Vecihi Hürkuş, Osmanlı Devleti’nin son döneminde yetişmiş, Birinci Dünya Savaşı ve Millî Mücadele yıllarında askerî havacılık faaliyetleriyle öne çıkmış; Cumhuriyet döneminde ise uçak tasarımı, üretimi, pilotaj eğitimi ve sivil havacılık teşebbüsleri alanlarında etkinlik göstermiş öncü bir Türk havacıdır. Hürkuş’un tarihsel önemi, yalnızca icra ettiği keşif, bombardıman ve hava muharebesi görevlerinden değil, aynı zamanda Türkiye’de yerli tayyare imalatı, sivil pilotaj eğitimi, havacılık kurumlarının teşekkülü ve özel havayolu işletmeciliği gibi alanlarda üstlendiği kurucu rollerden kaynaklanmaktadır. Bu yönüyle Vecihi Hürkuş, Türk havacılığının askerî tecrübeden teknik üretime, bireysel girişimlerden kurumsal yapılanmaya uzanan gelişim sürecinde merkezi bir figür olarak değerlendirilmektedir.

^{Vecihi Hürkuş İnfografiği (}Anadolu Ajansı⁾

Vecihi Hürkuş, 18 Ocak 1896 tarihinde İstanbul'da doğdu. Babası İstanbullu bir aileye mensup gümrük müfettişi Ali Feham Bey, annesi ise Vidin'de doğan ve küçük yaşta İstanbul'a gelen Zeliha Niyir Hanım'dır. Hayrullah, Remziye ve Emin adlarında üç kardeşi bulunmaktadır. Babası Ali Feham Bey'in, Vecihi Hürkuş üç yaşındayken vefat etmesi üzerine aile, Harbiye'de eskrim ve resim öğretmeni olarak görev yapan amcası Ahmed Şekür Bey'in yanına taşındı. Aile, amcanın yanında iki yıl kaldıktan sonra Üsküdar'a yerleşti.

Eğitim hayatına Bebek'te başlayan Vecihi Hürkuş, ilköğrenimini burada tamamladı. Ortaöğrenimini Üsküdar'da bulunan Füyuzat-ı Osmaniye Rüştiyesi'nde, lise seviyesindeki eğitimini ise Üsküdar Paşakapısı İdadisi'nde aldı. Lise eğitiminin ardından, sanata olan ilgisi nedeniyle Mekteb-i Sanayi olarak da bilinen Tophane Sanat Okulu'na geçti. Eğitim sürecini Tophane Sanat Okulu'ndan mezun olarak tamamladı.

Vecihi Hürkuş, askeri eğitimine 1910 yılında İstanbul Piyade Küçük Zabit Mektebi'ne girerek başladı. Bu kurumdan 12 Ağustos 1912 tarihinde küçük zabit rütbesiyle mezun oldu. Havacılığa duyduğu ilgi doğrultusunda, pilotaj eğitimi yaş sınırına takıldığı için Yeşilköy'de kurulan Tayyare Makinist Mektebi'ne kaydoldu ve buradaki makinistlik eğitimini tamamladı. Birinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte makinist unvanıyla Bağdat Cephesi'ne sevk edildi. 2 Şubat 1916 tarihinde Bağdat Cephesi'nde katıldığı bir tecrübe uçuşu esnasında tayyarenin düşmesi sonucu yaralanarak tedavi amacıyla İstanbul'a gönderildi.^【1】

^{Vecihi Hürkuş Gençliği (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

İstanbul'da tedavisinin tamamlanmasının ardından pilotaj eğitimi almak üzere Yeşilköy Tayyare Mektebi'ne girdi. Bu kurumda eğitim alırken ilk yalnız uçuşunu 21 Mayıs 1916 tarihinde icra etti. Öğretmeni Hayrettin Bey ile gerçekleştirdiği yirmi beş sorti uçuşun ardından yalnız uçuş eğitimlerini sürdürdü. Yeşilköy Tayyare Mektebi'ndeki tayyarecilik eğitimini tamamlayarak 15 Kasım 1916 tarihinde pilotluk diplomasını aldı ve fiili uçuş görevlerine başladı.^【2】

Bağdat Cephesi'nde icra edilen tecrübe uçuşu, kullanılamaz raporu bulunan Parasol tipi tayyare ile Pilot Yüzbaşı Mehmet Ali Bey idaresinde gerçekleştirilmiştir. Kalkış esnasında tayyarenin perdövites (stole) durumuna girmesi ve telgraf tellerine çarpması sonucunda kaza meydana gelmiştir. Bu olayda Yüzbaşı Mehmet Ali Bey bir bacağını kaybetmiş, Vecihi Hürkuş'un ise bel kemiğinde kırıklar oluşmuştur.^【3】

^{Fotoğrafta “Ezeli kardeşlik hatırası, Cevat beraber” yazmaktadır. Tarih: 12 Kanunuevvel 1329. (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

1917 yılının sonbaharında Kafkas Cephesi'ndeki 3. Ordu emrinde bulunan 7. Tayyare Bölüğü'ne astsubay pilot olarak atanarak görevine başlamıştır. 17 Temmuz 1917 tarihinde, yönünü kaybederek Alucra'ya inen Rus yapımı çift motorlu Caudron G.IV tipi ganimet tayyareyi uçurarak Suşehri'ne intikal ettirmiştir. 26 Eylül 1917 tarihinde Rasıt Yüzbaşı Şükrü Bey ile birlikte Kelkit üzerinde icra edilen keşif uçuşu esnasında Rus tayyareleriyle hava muharebesine girilmiştir. Muharebe sırasında Şükrü Bey'in makineli tüfeğinin tutukluk yapması üzerine, tayyare manevralarla atış pozisyonuna getirilerek bir Rus tayyaresi düşürülmüştür.^【4】

8 Ekim 1917 tarihinde Rasıt Teğmen Bahattin Bey ile AK53 numaralı Albatros C.III tayyaresiyle Erzincan üzerinde keşif uçuşuna çıkılmıştır. Rus hangarlarının bombalanması sonrasında Nieuport XI tipi Rus avcı tayyaresi ile 3.300 metre irtifada hava muharebesine girilmiştir. Rus tayyaresinin ateşi neticesinde emme borusu parçalanmış, motor durmuş ve Vecihi Hürkuş yaralanmıştır. Mecburi inişin ardından Vecihi Hürkuş, tayyarenin düşman eline geçmesini engellemek için uçağı yakmış, sonrasında rasıdıyla birlikte esir düşmüştür.^【5】

Esaret sürecinde Erzincan ve Erzurum üzerinden Tiflis'e, ardından Hazar Denizi'nde yer alan Nargin Adası'ndaki esir kampına sevk edilmiştir. Kampta yaklaşık dört ay esir tutulduktan sonra adadan yüzerek kaçmış ve Rus işgali altında bulunmayan İran topraklarına geçmiştir. İstihkâm Teğmeni Salih Bey ile birlikte yaya olarak Süleymaniye üzerinden ilerleyip 29 Mart 1918 tarihinde Musul'a ulaşmıştır.^【6】 Ardından İstanbul'a dönen Vecihi Hürkuş, İstanbul'un hava savunması amacıyla teşkil edilen 9. Harp Tayyare Bölüğü'ne atanmış ve savaşın sonuna kadar önleme görevlerine iştirak etmiştir.

