Türkiye ile Suriye Arasında İmzalanan "Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı"

Türkiye ile Suriye arasında enerji ve madencilik alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi kapsamında 19 Ağustos 2026 tarihinde Suriye'nin başkenti Şam'da "Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı" imzalanmıştır. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğünün (MTA) bağlı kuruluşu MTA IC ile Suriye Jeoloji ve Maden Kaynakları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan mutabakatla, iki ülke arasındaki enerji ve madencilik işbirliğinin fosfat kaynaklarının değerlendirilmesini de kapsayacak şekilde genişletilmesi hedeflenmiştir.

Suriye'nin resmi haber ajansı SANA tarafından yapılan açıklamada ise Türkiye ve Suriye arasında jeoloji ve madencilik alanlarında beş yıl süreyle geçerli olacak bir mutabakat zaptının imzalandığı bildirilmiştir. Şam'daki Tişrin Sarayı'nda gerçekleştirilen imza töreninin iki ülkenin enerji bakanlıklarının himayesinde düzenlendiği ve anlaşmanın ortak programların başlatılması ile bilimsel ve teknik işbirliğinin geliştirilmesini amaçladığı belirtilmiştir.

Mutabakat kapsamında Suriye'deki fosfat kaynaklarının üretimi ve ekonomik olarak değerlendirilmesine yönelik ortak çalışmaların gerçekleştirilmesi planlanmıştır. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, imza töreninin ardından yaptığı açıklamada, imzalanan metnin bir çerçeve anlaşma niteliğinde olduğunu ve sonraki aşamada çalışmaların ticari anlaşmaya dönüştürülmesinin hedeflendiğini belirtmiştir.

Bayraktar, planlanan çalışmalara ilişkin, “Burada çerçeve anlaşmasını imzaladıktan sonra gelecek günlerde ticari anlaşmaya götüreceğimiz çalışmayla fosfat üretimi, fosfat sahalarının geliştirilmesi ve limana kadar olan demir yolunun inşasını da içeren bir projeyi hayata geçirmeyi hedefliyoruz. Burada atılan imzalar çok iyi bir başlangıç. Benzer şekilde Halep civarındaki demir madenlerinin ekonomiye kazandırılması için hep beraber çalışacağız.”ifadelerini kullanmıştır.

Bu kapsamda işbirliğinin yalnızca fosfat çıkarılmasıyla sınırlı tutulmaması; üretim sahalarının geliştirilmesi, fosfatın taşınmasına yönelik altyapının oluşturulması ve madenlerin ekonomik değer kazanmasına yönelik projelerin gerçekleştirilmesi öngörülmüştür.

_{"Fosfat Alanında Mutabakat Zaptı"nın İmzalanması - 19 Ağustos 2026, (Anadolu Ajansı)}

Suriye'nin resmi haber ajansı SANA'nın aktardığı bilgilere göre taraflar arasındaki mutabakat beş yıl süreyle geçerli olacak şekilde düzenlenmiştir. Anlaşmayla jeolojik ve madencilik araştırmaları ile maden kaynaklarının geliştirilmesi alanlarında koordinasyonun artırılması ve ortak programların yürütülmesi amaçlanmıştır.

Mutabakatın iki ülkenin ilgili kurumları arasında daha önce gerçekleştirilen bir dizi görüşmenin ardından imzalandığı belirtilmiştir. İşbirliği kapsamında teknik ve bilimsel bilgi paylaşımının geliştirilmesi ile Suriye'deki maden kaynaklarının araştırılması ve değerlendirilmesine yönelik ortak faaliyetlerin yürütülmesi planlanmıştır.

Suriye Enerji Bakanı Muhammed Beşir, Türkiye ile imzalanan mutabakatın iki ülke arasındaki madencilik işbirliğinin temelini oluşturacağını belirtmiştir. Anlaşmanın ardından fosfat sektörünün üretim ve işleme kapasitesinin geliştirilmesine yönelik farklı projelerin gündeme alınacağı açıklanmıştır.

Beşir, sülfürik asit ve fosforik asit üretim tesislerinin kurulması, fosfat taşıma filosunun rehabilite edilmesi ve fosfat alanındaki ticari faaliyetlerin geliştirilmesi gibi konularda çalışmalar yürütüleceğini bildirmiştir. Böylece işbirliğinin madencilik faaliyetlerinin yanı sıra fosfatın işlenmesi ve taşınmasına ilişkin altyapıyı da kapsaması öngörülmüştür.

Türkiye ile Suriye arasındaki madencilik işbirliğinin fosfat kaynaklarının yanı sıra farklı madenleri de kapsayabileceği belirtilmiştir. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar, özellikle Halep çevresindeki demir madenlerinin ekonomiye kazandırılması amacıyla ortak çalışmalar yürütülmesinin planlandığını açıklamıştır.

Söz konusu çalışmalarla Suriye'nin mevcut maden kaynaklarının değerlendirilmesi ve ülkenin yeniden inşa sürecinde madencilik sektörünün ekonomik kapasitesinden yararlanılması hedeflenmiştir. İmzalanan mutabakatın ardından ticari anlaşmaların oluşturulmasına yönelik görüşmelerin de sürdürülmesi planlanmıştır.

Türkiye ile Suriye arasındaki ekonomik işbirliğinin madenciliğin yanı sıra enerji altyapısı alanında da genişletilmesi gündeme gelmiştir. Bayraktar, Türk şirketlerinin Suriye'de elektrik üretimi ve iletimi başta olmak üzere çeşitli altyapı projelerinde faaliyetlerini sürdürdüğünü belirtmiştir.

