticaret, yatırım, madencilik, ulaştırma ve savunma sanayii başta olmak üzere birçok alanda daha ileri taşıyacak adımlar atmayı sürdüreceklerini ifade etmiştir. Erdoğan, Türk Devletleri Teşkilatının yeni işbirliği hamleleriyle güçlenerek yoluna devam edeceğine inandığını ve Ankara'daki Liderler Zirvesi'nin bu yolda önemli bir kilometre taşı olmasını temenni ettiğini belirtmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Mirziyoyev'i Antalya'da düzenlenecek COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir.^【37】

Erdoğan-Mirziyoyev görüşmesinin ardından Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde iki ülke arasında ticaret, sosyal güvenlik ve iş dünyasının desteklenmesine ilişkin beş anlaşma imzalanmıştır:^【38】

1. Ülke Sınırlarından Geçen Taşıtlar ve Eşyalara Dair Ön Bilgi Değişimine İlişkin Protokolün Tadiline İlişkin Ek Protokol: Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Özbekistan Dışişleri Bakanı Bahtiyor Saidov tarafından imzalanmıştır.
2. Türkiye Cumhuriyeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Arasındaki Tercihli Ticaret Anlaşması'nı Tadil Eden Protokol: Ticaret Bakanı Ömer Bolat ile Özbekistan Yatırım, Sanayi ve Ticaret Bakanı Laziz Kudratov tarafından imzalanmıştır.
3. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Anlaşması: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan ile Özbekistan Dışişleri Bakanı Bahtiyor Saidov tarafından imzalanmıştır.
4. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında Sosyal Güvenlik Anlaşmasının Uygulanmasına İlişkin İdari Anlaşma: Vedat Işıkhan ile Bahtiyor Saidov tarafından imzalanmıştır.
5. Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Özbekistan Cumhuriyeti Hükümeti Arasında İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konsey'in Kurulmasına İlişkin Anlaşma: Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından imzalanmıştır.^【39】

Tercihli Ticaret Anlaşması'nı tadil eden protokolle mevcut anlaşmanın taviz listelerine ilave ürünler eklenerek iki ülke arasındaki karşılıklı pazar erişim imkânlarının genişletilmesi hedeflenmektedir. Protokol, tarafların iç onay prosedürlerini tamamlamalarının ardından yürürlüğe girecektir. Ticaret Bakanlığının yazılı açıklamasında, Türkiye ile Özbekistan arasındaki siyasi ve ticari ilişkilerin Kapsamlı Stratejik Ortaklık düzeyinde olduğu belirtilmiş; Tercihli Ticaret Anlaşması'nın kapsamının genişletilmesinin iki ülke arasındaki ticari ilişkilerin geliştirilmesine, Avrasya coğrafyasındaki tedarik zincirlerinin dayanıklılığının artırılmasına ve ikili ticaret hacminde belirlenen hedeflere ulaşılmasına katkı sağlayacağı ifade edilmiştir.^【40】

Gümrük alanındaki ek protokolle iki ülke arasında hareket eden taşıt ve eşyalara ilişkin verilerin elektronik ortamda önceden paylaşılması sağlanacaktır. Protokolle gümrük işlemlerinin hızlandırılması, sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azaltılması ve iki ülkenin gümrük idareleri arasındaki elektronik veri alışverişinin daha etkin hale getirilmesi hedeflenmektedir. Ek protokolün gümrük prosedürlerinin uyumlaştırılmasına katkı sağlaması ve iki ülke arasındaki ikili ve transit ticaretin daha hızlı, güvenli ve sürdürülebilir bir yapıda gelişmesini desteklemesi beklenmektedir.^【41】

