Ana YazarMehmet Ali ASLAN13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0009-0003-6506-251X

Müzik, yalnızca estetik bir ifade aracı olmayıp toplumsal dinamikleri harekete geçiren güçlü bir araçtır. Sanatçıların duruşları, farkındalık yaratma ve toplumsal değişime katkı sunma noktasında önemli bir işlev görür. Müziğin kimlik inşasına katkısı, motive edici gücü ve aidiyet duygusu oluşturma kapasitesi, onu merkezi bir konuma taşır. Bu nedenle, pek çok ideolojik yapı ve kurum müziğe stratejik bir rol atfeder.İsrail işgaline karşı direnen Filistinli sanatçılar tarafından üretilen müzik, Filistin’de yaşananları dünyaya duyurmanın önemli bir aracı olmuştur. Filistinlilerin deneyimleri, dünya çapındaki müzisyenlerin de ilgisini çekmiş, vicdan sahibi sanatçılar farklı dillerde ve müzik türlerinde eserler vererek Filistin’e ses olmuşlardır. Bugün, tüm dünyadaki Filistin dostları Filistin’e olan sevgilerini, hayranlıklarını ve özlemlerini müzik aracılığıyla ifade etmektedirler【1】. Türkiye’de de Filistin davasının güçlü bir şekilde sahiplenildiğinin göstergelerinden biri, Filistin için yapılan Türkçe şarkılardır.1970’lerde Filistin’deki silahlı direniş sol ve milliyetçi tonların daha baskın olduğu bir renge bürünmüştü. Bu dönem Türkiye’deki sol örgütler de Filistin direnişi ile ilgilenmekteydi【2】. Cem Karaca, 1975 İzmir Fuarı’ndaki Filistin standının ziyaretçi defterine “Egemen güçlere karşı yürütülen bütün bağımsızlık savaşlarının başarıya ulaşacağına inancım var.” diye yazmıştır (Sesigür, 2017). Türkiye’de Filistin’e destek amacıyla seslendirilen ilk eser, 1975 yılında Cem Karaca’nın Mutlaka Yavrum şarkısıdır. Sözleri doğrudan Filistin’e atıf yapmasa da Karaca, iki farklı sözü olan bu eserin ilk versiyonunu ve İngilizce yorumunu FKÖ’ye ithaf ettiğini belirtmiştir (Bayrakçeken, 2019; Hey Dergisi, 1975). Ayrıca Londra’daki bir konserinde Adiloş Bebe adlı şarkısını da Filistin için seslendirmiştir. Konserde “Orta Doğu’da Amerikan emperyalizminin jandarması İsrail siyonizmine karşı soylu ve onurlu bir bağımsızlık ve özgür vatan kavgası veren yiğit ve kardeş Filistin halkının özgürlük ve bağımsızlığı için şarkımızı çalıp söylemek istiyoruz” sözleriyle Filistin’e desteğini açıkça ifade etmiştir (Cem Karaca Arşivi, 2014).1970’ler, Filistin’de müziğin daha devrimci bir sound’a evrilmeye başladığı yıllardır. FKÖ, el-Fetih, FHKC gibi Filistin direnişinde dönemin etkili milliyetçi ve sol örgütlenmeleri Arap dünyasında Arap millî duygularını kabartırken dünya çapında da sol tandanslı bir etki yaratmışlardır【3】. Türkiye’de de sol ideolojik çevreler konuyla ilgilenmiş ancak bu ilgi üretilen müziğe yeterince yansımamıştır. Türkçe Filistin şarkılarındaki esas yoğunlaşma, 1987’de başlayan İntifada’yı yakından takip eden İslami kesimden çıkan sanatçı ve müzik gruplarıyla gerçekleşmiştir. Nadir de olsa Türkçe rock dünyasından bazı sanatçılar da Filistin’i şarkılarında konu etmişlerdir.