Türkiye Cumhurbaşkanlığı Forsu

Türkiye Cumhurbaşkanlığı Forsu, Cumhuriyet’in en üst makamını simgeleyen bir sembol olarak bilinmektedir. Tasarımı, Türk milletinin köklü tarihini ve modern Türkiye Cumhuriyeti’ni yansıtmaktadır. Geçmişten bugüne Türk tarihinin sürekliliğini sembolize ederken, geleceğe yönelik bağımsızlık ve egemenlik vurgusunu da taşımaktadır. un merkezinde bir güneş bulunur ve Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil etmektedir. Çevresindeki 16 yıldız ise tarihteki 16 büyük Türk devletini simgelemektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Forsu

16 Türk Devleti

1. Büyük Hun İmparatorluğu (M.Ö. 204-M.S. 216)
2. Batı Hun İmparatorluğu (M.S. 48-216)
3. Avrupa Hun İmparatorluğu (M.S. 375-469)
4. Ak Hun İmparatorluğu (M.S. 420-552)
5. Göktürk İmparatorluğu (M.S. 552-745)
6. Avar İmparatorluğu (M.S. 565-835)
7. Hazar İmparatorluğu (M.S. 651-983)
8. Uygur Devleti (M.S. 745-1368)
9. Karahanlılar (M.S. 940-1040)
10. Gazneliler (M.S. 962-1183)
11. Büyük Selçuklu İmparatorluğu (M.S. 1040-1157)
12. Harzemşahlar (M.S. 1097-1231)
13. Altınordu Devleti (M.S. 1236-1502)
14. Büyük Timur İmparatorluğu (M.S. 1368-1501)
15. Babür İmparatorluğu (M.S. 1526-1858)
16. Osmanlı İmparatorluğu (M.S. 1299-1922)

Kullanım Alanları

Cumhurbaşkanlığı Forsu, Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı’na ait her türlü resmi faaliyet ve temsilde kullanılmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi dahil olmak üzere resmi binalarda sergilenmektedir. Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan resmi belgelerde, devletlerarası toplantılarda, yurt dışı ziyaretlerde ve resmi davetlerde Türkiye’nin temsil sembolü olarak yer almaktadır. Fors, ulusal ve uluslararası protokolde Cumhurbaşkanlığı adına temsil işlevi de görmektedir.

Hukukî Durum

Atatürk'ün 1922'de İzmir'e girerken otomobilinde çekili flama

Cumhurbaşkanlığı Forsu’nu resmî anlamda düzenleyen ilk belge 22 Ekim 1925’te çıkarılan Sancak Talimatnamesi’dir. Bu talimatnamede Cumhurbaşkanlığı Forsu’nun tanımı şöyle yapılmıştır:

• Ay ve yıldızın şekilleri millî sancaktakilerin aynıdır.
• Yalnız özel işaret olan güneş ve yıldızlar mat sarı yaldız ile imal edilir.
• Güneşin büyük ışık demetlerinin başları oval, küçük ışık demetlerinin başları ise üçgenvari (sivri)dir.
• Küçük ve büyük ışık demetleri onar tanedir.
• Forsun boyutları (70x70) kare şeklindedir.

29 Mayıs 1936’da, 2994 sayılı Türk Bayrağı Kanunu, 14 Eylül 1937’de de 2/7175 sayılı kararname ile Türk Bayrağı Nizamnamesi kabul edilmiştir. Bu nizamnamenin 36. maddesinin gönderme yaptığı Nizamname Eki’nde, Cumhurbaşkanlığı Forsu’ndaki güneş ışınlarının yine 10’ar tane (10’u oval, 10’u sivri) olduğu belirtilmiştir. Forsun boyutları ise 70/70’tir. Daha sonra çıkarılan Türk Bayrağı Nizamnamesi’ne Ek Nizamname ile forsun boyutları 30x30 cm. olarak belirlenmiştir. Bu kez, 18 Şubat 1978 tarihinde Türk Bayrağı Tüzüğünde Değişiklik Yapılmasına İlişkin Tüzüğün yürürlüğe konulmasıyla iki yeni değişiklik getirilmiştir.

• Forsun ortasında yer alan güneş ışınları 8 uzun, 8 kısa ışın olarak düzenlenmiş olup, bir uzun, bir kısa biçiminde sıralanmaktadır.
• Toplam 16 olarak belirlenen ışınların tamamının uçları sivri (üçgen biçiminde) olarak saptanmıştır.

Halen yürürlükte olan 25.01.1985 günlü, 85/9034 sayılı Türk Bayrağı Tüzüğü’nün 28. maddesi ile bu maddenin gönderme yaptığı ilgili örneğine göre bugünkü fors kullanılmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Forsu’ndaki güneşin Türkiye Cumhuriyeti’ni, 16 yıldızın ise bağımsız Türk Devletlerini temsil ettiği görüşünü ilk kez, 1969 yılında, Harita Yb. Akîp Özbek Türkiye Cumhurbaşkanlığı Forsu ve Taşıdığı Anlam isimli kitabında ortaya koymuştur. Bu görüş izleyen yıllarda kabul görmüştür. Bunun dışında, özellikle 16 yıldızla ilgili olarak başka görüşler de dile getirilmiştir. Bir görüşe göre, 16 yıldızdan 9’u eski (Orta Asya) Türklerin sancaklarında kullandığı 9 tuğu, 7 yıldız ise Anadolu Türklerinin sancaklarında kullandıkları 7 tuğu temsil etmektedir. Böylece, 9+7 toplamından 16’ya ulaşılmış olmaktadır.