Uluslararası Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü

Alıntıla
kure star outline

Resmî Adı

Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü

Tarih

Her yıl Kasım ayının ilk Perşembe günü

İlan Eden Kurum

UNESCO (UNESCO 40. Genel Konferansı, Eğitim Komisyonu 5.34 sayılı kararı)

Kabul ve İlk Uygulama Yılı

2019'da kabul edilmiş, ilk kez 2020 yılında uygulanmıştır.

2026 Teması

"Her Öğrenci Güvende ve Esen: Sözden Uygulamaya" (Every learner safe and well: From promise to practice)

Uluslararası Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (İngilizcesi: International Day against Violence and Bullying at School, including Cyberbullying), Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) öncülüğünde; okullarda ve dijital ortamlarda çocuk ve ergenlere yönelik her türlü şiddet, baskı ve siber zorbalığın önlenmesi amacıyla tesis edilmiş uluslararası bir farkındalık günüdür. Her yıl Kasım ayının ilk Perşembe günü anılmaktadır.【1】2026 yılı anma programı, "Her Öğrenci Güvende ve Esen: Sözden Uygulamaya" (Every learner safe and well: From promise to practice) teması ekseninde ve ikinci beş yıllık döngünün başlangıcı olarak icra edilmektedir.

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)

Tarihçe ve Hukuki Dayanak

Gün, 12–27 Kasım 2019 tarihlerinde Paris'te gerçekleştirilen 40. UNESCO Genel Konferansı çerçevesinde, Eğitim Komisyonunun kabul ettiği 5.34 sayılı karar doğrultusunda üye devletlerin oy birliğiyle ilan edilmiştir. İlk resmî anma programı 2020 yılında hayata geçirilmiştir.【2】 İlgili kararda; okulla bağlantılı şiddet eylemlerinin tüm biçimlerinin, çocukların ve ergenlerin uluslararası sözleşmelerle güvence altına alınmış eğitim hakkı, beden bütünlüğü, sağlık ve genel esenlik haklarının doğrudan ihlali olduğu teyit edilmiştir. Gün kapsamında UNESCO üyesi devletler; Birleşmiş Milletler organları, bölgesel ve sivil toplum kuruluşları, eğitim yöneticileri, veliler, öğrenciler ve teknoloji sağlayıcıları şiddetle mücadelede koordineli ve bağlayıcı eylemler geliştirmeye davet edilmektedir. Süreç ayrıca, 194 üye ülkenin oy birliğiyle kabul ettiği Barış, İnsan Hakları ve Sürdürülebilir Kalkınma için Eğitim Tavsiye Kararı ve 2024 Bogotá ile 2026 Manila Çocuklara Yönelik Şiddetin Sonlandırılması Bakanlar Konferansları taahhütleriyle uluslararası norm düzeyinde desteklenmektedir.【3】

Tipoloji ve Kavramsal Çerçeve

Eğitim ortamlarındaki şiddet olgusu, bireysel akran çatışmalarının ötesinde çok boyutlu ve yapısal dinamikler barındırmaktadır:

Fiziksel ve Sözel Şiddet

Fiziksel darp, itme, yaralama; sözel olarak hakaret, tehdit, kasıtlı olarak sosyal çevreden soyutlama ve akran baskısı kurma eylemlerini kapsar.

Siber Zorbalık ve Teknoloji Aracılı Şiddet

Sosyal ağlar, anlık mesajlaşma ağları ve dijital oyun alanları üzerinden sistemli biçimde yürütülen aşağılama, iftira, hedef gösterme ve dışlama vakalarıdır. Fiziksel okul sahası ve ders saatleriyle sınırlı kalmayıp mekândan bağımsız şekilde süreklilik arz etmesiyle geleneksel akran zorbalığından ayrışır.

Cinsiyete Dayalı Şiddet (SRGBV)

Toplumsal cinsiyet kalıplarının beslediği sözlü, fiziksel ya da cinsel saldırılar, cinsel taciz ve erken yaşta plansız gebeliklere yol açabilecek istismar biçimlerini içerir. 【4】Ayrımcılığa maruz kalan savunmasız öğrenci gruplarının koruyucu politikaların eksikliğinde orantısız biçimde hedef alındığı raporlanmaktadır.

