Resmî Adı | Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tarih | Her yıl Kasım ayının ilk Perşembe günü | ||||||||
İlan Eden Kurum | UNESCO (UNESCO 40. Genel Konferansı, Eğitim Komisyonu 5.34 sayılı kararı) | ||||||||
Kabul ve İlk Uygulama Yılı | 2019'da kabul edilmiş, ilk kez 2020 yılında uygulanmıştır. | ||||||||
2026 Teması | "Her Öğrenci Güvende ve Esen: Sözden Uygulamaya" (Every learner safe and well: From promise to practice) | ||||||||
Uluslararası Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (İngilizcesi: International Day against Violence and Bullying at School, including Cyberbullying), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) öncülüğünde; okullarda ve dijital ortamlarda çocuk ve ergenlere yönelik her türlü şiddet, baskı ve siber zorbalığın önlenmesi amacıyla tesis edilmiş uluslararası bir farkındalık günüdür. Her yıl Kasım ayının ilk Perşembe günü anılmaktadır.【1】2026 yılı anma programı, "Her Öğrenci Güvende ve Esen: Sözden Uygulamaya" (Every learner safe and well: From promise to practice) teması ekseninde ve ikinci beş yıllık döngünün başlangıcı olarak icra edilmektedir.

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)
Gün, 12–27 Kasım 2019 tarihlerinde Paris'te gerçekleştirilen 40. UNESCO Genel Konferansı çerçevesinde, Eğitim Komisyonunun kabul ettiği 5.34 sayılı karar doğrultusunda üye devletlerin oy birliğiyle ilan edilmiştir. İlk resmî anma programı 2020 yılında hayata geçirilmiştir.【2】 İlgili kararda; okulla bağlantılı şiddet eylemlerinin tüm biçimlerinin, çocukların ve ergenlerin uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış eğitim hakkı, beden bütünlüğü, sağlık ve genel esenlik haklarının doğrudan ihlali olduğu teyit edilmiştir. Gün kapsamında UNESCO üyesi devletler; Birleşmiş Milletler organları, bölgesel ve sivil toplum kuruluşları, eğitim yöneticileri, veliler, öğrenciler ve teknoloji sağlayıcıları şiddetle mücadelede koordineli ve bağlayıcı eylemler geliştirmeye davet edilmektedir. Süreç ayrıca, 194 üye ülkenin oy birliğiyle kabul ettiği Barış, İnsan Hakları ve Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitim Tavsiye Kararı ve 2024 Bogotá ile 2026 Manila Çocuklara Yönelik Şiddetin Sonlandırılması Bakanlar Konferansları taahhütleriyle uluslararası norm düzeyinde desteklenmektedir.【3】
Eğitim ortamlarındaki şiddet olgusu, bireysel akran çatışmalarının ötesinde çok boyutlu ve yapısal dinamikler barındırmaktadır:
Fiziksel darp, itme, yaralama; sözel olarak hakaret, tehdit, kasıtlı olarak sosyal çevreden soyutlama ve akran baskısı kurma eylemlerini kapsar.
Sosyal ağlar, anlık mesajlaşma ağları ve dijital oyun alanları üzerinden sistemli biçimde yürütülen aşağılama, iftira, hedef gösterme ve dışlama vakalarıdır. Fiziksel okul sahası ve ders saatleriyle sınırlı kalmayıp mekândan bağımsız şekilde süreklilik arz etmesiyle geleneksel akran zorbalığından ayrışır.
Toplumsal cinsiyet kalıplarının beslediği sözlü, fiziksel ya da cinsel saldırılar, cinsel taciz ve erken yaşta plansız gebeliklere yol açabilecek istismar biçimlerini içerir. 【4】Ayrımcılığa maruz kalan savunmasız öğrenci gruplarının koruyucu politikaların eksikliğinde orantısız biçimde hedef alındığı raporlanmaktadır.
Eğitim sisteminin idari uygulamalarından kaynaklanan ayrımcı disiplin cezaları, belirli grupları dezavantajlı kılan kısıtlayıcı mevzuatlar ve okullarda bedensel cezanın (fiziksel disiplin) yasal olarak sürdürülmesidir.
UNESCO ve UNICEF verileri sorunun yapısal boyutunu ortaya koymaktadır:
Dünya genelinde 2 ila 17 yaş grubundaki yaklaşık 1 milyar çocuk her yıl en az bir kez şiddete maruz kalmakta; bu eylemlerin önemli bir bölümü okul içinde veya okul çevresinde gerçekleşmektedir.

