Yoksulluk Nafakasının Süresizliğine İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararı

Süresiz Nafaka Düzenlemesinin İptali (2026), Anayasa Mahkemesi'nin (AYM) 4 Haziran 2026 tarihinde aldığı kararla, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ibaresinin iptal edilmesiyle sonuçlanan yargı kararıdır.

Anayasa Mahkemesi (AYM), 4 Haziran 2026 tarihinde gerçekleştirdiği Genel Kurul toplantısında, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesinin birinci fıkrasında yer alan “süresiz olarak” ibaresini oy çokluğuyla iptal etmiştir. Mahkeme, iptal hükmünün kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Başvuru, Antalya 12. Aile Mahkemesi tarafından 2025 yılında yapılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun "yoksulluk nafakası" başlıklı 175. maddesi, aşağıdaki hükmü içermektedir: "Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz."

Madde iki fıkradan oluşmaktadır. Birinci fıkra; boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında ve süresiz olarak nafaka isteyebileceğini düzenlemektedir. İkinci fıkra ise nafaka yükümlüsünün kusurunun aranmayacağını hükme bağlamaktadır.

Söz konusu düzenlemenin dayanağı olan önceki 743 sayılı Türk Kanunu Medenisi'nin 144. maddesinde, nafaka isteyebilmek için ilgili tarafın "kabahatsiz" olması şartı aranmakta ve nafaka süresi bir yıl ile sınırlandırılmaktaydı. 4721 sayılı Kanun ile yapılan düzenlemede bu sınır ortadan kaldırılmış ve "kusursuz eş" koşulu yerini "kusuru daha ağır olmayan eş" koşuluna bırakmıştır. Ayrıca yürürlükteki eski kanundaki erkeğin kadından nafaka isteyebilmesi için "kadının hali refahta bulunması" şartı, kadın-erkek eşitliği ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle yeni kanun döneminde madde kapsamından çıkarılmıştır.

Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen tarafa hükmedilen bir bakım nafakası türüdür. Türk hukuk sisteminde nafaka iki ana kategoride değerlendirilmektedir: Yardım nafakası ve bakım nafakası. Bakım nafakası kendi içinde tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası olarak üçe ayrılmaktadır.

Yoksulluk nafakası; sözleşmesel değil, kanundan doğan bir alacak hakkı niteliğindedir. Nafaka ödeyecek taraf için de kanundan doğan bir borç niteliği taşımaktadır. Şahsa sıkı sıkıya bağlı haklardan olduğu kabul edildiğinden miras yoluyla mirasçılara geçmesi mümkün değildir; ancak muaccel olan bir nafaka borcu varsa ve nafaka alacaklısı vefat etmişse bu alacak mirasçılar tarafından talep edilebilmektedir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararlarında yoksulluk nafakasının hukuki temeli şu şekilde açıklanmaktadır: Nafaka, bir ceza veya tazminat niteliği taşımamakta; evlilik birliği devam ederken söz konusu olan karşılıklı bakım ve geçindirme ödevinin devam ettirilmesi anlamını taşımaktadır.

Antalya 12. Aile Mahkemesi, 2025 yılında baktığı bir davada, TMK m. 175'teki yoksulluk nafakasının "süresiz olması"na ilişkin düzenlemenin iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvurmuştur. Yüksek Mahkeme bu başvuruyu Genel Kurul gündemine almış ve 4 Haziran 2026 tarihinde esastan görüşerek karara bağlamıştır.