Ana YazarSümeyra TÜZÜN13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0003-2508-1129

Viral, kelime olarak virüs kaynaklı, virüsle ilgili anlamları çağrıştırsa da dijital medya ile bağlantılı anlamı, “özellikle internet aracılığıyla kişiden kişiye hızla yayılarak çok popüler hale gelme” (Cambridge Dictionary, t.y.); “özellikle sosyal medya aracılığıyla hızla ve yaygın bir şekilde yayılan veya popülerleşen” (Merriam-Webster, t.y.) olarak açıklanmaktadır. Dijital platformlarda duygusal anlamda pozitif ya da negatif olarak etkileme düzeyi yüksek içeriklerin, izlenme ve takip edilme sayıları artmakta ve bu durum da içerikleri viral kılmaktadır. Viral içerikler; reklamları, pazarlamayı, videoları, hikayeleri, fotoğrafları ve enformasyon niteliği taşıyan her türlü dijital üretimi kapsamaktadır. Dijital bir içeriğin viral olmasını sağlayan unsurlar; süre, mizah, ironi, sürpriz, müzikal niteliklerin varlığı ve ünlü olmak olarak sıralanmaktadır【1】 (Dianthe, 2016: 290).Viral içerikler, ülkeler açısından da etkili bir enformasyon/dezenformasyon ve propaganda aracı olarak kullanılmaktadır. Ekim 2023‘te İsrail’in Gazze işgalini şiddetlendirmesi ile bilhassa sosyal medya mecralarında sayısız viral içerik oluşturulmakta ve çatışma, dijital mecralar üzerinden de sürdürülmektedir【2】. Bu bağlamda, İsrail’in Filistin’e ait medya kanallarını kısıtlama ve kendi perspektifinden Filistin’i “itibarsızlaştırma” ve “teröristleştirme” çabalarına tanık olunmaktadır【3】 (Seren, 2024). Ancak dijital medyanın doğası, geleneksel medyada olduğu gibi kısıtlamalara ve belirli merkezlerin kontrolünde olmaya açık değildir. Yahudi olmalarına karşın, İsrail’in Filistin’de yaptığı katliamları eleştiren paylaşımlarıyla yüzbinlerce izlenme ve beğeniye ulaşan Jewish Voice for Peace (@jewishvoiceforpeace) gibi hesapların paylaşımlarının viral olması da bunu göstermektedir【4】. Youtube gibi sosyal medya mecralarında İsrail’i destekleyen çok sayıda paylaşım olduğu gibi Filistin’i destekleyen ve yaşananları görünür kılmak isteyenlerin paylaşımları da yer almaktadır. Bombardıman altındaki Gazze’ye ilişkin videolarda, izlenme sayıları milyonları bulan paylaşımlar, bilhassa çocukların içinde bulundukları trajediyi gözler önüne sermektedir. Filistinli gazeteci ve muhabirlerin sosyal medya hesapları da yakından takip edilmekte ve paylaşımları viral olmaktadır【5】 (Kaur, 2024). Savaş sürecinde ilgi çekmeyi, çok daha fazla sayıda kişiye ulaşmayı, görünür olmayı amaçlayan viral olmuş paylaşımlarda, sadece yaşanan trajediler göz önüne serilmemekte, mizah ve alaycılık unsurları da kullanılmaktadır【6】. Mizah unsuruna sahip viral içerikler, çetin savaşta verilen mücadeleye【7】, özgürlük ve insan hakları gibi evrensel temaları öne çıkararak bir çerçeveleme yapmakta ve küresel çapta ilgi çekmektedir. Bu bağlamda, TikTok platformu bilhassa gençler tarafından yaygın olarak kullanılmaktadır (Goodfriend, 2024; Abbas vd., 2022; Cervi, 2023).Filistin’i desteklemek amacıyla yaptıkları paylaşımlarla viral olan dünya çapında ünlü isimler de bulunmaktadır. Amerikalı rapçi Macklemore’un YouTube kanalında Filistin’e adadığı Hind’s Hall isimli şarkısı (Macklemore, 2024) kısa sürede viral hale gelmiştir. İsveçli çevre aktivisti Greta Thunberg’in X hesabından Filistin’i desteklemek adına paylaştığı fotoğraf da (Thunberg, 2023) viral olmuş ve bu paylaşım İsrail’in tepkisi