Türkiye–KKTC Doğal Gaz Boru Hattı Projesi Kapsamında Akdeniz'de NAVTEX İlanı

Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne doğal gaz ulaştırılması amacıyla planlanan boru hattı projesi kapsamında Akdeniz'de 30 Ağustos 2026 tarihine kadar geçerli bir NAVTEX yayımlamıştır. Yayımlanan denizcilik duyurusuyla birlikte sismik araştırma gemisi Oruç Reis, boru hattının planlanan güzergâhında deniz tabanına ilişkin jeolojik ve jeofizik etüt çalışmalarına başlamıştır.

Söz konusu araştırmalar, deniz tabanının yapısının belirlenmesi, boru hattının teknik güzergâhının oluşturulması ve mühendislik uygulamalarında kullanılacak verilerin elde edilmesi amacıyla yürütülmektedir. Çalışmalar, 10 Temmuz 2026 tarihinde Türkiye ile KKTC arasında imzalanan "KKTC'ye Doğal Gaz Tedarikine Dair Mutabakat Zaptı"sonrasında başlatılan uygulama sürecinin ilk teknik aşamasını oluşturmaktadır.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar tarafından açıklanan proje kapsamında doğal gaz boru hattının toplam uzunluğunun 101 kilometre olması planlanmaktadır. Hattın 97 kilometresi deniz altından, 4 kilometresi ise kara üzerinden geçecek şekilde tasarlanmıştır. Boru hattının, Mersin'in Anamur ilçesi ile Girne yakınlarındaki Teknecik bölgesi arasında inşa edilmesi öngörülmektedir.

Projenin en dikkat çekici özelliklerinden biri hattın çift yönlü akış kapasitesine sahip olacak şekilde planlanmasıdır. Bu sayede yalnızca Türkiye'den KKTC'ye doğal gaz sevkiyatı yapılması değil, ilerleyen dönemlerde Doğu Akdeniz'de üretilebilecek doğal gazın Türkiye üzerinden Avrupa enerji piyasalarına ulaştırılabilmesi de hedeflenmektedir.

Doğal gaz boru hattı projesi, Türkiye ile KKTC arasında enerji alanındaki iş birliğinin geliştirilmesine yönelik stratejik altyapı yatırımları arasında yer almaktadır. Proje ile KKTC'nin doğal gaz altyapısının oluşturulması, enerji arz güvenliğinin güçlendirilmesi ve elektrik üretiminde daha düşük maliyetli enerji kaynaklarının kullanılmasının sağlanması amaçlanmaktadır.

Bunun yanı sıra çift yönlü boru hattı sistemi, Doğu Akdeniz'de gelecekte geliştirilebilecek hidrokarbon kaynaklarının Türkiye üzerinden uluslararası pazarlara ulaştırılmasına imkân sağlayabilecek bir enerji koridorunun altyapısını oluşturma potansiyeli taşımaktadır. Bu yönüyle proje, yalnızca iki ülke arasındaki enerji bağlantısını değil, bölgesel enerji ticaretine yönelik uzun vadeli stratejik planlamayı da kapsamaktadır.

NAVTEX kapsamında yürütülen sismik araştırmalar, boru hattının geçeceği deniz tabanının jeolojik özelliklerinin belirlenmesini ve mühendislik açısından uygun güzergâhın tespit edilmesini amaçlamaktadır. Deniz altındaki zemin yapısına ilişkin elde edilecek veriler, boru hattının tasarımı, inşası ve işletme güvenliğinin planlanmasında kullanılacaktır.

Uluslararası enerji altyapı projelerinde uygulanan standart hazırlık süreçlerinden biri olan bu çalışmalar, olası jeolojik risklerin belirlenmesine ve boru hattının uzun vadeli işletme güvenliğinin sağlanmasına yönelik teknik veri üretmektedir.

NAVTEX uygulamaları, Doğu Akdeniz'de deniz yetki alanları ve kıta sahanlığına ilişkin anlaşmazlıklar nedeniyle zaman zaman bölgesel diplomatik gerilimlerin konusu olmuştur. Özellikle 2020 yılında Türkiye ile Yunanistan arasında karşılıklı NAVTEX ilanları yayımlanmış, Oruç Reis araştırma gemisinin bölgede gerçekleştirdiği sismik faaliyetler iki ülke arasındaki deniz yetki alanı tartışmalarının önemli başlıklarından birini oluşturmuştur.

2026 yılında ilan edilen NAVTEX ise önceki örneklerden farklı olarak Türkiye ile KKTC arasında planlanan doğal gaz boru hattının teknik hazırlık çalışmalarına yönelik olup, deniz tabanında gerçekleştirilecek sismik etüt faaliyetlerini kapsamaktadır. Bu çalışmalar, Türkiye ile KKTC arasında imzalanan doğal gaz iş birliği mutabakatının uygulanmasına yönelik ilk saha faaliyetleri arasında yer almaktadır.