İntifada öncesi sol-sosyalist kanatta solistliğini Yavuz Bingöl’ün yaptığı Umuda Ezgi grubunun Filistin için bestelediği Bir Halk adlı şarkı dikkat çekmektedir. Şarkıyı daha sonra Adalılar grubunda Hakan Yeşilyurt da seslendirmiştir. İntifada sonrasına tekabül eden yakın dönemde ise sol içinde Grup Yorum öne çıkmıştır. Grup Yorum, 1987’de Kuşatma, hemen ardından Filistin Günlüğü ve daha yakın dönemlerde İşgal Altında ile Kalbu Filistini eserleriyle Filistin direnişini selamlamıştır. Ayrıca Efkan Şeşen de Filistin’e Bahar eseriyle Filistin’in yanında olduğunu göstermiştir. Grup Şiar ve Adalılar’ın Filistin adlı eserleri ve Emre Saltık’ın Selam Filistin marşı da bu çerçevede zikredilebilir.Türkçe Filistin şarkıları en mümbit dönemini İslami duyarlıklı sanatçılarla yaşayacaktır. 1980’li yıllar, Gazze başta olmak üzere Filistin’in birçok bölgesinde İhvan çizgisine yakın Şeyh Ahmed Yasin ve Rantisi gibi isimlerin İslami çalışmalarının ivme kazandığı yıllardı. Nitekim İslami Direniş Hareketi Hamas, 1987’de başlayan İntifada ile öne çıkmış ve hızla kitleleşerek; zamanla Filistin direnişinin en önemli temsilcisi hâline gelmiştir. Bu süreç, İslami dilin müziğe de yansımasını beraberinde getirmiştir. Özellikle “Kudüs”, “İslam”, “İntifada”, “cihad”, “şüheda” gibi anahtar kelime ve kavramlar marşlarda sıklıkla yer almaya başlamıştır. Türkçe şarkılarda Abdülbaki Kömür, Adil Avaz, Aykut Kuşkaya, Esad Aydoğan, Eşref Ziya, Grup Genç, Grup Kıvılcım, Grup Selika, Kardeşlik Çağrısı, Mustafa Cihat, Mustafa Özcan Güneşdoğdu, Ömer Karaoğlu, Şehitler Kervanı, Taner Yüncüoğlu, Umut Mürare, Yusuf Meral gibi pek çok sanatçı ve müzik grubu Filistin için yaptıkları eserlerde en çok “ebabil”, “intifada”, “Kudüs”, “Mescid-i Aksâ”, “sapan”, “taş” ve “esaret” gibi anahtar ifadeler kullanmışlardır.2000’lerle Filistin için çok sayıda esere imza atacak olan Grup Yürüyüş öne çıkmıştır. Bu dönem Kudüs için yapılan şarkıların sayısında da ciddi bir yükselişin olduğu dönemdir. Ekim 2023 ile başlayan süreçte ise Mehmet Ali Aslan’ın eserleri dikkat çekmiştir. Özellikle Filistin için yapılan miting ve gösterilerde, Mehmet Ali Aslan ve Grup Yürüyüş şarkılarının sıklıkla çalındığı görülmüştür.Ayrıca çocuklara, özellikle Mescid-i Aksâ ve Kudüs sevgisi ile kardeşlik ve ümmet bilincini aşılayan çok sayıda şarkı yapıldığı görülmektedir. Bunların yanı sıra rock müzik alanında Murat Kekilli’nin Yıkılasın İsrail ve Mor ve Ötesi’nin Nakba adlı eserleri öne çıkmaktadır. Ayrıca rap sanatçısı Canfeza’nın Gaza, Miraç’ın Ey Çocuk, Nefer’in Direnişe Devam eserleri kayda değerdir. Oğuz Boran’ın İntifada, İsmail Türüt’ün Kan Gölü ve Soykırım, Yücel Arzen’in Hadi Vur Kalbim çalışmaları, “Türkçe Filistin Şarkıları” başlığı altında zikredilmesi gereken diğer örneklerdir.Türkçe olmasa da Türkiyeli sanatçıların Filistin için Arapça olarak seslendirdiği eserler de önemlidir. Haluk Levent, Beni Anlasana adlı şarkısına Filistin için Arapça söz yazmıştır. Grup Yürüyüş’ün Aşet Filistin adlı uyarlama eseri de bu bağlamda hatırlanabilir.【4】Filistin şarkıları, halkın direnişini, çektiği acıları ve özgürlük umutlarını kolektif hafızada canlı tutan kültürel araçlardır. Bu şarkılar, Filistin kimliğinin korunmasında ve mücadelenin uluslararası kamuoyuna taşınmasında güçlü bir ifade biçimi sunarken, Türkiye’de de benzer bir işlev görmektedir. Genel olarak işgalci İsrail’in zulmüne karşı popüler sanat dünyasının yeterince sesini yükseltmediği doğru olsa da şarkılara gösterilen hassasiyet sayesinde çok sayıda sanatçının katkılarıyla bir birikim oluştuğu görülmektedir.