İstanbul'un işgali sonrasında Vecihi Hürkuş, esaretten dönen askerlerin arasına karışarak Harem'den kalkan bir gemiyle Mudanya'ya geçmiş, ardından Bursa ve Eskişehir güzergâhını izleyerek Konya'ya ulaşmış ve sivil pilot statüsüyle Kurtuluş Savaşı'na iştirak etmiştir. Konya Tayyare İstasyonu'nda görevlendirilerek Yıldırım Orduları'ndan kalan bakımsız ve hasarlı tayyarelerin onarım faaliyetlerini yürütmüştür. Tayyarelerin kanat bezlerini germek ve kayganlaştırmak için kullanılması zorunlu bir havacılık malzemesi olan "emayit" maddesinin temin edilememesi üzerine kimyasal alternatifler üzerinde çalışmıştır. Paça jelatini ve kola bileşiminden elde ettiği özel bir formülle emayit işlevi gören bir kaplama maddesi üretmiştir. Bu üretim sayesinde onarımı bekleyen tayyarelerin faal duruma getirilmesi ve uçuşa hazır hale gelmesi sağlanmıştır.^【7】

Onarılan tayyarelerle Uşak'ta bulunan Kartal Müfrezesi'ne katılmıştır. 15 Ağustos 1920 tarihinde 23. Tümen Komutanı Albay İzzettin Bey'in emriyle "Güzel Bursa" adı verilen Pfalz D-III tipi avcı tayyaresiyle Kula ve Alaşehir bölgesi üzerinde İstiklal Savaşı'nın ilk hava keşif görevini icra etmiştir. Bu görev esnasında Yunan birliklerinin üzerine bomba bırakmış, makineli tüfek taarruzu gerçekleştirmiş ve bir hava zaferi kazanmıştır. İlerleyen günlerde Simav ve Demirci bölgelerinde hava harekâtlarına devam etmiş, Yunan çadırlı ordugâhlarını ve ihtiyat birliklerini hedef alan bombardıman uçuşları gerçekleştirmiştir. Bu görevler süresince on üç sorti daha yaparak yirmi saatlik savaş uçuşunu tamamlamıştır.

Birinci İnönü Savaşı sürecinde 1. Tayyare Bölüğü bünyesinde hava faaliyetlerini sürdürmüştür. 10 Ocak 1921 tarihinde Bozüyük ve İnönü bölgesindeki Yunan siperlerine yönelik alçak irtifadan gerçekleştirdiği taarruz uçuşu esnasında uçağı isabet alarak motor arızası yaşamış ve iki cephe arasına mecburi iniş yapmıştır. Düşman eline geçmesini engellemek amacıyla uçağını yaktıktan sonra Türk siperlerine sığınmıştır. İkinci İnönü Savaşı'nda Yenişehir, Bilecik, İnegöl ve Pazarcık yönlerinde keşif uçuşları icra etmiştir. 27 Mart ile 1 Nisan 1921 tarihleri arasında Yunan kuvvetlerinin hareketlerini havadan takip etmiş, düşman birliklerinin geri çekilme durumunu ve ağır topların taşınmasını tespit ederek hazırladığı keşif raporlarını Batı Cephesi Komutanlığı'na ulaştırmıştır.^【8】

^{Vecihi Hürkuş (}Türk Hava Kurumu⁾

Sakarya Meydan Muharebesi'nde hava mesaisi göstererek "İsmet" adlı tayyare ile uçuşlar yapmıştır. On dokuz gün süren bu muharebe periyodunda tek başına yirmi dört sorti görev uçuşu icra etmiştir. 2 Eylül 1921 tarihinde Rasıt Teğmen Basri Bey ile birlikte gerçekleştirdiği uçuşta, cephe gerisinde tespit ettikleri büyük çadırlı Yunan başkomutanlık karargâhına dört adet bomba atarak ağır zayiat verdirmiştir. Büyük Taarruz döneminde de uçuşlarına devam etmiş, Yunan ordusunun geri çekilme yollarını ve askerî hareketliliğini raporlamıştır. 14 Eylül 1922 tarihinde İzmir Seydiköy Hava Meydanı'na inerek İstiklal Savaşı'nın son uçuşunu gerçekleştirmiş ve havaalanını tek başına teslim almıştır.

İstiklal Savaşı boyunca yürüttüğü istihbarat, keşif, bombardıman ve hava muharebesi görevlerinde gösterdiği askerî yararlılıklar, resmi taltiflerle sonuçlanmıştır. Birinci İnönü, İkinci İnönü, Sakarya Savaşları ve Büyük Taarruz'da ifa ettiği hava hizmetleri ve savaş sürecine sağladığı doğrudan katkılar neticesinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından iki ayrı takdirname ile ödüllendirilmiştir. Bu askerî başarılarının yanı sıra, ulusal bağımsızlık mücadelesi kapsamındaki havacılık faaliyetleri sebebiyle kendisine kırmızı şeritli İstiklal Madalyası tevcih edilmiştir.^【9】

