LİSE

Walter Elias "Walt" Disney (5 Aralık 1901 – 15 Aralık 1966), Amerikalı film yapımcısı, yönetmen, senarist, seslendirme sanatçısı, animatör ve girişimcidir. Kariyeri boyunca animasyon ve eğlence sektöründe birçok yeniliğe imza atmıştır. Mickey Mouse ve diğer karakterlerin yaratılmasında rol almış, uzun metrajlı animasyon filmler üretmiş ve tema parkları kurmuştur.

Erken yaşam ve eğitim (1901–1919)

Disney, 5 Aralık 1901’de Illinois, Chicago’da Elias ve Flora Call Disney çiftinin dördüncü çocuğu olarak doğdu. Ailesinin ekonomik durumu, babasının çeşitli iş girişimlerinin başarısız olması nedeniyle sık sık değişti. Abisi Roy O. Disney 1893’te doğmuş, kız kardeşi Ruth Flora Disney ise 1903’te dünyaya gelmiştir. 1906’da aile Missouri, Marceline’e taşındı. Çocukluk yıllarında çizim ve hayvanlara ilgi gösterdi. Okul hayatında güçlü akademik başarı göstermediği belirtilmiştir.

Aile, mali sorunlar ve babasının sağlık durumu nedeniyle 1910’da Marceline’den ayrılarak Kansas City’ye taşındı. Walt, çizim çalışmalarına ilgi göstermeye devam etti ve babasının ödemeyi kabul ettiği uzaktan bir sanat kursuna katıldı. Gençlik yıllarında I. Dünya Savaşı’nın sonunda Kızılhaç Ambulans Kolordusu’na katıldı ve Fransa’ya gönderildi. 1918 Kasım’ında imzalanan ateşkesten sonra ambülans şoförlüğü yaptı.

Kariyerinin başlangıcı ve ilk stüdyolar (1919–1923)

1919’da Kansas City’ye döndükten sonra ticari sanat ve karikatür işleri aradı. Pesmen-Rubin Art Studio’da çalıştı ve Ub Iwerks ile tanıştı. Daha sonra Kansas City Film Ad Company’de kısa reklam filmleri için animasyonlar üretti. Geceleri kendi başına animasyon denemeleri yaptı ve Newman Theater için Laugh-O-Grams adlı kısa çizgi filmler yayınladı.

Daha fazla proje yapmak için Laugh-O-Gram Films’i kurdu. Iwerks ve diğer animatörler stüdyoya katıldı. Masal temalı çizgi filmler üretildi, ancak mali zorluklar nedeniyle şirket iflas etti. 1923’te Walt Disney, cebinde 40 dolar ile Hollywood’a taşındı.

Hollywood dönemi ve Mickey Mouse’un doğuşu (1923–1928)

Los Angeles’ta kardeşi Roy’un desteğiyle Disney, Alice Komedileri adlı kısa film serisini üretmeye başladı. Hyperion Caddesi’ndeki "Disney Bros. Studio" ofisine taşındılar ve 1926’da stüdyo Walt Disney Studio adını aldı.

Charles Mintz’in teşvikiyle Oswald the Lucky Rabbit karakterini geliştirdi, ancak haklarını kaybetti ve animatörlerin çoğunu Mintz’e kaptırdı. Bu süreçte Mortimer adlı bir fare karakteri tasarladı, eşi Lillian’ın önerisi ile isim Mickey Mouse olarak değiştirildi. İlk iki Mickey Mouse kısa filmi büyük ilgi görmedi. 1928’de Steamboat Willie adlı sesli kısa animasyon gösterime girdi ve ticari başarı elde etti.

Animasyonun Altın Çağı ve uzun metrajlı filmler (1928–1940)

Mickey Mouse serisinin başarısı ile birçok animatör işe alındı. Silly Symphonies serisinin ilk filmi The Skeleton Dance üretildi. 1932’de Columbia Pictures ile anlaşma yapıldı, ardından United Artists ile yeni bir dağıtım anlaşması sağlandı. Disney, Technicolor’un üç şeritli renk sistemi ile renkli animasyon üretmeye başladı. Flowers and Trees (1932) Akademi Ödülü aldı. Bu dönemde Mickey Mouse’un arkadaşları Pluto, Donald Duck ve Goofy ortaya çıktı.

Kısa filmlerden elde edilen sınırlı gelir ve artan maliyetler nedeniyle uzun metrajlı film yapımı kararı alındı. 1937’de Pamuk Prenses ve Yedi Cüceler gösterime girdi ve eleştirel ve ticari başarı sağladı. Daha sonra Pinokyo, Fantasia ve Bambi gibi uzun metrajlı filmler üretildi. 1940’ta Burbank’taki yeni stüdyo binasına taşındılar.

Savaş dönemi ve çeşitlenme (1941–1955)

II. Dünya Savaşı sırasında, Avrupa pazarının kapanması ve bazı filmlerin gişede düşük performans göstermesi nedeniyle stüdyonun mali durumu olumsuz etkilendi. 1941’de uzun süren bir grev gerçekleşti ve stüdyo ABD ordusu tarafından bazı projelerde devralındı. Walt Disney, savaş süresince eğitim ve sağlık filmleri yaptı. Savaş sonrası dönemde stüdyo, canlı aksiyon filmler üretmeye başladı. Treasure Island (1950) ve Cinderella (1950) bu dönemde üretildi. 1948’de True-Life Adventures adlı doğa belgesel serisi başlatıldı. 1953’te Roy Disney, Buena Vista dağıtım kanalı kurdu.

Disneyland ve son yılları (1955–1966)

Disney, 1955’te Kaliforniya, Anaheim’da Disneyland’ı açtı. 1960’larda Florida’da Disney World ve EPCOT projeleri üzerinde çalıştı. 1964’te Mary Poppins filmi gösterime girdi. Sağlık durumu kötüleşen Disney, 2 Kasım 1966’da sol akciğerinde habis tümör tespit edildi ve 15 Aralık 1966’da akciğer kanserine bağlı dolaşım yetmezliğinden vefat etti. Külleri Kaliforniya, Glendale’daki Forest Lawn Memorial Park’a defnedildi.

Miras ve katkılar

Walt Disney, 59 Akademi Ödülü adaylığı ve 22 ödül kazanmıştır, ayrıca dört fahri Oscar almıştır. Ölümünden sonra Walt Disney World 1 Ekim 1971’de açılmıştır. Kariyeri boyunca animasyon ve sinema alanında yenilikler gerçekleştirmiş ve tema parkları kurmuştur. Disney, Motion Picture Alliance for the Preservation of American Ideals’ın kurucu üyesi olmuş ve 1947’de HUAC önünde ifade vermiştir. 1950’lerde ise bu tür ittifaklardan uzaklaşmıştır.