Türkiye'de İnsansız Su Altı Araçlarının Savunma Sanayine Girişi ve Gelişimi

İnsansız Su Altı Araçlarının İlk Evreleri

İlk su altı aracı Avusturyada 1864 yılında Luppis-Whitehead Automobile tarafından geliştirildi. Bu araç torpido şeklinde uzaktan kumandalı bir su altı aracıydı. Günümüz araçlarına benzeyen ilk model ise 1953 yılında Dimitri Rebikoff tarafından tasarlanan Poodle isimli araçtır.

İnsansız su altı araçlarındaki ilk ciddi ilerlemeleri Britanya Kraliyet Donanması ve ABD Donanması gerçekleştirmiştir. İlk etapta bu araçların otonom hareket yetenekleri yoktu. Uzaktan kumanda ile kontrol ediliyorlardı. Amaçları mayın temizleme, patlayıcıları imha etme, okyanus tabanlarının haritasını çıkarma gibi askeri amaçlı kullanılıyorlardı. Dönemin enerji teknolojisi yeterince gelişmediği için bu araçlar uzun süreler görev yapamıyordu. Ayrıca pilotları tarafından kontrolleri de çok zordu. Sinyaller su içerisinde sağlıklı iletilemiyordu. Fakat yinede ABD Donanması ve Britanya Kraliyet Donanması tarafından uzun süre kullanıldılar. Hatta İran-Irak savaşında Hürmüz Boğazı'nda mayınları tespit etmek amacıyla etkin bir şekilde sahada da kullanıldılar.

ABD Donanmasına ait CURV II-Intelligence Resource Program

İnsansız Su Araçlarının Türkiye'deki İlk Örnekleri

Türkiye'deki ilk ciddi çalışma TÜBİTAK-1001 programı altında yapılan ULİSAR projesi olmuştur. Orta Doğu Teknik Üniversitesi bünyesinde geliştirilmiştir. Ülkenin askeri ihtiyaçlarına cevap vermek adına başlatılan proje hedeflenen amaçlarına tam olarak ulaşamasa da görüntülü navigasyon yapabilen, üzerinde kameralar, projektörler, sonar, sonar modem, akustik algılayıcılar ve benzeri cihazların yüklü olduğu, ilgili elektronik kartların tasarlanıp hazırlandığı, bu cihazlarla ilgili yazılımların hazırlandığı, kullanıcıya kolaylık sağlayacak şekilde bir operatör konsolunun bulunduğu bir sistem ortaya çıkmıştır. 

İlk otonom araç ise İstanbul Teknik Üniversitesi tarafından başlatılan AUVTECH projesidir. Görüntü işleme ve sinyal işleme girdilerine dayanarak su altında otonom olarak gezinebilir. Daha önceden belirlenen görevleri otonom olarak yapabilir. Bir yapay zekaya sahiptir ve sudaki tepkilere cevap verebilir. torpido atma, işaretleyici bırakma, veya herhangi bir ek araç kullanmak gibi özel görevler için pnömatik bir sisteme sahiptir.

İleri teknolojiye sahip yerli araçların ilklerinden biri de Orta Doğu Teknik Üniversitesinin bir projesi olan SAGA'dır. SAGA mini-ROV sınıfında, tüm tasarım ve üretimi %100 yerli imkanlarla DESİSTEK tarafından gerçekleştirilmiş keşif ve gözlem aracıdır. İleri teknolojiye sahip olup su altında jeolojik, hidrografik, arkeolojik araştırmalar petrol-doğalgaz araştırmalarını yapabilmekte gemi-liman güvenliği gibi görevleri icra edebilmektedir.

ODTÜ SAGA- Vira Haber

Günümüzdeki Araçlar

STM NETA 300

STM Savunma tarafından geliştirilen NETA 300 modern bir otonom su altı aracıdır. MKT harekatları, arama-kurtarma harekatları, askeri harekatlar ile sivil ve endüstriyel uygulamalar gibi geniş bir görev yelpazesine sahiptir. 300 metreye kadar dalış yapabilen bu araç 24 saat kesintisiz çalışabilmektedir. Azami 5 deniz mili hıza sahiptir. İki kişi ile taşınabilecek kadar da hafiftir. Esnek ve modüler bir tasarıma sahiptir.

STM NETA 300-STM SAVUNMA

ASELSAN DERİNGÖZ 100M/600

Aselsan tarafından geliştirilen Deringöz 600 metre derine dalabilme yeteneğine sahiptir. Tek batarya ile 5 saat görev yapabilen araç 5.5 knots maksimum hıza 3 knots tarama hızına sahiptir. Kablosuz çalışarak birçok görev senaryosunu yapabilmektedir.

Aselsan Deringöz 100M/600 - Aselsan

ÇAKA

Daha çok kamikaze bir sistem ÇAKA, HAVELSAN tarafından geliştirilmektedir. ÇAKA hem su altında hem su üstünde görev yapabilme kabiliyetine sahiptir. Su üstünde sürekli angajman, yüksek infilaklı patlayıcı taşıyabilme, su altında seyir-sürpriz baskın etkisi, diğer insansız sistemlerle entegre harekat yapabilme yetenekleri ile caydırıcı bir görünüm sergilemektedir.

ÇAKA-HAVELSAN