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)
13–15 yaş aralığındaki her üç öğrenciden biri son bir ay içinde akranları tarafından zorbalığa uğradığını, benzer bir oran da fiziksel bir kavgaya karıştığını beyan etmektedir.【5】 Sanayileşmiş 39 ülkede öğrencilerin %30'u akranlarına zorbalık uyguladığını kabul etmektedir. Latin Amerika ve Karayipler'de bu oran organize suç ve çete baskılarının etkisiyle %45'e kadar çıkmaktadır.【6】
Dünya genelinde neredeyse her on çocuktan biri siber zorbalığa maruz kalmaktadır. 【7】Küresel karantina süreçleriyle birlikte ekran sürelerinin iki katına çıkması çevrim içi riskleri artırmış; ebeveynlerin %84'ü çocuklarının dijital güvenliği konusunda kaygı taşıdığını ifade etmiştir.【8】
Şiddet yalnızca öğrencileri hedef almamakta; görev yapan öğretmenlerin yaklaşık %80'i meslek yaşamları süresince sözlü veya fiziksel şiddete maruz kaldığını bildirmektedir.
Günümüzde halen 67 ülkede okullarda bedensel ceza (fiziksel yaptırım) yasal düzeyde tamamen yasaklanmamıştır.
Eğitimde maruz kalınan şiddet, geniş bir yelpazede kalıcı tahribat üretmektedir:

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)
Şiddet mağduru çocuklarda dikkat toplama ve bilişsel gelişim sekteye uğramakta; okuryazarlık ile temel matematik çıktılarında belirgin gerilemeler görülmektedir.【9】 Sık zorbalığa maruz kalan öğrencilerin okulu asma ihtimali akranlarına kıyasla iki kat, kendilerini okula yabancı hissetme ihtimali ise üç kat fazladır; bu durum ortaöğretim sonrasında örgün eğitimi terk etme riskini doğrudan artırmaktadır.
Mağdurlarda anksiyete, klinik depresyon, kronik yalnızlık hissi, uyku bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve intihar düşüncelerinde iki kat artış tespit edilmiştir.
Eğitimcilerin uğradığı sözlü ve fiziksel saldırılar tükenmişliğe, iş tatmininde düşüşe ve pedagojik kalitenin gerilemesine yol açmaktadır.【10】
Eğitime yapılan ulusal kamu yatırımlarının geri dönüşünü zayıflatan şiddet ortamı; niteliksiz iş gücü arzı, erken okul terki ve düşük üretkenlik nedeniyle ülkelerin uzun vadeli ekonomik büyüme potansiyelini düşürmektedir.

