Uluabat Gölü

Uluabat Gölü, Bursa il sınırları içerisinde yer alan, doğu-batı doğrultusunda uzanan ve 24 km uzunluğa, 10 km genişliğe sahip olan bir tatlısu gölüdür. Göl, Mustafakemalpaşa Çayı tarafından beslenmekte olup, güneyden giriş yapmakta ve batısında Koca Çay ile Marmara Denizi’ne bağlanmaktadır. Bu coğrafi yapı, gölü sadece Türkiye’nin değil, aynı zamanda Avrupa ve Ortadoğu'nun en önemli sulak alanlarından biri yapmaktadır.

Uluabat Gölü, 1998 yılında Çevre Bakanlığı tarafından RAMSAR koruma bölgesi olarak ilan edilmiş ve 4. Uluslararası EXPO 2000 konferansında Uluslararası Yaşayan Göller Ağı’na dahil edilmiştir. Bu tür koruma önlemleri, gölün biyolojik çeşitliliği ve ekosisteminin korunmasına yönelik önemli bir adım olarak öne çıkmaktadır.

Uluabant Gölü (Kaynak: Bursa Turizm Portalı)

Coğrafi Özellikler ve Habitatlar

Uluabat Gölü, Bursa şehir merkezinin batısında, şehir merkezine 25 km uzaklıkta yer alır. Tektonik oluşumlu sığ bir tatlısu gölü olan Uluabat, doğusunda Uludağ’ın uzantısı olan tepeler, batısında ise Manyas Gölü’ne kadar uzanan geniş ovalar ile çevrilidir. Gölün güney kısmında ise taşlık ve kayalık yapılar hakimdir.

Mustafakemalpaşa Çayı’nın göle döküldüğü delta, göldeki en zengin habitat çeşitliliğine sahip alandır. Bu delta, sazlıklar, kum düzlükleri, mevsimsel bataklıklar ve ıslak çayırlar ile zenginleşmiştir. Ayrıca Gölyazı Yarımadası, Türkiye’nin en geniş nilüfer yataklarına ev sahipliği yapmaktadır.

Gölün çevresindeki tepelerde maki bitki örtüsü egemendir, ayrıca yabani zeytinlikler ve maki karışımı habitatlar da gözlemlenmektedir. Gölün kuzeybatısındaki kıyılarda geniş sazlık alanları bulunurken, Gölyazı Yarımadası’nın doğusundaki koyda bu alanlar daha da genişlemektedir.

Biyolojik Çeşitlilik ve Koruma Öncelikleri

Uluabat Gölü, biyolojik çeşitlilik açısından Türkiye'nin önemli sulak alanlarından biridir. Göl, “Yaşayan Göller Ağı”na dahil olan tek Türk gölü olup, uluslararası ölçekte korunması gereken türlere ev sahipliği yapmaktadır. Gölde yapılan araştırmalarda 21 balık türü tespit edilmiştir. Ticari amaçla avlanan balık türlerinden başlıcaları; turna ve sazan olup, aynı zamanda yayın, tatlı su kefali, ringa balığı, kızıl kanat balığı ve kerevit de gölde bulunur.

Göl, nesli tehdit altında olan birçok kuş türüne de ev sahipliği yapmaktadır. Bu kuşlar arasında küçük karabatak, tepeli pelikan, alaca balıkçıl, kaşıkçı gibi türler öne çıkmaktadır. Ayrıca, küçük ak balıkçıl ve çeltikçi gibi kuşlar da üreme dönemlerinde burada gözlemlenmektedir.

Göl, özellikle kış aylarında yüzbinlerce su kuşunun barınma alanı olarak kullanılmaktadır. 1996 yılında yapılan sayımlarda 429,423 su kuşu kaydedilmiştir. Bu, 1970'lerden bu yana bir sulak alanda kaydedilen en yüksek su kuşu sayısıdır. Uluabat Gölü, aynı zamanda susamuru (Lutra lutra) gibi memelilere de ev sahipliği yapmaktadır.

Ekonomik Faaliyetler ve Tehditler

Uluabat Gölü çevresinde balıkçılık, tarım ve hayvancılık gibi ekonomik faaliyetler yapılmaktadır. Gölyazı beldesi, Bursa halkı tarafından hafta sonları dinlenme yeri olarak kullanılır ve bölgeye turistik ziyaretler düzenlenmektedir. Bununla birlikte, gölün ekosistemine yönelik bazı tehditler de mevcuttur. Mustafakemalpaşa Çayı’nın taşıdığı besin maddeleri, gölün sığlaşmasına neden olmakta, ayrıca çevresindeki yerleşimlerden gelen evsel atık sular ve fabrika atıkları da göle arıtılmadan verilmektedir. Gölün hassas dengesini bozan bu etkenler, biyolojik çeşitliliği olumsuz yönde etkilemektedir.

Diğer bir tehdit ise göle yabancı balık türlerinin bırakılması, saz yangınları ve plansız söğüt kesimi gibi insan kaynaklı faaliyetlerdir. Tarım alanlarında anız yakılması ve avcılık için saz yakımı da göldeki biyolojik çeşitliliği olumsuz etkilemekte ve yangın tehdidi oluşturmayı sürdürmektedir.

Koruma Çalışmaları ve Katılımcı Yönetim

Uluabat Gölü’nün korunmasına yönelik olarak, Çevre Bakanlığı ve Doğal Hayatı Koruma Derneği’nin desteğiyle 2002 yılında “Uluabat Gölü Yönetim Planı” hazırlanmıştır. Bu plan, bölgedeki tüm paydaşların aktif katılımı ile oluşturulmuş olup, gölün korunmasına yönelik önemli adımlar atılmasını sağlamaktadır. Ayrıca, Uludağ Üniversitesi Kuş Gözlem Topluluğu (ULUKUŞ) tarafından çevre eğitimi, kuş gözlemi gezileri ve kuş sayımları gibi birçok etkinlik düzenlenmektedir.