Ticaret Bakanı Bolat, NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda imzalanan anlaşmalara ilişkin şu ifadeleri kullanmıştır: "İki kardeş ülkenin liderleri Sayın Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan ve Özbekistan Cumhurbaşkanı Sayın Şevket Mirziyoyev, ayrıca iki ülke arasında ticaret ve yatırım ilişkilerinin artması için bir 'Türkiye-Özbekistan İş ve Yatırım Konseyi' kurulması hususundaki anlaşmaya imza attılar. Bu Konsey'in Türk tarafı başkanlığını Cumhurbaşkanı Yardımcımız Sayın Cevdet Yılmaz yapacak. Söz konusu üç anlaşmayla 2025 yılında 3,1 milyar dolar olan ticaret hacmimizi, Sayın Cumhurbaşkanlarımızın belirlediği 5 milyar dolar hedefine en kısa sürede ulaştırma yolunda somut bir adımlar atmış olduk."^【42】

Bolat, Türk müteahhitlerin Özbekistan'da bugüne kadar toplam değeri 9,5 milyar doları aşan 333 proje üstlendiğini belirterek şu değerlendirmede bulunmuştur: "Ortak tarih, dil ve kültürü paylaştığımız kardeş Özbekistan ile ekonomik ve ticari ilişkilerimiz, ortak çalışmalarımız ve projelerimiz sayesinde her geçen gün güçlenerek genişlemeye devam edecektir."^【43】

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve zirve için Ankara'ya gelen liderler, 29 Ekim 2026'da Türk Devletleri Medeniyet Parkı'nda fidan dikmiştir. Liderler, törenin yapıldığı parka Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nden TOGG T10X'in özel olarak tasarlanan limuzin modelleriyle gelmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türk Devletleri Medeniyet Parkı'nın açılışına katılmıştır.^【44】

^{Türk Devletleri Medeniyet Parkı'nda hatıra fotoğrafı çektiren liderler ve Türk Yıldızları'nın gösteri uçuşu, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Türkmenistan Devlet Başkanı Serdar Berdimuhamedov, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov ve TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev parkta çam fidanı dikmiştir. Fidan dikiminin ardından Milli Savunma Bakanlığı Mehteran Birliği ve Muhafız Alayı Bandosu çeşitli marşlar seslendirmiş, marşlara geleneksel dans gösterisiyle eşlik edilmiştir. Dans gösterisinin ardından Türk Hava Kuvvetlerinin akrobasi timi Türk Yıldızları tören alanının üzerinde gösteri uçuşu yapmıştır.^【45】

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev ve eşi Ziroat Mirziyoyeva, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Caparov ve eşi Aygül Caparova, KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman ve eşi Nilden Bektaş Erhürman, Türkmenistan Devlet Başkanı Berdimuhamedov, Azerbaycan Dışişleri Bakanı Bayramov ve TDT Genel Sekreteri Ömüraliyev, parkta bulunan Orhun Yazıtları örneklerinin önünde hatıra fotoğrafı çektirmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuklarına parkta Ayasofya, Anıtkabir, Çanakkale Şehitler Abidesi, Göbeklitepe, Selimiye Camisi, Haydarpaşa Garı, Dolmabahçe Sarayı ve Sümela Manastırı gibi kültürel mirasların minyatürlerinin bulunduğu bölümü gezdirmiştir.^【46】

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve konuklar, TOGG T10X'in özel olarak tasarlanan limuzin modelleriyle Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'ndeki Malazgirt Gösteri Merkezi'nde düzenlenen kültürel programa katılmıştır. Programda, Türklerin Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan yolculuğunu anlatan "Atların Dansı: Diriliş Ateşi" gösterisi sergilenmiştir. Programa TDT liderlerinin yanı sıra TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ve TDT Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım da katılmıştır.^【47】

^{Cumhurbaşkanı Erdoğan ve TDT liderleri, Malazgirt Gösteri Merkezi'nde düzenlenen kültürel programda, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