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)
UNESCO'nun benimsediği yaklaşım, eğitim ekosistemini kapsayan beş eksenli bir stratejiyi öngörmektedir: 【11】
Yasal Düzenlemeler ve Kurumsal Politikalar: Okullarda bedensel cezanın koşulsuz yasaklanması; siber zorbalık, cinsel taciz ve akran baskısına karşı koruyucu yaptırımlar içeren şeffaf bildirim mekanizmalarının kurulması.
Pedagojik Dönüşüm ve Öğretmen Eğitimi: Eğitimcilere pozitif disiplin, şiddetsiz öğretim, risk işaretlerini erken teşhis etme ve kriz anında psikososyal destek sağlama yetkinliklerinin kazandırılması.
Sosyo-Duygusal Öğrenme Müfredatı: Öğretim programlarına duygu regülasyonu, empati, barışçıl çatışma çözümü, insan hakları ve dijital nezaket (netiquette) odaklı becerilerin yerleştirilmesi.
Teknoloji Sektörü ve Dijital Güvenlik Sorumluluğu: Sosyal medya ve yazılım şirketlerinin çevrim içi zorbalık bildirim araçlarını erişilebilir kılması, çocuklara yönelik filtreleme ve denetim algoritmalarını devreye sokması.
Ayrıştırılmış Veri Toplama ve İzleme: Müdahale politikalarının başarısını ölçmek amacıyla yaş, cinsiyet ve kırılganlık durumlarına göre ayrıştırılmış düzenli istatistiki veri toplanması ve bağımsız denetim yapılması.
Birleşmiş Milletler. "International Day to Protect Education from Attack, 9 September." United Nations. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.un.org/en/observances/protect-education-day
Kars Alpaslan Anadolu Lisesi. "5 Kasım (Kasım Ayının İlk Perşembe Günü) Okullarda, Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü." Millî Eğitim Bakanlığı. Erişim: 4 Kasım 2026. https://karsalpaslananadolulisesi.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/36/01/973815/dosyalar/2021_11/02104327_4-kasim-Okullarda-Siber-Zorbalik-da-dahil-olmak-uzere-Siddet-ve-Zorbalikla-Mucadele-Gunu.pdf?CHK=144617a21d8b872fff7b9d79f16c0155
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu. "UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay'in Okullarda Siber Zorbalıkta Dahil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü'ne Dair Mesajı." 7 Kasım 2024. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org.tr/Home/AnnouncementDetail/6394
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu. "UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay'in Uluslararası Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Gününe Dair Mesajı." 4 Kasım 2021. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org.tr/home/AnnouncementDetail/5853
UNESCO. "International Day Against Violence and Bullying at School, Including Cyberbullying." UNESCO. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org/en/days/against-school-violence-and-bullying?hub=387
UNESCO. "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education." UNESCO. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org/en/articles/what-you-need-know-about-ending-violence-and-through-education
UNICEF Türkiye. "UNICEF: Dünyadaki Gençlerin Yarısı Okulda ve Okul Çevresinde Akran Şiddetine Maruz Kalıyor." 6 Eylül 2018. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicef-d%C3%BCnyadaki-gen%C3%A7lerin-yar%C4%B1s%C4%B1-okulda-ve-okul-%C3%A7evresinde-akran-%C5%9Fiddetine-maruz
[1]
UNESCO, "International Day Against Violence and Bullying at School, Including Cyberbullying," erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org/en/days/against-school-violence-and-bullying?hub=387
[2]
Kars Alpaslan Anadolu Lisesi, "5 Kasım (Kasım Ayının İlk Perşembe Günü) Okullarda, Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü," Millî Eğitim Bakanlığı, erişim: 4 Kasım 2026, https://karsalpaslananadolulisesi.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/36/01/973815/dosyalar/2021_11/02104327_4-kasim-Okullarda-Siber-Zorbalik-da-dahil-olmak-uzere-Siddet-ve-Zorbalikla-Mucadele-Gunu.pdf?CHK=144617a21d8b872fff7b9d79f16c0155
[3]
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu. UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay'in Okullarda Siber Zorbalıkta Dahil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü'ne Dair Mesajı," 7 Kasım 2024, erişim: 4 Kasım 2026, https://www.unesco.org.tr/Home/AnnouncementDetail/6394
[4]
UNESCO, "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education" erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org/en/days/against-school-violence-and-bullying?hub=387
[5]
UNICEF Türkiye, "UNICEF: Dünyadaki Gençlerin Yarısı Okulda ve Okul Çevresinde Akran Şiddetine Maruz Kalıyor,"Basın bülteni, 6 Eylül 2018. Erişim 4 Kasım 2026. https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicef-d%C3%BCnyadaki-gen%C3%A7lerin-yar%C4%B1s%C4%B1-okulda-ve-okul-%C3%A7evresinde-akran-%C5%9Fiddetine-maruz
[6]
UNESCO, "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education."
[7]
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, "UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay’in Okullarda Siber Zorbalıkta Dahil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü’ne Dair Mesajı."
[8]
UNESCO Türkiye Millî Komisyonu, "UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay’in Uluslararası – Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere – Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Gününe Dair Mesajı."
[9]
UNESCO, "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education."
[10]
UNESCO, "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education."
[11]
UNESCO, "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education."

Resmî Adı | Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Tarih | Her yıl Kasım ayının ilk Perşembe günü | ||||||||
İlan Eden Kurum | UNESCO (UNESCO 40. Genel Konferansı, Eğitim Komisyonu 5.34 sayılı kararı) | ||||||||
Kabul ve İlk Uygulama Yılı | 2019'da kabul edilmiş, ilk kez 2020 yılında uygulanmıştır. | ||||||||
2026 Teması | "Her Öğrenci Güvende ve Esen: Sözden Uygulamaya" (Every learner safe and well: From promise to practice) | ||||||||
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Uluslararası Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü" maddesi için tartışma başlatın
Tarihçe ve Hukuki Dayanak
Tipoloji ve Kavramsal Çerçeve
Fiziksel ve Sözel Şiddet
Siber Zorbalık ve Teknoloji Aracılı Şiddet
Cinsiyete Dayalı Şiddet (SRGBV)
Kurumsal ve Yapısal Şiddet
Küresel Durum ve İstatistiksel Göstergeler
Genel Yaygınlık
Akran Zorbalığı
Siber Zorbalık Riski
Öğretmenlere Yönelik Şiddet
Mevzuat Açığı
Bireysel, Kurumsal ve Makroekonomik Etkileri
Bilişsel Gelişim ve Akademik Başarı
Psikolojik ve Ruhsal Sağlık
Öğretmen Verimliliği ve Mesleki Tükenmişlik
Makroekonomik Sonuçlar
Bütüncül Müdahale ve Önleme Stratejileri
Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.