Vecihi Hürkuş, askerî görevinden ayrıldıktan sonra kurucuları arasında yer aldığı Türk Tayyare Cemiyeti'nin Fen Şubesi'nde çalışmaya başlamıştır. Kurum bünyesinde bağış toplanması amacıyla hazırlanan madalya tüzüğü doğrultusunda, bağış miktarlarına göre bronz, gümüş, altın ve elmaslı madalyalar verilmesi ile on bin lira bağışlayan kişi veya kurumların adlarının alınacak uçaklara verilmesi kararlaştırılmıştır. Adana'nın Ceyhan ilçesinden yapılan bağış karşılığında satın alınan uçağa "Ceyhan" adı verilmiştir. Ceyhan uçağının Ankara'ya getirilmesinin ardından 17 Haziran 1925 tarihinde kendisine "Türkiye Baştayyarecisi" unvanı tevcih edilmiştir. Bu tayyare ile sivil havacılığın tanıtımı amacıyla Anadolu'nun çeşitli illerini kapsayan yurt içi propaganda uçuşları icra edilmiştir.^【10】

^{Vecihi Hürkuş ve Junkers A-20 Uçağı (}Türk Hava Kurumu⁾

Türk Tayyare Cemiyeti heyeti ile birlikte 5 Temmuz 1925 tarihinde Avrupa hava sanayisini incelemek amacıyla yurt dışı seyahatine çıkılmıştır. Almanya'daki Junkers ve Rohrbach fabrikaları ile Fransa'daki Breguet, Potez ve Hanriot tayyare fabrikalarında teknik incelemeler gerçekleştirilmiş, çeşitli tipteki uçaklarla tecrübe uçuşları yapılmıştır. Yurda dönüşün ardından, 19 Ekim 1925 tarihinde cemiyetin yeni idare kurulunun oluşturulması ve kurumun uçuş faaliyetlerini durdurma kararı alması neticesinde elde bulunan tayyareler Hava Kuvvetleri'ne devredilmiştir. Uçuş faaliyetlerinin tamamen sona ermesi üzerine Vecihi Hürkuş cemiyetteki görevinden istifa etmiştir.^【11】

15 Ağustos 1925 tarihinde Alman Junkers firması ile yapılan antlaşma sonucunda teşkil edilen Tayyare ve Motor Türk Anonim Şirketi (TOMTAŞ) bünyesinde şef tecrübe pilotu olarak göreve başlamıştır. Tayyare inşaatı ve nakliyat işlerini tetkik etmek üzere 17 Aralık 1925 tarihinde Almanya'daki Junkers tesislerine gönderilmiştir. Fabrikadaki mesaisi esnasında Türkiye'nin satın alacağı Junkers A.20 tipi tayyarelerin test uçuşlarında, uçağın seri hareket ve dönüşlerindeki eksiklikleri tespit etmiştir. Hazırlanan teknik raporla yapılan ıslah çalışmaları neticesinde Junkers A.35 modeli geliştirilmiş ve yeni tayyarenin tecrübe uçuşları bizzat Vecihi Hürkuş tarafından ifa edilmiştir.^【12】

Almanya'daki görevini tamamlayarak 18 Temmuz 1926 tarihinde Türkiye'ye dönmüş ve 6 Ekim 1926 tarihinde açılışı yapılan Kayseri TOMTAŞ fabrikasında çalışmaya devam etmiştir. TOMTAŞ emrinde bulunan on dört kişilik üç motorlu Junkers G.24 ile altı kişilik tek motorlu Junkers F.13 yolcu tayyareleriyle 1927 yılında Ankara ve Kayseri arasında ülkenin ilk sivil hava yolları ulaşım uçuşlarını gerçekleştirmiştir. Junkers A.35 tayyarelerinin kanatlarına benzin depoları ilave edilerek menzilinin artırılmasına yönelik projeler hazırlamıştır. 1928 yılında şirket ortakları arasında çıkan anlaşmazlıklar ve faaliyetlere son verilmesiyle iflas sürecine girilmiş, fabrikanın üretiminin durdurulmasıyla Vecihi Hürkuş'un TOMTAŞ'taki görevi sona ermiştir.^【13】

^{Vecihi K-VI ve Vecihi Hürkuş. Ocak 1925. (}Türk Hava Kurumu⁾

Vecihi Hürkuş, 1923 yılında İzmir Halkapınar Tayyare Atölyesi'nde "Vecihi K-VI" adlı iki kişilik av tayyaresinin tasarım ve imalatına başlamıştır. İnşa sürecinde Kurtuluş Savaşı'nda Yunan ordusundan ele geçirilen uçaklara ait 200 beygir gücünde, altı silindirli ve su soğutmalı Benz marka motor kullanılmış; gövde ile kanat yapımında ise yerli ahşap ve bez malzemeler tercih edilmiştir. Aralık 1924 tarihinde tamamlanan tayyare; 7,61 metre uzunluğa, 11,7 metre kanat genişliğine, 3 metre yüksekliğe ve 31,8 metrekare kanat taşıma sathına sahiptir. Pervane çapı 2.850 milimetre, pervane hatvesi 2.740 milimetre olan uçağın boş ağırlığı 830 kilogram, azami kalkış ağırlığı ise 1.270 kilogram olarak tasarlanmıştır. Uçağın azami sürati 207 km/saat, seyahat sürati 188 km/saat, tutunma sürati ise 83 km/saat olarak ölçülmüştür.^【14】

İmalatın tamamlanmasının ardından uçuş sertifikası alınması amacıyla Seydiköy'de oluşturulan teknik heyet, tayyareyi teknik açıdan denetleyecek uzman personel bulunmaması sebebiyle uçabilirlik belgesi verememiştir. Lisans sürecinin sonuçlanmaması üzerine Vecihi Hürkuş, 28 Ocak 1925 tarihinde Seydiköy Hava Meydanı'nda Vecihi K-VI tayyaresi ile on beş dakika süren ilk test uçuşunu gerçekleştirmiştir.^【15】 İcra edilen bu tecrübe uçuşu, izinsiz yapıldığı gerekçesiyle idari tahkikata konu olmuş ve Vecihi Hürkuş'a on beş günlük hapis cezası ile maaşının yarısının kesilmesi yaptırımı uygulanmıştır.