Kurumsal ve Yapısal Şiddet

Eğitim sisteminin idari uygulamalarından kaynaklanan ayrımcı disiplin cezaları, belirli grupları dezavantajlı kılan kısıtlayıcı mevzuatlar ve okullarda bedensel cezanın (fiziksel disiplin) yasal olarak sürdürülmesidir.

Küresel Durum ve İstatistiksel Göstergeler

UNESCO ve UNICEF verileri sorunun yapısal boyutunu ortaya koymaktadır:

Genel Yaygınlık

Dünya genelinde 2 ila 17 yaş grubundaki yaklaşık 1 milyar çocuk her yıl en az bir kez şiddete maruz kalmakta; bu eylemlerin önemli bir bölümü okul içinde veya okul çevresinde gerçekleşmektedir.

Akran Zorbalığı

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)

13–15 yaş aralığındaki her üç öğrenciden biri son bir ay içinde akranları tarafından zorbalığa uğradığını, benzer bir oran da fiziksel bir kavgaya karıştığını beyan etmektedir.【5】 Sanayileşmiş 39 ülkede öğrencilerin %30'u akranlarına zorbalık uyguladığını kabul etmektedir. Latin Amerika ve Karayipler'de bu oran organize suç ve çete baskılarının etkisiyle %45'e kadar çıkmaktadır.【6】

Siber Zorbalık Riski

Dünya genelinde neredeyse her on çocuktan biri siber zorbalığa maruz kalmaktadır. 【7】Küresel karantina süreçleriyle birlikte ekran sürelerinin iki katına çıkması çevrim içi riskleri artırmış; ebeveynlerin %84'ü çocuklarının dijital güvenliği konusunda kaygı taşıdığını ifade etmiştir.【8】

Öğretmenlere Yönelik Şiddet

Şiddet yalnızca öğrencileri hedef almamakta; görev yapan öğretmenlerin yaklaşık %80'i meslek yaşamları süresince sözlü veya fiziksel şiddete maruz kaldığını bildirmektedir.

Mevzuat Açığı

Günümüzde halen 67 ülkede okullarda bedensel ceza (fiziksel yaptırım) yasal düzeyde tamamen yasaklanmamıştır.

Bireysel, Kurumsal ve Makroekonomik Etkileri

Eğitimde maruz kalınan şiddet, geniş bir yelpazede kalıcı tahribat üretmektedir:

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)

Bilişsel Gelişim ve Akademik Başarı

Şiddet mağduru çocuklarda dikkat toplama ve bilişsel gelişim sekteye uğramakta; okuryazarlık ile temel matematik çıktılarında belirgin gerilemeler görülmektedir.【9】 Sık zorbalığa maruz kalan öğrencilerin okulu asma ihtimali akranlarına kıyasla iki kat, kendilerini okula yabancı hissetme ihtimali ise üç kat fazladır; bu durum ortaöğretim sonrasında örgün eğitimi terk etme riskini doğrudan artırmaktadır.

Psikolojik ve Ruhsal Sağlık

Mağdurlarda anksiyete, klinik depresyon, kronik yalnızlık hissi, uyku bozuklukları, travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ve intihar düşüncelerinde iki kat artış tespit edilmiştir.

Öğretmen Verimliliği ve Mesleki Tükenmişlik

Eğitimcilerin uğradığı sözlü ve fiziksel saldırılar tükenmişliğe, iş tatmininde düşüşe ve pedagojik kalitenin gerilemesine yol açmaktadır.【10】

Makroekonomik Sonuçlar

Eğitime yapılan ulusal kamu yatırımlarının geri dönüşünü zayıflatan şiddet ortamı; niteliksiz iş gücü arzı, erken okul terki ve düşük üretkenlik nedeniyle ülkelerin uzun vadeli ekonomik büyüme potansiyelini düşürmektedir.