29 Ekim 2026'da, Cumhuriyet'in 103. yılı vesilesiyle Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Cumhuriyet Bayramı Konseri düzenlenmiştir. Ankara Spor Salonu'nda Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası eşliğinde gerçekleştirilen Türk Dünyası Özel Konseri'nde Şef Cemi'i Can Deliorman yönetimindeki Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası, tenor Murat Karahan, Zarina Altynbayeva ve Türk dünyasından solistlere eşlik etmiştir. Kazak sanatçı Dimash Qudaibergen'in özel konuk olarak katıldığı konser, toplam 400 sanatçıyı aynı sahnede bir araya getirmiştir. Konserde ayrıca TÜRKSOY üyesi ülkelerin Devlet Halk Dansları Toplulukları ve Devlet Halk Dansları Topluluğu gösteri sunmuştur. Konser, seyircilerin Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası eşliğinde 10. Yıl Marşı'nı söylemesiyle sona ermiştir.^【48】

Konseri Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy izlemiştir. Konsere ayrıca TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, TBMM Sanayi, Ticaret, Enerji, Tabii Kaynaklar, Bilgi ve Teknoloji Komisyonu Başkanı Mustafa Varank, AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Türk Devletleri ile İlişkiler Başkanı Prof. Dr. Kürşad Zorlu, TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev ve Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Gökhan Yazgı katılmıştır.^【49】

^{Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle düzenlenen ve TDT 13. Zirvesi'ne katılan liderlerin de yer aldığı akşam yemeği, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının 29 Ekim 2026 tarihli açıklamasında ise Trump'ın, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle liderlerin de katıldığı akşam yemeği sırasında TDT Zirvesi dolayısıyla Erdoğan'ı telefonla aradığı bildirilmiştir. Erdoğan, Trump'a yemeğe katılan liderlerin selamlarını iletmiştir. Erdoğan görüşmede, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 13. Zirvesi'nin Ankara'da düzenleneceğini belirterek bu toplantıda 200 milyonu aşan nüfusuyla Orta Asya'da istikrar ve güvenin adresi haline gelen Teşkilatı ileriye taşıyacak kararlar alınacağını söylemiştir. Trump da Erdoğan'a Türk Devletleri Teşkilatı Liderler Zirvesi için başarı dileklerini iletmiştir.^【50】

^{Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle düzenlenen akşam yemeğinde, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın TDT 13. Zirvesi için kaleme aldığı "Türk Dünyası Yüzyılı: Dayanışmadan Bütünleşmeye" başlıklı makale, 30 Ekim 2026'da üye ve gözlemci ülkelerin önde gelen medya kuruluşlarında yayımlanmıştır. Makale, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, KKTC, Türkmenistan ve Macaristan'da aynı gün yayına girmiştir.^【51】

Erdoğan, makalesine "Türk dünyasının birliği, ortak tarihimizden devraldığımız köklü mirasın ve müşterek istikbalimizi şekillendirme irademizin en güçlü tezahürüdür." ifadeleriyle başlamış ve şu değerlendirmede bulunmuştur: "Asırlar boyunca farklı coğrafyalarda, nice imtihanlardan geçen kardeş halklarımızı birbirine bağlayan gönül köprüleri, bugün Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında siyasi, beşeri, ekonomik ve kültürel dayanışmamızın sağlam temellerini oluşturuyor. Türk dünyasının sahip olduğu büyük potansiyeli ortak hedefler doğrultusunda harekete geçirmek, birliğimizi somut kazanımlarla tahkim etmek ve gelecek nesillere daha güçlü bir Türk dünyası bırakmak hepimizin tarihi mesuliyetidir."^【52】