Kadıköy'de kiralanan bir atölyede 19 Haziran 1930 tarihinde yapımına başlanan iki kişilik spor ve eğitim tayyaresi Vecihi XIV, üç aylık çalışma sonucunda tamamlanarak 27 Eylül 1930 tarihinde Fikirtepe'de ilk uçuşunu icra etmiştir. Çekoslovakya yapımı 110 beygir gücünde Gnomm Rohn motora sahip tayyarenin boş ağırlığı 520 kilogram, tam uçuş ağırlığı 850 kilogram, azami hızı 155 km/saat ve seyahat hızı 140 km/saat olarak kaydedilmiştir. Uçabilirlik sertifikası alabilmek amacıyla Ankara'ya götürülen uçağa, yurt içinde aerodinamik özellikleri denetleyecek teknik donanım eksikliği sebebiyle belge verilememiştir. Bunun üzerine tayyare sökülerek demiryolu ile Çekoslovakya'nın Prag şehrine intikal ettirilmiştir. Uluslararası Sivil Havacılık Komisyonu standartlarına göre 10-18 Nisan 1931 tarihleri arasında teste tabi tutulan uçağa, 23 Nisan 1931 tarihinde uluslararası uçuş sertifikası verilmiştir.^【16】 

Vecihi Sivil Tayyare Mektebi bünyesinde tasarım ve üretim faaliyetlerine devam edilerek 1933 yılında "Vecihi XV" eğitim tayyaresi inşa edilmiştir. Alttan tek kanatlı, yarı metal yapılı olan bu tayyare; 120 beygir motor gücüne, 185 km/saat azami hıza, 3.000 metre uçuş tavanına ve 800 kilogram tam uçuş ağırlığına sahiptir. Uçağın tam uzunluğu 7,47 metre, tam genişliği 10,70 metre ve kanat sathı 19 metrekare olarak dizayn edilmiştir.^【17】 Aynı yıl içerisinde, Nuri Demirağ'ın sağladığı 5.000 Türk lirası finansal destek neticesinde "Vecihi XVI" adlı dört kişilik hafif yolcu uçağı 92 günlük üretim sürecinin ardından tamamlanmıştır.^【18】130 beygir motor gücüne sahip olan, alttan tek kanatlı ve kapalı kabinli yapıda imal edilen Vecihi XVI uçağı, ilk tecrübe uçuşunu 6 Ekim 1933 tarihinde gerçekleştirmiştir.

Uçak projelerinin yanı sıra deniz kurtarma servislerinde kullanılmak üzere 1929 yılında tasarımı yapılan ve 1930 yılında patenti alınan "Vecihi SK-X" su kızağının üretimi 1933 yılında atölye bünyesinde tamamlanmıştır.^【19】 Uçak motoru ile donatılan bu deniz aracının ebatları 9 metre uzunluk, 2,5 metre genişlik ve 2,1 metre yükseklik olarak inşa edilmiştir. Boş ağırlığı 1.450 kilogram, faydalı yük kapasitesi 800 kilogram ve tam sefer ağırlığı 2.700 kilogram olan bot, denizde 59 deniz mili azami sürat kapasitesine ulaşmıştır.  Sığ sularda hareket kabiliyetini artırmak amacıyla su kesimi dururken 2,7 metre, seyir halindeyken ise 0,45 metre olarak tasarlanan bu araç, Vecihi Sivil Tayyare Mektebi'nin deniz üzerindeki uçuş eğitimlerinde acil müdahale ve kurtarma botu olarak kullanılmıştır.^【20】

Vecihi Sivil Tayyare Mektebi'nin kuruluş çalışmaları 1931 yılında başlamıştır. Tesisleşme süreci kapsamında Kızıltoprak Bucak Müdürlüğü'nün yanında yer alan dört katlı bir bina kiralanarak zemin katı dershane ve yemekhane, birinci katı ise yatakhane olarak düzenlenmiştir. Uçak hangarı ve atölyeler Kurbağalıdere'nin doğu kıyısında, uçuş alanı ise Kalamış ve Fikirtepe bölgesinde inşa edilmiştir.^【21】 Resmi kuruluş izni için 21 Nisan 1932 tarihinde Genelkurmay Başkanlığı, Millî Savunma Vekâleti, Maarif Vekâleti ve Dâhiliye Vekâletine müracaat edilmiştir. Genelkurmay Başkanı Mareşal Fevzi Çakmak'ın direktifi doğrultusunda kuruma "Vecihi Sivil Tayyare Mektebi" adı verilmiş ve resmi açılış 27 Eylül 1932 tarihinde gerçekleştirilmiştir.^【22】

^{Vecihi Hürkuş ve Öğrencileri (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

Mektebin ilk kayıtlı öğrencileri Sait, Tevfik, Muammer, Abdurrahman, Salih, Osman, Rıza, Hikmet, Hüseyin, Kenan, Bedriye ve Eribe isimli on iki kişiden oluşmaktadır.^【23】 Okulun eğitim programı, motorlu ve motorsuz (planör) olmak üzere iki şubeye ayrılmıştır. Motorsuz uçuş şubesinin eğitim süresi üç ay, ücreti 150 lira ve sigorta mahiyetindeki kefaret bedeli 100 lira olarak belirlenmiştir. Motorlu uçuş şubesinin eğitim süresi altı ay, ücreti 850 lira ve kefaret bedeli 150 lira olarak tespit edilmiştir. Maddi imkânı bulunmayan bazı öğrenciler, okulun demir ve marangoz atölyelerinde çalışmaları karşılığında ücretsiz eğitim almıştır. Kuruma finansal destek sağlamak amacıyla İktisat Vekâletinden 1.500 Türk lirası, İstanbul Valisi Muhiddin Üstündağ ile Cumhuriyet Halk Partisi İstanbul Başkanı Cevdet Kerim İncedayı'dan 1.000 Türk lirası ödenek temin edilmiştir.^【24】

Eğitim faaliyetleri teorik dersler ve pratik uçuşlar olarak iki aşamada yürütülmüştür. Uçuş eğitimleri kış aylarında sabah 04.00 ile 10.00 saatleri arasında icra edilmiş, günün geri kalan kısmında atölye çalışmalarına ağırlık verilmiştir. Öğrenciler 60 ile 65 sortilik çift kumanda eğitiminin ardından yalnız uçuş aşamasına geçmiştir. 1933 yılının Eylül ayına kadar geçen sürede mektep envanterindeki tayyarelerle toplam 314,53 saatlik eğitim uçuşu gerçekleştirilmiş ve 2.893 sorti icra edilmiştir. Eğitim uçuşlarına ek olarak, kuruma gelir sağlamak amacıyla her biri 15 ile 30 dakika süren 427 adet halk gezi uçuşu ve çeşitli müesseseler adına 91 saatlik reklam uçuşu yapılmıştır. Ayrıca öğrencilerin navigasyon (seyrüsefer) eğitimleri kapsamında İstanbul-Yalova, İstanbul-Bursa, İstanbul-Tekirdağ ve İstanbul-Eskişehir güzergâhlarında şehirlerarası uçuşlar ifa edilmiştir.^【25】