Bayraktar, “Türk şirketleri buradaki yatırımlarına devam ediyor. Özellikle elektrik üretiminden iletimine kadar altyapı projelerinde şirketlerimiz çalışmalarını çok ciddi şekilde sürdürüyor ve bunlar artarak devam edecek.”ifadelerini kullanmıştır. Boru hatları, elektrik iletim hatları, depolama tesisleri ve tankların inşası gibi alanlarda Türkiye'nin sahip olduğu tecrübenin Suriye'deki projelerde kullanılabileceği belirtilmiştir.

Türkiye'nin Suriye'ye sağladığı elektrik miktarının artırılmasına yönelik çalışmalar da iki ülkenin enerji işbirliğinin başlıklarından birini oluşturmuştur. Bayraktar, Birecik-Halep elektrik iletim hattının faaliyete geçirilmesiyle Türkiye'nin Suriye'ye gerçekleştirdiği elektrik ihracatının önemli ölçüde artırılmasının planlandığını açıklamıştır.

Bayraktar, “Özellikle gelecek haftalarda devreye girecek Birecik-Halep hattıyla beraber bu ihracatı yaklaşık üç katına çıkaracağız, 800-900 megavatlara ulaşacağız.” açıklamasında bulunmuştur. Hattın devreye alınmasıyla Suriye'deki günlük elektrik arz süresinin artırılmasının hedeflendiği belirtilmiştir.

Suriye Enerji Bakanı Muhammed Beşir de Halep'e yaklaşık 500 megavatlık enerji sağlayacak yeni iletim hattının eylül ayının sonuna kadar hizmete alınmasının planlandığını açıklamıştır. Hattın Halep ve çevresindeki enerji arzının istikrarına ve elektrik başta olmak üzere kamu hizmetlerinin iyileştirilmesine katkı sağlamasının beklendiği belirtilmiştir.

Türkiye ile Suriye arasındaki enerji işbirliğinin petrol ve doğal gaz arama faaliyetlerini de kapsayacak şekilde genişletilmesi gündeme gelmiştir. Bayraktar, Türkiye Petrolleri'nin Suriye'deki kara ve deniz sahalarında petrol ve doğal gaz arama çalışmalarına katılmaya hazır olduğunu açıklamıştır.

Bayraktar, Suriye'nin deniz yetki alanlarında öncelikle sismik araştırmalar yapılabileceğini, daha sonraki aşamada ise sondaj çalışmalarına geçilebileceğini belirtmiştir. Suriye'de halihazırda üretim yapılan kara sahalarının üretim kapasitesinin artırılması ve yeni rezervlerin keşfedilmesine yönelik ortaklıkların kurulabileceği ifade edilmiştir.

Bayraktar bu konudaki yaklaşımı, “Şimdi bunu Akdeniz'de, Suriye'de, başka ülkelerde, Libya'da hayata geçirmek istiyoruz ama Suriye bizim özel önem verdiğimiz ülkelerden biri ve önemli bir potansiyeli olduğunu düşünüyoruz. Öncelikle bir sismik çalışma, arkasından sondaj yapacağımız çalışmalarla ortaklıklar yoluyla farklı şirketlerle Suriye'nin bu kaynaklarını ekonomiye kazandırmak için sizlerle birlikte çalışmak istiyoruz.” sözleriyle açıklamıştır.

Türkiye ve Suriye'nin coğrafi konumlarının petrol ve doğal gaz taşımacılığı açısından oluşturduğu potansiyel de iki ülke arasındaki görüşmelerde ele alınmıştır. Türkiye'nin boru hatları ve enerji altyapısı alanındaki tecrübesinin yeni projelerde kullanılabileceği belirtilmiştir.

Bayraktar, “Özellikle dünyanın geçmekte olduğu bu küresel enerji buhranında Türkiye ve Suriye, bu petrol ve doğal gaz geçiş güzergahlarında çok önemli fırsatlar sunuyor bütün dünyaya diyebiliriz. Dolayısıyla burada da yine ortak çalışmalarımızı hayata geçirebiliriz.” değerlendirmesinde bulunmuştur.

Türkiye ile Suriye arasında geliştirilmesi planlanan enerji işbirliğinin bir diğer alanını jeotermal kaynaklar oluşturmuştur. Suriye'nin önemli bir jeotermal enerji potansiyeline sahip olduğunu belirten Bayraktar, Türkiye'nin bu alandaki deneyiminin Suriye'ye aktarılmasının planlandığını açıklamıştır.

Türkiye'nin jeotermal kurulu güç bakımından dünyada önde gelen ülkeler arasında bulunduğunu belirten Bayraktar, bu alandaki bilgi ve tecrübenin Suriye'nin kullanımına sunulmasının ülkenin yeniden inşa ve kalkınma sürecine katkı sağlayabileceğini ifade etmiştir.

19 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan mutabakat, Türkiye ile Suriye arasında son dönemde genişleyen enerji ve madencilik işbirliğinin yeni aşamalarından birini oluşturmuştur. Fosfat üretimi ve işlenmesi, demir madenciliği, elektrik iletim altyapısı, petrol ve doğal gaz aramaları ile jeotermal enerji, iki ülke arasında geliştirilmesi planlanan başlıca işbirliği alanları olarak belirlenmiştir.

Türkiye tarafından söz konusu projelerin Suriye'nin enerji ve maden kaynaklarının ekonomiye kazandırılması ve yeniden inşa sürecinin desteklenmesi kapsamında geliştirilmesi öngörülmüştür. Tarafların imzalanan çerçeve mutabakatının ardından özellikle fosfat ve diğer maden kaynaklarına ilişkin ticari anlaşmalar üzerinde çalışmayı sürdürmesi planlanmıştır.