Yalova Kurşunlu Hamamı

Kurşunlu Hamamı, Türkiye’nin Yalova ilinde bulunan, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait tarihi bir hamam yapısıdır. İlk olarak Bizans İmparatoru Iustinianos döneminde inşa edilen yapı, zamanla afet ve savaşlar nedeniyle harap duruma gelmiş; 1900 yılında Osmanlı Padişahı II. Abdülhamid’in emriyle yeniden onarılmıştır. Üst örtüsünün kurşunla kaplı olması sebebiyle günümüzde “Kurşunlu Hamamı” adıyla anılmaktadır.

Yalova Kurşunlu Hamamı (Kültür Portalı)

Tarihçe

Kurşunlu Hamamı’nın inşası, Bizans dönemine, 6. yüzyılda hüküm süren İmparator Iustinianos’a kadar uzanmaktadır. Zaman içinde çeşitli doğal afetler ve savaşlar nedeniyle toprağa gömülen yapı, 1900 yılında Sultan II. Abdülhamid’in tahta çıkışının 25. yılına denk gelen dönemde üç yılda onarılarak yeniden işlevsellik kazanmıştır. Bu onarımın anısına hamamın dış cephesine Osmanlıca bir kitabe yerleştirilmiştir.

Mimari Özellikler

Hamam, doğu-batı doğrultusunda enine dikdörtgen planlı olarak inşa edilmiştir. Yapının dış cephesi tamamen kargir malzeme ile örülmüş ve beyaz renge boyanmıştır. Geleneksel Türk hamamlarının plan şemasından farklı olarak münferit bir planlamaya sahiptir.

Doğu cephesinde dikdörtgen açık bir havuz bulunmakta, havuz üç yönden soyunma kabinleriyle çevrelenmektedir. Giriş güney cephesinden sağlanmakla birlikte, doğu cephesi özel olarak tasarlanmıştır. Soyunmalık bölümü “L” şeklindedir ve içerisinde fıskiyeli mermer havuz yer almaktadır.

Soyunmalıktan soğukluk bölümüne geçilir; bu bölüm zeminden pencere hizasına kadar mermer kaplıdır. Soğukluğun ortasında büyük bir havuz yer alır. Sıcaklık bölümüne yuvarlak kemerli bir kapı ile girilir ve ortada dairesel küçük bir havuz ile kuzey ve güneyde yıkanma alanları bulunur. Sıcaklık bölümü kare planlı bir buhar odasına açılır. Buhar odasının üst örtüsü tonozla kaplı olup kurşunla örtülmüştür.

Süsleme ve Kitabeler

Hamamın dış cephe süslemeleri özellikle doğu ve güney cephede yoğunlaşmıştır. Kubbe kasnağındaki kabartmalar arasında bir çerçeve içinde sakallı ve çıplak olarak tasvir edilmiş Herakles figürü ile onun altında uzun elbiseli, birbirinin elinden tutan üç azize figürü yer almaktadır. Buhar odasının güney cephesine yerleştirilmiş mermer kitabe bulunmaktadır.

Kültürel Bağlam ve Çevre İlişkisi

Kurşunlu Hamamı, Termal bölgesinin doğal sıcak su kaynaklarıyla bütünleşik olarak inşa edilmiş olup, bölgedeki diğer tarihi yapılar ve efsanelerle kültürel bir bütünlük arz etmektedir. Hamamın çevresinde, Üç Kardeşler olarak bilinen ve Hristiyanlık geleneğinde Menodora, Metrodora ve Nymphodora adlı üç azizenin yaşadığına inanılan bir alan bulunmaktadır. Bu alan, kutsal kabul edilmekte ve Termal Kaplıcaları ile ilişkilendirilmektedir.

Restorasyon

Kurşunlu Hamamı, 1900 yılında II. Abdülhamid’in emriyle üç yıl süren bir onarım sürecinden geçirilerek yeniden kullanıma açılmıştır. Yapı, orijinal Bizans dönemine ait özelliklerini koruyacak şekilde restore edilmiş, Osmanlı onarım unsurları eklenmiştir. Restorasyon sonrası hamam yeniden umumi banyoya dönüştürülmüş, iç mekânda kapalı havuz, sauna, duş ve banyo odaları gibi unsurlar yer almıştır.