Öğrencilerin mezuniyet aşamasında 19-25 Ağustos 1933 tarihleri arasında resmi sınavlar tatbik edilmiştir. İnşaat ve malzeme, pusula ve seyrüsefer, motor, meteoroloji ile uçuş nazariyatı branşlarında gerçekleştirilen teorik imtihanlara on öğrenci katılmıştır. Bu eğitim süreci neticesinde Bedriye Gökmen mektepten yetişerek sivil havacılık faaliyetlerine katılan ilk kadın pilot olmuştur. Mektep bünyesinde yetişen öğrenciler, 30 Ağustos 1934 tarihinde düzenlenen Zafer Bayramı hava törenlerine mektebin kendi üretimi olan tayyare filosu ile iştirak etmiştir. Tüm bu eğitim ve mezuniyet aşamalarına rağmen, idari denetim eksiklikleri ve resmi prosedürler öne sürülerek mezun olan öğrencilerin pilotluk diplomalarına resmi denklik belgesi verilmemiştir.^【26】

Vecihi Sivil Tayyare Mektebi, kuruluşundan itibaren karşılaştığı mali zorluklar ve kurumsal statü problemleri neticesinde uzun ömürlü olamamıştır. Millî Savunma Vekâleti, sivil havacılık faaliyetlerinin devlet kontrolünde ve daha geniş imkânlara sahip modern bir müessese bünyesinde sürdürülmesi gerektiği kararına varmıştır. Bu doğrultuda mektebin faaliyetlerine son verilmesine karar verilmiş ve kapatılma kararı 18 Ekim 1934 tarihinde resmi olarak Vecihi Hürkuş'a tebliğ edilmiştir. Sermaye sahiplerinin havacılık sektörüne yeterli yatırımı yapmaması ve 1930'lu yıllarda ağırlık kazanan devletçi ekonomi politikaları, sivil bir teşebbüs olan bu tayyare mektebinin kapanmasında belirleyici etkenler olmuştur.^【27】

Türk Hava Kurumu bünyesinde sivil havacılık eğitimleri vermek amacıyla Mustafa Kemal Atatürk'ün direktifleri doğrultusunda 3 Mayıs 1935 tarihinde Ankara Etimesgut'ta Türkkuşu açılmıştır.^【28】 Kurumun havacılık eğitim faaliyetlerini yürütmek üzere Vecihi Hürkuş başöğretmen sıfatıyla görevlendirilmiştir. Tesisin faaliyete geçtiği ilk aşamada eğitim uçuşları için motorlu tayyare bulunmaması sebebiyle, Vecihi Hürkuş kendi üretimi olan Vecihi XIV ve Vecihi XV tayyarelerini kurumun uçuş eğitimlerine tahsis etmiştir. Türkkuşu teşkilatlanma sürecindeyken Vecihi Sivil Tayyare Mektebi'nde yetiştirilen pilot öğrencilerden Sait, Tevfik, Muammer, Abdurrahman, Osman ve Hikmet uçuş öğretmeni olarak Türkkuşu kadrosuna dâhil edilmiştir. Türk gençlerine kapsamlı planörcülük ve uçuş eğitimi verilmesi amacıyla, tayyare mektebi mezunlarından Sait, Tevfik ve Muammer ile birlikte diğer bazı öğrenciler 10 Temmuz 1935 tarihinde ihtisas için Rusya'daki Koktobel Planör Okulu'na gönderilmiştir.

^{Vecihi Hürkuş İnfografiği (}Anadolu Ajansı⁾

Eğitmenlik görevinin yanı sıra Türkkuşu'nun altyapı ve tesisleşme çalışmalarında da idari sorumluluk üstlenmiştir. Etimesgut tayyare meydanındaki depo, atölye ve hangarların inşaat süreci doğrudan Vecihi Hürkuş tarafından projelendirilmiş ve yönetilmiştir. İnşaat mühendisleri tarafından yaklaşık 60.000 Türk lirası maliyet öngörülen tesislerin yapımı, yürütülen maliyet kontrolü neticesinde 23.000 Türk lirası harcanarak tamamlanmıştır.^【29】 Eğitim uçuşlarının daha verimli sürdürülebilmesi için uygun coğrafi şartlara sahip bir saha arayışına girilmiş, Kurtuluş Savaşı dönemindeki uçuş tecrübelerine dayanılarak meteorolojik rüzgâr şartları ve dik yamaç yapısı nedeniyle Eskişehir'in İnönü bölgesi planör kampı için tespit edilmiştir. Bu yer tespiti neticesinde İnönü Planör Kampı kurularak 1936 yılından itibaren paraşüt, planör ve motorlu tayyare eğitimleri bu merkezde verilmeye başlanmıştır.

Eğitim müfredatı kapsamında planör kursları Rus eğitmen Anohin, paraşüt kursları ise Rus eğitmen Romanof tarafından verilirken, motorlu uçuş dersleri bizzat Vecihi Hürkuş tarafından yürütülmüştür. Kurumun eğitim uçağı ihtiyacını karşılamak amacıyla 1935 ile 1936 yılları arasında Türkiye'nin ilk planör modelleri olan Ankara US-4 ve PS-2 planörlerinin inşası gerçekleştirilmiş ve eğitimlerde bu yerli üretimler kullanılmıştır.^【30】 Türkkuşu'nun taşra teşkilatlanması sürecinde İstanbul, İzmir, Kayseri, Bursa ve Adana'da şubeler açılarak havacılık eğitimleri ülke geneline yayılmıştır. Vecihi Hürkuş bu teşkilatlanma hamlesi dâhilinde İzmir Türkkuşu şubesinin idaresini üstlenerek faaliyet alanını genişletmiştir. İzmir şubesinde oluşturulan eğitim programı çerçevesinde yaklaşık altmış gence temel havacılık ve planörcülük eğitimi verilerek yeni pilot adaylarının kuruma kazandırılması sağlanmıştır.