^{Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TDT 13. Zirvesi kapsamındaki programda konuşma yapıyor, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Erdoğan, Ankara Zirvesi'ne ve Türkiye'nin devralacağı dönem başkanlığına ilişkin şu ifadeleri kullanmıştır: "Ankara'da 'Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik' temasıyla gerçekleştireceğimiz Türk Devletleri Teşkilatının 13'üncü Zirvesini, bu müşterek iradenin daha da pekişeceği önemli bir buluşma olarak görüyorum. Zirveyle birlikte, Can Azerbaycan'dan devralacağımız dönem başkanlığını, Türk dünyasının ortak hedeflerine ulaşması ve Teşkilatımızın kurumsal gücünün artırılması bakımından tarihi bir sorumluluk olarak değerlendiriyorum."^【53】

^{Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle düzenlenen akşam yemeğinde, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Erdoğan, İsmail Gaspıralı'nın miras bıraktığı birlik ülküsünün bugün Türk Devletleri Teşkilatının faaliyetlerine istikamet çizen bir ilham kaynağı olduğunu belirtmiş; Nahçıvan'da atılan temeller üzerinde yükselen Teşkilatın ortak tarih ve kültürden aldığı güçle her geçen gün daha etkili bir yapıya kavuştuğunu kaydetmiştir. Erdoğan, kardeşliği gelecek nesillere taşıyacak güçlü kurumlarla tahkim etmenin ve ortak iradeyi projelerle kalıcı kazanımlara dönüştürmenin zamanının geldiğinin altını çizmiştir.^【54】

Erdoğan, dünya siyasetindeki değişime ve Türk devletleri arasındaki dayanışmaya ilişkin şu ifadeleri kullanmıştır: "Dünya siyaseti köklü bir değişimden geçiyor. Uluslararası sistemin adalet ve güveni tesis etmekte zorlandığı, savaşların ve krizlerin geniş coğrafyaları etkilediği bir dönemde Türk devletlerinin dayanışması stratejik bir zaruret haline gelmiştir. Ortak irade etrafında kenetlenen Türk devletleri, en çetin sınamaları aşacak ve kendi istikballerini tayin edecek kudrete sahiptir. Türk dünyasının birliğinin temeli, her bir kardeş ülkemizin egemenliğine, bağımsızlığına ve milli iradesine duyulan saygıdır. Bu birlik, ortak değerler kadar karşılıklı güven ve menfaatler üzerinde yükselecektir."^【55】

^{KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle düzenlenen akşam yemeğinde, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Erdoğan, Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesine ve Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'na ilişkin şunları kaydetmiştir: "Türk dünyasının ekonomik bütünleşmesi, Teşkilatımızın önümüzdeki dönemde üzerinde hassasiyetle durması gereken önceliklerin başında geliyor. Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru, bu bakımdan tarihi bir fırsat sunuyor. Asya ile Avrupa arasındaki ticaretin yeniden şekillendiği günümüzde Türk coğrafyası, küresel ulaştırma ve lojistik ağlarının önemli merkezlerinden biri olma imkanına sahiptir. Demir yollarımızı, limanlarımızı, kara yolu bağlantılarımızı ve gümrük sistemlerimizi birbirini tamamlayan bir bütün olarak geliştirmekteyiz. Hazar'ın iki yakasını birbirine bağlayan her yatırım, kardeş ülkelerimiz arasındaki ticareti büyütecek ve ortak refahımıza katkı sağlayacaktır. Bu amaçla Türk Yatırım Fonunu daha etkin kullanacak, ülkelerimiz arasındaki ticaretin önündeki engelleri el birliğiyle aşacak, üretim ve yatırımda birbirimizin gücüne güç katacağız. Enerji kaynaklarımızı, yenilenebilir enerji potansiyelimizi ve iletişim altyapımızı müşterek hedefler doğrultusunda en etkin şekilde değerlendireceğiz. Türk dünyasının dört bir yanındaki imkanları aynı istikamette harekete geçirerek üretimde, ticarette ve teknolojide elde ettiğimiz kazanımları hep birlikte büyüteceğiz."^【56】