ile karşılaşmıştır (CNN Türk, 2023).Sonuç olarak, gündelik yaşamın mütemmim bir cüzü haline gelen sosyal medya mecralarında yer alan viral içerikler, küresel çapta ilgi çekme, farkındalık oluşturma, insanlığa yön verme noktasında etkin araçlar olarak yer almaktadır. Ekim 2023‘te İsrail’in Filistin’e yönelik şiddetlendirdiği işgal hareketine ilişkin haberler, görüntüler, yaşanan zorluklar ve verilen mücadeleler sadece gerçek hayatta değil, dijital dünyada da devam etmektedir. Bu savaşta İsrail’in Batılı haber kanallarının sosyal medya hesaplarında belirgin şekilde desteklendiği görülmektedir【8】 (Elmasry, 2024). Filistin’in ise her gün öldürülen gazetecilerin çabaları (Gazze Savaşı’nda Medyanın Hakikat Mücadelesi sempozyumu başladı, 2024) ve vatandaşların sosyal medya platformlarında paylaştıkları videolar aracılığıyla kendisini görünür kılmaya çalıştığı görülmektedir.Okuma ÖnerileriAljazeera (2024). ‘All Eyes on Rafah’ AI-image Goes Viral on Social Media [Video]. Erişim Tarihi: 13.02.2025, https://www.aljazeera.com/program/newsfeed/2024/5/29/all-eyes-on-rafah-ai-image-goes-viral-on-social-media.Aljazeera English (19 Ekim 2023). Palestinian Child in Shock After Surviving Israeli Attack in Gaza [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/shorts/YDv0mTxPMXA.Aljazeera English (26 Ekim 2023). I Wish It Was a Dream’ Says Boy Orphaned by Israeli Attack [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/shorts/FAKNAR9S8H8.Berger, Jonah & Milkman, Katherine L. (2012). “What Makes Online Content Viral?”.Journal of Marketing Research,49 (2), 192-205.Channel 4 News (11 Ekim 2023). Inside the Gaza Siege- An Eyewitness Report [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=PeuNRaNGQr8.Conte, Samanta (2024). Let’s Make The Intifada Go Viral: Data-Driven Analysis of The Tiktok Network On The Israeli-Palestinian Conflict [Yüksek Lisans Tezi]. Pavia: University of Pavia.Islam Channel (6 Ocak 2024). Italian Artist Goes Viral for Palestine Tributes [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=w56lMYV0Tlk.Middle East Eye (25 Ekim 2023). Palestinian Girl Breaks Down After Her Mother Is Killed [Video].You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=wKK2fBF5EkI.Middle East Eye (6 Ocak 2024). I was Waiting for Her to Come’, Says Palestinian Little Girl Hoping for Her Mother to Return [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/shorts/ZePAj6urnPE.NBC News (11 Ekim 2023). Tears and Terror as Hamas Rockets Hit Israeli Town of Ashkelon [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=ASiHh2BU_nM.Rempala, Daniel M.; Murphy, Shannon; M. Okdie, Bradley & E. Guadagno, Rosanna (2013). “Why do Internet Videos Go Viral? A Social Influence Analysis”. Computers in Human Behavior, 29 (6), 2312-2319.Wallsten, Kevin (2010). “’Yes We Can’: How Online Viewership, Blog Discussion, Campaign Statements, and Mainstream Media Coverage Produced a Viral Video Phenomenon”. Journal of Information Technology & Politics, 7 (2-3), 163–181.Yeni Şafak (2024). Zulme Sessiz Kalmadılar! İşte İsrail’in Soykırımına Karşı Çıkan ve Filistin’e Destek Veren Türk Ünlüler. Erişim Tarihi: 13.02.2025, https://www.yenisafak.com/foto-galeri/ozgun/filistini-destekleyen-unluler-turkiyede-hangi-unluler-gazze-ile-ilgili-paylasim-yapti-israil-soykirimina-karsi-cikan-turk-unluler-ve-gazze-ile-ilgili-paylasimlari-4624247/1.