1937 yılı sonbaharında Türk Hava Kurumu tarafından uçak mühendisliği eğitimi alması amacıyla Almanya'ya gönderildi. Eğitimine ilk aşamada Stettin'de bulunan mühendislik mektebinde başladı. Ancak Stettin'in askeri bir şehir statüsünde olması ve bu durumun yabancı uyruklu öğrencilere uçuş izni verilmesini engellemesi sebebiyle kaydını Weimar Mühendislik Mektebi'ne aldırdı. Weimar Mühendislik Okulu arşiv kayıtlarında ismi "Vecihi Türkuş" olarak geçmektedir. Weimar Mühendislik Mektebi idaresi; Vecihi Hürkuş'un Birinci Dünya Savaşı ile Kurtuluş Savaşı'ndaki uçuş tecrübelerini, Junkers fabrikasındaki teknik çalışmalarını, imal ettiği tayyareleri, açtığı sivil tayyare mektebini ve sivil tayyare atölyesinde yetiştirdiği havacılık elemanlarını dikkate alarak kendisini doğrudan ihtisas sınıfı olan dördüncü sömestre kabul etti.^【31】

Weimar Mühendislik Mektebi'ndeki eğitimini, ihtisas tezi olarak hazırladığı "Yüksek Akrobasi Tayyare Projesi" ile 27 Şubat 1939 tarihinde tamamlayarak Tayyare ve Makine Mühendisliği diplomasını aldı. Mezuniyetinin ardından Türkiye'ye dönerek Tayyare Mühendisliği Ruhsatnamesi almak amacıyla Bayındırlık Bakanlığı'na müracaat etti. Bayındırlık Bakanlığı, iki sömestrde mühendis olunamayacağı gerekçesiyle bu ruhsat talebini reddetti. Bu idari ret kararı üzerine Danıştay'a müracaat ederek hukuki süreç başlattı. Mahkeme sürecinin lehine sonuçlanması neticesinde 10 Ekim 1940 tarihli ve 40/211 sayılı Danıştay kararına istinaden tayyare ihtisas mühendislik ruhsatnamesini aldı.^【32】

Almanya'daki mühendislik eğitimini tamamlayıp Türkiye'ye dönmesinin akabinde Türk Hava Kurumu yönetim kadrosunda kurumsal değişiklikler gerçekleşti. İdarede yetki sahibi olan yeni yönetim tarafından, havacılık faaliyetlerinin ve teknik imkânların bulunmadığı Van şubesine atandı. Havacılık ihtisasıyla örtüşmeyen ve teknik altyapı barındırmayan bu bölgeye tayin edilmesi kararı üzerine Türk Hava Kurumu'ndaki görevinden istifa ederek kurumdan tamamen ayrıldı.

Vecihi Hürkuş, havacılık faaliyetlerine 1947 yılında anatomi doçenti Dr. Fazıl Noyan ve üç tıp öğrencisinin katılımıyla "Kanatlılar Birliği" adlı cemiyeti kurarak devam etmiştir. Türk gençlerine havacılığı sevdirmek amacıyla kurulan ve üye sayısı kısa sürede yüzü aşan bu birliğin eğitimleri için 1948'de Türk Hava Kurumu'ndan "Magister" tipi eğitim tayyaresi temin edilmiştir. Havacılık kültürünü yaymak maksadıyla Ocak 1948'den itibaren "Kanatlılar" adlı bir dergi çıkarılmaya başlanmıştır. Yazı işleri müdürlüğünü kızı Gönül Hürkuş'un üstlendiği bu yayın on iki sayı basılabilmiştir. Birlik bünyesindeki idari anlaşmazlıklar ve 19 Şubat 1949'daki kongrede ortaya çıkan 21.000 liralık mali açık neticesinde kurum uzun ömürlü olamamıştır.^【33】

^{Hürkuş Hava Yolları ve Vecihi Hürkuş (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

Ticari havacılık teşebbüsleri kapsamında 1951 yılında havadan zirai ilaçlama yapmak üzere beş arkadaşıyla "Türk Kanadı" şirketini kurmuştur. İngiltere'den "Auster MK-V" tipi üç tayyare satın alınmış, ancak ortaklar arasındaki ihtilaflar neticesinde Vecihi Hürkuş haklarından feragat ederek bu girişimden ayrılmıştır.^【34】1952 yılında hava reklamcılığı yapmak amacıyla İngiltere'den "Percival Proctor V" tipi dört kişilik turist tayyaresi temin etmiştir. Bu tayyare ile havadan ticari reklam uçuşları icra etmiş; Paro bebek maması ve Puro sabunu gibi ticari ürünleri küçük kâğıt paraşütlere bağlayarak gökyüzünden halka dağıtmış ve tayyare kanatlarına kurum isimleri yazarak reklamcılık faaliyetlerini sürdürmüştür.^【35】

Kariyerinin en büyük ticari adımı olarak 29 Kasım 1954 tarihinde Türkiye'nin ikinci özel hava yolu şirketi "Hürkuş Hava Yolları"nı tesis etmiştir. Devlet Hava Yolları'nın (DHY) seferden kaldırdığı altı adet De Havilland, bir adet Miles Aerovan ve bir adet Tiger Moth tayyaresi, Ziraat Bankası'ndan çekilen krediyle satın alınmıştır.^【36】 Filodaki yedi uçağa Hürkuş ailesi fertlerinin isimlerinin kısaltmalarından oluşan HAD, GÜL, SEV, PER, ALİ, NUR ve ERK tescil adları verilmiştir.^【37】 Gerekli izinlerin alınmasının ardından 1 Nisan 1955 tarihinde İstanbul-Bursa, İzmir-Aydın ve İzmir-Milas hatlarında yolcu ve gazete taşımacılığına başlanmış, 1 Mayıs'ta seferlere İstanbul-Zonguldak-Ankara ve İzmir-Muğla güzergâhları ilave edilmiştir.

^{Hürkuş Hava Yolları (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

Hürkuş Hava Yolları'nın faaliyetleri ilerleyen süreçte bürokratik engellemeler, sabotaj iddiaları ve kaza kırım olayları nedeniyle sekteye uğramıştır. Sırasıyla 1955'te TC-GÜL, 1957'de TC-NUR ve 1959'da TC-PER tayyarelerinin düşmesi şirketi geri dönüşü olmayan bir mali krize sürüklemiştir.^【38】 Ayrıca, 13 Haziran 1955 tarihinde şirket pilotları Fevzi Gökdeniz ve Sadık Saygun tarafından TC-HAD uçağının Bulgaristan'a kaçırılmasıyla Türkiye sivil havacılık tarihinin ilk hava korsanlığı olayı yaşanmıştır.^【39】 Sivil Havacılık Dairesi'nin idari kararlarla uçuşları yasaklaması ve 1960 darbesi sonrasında tayyarelerin havaalanında tahrip edilmesiyle şirket tasfiye edilmiştir.^【40】

Filodan geriye kalan tek sağlam tayyare olan TC-ERK ile 1961-1967 yılları arasında Maden Tetkik ve Arama Enstitüsü (MTA) bünyesinde keşif uçuşları ifa edilmiştir. Güneydoğu Anadolu bölgesinde alçak irtifadan icra edilen bu uçuşlarla toryum, uranyum ve fosfat gibi radyoaktif madenlerin havadan tespiti ve haritalandırma çalışmaları sağlanmıştır.