^{Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, TDT 13. Zirvesi kapsamındaki programda madalya takdim ediyor, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Erdoğan, ekonomik alanda tesis edilen dayanışmanın güvenlik sahasında da sürdürüldüğünü belirterek terörizm, sınır aşan suçlar, siber tehditler ve doğal afetler karşısında imkânların birleştirilerek birlikte hareket etme kabiliyetinin geliştirileceğini bildirmiştir. Erdoğan, savunma sanayiinde tecrübelerin buluşturulacağını, yerli ve millî teknolojilerin geliştirilerek müşterek üretim kapasitesinin artırılacağını vurgulamıştır.^【57】

Erdoğan, Türk dünyasının ortak tarihi ve kültürel mirasına ilişkin şu ifadeleri kullanmıştır: "Birliğimizin en kıymetli dayanağı ise ortak medeniyet şuurumuzdur. Hoca Ahmet Yesevi'nin hikmeti, Ali Şir Nevai'nin kelamı, Nizami Gencevi'nin irfanı, Mahtumkulu Firaki'nin mısraları, Yunus Emre'nin gönül dili ve Cengiz Aytmatov'un kalemi aynı büyük medeniyetin coğrafyaları aşan zenginliğinin geleceğine ışık tutan nişaneleridir."^【58】

^{Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Cumhuriyet Bayramı münasebetiyle düzenlenen akşam yemeğinde, 29 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)}

Erdoğan, "Ortak Türk alfabesi konusunda ortaya konulan irade, kültürel yakınlaşmamız bakımından tarihi bir adımdır." değerlendirmesinde bulunarak şöyle devam etmiştir: "Bu adımı eğitim, bilim, yayıncılık ve dijital teknolojiler alanındaki işbirliklerimizle daha da ileriye taşıyacağız. Gençlerimizin kardeş ülkelerde eğitim almasını teşvik edecek, üniversitelerimizi ve bilim insanlarımızı buluşturacak ve Türk dillerinin yapay zeka çağında hak ettiği yeri almasını sağlayacağız. Bilgimizi, birikimimizi ve imkanlarımızı bir araya getirerek Türk dünyasının geleceğini el birliğiyle şekillendireceğiz."^【59】

Makalesinde Erdoğan, Kıbrıs Türk halkına ve KKTC'nin Teşkilat ile ilişkilerine dair şunları kaydetmiştir: "Bu köklü medeniyetin bizlere yüklediği sorumluluk, kardeşliğimize her şart altında sahip çıkarak birbirimizin hak ve hukukunu korumaktır. Türk dünyasının ayrılmaz parçası olan Kıbrıs Türk halkıyla dayanışmamızı da bu anlayışla sürdürüyoruz. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin Teşkilatımızdaki gözlemci statüsünün sağladığı imkanların geliştirilmesine ve kardeş ülkelerle bağlarının güçlendirilmesine büyük önem veriyoruz. Kıbrıs Türklerinin maruz kaldığı haksız izolasyonların sona erdirilmesi, egemen eşitliklerinin ve eşit uluslararası statülerinin kabulü yönündeki kararlı duruşumuzu muhafaza edeceğiz. Türk Devletleri Teşkilatının güçlenmesi, ortak coğrafyamızda barışın ve karşılıklı güvenin pekişmesine de hizmet edecektir. Teşkilatımız, işbirliği ve dayanışmayı esas alan yaklaşımıyla bölgesel ve küresel istikrara katkı sunmayı sürdürecektir. Türk Devletleri Teşkilatının önündeki asıl vazife, ortak irademizi ekonomik, siyasi, kültürel ve teknolojik alanlarda kalıcı başarılara dönüştürmektir. Gücümüz, ortaya koyduğumuz büyük hedeflerin kardeş halklarımızın huzuruna, refahına ve kalkınmasına somut kazanımlar olarak yansımasıyla daha da pekişecektir."^【60】

