Gündem
kure star outline

2026 Fransa Öğrenci Protestoları

Alıntıla
Fransa’da Eylül ortasında okul koşullarına tepki olarak başlayan lise öğrencilerinin protestoları, hükümetin açıkladığı önlemlere rağmen bir aydan uzun süredir devam etmektedir.
2026 Fransa Öğrenci Protestoları image
Broadcast IconSon Eklenen:

9 Kasım 2026

Fransa hükümeti 26 Ekim'de lise ve üniversite öğrencilerinin taleplerine yönelik bir önlem paketi açıklamıştır. Paket; Parcoursup platformunun 2028'e kadar değiştirilmesini, lise sınıflarında öğrenci sayısının 28 ile sınırlandırılmasını, okulların onarımı için 4 milyar euro kredi sağlanmasını ve yükseköğretimde 15.000 ek kontenjan açılmasını içermektedir. Öğrenci örgütleri önlemleri yetersiz bularak eylemlerin süreceğini açıklamıştır. BM uzmanları 28 Ekim'de Fransız güvenlik güçlerinin aşırı güç kullandığını belirtmiştir. Ulusal Meclisin 17 Ekim olaylarını inceleyen soruşturma komisyonu 3 Kasım'da çalışmalarına başlamıştır. Sarı yeleklilerin "üçüncü perde" adını verdiği 31 Ekim eylemlerine İçişleri Bakanlığına göre 320.000 kişi katılmıştır. Okul tatilinin sona erdiği 2 Kasım'dan itibaren lise ve üniversitelerde blokajlar yeniden başlamıştır. Sendikaların öğrencilerle birlikte düzenlediği 5 Kasım genel grevi, İçişleri Bakanlığına göre 575.000, CGT'ye göre yaklaşık 1,6 milyon katılımcıyla Eylül'den bu yana yapılan en kalabalık eylem günü olmuştur. Başbakan Sébastien Lecornu, 9 Kasım'da sendikalar ve işveren örgütleriyle ücretler ve alım gücü konusunda bir sosyal konferans düzenleyeceğini açıklamıştır.

Hükümetin Eğitim Önlemleri (26 Ekim)

Açıklanan Önlemler

Başbakan Lecornu 26 Ekim'de Eğitim Bakanı Édouard Geffray ve Yükseköğretim ve Araştırma Bakanı Philippe Baptiste ile birlikte lise öğrencilerinin temsilcileriyle Paris'te görüşmüş, ardından hükümetin önlem paketi açıklanmıştır.【1】Lecornu, gençlerin başarısının sosyal kökenlerine, gittikleri liseye ya da büyüdükleri bölgeye bağlı olmaması gerektiğini, lise öğrencileriyle yapılan ulusal istişarenin onların kaygılarını ve önerilerini ortaya koyduğunu ve bu taleplerin somut yanıtlara dönüşmesi gerektiğini belirtmiştir.【2】


Paketin en önemli maddesi, yükseköğretime başvuruların yapıldığı Parcoursup platformunun 2028'e kadar yerine yeni bir sistem kurulmasıdır. Öğrencilerin ve öğretmenlerin yer alacağı bir komite yeni sistem için öneriler hazırlayacak, ilk öneriler Kasım sonunda açıklanacaktır. 2027 başvuru döneminde başvuruların hangi ölçütlere göre değerlendirildiği daha açık biçimde yayımlanacak, reddedilen adaylara gerekçe bildirilecek ve öğrencilere bölüm seçiminde daha fazla destek verilecektir. 2028'de komitenin önerileri ve meclis tartışmaları doğrultusunda daha basit bir sistem uygulamaya konulacaktır. Bu kapsamda önceki yılların verilerinden yararlanarak öğrencilere yol gösterecek yapay zekâ destekli bir rehberlik aracı da değerlendirilmektedir.【3】


Hükümet, 2027-2028 döneminde yükseköğretimde 15.000 ek kontenjan açılacağını açıklamıştır. Bu kontenjanların 10.000'i yüksek teknik programlarda, 4.000'i üniversitelerin teknoloji programlarında, 1.000'i ise sağlık alanında olacaktır. Üniversite kampüsleri için 1 milyar euro yatırım yapılacak, üniversite öğrencilerinin bursları 2027-2028 eğitim yılından itibaren enflasyona endekslenecektir.【4】Liseler için ise ikinci sınıflarda (seconde) öğrenci sayısının 28 ile sınırlandırılması kararlaştırılmıştır. Bu sınır 2027 eğitim yılında ülkenin en dezavantajlı bölgelerindeki liselerin yarısında, 2028'de ise tüm liselerde uygulanacaktır. Hükümet ayrıca ortaöğretimde planlanan 836 kadro kesintisini iptal etmiş ve 500 ek öğretmen kadrosu açılacağını açıklamıştır.【5】Bunlara ek olarak 500 psikolog, hemşire ve sosyal hizmet uzmanı kadrosu açılacak,【6】920 sözleşmeli öğretmenin sözleşme süreci tamamlanacaktır. Yazın çok sıcak, kışın çok soğuk olan okulların ısıtma ve iklimlendirme sistemleriyle donatılması için yerel yönetimlere 2030'a kadar düşük faizli 4 milyar euro kredi sağlanacaktır.【7】


