UEFA Süper Kupa

Her yıl UEFA Avrupa ligi galibi ile UEFA Şampiyonlar Ligi galibi arasında oynanan karşılaşma sonunda kazanan takıma verilen Avrupa'nın en büyük futbol kupasıdır.

UEFA Süper Kupa’nın temelleri, 1970’lerin başında Hollandalı gazeteci Anton Witkamp’ın Avrupa’nın en iyi kulübünü belirlemek amacıyla ortaya attığı fikirle atıldı. İlk karşılaşma 1972 yılında, UEFA onayı olmadan, Rangers ile Ajax arasında iki maç üzerinden oynandı. Resmi olarak ilk UEFA Süper Kupa 1973 sezonunda düzenlendi; Ajax, AC Milan’ı toplamda 6-1 mağlup ederek kupayı kazandı.

Turnuva başlangıçta UEFA Kupa Galipleri Kupası şampiyonları ile Avrupa Kupası/Şampiyonlar Ligi şampiyonlarını buluşturuyordu. 1999’da UEFA Kupa Galipleri Kupası’nın kaldırılmasıyla, format UEFA Şampiyonlar Ligi ve UEFA Kupası şampiyonları arasında oynanacak şekilde değiştirildi. 2010’dan itibaren ise UEFA Kupası’nın yerini UEFA Avrupa Ligi aldı.

Süper Kupa bazı yıllarda düzenlenmedi (1974, 1981 ve 1985). 1973–1997 arasında genellikle çift maçlı oynanan final, 1984, 1986 ve 1991’de tek maç üzerinden oynandı. 1998’den itibaren Monako’daki Stade Louis II’de tek maç formatına geçildi ve 2013’ten itibaren her yıl farklı şehirlerde oynanmaya başlandı.

Turnuvada normal süre sonunda skor eşitse, 15’er dakikalık iki uzatma devresi oynanır; eşitlik bozulmazsa penaltı atışlarıyla kazanan belirlenir. UEFA Süper Kupası tarihinde yalnızca dört final penaltı atışlarıyla sonuçlanmış, tek altın gol ise 2000 yılında Galatasaray–Real Madrid maçında kaydedilmiştir.

Ev sahipliği süreci, turnuvanın tarihsel gelişiminde önemli bir değişim göstermiştir. 1998–2012 arasında Monako’nun Stade Louis II Stadyumu’nda düzenlenen maçlar, 2013’ten itibaren farklı Avrupa şehirlerine taşındı. Bu süreçte Prag (2013), Cardiff (2014), Tiflis (2015), Trondheim (2016), Üsküp (2017), Tallinn (2018), İstanbul (2019), Budapeşte (2020), Belfast (2021), Helsinki (2022), Pire (2023), Varşova (2024) ve Udine (2025) ev sahipliği yaptı. 2025 finali, İtalya’nın Udine kentindeki Stadio Friuli’de, Paris ile Tottenham arasında oynanmış

Paris Saint-Germain penaltılarda 4-3 kazanmıştır. Paris Saint-Germain, normal süresi 2-2 biten maçta Tottenham Hotspur'u penaltılarda 4-3 yenerek kupayı kazanmıştır. Böylelikle UEFA Süper Kupa'yı kazanan ilk Fransız ekibi olmuştur.

Türk futbol tarihindeki en önemli uluslararası başarılardan biri, 25 Ağustos 2000’de Monaco’daki Stade Louis II Stadyumu’nda gerçekleşti. Bir önceki sezon UEFA Kupası’nı kazanan ilk Türk kulübü olarak tarihe geçen Galatasaray, 2000 UEFA Süper Kupa Finali’nde UEFA Şampiyonlar Ligi şampiyonu Real Madrid ile karşılaştı.

Galatasaray, teknik direktör Mircea Lucescu yönetiminde sahaya çıktı. Takımda Gheorghe Hagi, Gheorghe Popescu gibi tecrübeli isimlerin yanı sıra yeni transfer Mário Jardel de yer aldı. 41. dakikada penaltıdan Jardel’in golüyle öne geçen Galatasaray, 79. dakikada Raúl’ün penaltısıyla eşitliği bozamadı ve maç uzatmalara gitti. 103. dakikada Fatih Akyel’in ortasında Jardel, altın gol kuralıyla takımına kupayı getirdi. Bu sonuçla Galatasaray, hem UEFA Kupası hem UEFA Süper Kupa’yı kazanan tek Türk takımı oldu.

UEFA Süper Kupa tarihinde 25 farklı takım kupayı kazanmıştır. İspanya kulüpleri toplam 17 kez işampiyonluk yaşayarak İspanya'yı en çok kupa kazanan ülke yapmıştır. Real Madrid, 2002, 2014, 2016, 2017, 2022 ve 2024’te olmak üzere altı kez kupayı kazanarak en çok şampiyon olan kulüptür. AC Milan ve Barcelona 5’er kez, Liverpool ise 4 kez şampiyon olmuştur. Türkiye’den kupayı kazanan tek takım Galatasaray’dır. 2024 finalinde Real Madrid, Atalanta’yı 2-0 mağlup ederek şampiyonluk sayısını altıya çıkarmıştır.