Erdoğan, makalesini şu ifadelerle tamamlamıştır: "21'inci yüzyılın 'Türk Dünyası Yüzyılı' olacağına yürekten inanıyorum. Ankara Zirvesi bu hedef doğrultusunda yeni ufuklar açacak, Teşkilatımızın uluslararası alandaki etkinliğini artıracak ve kardeş ülkelerimiz arasındaki dayanışmayı daha da perçinleyecektir. Asırlardır gönüllerimizde yaşattığımız birlik ülküsünü kalıcı eserlerle taçlandırmak ve gelecek nesillere her bakımdan daha kudretli bir Türk dünyası mirası bırakmak en büyük vazifemizdir."^【61】

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, 28 Ekim 2026'da NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, ortak tarih, dil ve medeniyet mirasından güç alan Türk dünyasının geleceğini birlikte inşa etme iradesiyle yoluna devam ettiğini belirtmiş ve Ankara'da düzenlenecek zirvenin "Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik" temasıyla ortak yürüyüşün yeni bir adımı olacağını vurgulamıştır. Duran, paylaşımında şunları kaydetmiştir: "TDT Ankara Zirvesi 2026 vesilesiyle bir kez daha ortaya konulacak ortak irade, Türk dünyasının geleceğe yönelik hedeflerine ulaşmasında önemli bir güç oluşturacak. Kültürden ticarete, ulaştırmadan enerjiye uzanan geniş bir alanda gelişen işbirliğimiz, kardeşlik bağlarımızı somut projelerle güçlendirirken, ortak geleceğimize de yeni ufuklar açıyor. Zirvenin, Türk dünyasının birlik ve dayanışmasını daha ileriye taşımasını, kardeş ülkelerimiz ve milletlerimiz için hayırlara vesile olmasını diliyorum." Paylaşımda zirveye ilişkin hazırlanan videoya da yer verilmiştir.^【62】

Duran, 29 Ekim 2026'da NSosyal hesabından yaptığı ikinci paylaşımda, Türk dünyasının aynı tarihî hafızadan beslenen, dilin, kültürün ve medeniyet mirasının asırlardır birbirine bağladığı büyük bir kardeşlik coğrafyası olduğunu belirterek şunları kaydetmiştir: "Bugün bu köklü bağlar, Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında ortak iradeye, dayanışmaya ve somut işbirliklerine dönüşüyor. TDT Ankara Zirvesi 2026, ortak geleceğimizi şekillendirme irademizin ve Türk dünyası arasındaki dayanışmayı daha ileriye taşıma kararlılığımızın önemli bir ifadesidir. Cumhurbaşkanı'mız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde, Türk dünyasıyla ilişkilerimizi her alanda geliştirerek geleceğe yürüyoruz. Geçmişten aldığımız güçle, kardeşliğimizi gelecek nesillere taşıyacak daha müreffeh, daha güçlü ve daha bütünleşmiş bir Türk dünyası için çalışıyoruz."^【63】

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, 29 Ekim 2026'da sosyal medya hesabından "Türk dünyasının gücü birliğinden gelir" başlığıyla bir paylaşımda bulunmuştur.

Asırlara uzanan devlet geleneğinin, ortak medeniyetin ve bağımsızlık iradesinin Türk dünyasının bugün de en güçlü dayanağı olduğunu vurgulayan Çiftçi, şunları kaydetmiştir: "Tarih boyunca farklı coğrafyalarda yükselen Türk devletleri, aynı medeniyetin izlerini ve ortak bir geleceğin sorumluluğunu taşımaktadır. Ankara'da 'Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik' temasıyla düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı 13. Zirvesi, bu tarihi birikimin ortak hedeflere dönüşmesi bakımından önemli bir buluşma olacaktır. Muhterem Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın öncülüğünde, Türk devletleri arasındaki dayanışmayı güçlendirmeye, ortak güvenlik ve istikrar anlayışımızı geliştirmeye kararlıyız. Köklerimiz geçmişte, gücümüz birliğimizde, istikbalimiz ortak geleceğimizdedir."^【64】