Bütüncül Müdahale ve Önleme Stratejileri

Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)

UNESCO'nun benimsediği yaklaşım, eğitim ekosistemini kapsayan beş eksenli bir stratejiyi öngörmektedir: 【11】


Yasal Düzenlemeler ve Kurumsal Politikalar: Okullarda bedensel cezanın koşulsuz yasaklanması; siber zorbalık, cinsel taciz ve akran baskısına karşı koruyucu yaptırımlar içeren şeffaf bildirim mekanizmalarının kurulması.
Pedagojik Dönüşüm ve Öğretmen Eğitimi: Eğitimcilere pozitif disiplin, şiddetsiz öğretim, risk işaretlerini erken teşhis etme ve kriz anında psikososyal destek sağlama yetkinliklerinin kazandırılması.
Sosyo-Duygusal Öğrenme Müfredatı: Öğretim programlarına duygu regülasyonu, empati, barışçıl çatışma çözümü, insan hakları ve dijital nezaket (netiquette) odaklı becerilerin yerleştirilmesi.
Teknoloji Sektörü ve Dijital Güvenlik Sorumluluğu: Sosyal medya ve yazılım şirketlerinin çevrim içi zorbalık bildirim araçlarını erişilebilir kılması, çocuklara yönelik filtreleme ve denetim algoritmalarını devreye sokması.
Ayrıştırılmış Veri Toplama ve İzleme: Müdahale politikalarının başarısını ölçmek amacıyla yaş, cinsiyet ve kırılganlık durumlarına göre ayrıştırılmış düzenli istatistiki veri toplanması ve bağımsız denetim yapılması.

Kaynakça

Birleşmiş Milletler. "International Day to Protect Education from Attack, 9 September." United Nations. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.un.org/en/observances/protect-education-day

Kars Alpaslan Anadolu Lisesi. "5 Kasım (Kasım Ayının İlk Perşembe Günü) Okullarda, Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü." Millî Eğitim Bakanlığı. Erişim: 4 Kasım 2026. https://karsalpaslananadolulisesi.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/36/01/973815/dosyalar/2021_11/02104327_4-kasim-Okullarda-Siber-Zorbalik-da-dahil-olmak-uzere-Siddet-ve-Zorbalikla-Mucadele-Gunu.pdf?CHK=144617a21d8b872fff7b9d79f16c0155

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu. "UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay'in Okullarda Siber Zorbalıkta Dahil Olmak Üzere Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü'ne Dair Mesajı." 7 Kasım 2024. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org.tr/Home/AnnouncementDetail/6394

UNESCO Türkiye Millî Komisyonu. "UNESCO Genel Direktörü Audrey Azoulay'in Uluslararası Siber Zorbalık da Dâhil Olmak Üzere Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Gününe Dair Mesajı." 4 Kasım 2021. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org.tr/home/AnnouncementDetail/5853

UNESCO. "International Day Against Violence and Bullying at School, Including Cyberbullying." UNESCO. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org/en/days/against-school-violence-and-bullying?hub=387

UNESCO. "What You Need to Know About Ending Violence in and Through Education." UNESCO. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unesco.org/en/articles/what-you-need-know-about-ending-violence-and-through-education

UNICEF Türkiye. "UNICEF: Dünyadaki Gençlerin Yarısı Okulda ve Okul Çevresinde Akran Şiddetine Maruz Kalıyor." 6 Eylül 2018. Erişim: 4 Kasım 2026. https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicef-d%C3%BCnyadaki-gen%C3%A7lerin-yar%C4%B1s%C4%B1-okulda-ve-okul-%C3%A7evresinde-akran-%C5%9Fiddetine-maruz

Dipnotlar

Ayrıca Bakınız

Yazarın Önerileri

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarMiray GÜR3 Kasım 2026 21:08

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Uluslararası Okullarda Şiddet ve Zorbalıkla Mücadele Günü" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • Tarihçe ve Hukuki Dayanak

  • Tipoloji ve Kavramsal Çerçeve

    • Fiziksel ve Sözel Şiddet

    • Siber Zorbalık ve Teknoloji Aracılı Şiddet

    • Cinsiyete Dayalı Şiddet (SRGBV)

    • Kurumsal ve Yapısal Şiddet

  • Küresel Durum ve İstatistiksel Göstergeler

    • Genel Yaygınlık

    • Akran Zorbalığı

    • Siber Zorbalık Riski

    • Öğretmenlere Yönelik Şiddet

    • Mevzuat Açığı

  • Bireysel, Kurumsal ve Makroekonomik Etkileri

    • Bilişsel Gelişim ve Akademik Başarı

    • Psikolojik ve Ruhsal Sağlık

    • Öğretmen Verimliliği ve Mesleki Tükenmişlik

    • Makroekonomik Sonuçlar

  • Bütüncül Müdahale ve Önleme Stratejileri

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.