Yafes Köprüsü

Yafes Köprüsü, Şırnak ilinin Cizre ilçesi sınırlarında, Dicle Nehri üzerinde yer alan tarihî bir taş köprüdür. Yapının mimari biçimi, konumu ve işlevi itibarıyla Cizre’nin kültürel ve tarihsel dokusunun önemli bileşenlerinden biridir. Köprü, hem geçmiş yüzyıllarda kentsel ve kırsal ulaşımın sağlanmasında rol oynamış hem de mimarlık tarihi açısından dikkate değer bir örnek olarak günümüze ulaşmıştır.

Yafes Köprüsü, Cizre kent merkezine yakın bir mevkide, Dicle Nehri'nin iki yakasını birbirine bağlayacak şekilde inşa edilmiştir. Köprü, doğu ve batı yönlü bağlantı sağlayan stratejik konumuyla dikkat çeker. Günümüzde Dicle Nehri'nin zaman içinde yatak değiştirmesi ve doğal aşındırmalar nedeniyle köprünün bir bölümü su altında kalmış, bir bölümü ise karada kalmıştır. Bu durum köprünün hem tarihî dokusunu hem de özgün görünümünü etkileyen bir faktör olmuştur.

^{Yafes Köprüsü} (Kültürportalı)

Köprü kesme taş kullanılarak inşa edilmiş olup, kemerli yapısıyla klasik taş köprü mimarisinin izlerini taşımaktadır. Köprü ayakları nehir yatağına sağlam biçimde yerleştirilmiştir ve yük taşıma kapasitesi geçmiş dönemlerin ulaşım koşullarına uygun olarak düzenlenmiştir. Yapının ne zaman inşa edildiğine dair kesin bir kitabe bulunmasa da, bölgedeki tarihî kaynaklara dayanılarak erken İslamî dönemlerde inşa edildiği tahmin edilmektedir.

Köprüye adını veren Yafes (Yafeth), Nuh Tufanı anlatılarında adı geçen üç oğuldan biri olan Yafes’e atfen anılmıştır. Nuh Peygamber’in gemisinin Cudi Dağı’na oturduğu yönündeki yerel inançlar, Cizre bölgesinde Yafes’e atfedilen birçok yer adı ve yapı gibi bu köprünün de kutsal bir figürle ilişkilendirilmesine neden olmuştur. Bazı kaynaklarda köprü “Bafid Köprüsü” olarak da anılmakta, bu adlandırma köprünün çevresinde yer alan eski bir yerleşimle ilişkilendirilmektedir.

Yafes Köprüsü, doğal yıpranma ve nehir yatağındaki değişimler nedeniyle kısmen tahribata uğramış olsa da, ayakta kalan bölümleriyle tarihî kimliğini korumaktadır. Yapı, Şırnak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü tarafından korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tanımlanmakta ve kayıt altına alınmıştır. Günümüzde araç ve yaya ulaşımı açısından aktif kullanılmasa da, tarihî ve kültürel bir öğe olarak bölge turizmi açısından önemli bir cazibe noktasıdır.