^{Vecihi Hürkuş mezarı (}Anadolu Ajansı⁾

Vecihi Hürkuş, Ankara'da anılarını kaleme aldığı dönemde geçirdiği beyin kanaması sonucunda komaya girmiştir. İnsanoğlunun Ay'a ayak basmak üzere yola çıktığı gün olan 16 Temmuz 1969 tarihinde, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Hastanesi'nde hayata gözlerini yummuştur. Türk havacılık tarihine büyük katkılar sağlayan bu öncü ismin cenaze törenine maalesef sadece üç beş kişi katılmıştır. Vecihi Hürkuş'un naaşı, Ankara'da bulunan Cebeci Asri Mezarlığı'na defnedilmiştir.^【41】

Vecihi Hürkuş'un Türk havacılık sanayisine vizyoner katkıları, vefatından yıllar sonra hayata geçirilen projelerle ölümsüzleştirilmiştir. Savunma Sanayii Müsteşarlığı ile Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ/TAI) arasında 2006 yılında imzalanan sözleşmeyle geliştirilen yeni nesil temel eğitim uçağına, havacılık tarihimizdeki olağanüstü emeklerine vefa borcu olarak "HÜRKUŞ" adı verilmiştir. 2013 yılında ilk uçuşunu gerçekleştiren bu uçak, Hürkuş'un yerli üretim idealinin modern bir yansıması olarak göklerdeki yerini almıştır. Ayrıca onun mirasını gökyüzüyle tekrar buluşturmak amacıyla 2025 yılında Sivrihisar Havacılık Kulübü Derneği ve M.S.Ö. Hava ve Uzay Müzesi işbirliğiyle, 1930'da tasarlayıp imal ettiği ilk sertifikalı uçağı olan Vecihi XIV'ün uçan bir replikası (kopyası) başarıyla üretilmiş ve test uçuşlarını tamamlayarak müze envanterine katılmıştır.

Hürkuş’un ideallerini yeni nesillere aktarmak ve havacılık sevgisini aşılamak amacıyla kurumsal düzeyde de birçok adım atılmıştır. 2007 yılında hayatını ve eserlerini tanıtmak, arşiv oluşturmak ve bir müze kurmak hedefiyle Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği (TVHMD) kurulmuştur. Hava Kuvvetleri Komutanlığı, üstün hizmet gösteren astsubayları onurlandırmak için 2015 yılından itibaren geleneksel "Astsubay Vecihi Hürkuş Onur Ödülü" vermeye başlamıştır. Askeri ve sivil kurumlardaki vefanın bir diğer göstergesi olarak; İstanbul Hava Kuvvetleri Müzesi'nde (kullandığı TC-ERK uçağı ile birlikte), Ankara Hava Müzesi'nde, THK Müzesi'nde ve Hava Teknik Okullar Komutanlığı'nda onun anısını yaşatan özel anı köşeleri oluşturulmuştur. Bunlara ek olarak, Ankara Çankaya Belediyesi tarafından model uçak tutkunları için 100x10 metrelik özel piste sahip "Vecihi Hürkuş Hobi Havacılık Parkı" hizmete açılmıştır.

^{Vecihi Hürkuş (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

Onun zorluklarla dolu fakat ilham verici yaşam öyküsü, edebiyat, sinema ve tiyatro eserlerine de doğrudan konu olmuştur. Gençlere mücadele azmini aktarabilmek adına çekilen "Hürkuş: Göklerdeki Kahraman" sinema filmi ve TRT bünyesindeki "Savunma Sanayiinin Yalnız Dehaları" belgeseli, geniş kitlelerin onu daha yakından tanımasını sağlamıştır. Sahne sanatları ve edebiyat alanında ise Mansur Erk'in sahnelediği "Bir Tayyareci, Vecihi Hürkuş" adlı tek kişilik tiyatro oyunu ve yazar Orhan Bahtiyar'ın kaleme aldığı "Gece Tayyarede Açıkta" romanı, onun havacılık yolundaki engellerle dolu hayatını sanatseverlerle buluşturmuştur. Tüm bu kurumsal ve kültürel girişimler, onun yalnızca tarihi bir şahsiyet olmadığını, Türk havacılığının geleceğine yön vermeye devam eden bir simge olduğunu kanıtlamaktadır.

Vecihi Hürkuş, Türk havacılık tarihindeki askerî, teknik, sivil ve kurumsal faaliyetleriyle farklı dönemlerde çeşitli uygulamalara öncülük etmiştir. 17 Temmuz 1917’de Doğu Cephesi’nde Caudron G-4 tipi çift motorlu tayyareyle uçmuş ve bu uçuşla çift motorlu tayyare kullanan ilk Türk pilot olmuştur. Aynı yıl, 26 Eylül 1917’de Kafkas Cephesi’nde Kelkit bölgesinde bir Rus uçağını düşürerek Türk havacılık tarihinde kaydedilen ilk hava zaferini gerçekleştirmiştir.

^{İstiklal Madalyası (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

Hürkuş’un teknik havacılık faaliyetleri, yalnızca uçuş görevleriyle sınırlı kalmamıştır. 1918’de İstanbul’da Ruslardan ele geçirilen Nieuport tipi bir tayyare için pervane imal etmiş; bu çalışma, mevcut hava araçlarının yeniden kullanılabilir hâle getirilmesi bakımından teknik bir uygulama niteliği taşımıştır. İstiklal Savaşı sırasında uçak kanatlarının onarımında kullanılmak üzere jelâtin ve emait üretmiş, böylece savaş şartlarında uçak bakım ve tamir süreçlerine katkı sağlamıştır.

İstiklal Savaşı döneminde Vecihi Hürkuş, hem keşif hem de muharebe uçuşlarında görev almıştır. 15 Ağustos 1920’de Kula ve Alaşehir hattında İstiklal Savaşı’nın ilk keşif uçuşunu yapmıştır. Aynı tarihte Alaşehir’de gerçekleştirdiği uçuşla savaşın ilk hava zaferini kazanmıştır. 14 Eylül 1922’de İzmir’de Seydiköy/Gaziemir hava alanına ilk giren pilot olmuş ve bu uçuş, İstiklal Savaşı’nın son uçuşu olarak kaydedilmiştir.

Hürkuş, İstiklal Savaşı’ndaki faaliyetleri nedeniyle Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından iki kez takdirname ile ödüllendirilmiştir. Bu takdirnameler Mustafa Kemal Atatürk’ün teklifleriyle verilmiş; Hürkuş, savaşta farklı sınıflardan muharipler arasında iki kez TBMM takdirnamesi alan tek kişi olarak kırmızı şeritli İstiklal Madalyası kazanmıştır.

Cumhuriyet’in ilk yıllarında Vecihi Hürkuş’un faaliyetleri askerî havacılıktan sivil havacılığa doğru genişlemiştir. Haziran 1923’te Edirne’de Caproni Breda tipi uçakla 11 yolcu taşıyarak Türk toprağı üzerinde ilk yolcu seferini düzenlemiştir. 1924’te İzmir’de ilk Türk tayyaresi olan Vecihi K-VI’nın planlarını hazırlamış ve uçağın inşasını gerçekleştirmiştir. Bu uçak, 28 Ocak 1925’te İzmir’de ilk ve tek uçuşunu yapmıştır.

Vecihi Hürkuş, Türkiye’de sivil havacılık alanındaki kurumsal oluşumlarda da yer almıştır. Türkiye’de kurulan ilk sivil havacılık organizasyonu olan Türk Tayyare Cemiyeti’nin kurucuları arasında yer almış ve bu kurucular arasındaki ilk ve tek pilot olmuştur. 17 Haziran 1925’te Ankara’da kendisine “Türkiye’nin Baştayyarecisi” unvanı verilmiştir.

^{Vecihi Hürkuş'un İlk Madalyası (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

1926’da Türkiye’de gerçekleştirilen ilk paraşüt atlayışı sırasında kullanılan uçağı Vecihi Hürkuş kullanmıştır. 16 Eylül 1926’da Ankara’da yapılan ve Atatürk’ün de izlediği gösteride paraşüt atlayışını Alman paraşütçü Herr Hainike gerçekleştirmiştir. Bu etkinlik, Türkiye’de paraşütçülük uygulamalarının erken örneklerinden biri olmuştur.

Hürkuş, 1930’da ilk Türk sivil uçağı olan Vecihi XIV’ün planlarını hazırlamış ve uçağın inşasını Kadıköy’de tamamlamıştır. 25 Nisan 1931’de Prag’dan İstanbul’a yaptığı uçuşla Avrupa semalarında Türk yapımı bir uçakla uçan ilk pilot olmuştur. 2 Eylül 1931 ile 9 Kasım 1931 tarihleri arasında ise Türkiye’de Türk yapımı bir uçakla ilk yurt turunu gerçekleştirmiştir.

18 Ocak 1932’de Yeşilköy’de yapılan bir başka gösteride Belçikalı paraşütçü M. Rene, Türkiye’de ilk kez Türk sivil uçağından paraşütle atlamıştır. Bu atlayışta kullanılan Vecihi XIV uçağını Vecihi Hürkuş kullanmıştır. Aynı yıl Hürkuş, Kadıköy’de Vecihi Fiham Kara ve Deniz Tayyare Fabrikası’nı kurmuş; bu girişim Türkiye’deki ilk sivil kara ve deniz tayyare fabrikası olarak kaydedilmiştir.

Vecihi Hürkuş’un teknik tasarım çalışmaları uçaklarla sınırlı kalmamıştır. 1930’da uçak motorlu sürat teknesi projesi için Vecihi SK-X adıyla ihtira beratı almış, 1933’te Kadıköy’de bu tasarımın inşasını gerçekleştirmiştir. Aynı dönemde Türkiye’deki ilk sivil pilotaj okulu olan Vecihi Sivil Tayyare Mektebi’ni Kadıköy’de açmıştır.

1933’te Hürkuş, kapalı kabinli yolcu ve deniz uçağı niteliğindeki Vecihi XVI’yı inşa etmiştir. Aynı yıl ilk Türk spor ve eğitim uçağı olarak belirtilen Vecihi XV’in imalatını gerçekleştirmiştir. Vecihi Sivil Tayyare Mektebi’nde, ilk Türk kadın tayyare pilotu Bedriye Gökmen’in de aralarında bulunduğu 12 pilot yetiştirmiştir.

^{Harp Madalyası (}Tayyareci Vecihi Hürkuş Müzesi Derneği⁾

1935-1936 yıllarında Türkkuşu’nun kuruluş sürecine katkı sağlamış ve Türkiye’de ilk planörlerin inşasını gerçekleştirmiştir. Bu kapsamda US-4 ve PS-2 planörleri üretilmiştir. 15 Temmuz 1936’da Eskişehir İnönü’de saat 14.17’de havalanan Vecihi Hürkuş, 800 metre yükseklikte 5 saat 45 dakika havada kalarak planörle havada kalma rekorunu yenilemiştir. Bu rekor, bir gün önce Türkkuşu uzman eğitmeni Rus pilot Sergey Anokhin tarafından 3 saat 10 dakika olarak kaydedilmişti.

Hürkuş, 1954-1960 yılları arasında yurt içi hatlarda yolcu ve kargo taşımacılığı yapan Hürkuş Havayolları’nı kurmuştur. HHY adıyla faaliyet gösteren bu girişim, Hürkuş’un sivil havacılık alanındaki kurumsal faaliyetlerinin sonraki aşamalarından birini oluşturmuştur.

Vecihi Hürkuş’un pilotluk kariyeri 1916’dan 1967’ye kadar devam etmiştir. ICAO tarafından, pilotluk süresi 50 yılı aşan ilk Türk pilot olarak ödüllendirilmiştir. 1916-1967 yılları arasında toplam 102 ayrı model uçak kullanmıştır. Havada geçirdiği toplam sürenin yaklaşık 30.000 saat olduğu belirtilmektedir. Bu süre 1.250 güne, 41 ay 20 güne ve yaklaşık 3 yıl 5 aya karşılık gelmektedir.^【42】