Yükseköğretim Bakanı Baptiste, öğrencilerin nerede okuyacaklarını, öğrenimleri boyunca nasıl geçineceklerini ve hangi koşullarda okuyacaklarını sorduklarını belirterek verilen sözlerin bütçesinin ve takviminin belli olduğunu ve yerine getirileceğini söylemiştir. Önlemler açıklanmadan bir gün önce üniversite rektörlerini temsil eden France Universités ise Parcoursup'ın kaldırılmasının "sihirli bir çözüm" olmadığını, platformun yerine bir sistem kurulmadan kaldırılmasının kısa vadede felakete yol açacağını ve asıl sorunun bazı bölümlerdeki kontenjan yetersizliği ile kaynakların azaltılması olduğunu açıklamıştı. Birlik Ekim başında hükümetten 2027'den itibaren üniversiteler ve öğrenciler için yılda 1 milyar euro ek kaynak istemişti.【8】

Öğrenci Örgütlerinin Tepkisi

Öğrenci temsilcileri hükümetle yapılan görüşmenin ardından taleplerinin tamamının karşılanmadığını ve eylemlere devam edeceklerini açıklamıştır.【9】Öğrenci örgütleri önlemleri "vitrin süslemesi" olarak nitelemiş, okul binaları için 10 milyar euro doğrudan yatırım ve 250.000 ek üniversite kontenjanı talep ettiklerini hatırlatmıştır. Union Étudiante sözcüsü Sabrine Kharbach, hükümetin 15.000 kontenjan açacağını açıklamasına karşın bu yıl 10.000 kontenjanın kaldırıldığını belirterek önlemlerin ilk adım olsa da çok yetersiz kaldığını söylemiştir.【10】Öğretmen sendikaları ve öğrenciler, sınıf mevcudu sınırının başlangıçta yalnızca bazı okullarda uygulanacağını, ek kontenjanların talep edilenin çok altında kaldığını ve öğretmen kadrosu sayısının yetersiz olduğunu belirtmiştir. Parcoursup'ın değiştirilmesinin de bazı göstericilerin istediği gibi üniversiteye girişte seçimin sona ermesi anlamına gelmediği vurgulanmıştır.【11】


Muhalefet partisi Boyun Eğmeyen Fransa'nın (LFI) meclis grup başkanı Mathilde Panot, hükümetin taahhütlerinin "devede kulak" kaldığını ve liseler ile yükseköğretim için talep edilen 10 milyar euroluk ek bütçenin çok gerisinde olduğunu söylemiştir. Önde gelen eğitim sendikalarından SNES-FSU'nun Genel Sekreteri Sophie Vénétitay da eylemlerin seyrini hükümetin atacağı adımların belirleyeceğini belirterek "Top artık hükümetin sahasında" demiştir. Öğrenci sendikaları 1 Kasım'da liselileri 3 ve 5 Kasım'da yeniden blokaj yapmaya çağırmıştır.【12】

Maliyet Ve Bütçe Tartışması

Ekonomi ve Maliye Bakanı paketin maliyetini yaklaşık 5 milyar euro olarak açıklamış ve bu tutarın başka alanlarda yapılacak kesintilerle karşılanacağını söylemiştir. Hükümet bütçe açığını bu yıl gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5,4'ünden 2027'de yüzde 5'e indirmeyi hedeflemektedir. Önlemlerin bir bölümü birkaç yıla yayılmakta, okul onarımları için ayrılan 4 milyar euro ise doğrudan hibe değil yerel yönetimlere verilecek bir kredi programı niteliği taşımaktadır. Bu nedenle önlemlerin hayata geçirilmesi, zorlu geçmesi beklenen 2027 bütçe sürecine ve mecliste yeterli destek bulunmasına bağlıdır.【13】Fransa'nın kamu borcunun gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 120'sine yaklaşması hükümetin harcamalarla krizi çözme imkânını sınırlamaktadır.【14】Avrupa Birliği'nin ikinci büyük ekonomisi olan Fransa'nın durgunluğun eşiğinde olması ve borçlarını azaltma baskısı altında bulunması da öğrencilerin taleplerini ek harcamalarla karşılama imkânını daraltmaktadır.【15】

Macron'un Marsilya Ziyareti Ve Güvenlik Politikası

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron 26 Ekim'de Marsilya'yı ziyaret ederek 24 Ekim eylemlerinde meydana gelen hasarı incelemiş ve güvenlik görevlilerine teşekkür etmiştir. Macron, Marsilya Belediye Başkanı Benoît Payan ile birlikte olaylar sırasında zarar gören Marianne büstünü incelemiştir. Macron güvenlik önlemlerinin süreceğini ve gösteri hakkı, halkın güvenliği ile ekonomik hayatın yeniden başlaması arasında denge kurmak için şehir merkezlerinin dışında kalıcı gösteri güzergâhları belirleneceğini açıklamıştır.【16】Macron ayrıca hafta sonu yeni olaylar yaşanabileceğini ve 5 Kasım'da daha büyük bir eylem günü yapılacağını belirtmiştir.【17】


İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 24 Ekim'de ilk kez aşırı sağcı ve milliyetçi grupların "işyerlerini korumak" için örgütlü biçimde sokağa çıktığını ve Nice ile Montpellier gibi kentlerde özellikle aşırı solcu grupları hedef aldığını söylemiştir. Fransa Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği (CCI France) Başkanı Alain Di Crescenzo da 17 Ekim olaylarının ardından pek çok esnafın önlem olarak dükkânını kapalı tuttuğunu ve satışların ciddi biçimde düştüğünü belirtmiştir.【18】

BM Uzmanlarının Açıklaması (28 Ekim)

BM İnsan Hakları Konseyi tarafından görevlendirilen ve aralarında Barışçıl Toplanma Özgürlüğü Özel Raportörü Gina Romero ile Kültürel Haklar Özel Raportörü Farida Shaheed'in de bulunduğu dört uzman, 28 Ekim'de yaptıkları açıklamada Fransız makamlarının öğrenci protestolarını dağıtırken "aşırı güç" kullandığını belirtmiştir. Uzmanlar, çoğunluğu reşit olmayan binlerce kişinin gözaltına alınmasının orantısız göründüğünü ve göstericilerin ifade ve barışçıl toplanma özgürlüklerini kullanmalarını caydırdığını ifade etmiştir. Açıklamada, makamların Ekim ayında öğrencilerle diyalog kurmak için çeşitli adımlar atmasına rağmen güvenlik odaklı yaklaşımın eylemlerin temel nedenlerini geri plana ittiği vurgulanmıştır.【19】


Uzmanlar, reşit olmayan göstericilerin güvenlik operasyonları sırasında yaşadığı ağır ve bazı durumlarda kalıcı yaralanmaların kabul edilemez olduğunu belirtmiştir. Bu yaralanmalar arasında Lille'de okul eylemleri sırasında patlayan bir el bombası nedeniyle elini kaybeden bir genç de bulunmaktadır. Uzmanlar, Fransız makamlarını daha önce de güvenlik stratejilerini ve uygulamalarını kapsamlı biçimde gözden geçirmeye çağırdıklarını hatırlatmış ve konuyla ilgili olarak Fransız makamlarıyla temas hâlinde olduklarını açıklamıştır.【20】

17 Ekim Olaylarına İlişkin Meclis Soruşturma Komisyonu

Ulusal Meclisin "17 Ekim gösterileriyle bağlantılı olaylar" hakkında kurduğu soruşturma komisyonu, belirsizlik içinde geçen bir dönemin ardından çalışmalarına başlamıştır. Komisyon, raportörlük görevi verilmeyen Ulusal Birliğin (RN) boykot kararı ve komisyonun güvenilirliği konusunda kaygılarını dile getiren Horizons milletvekili Agnès Firmin Le Bodo'nun görevden çekilmesi nedeniyle zorlu bir başlangıç yapmıştır. Komisyonun başkanlığını Ensemble pour la République milletvekili Vincent Caure yapmaktadır.【21】Komisyonun diğer eş raportörleri Sosyalist Parti'den Roger Vicot ve Ekolojistler grubundan Pouria Amirshahi'dir.【22】


Komisyonda ilk olarak İçişleri Bakanı Nuñez 3 Kasım'da dinlenmiştir. 17 Ekim olaylarının ardından eleştirilerin hedefi olan Nuñez istifasını Macron'a sunmuş, ancak Macron istifayı kabul etmemişti. Komisyon başkanı Caure, dinlemelere en üst kademeden başlanmasını tercih etmiştir. Nuñez'in 17 Ekim günü yaşananlar, kolluk kuvvetlerinin konuşlandırılması, istihbarat servislerinin önceden topladığı bilgiler, valiliklerin belediye başkanlarını ne ölçüde bilgilendirdiği, olası yabancı müdahaleler, sosyal medyanın etkisi ve şiddet olaylarına karışan grupların örgütlenmesi hakkında soruları yanıtlaması beklenmiştir. Komisyonun önümüzdeki günlerde valileri, belediye başkanlarını, güvenlik yetkililerini ve tanıkları da dinlemesi planlanmaktadır.【23】Yeni bilgilerin ortaya çıkması hâlinde Nuñez'in komisyon çalışmalarının sonunda yeniden dinlenmesi de gündemdedir.【24】

31 Ekim Eylem Günü ("Üçüncü Perde")

Eylem Öncesi Önlemler

Sarı yelekliler, sendikalar ve lise ile üniversite öğrencileri 31 Ekim'de art arda üçüncü hafta sonu ülke genelinde sokağa çıkmıştır. Cadılar Bayramı'na denk gelen eylem günü için ülke genelinde yaklaşık 70.000 güvenlik görevlisi görevlendirilmiştir. Nuñez eylem günü için "çok yüksek" bir risk bulunduğunu belirterek her türlü olaya son derece sert karşılık verileceğini söylemiştir. Nuñez, Cadılar Bayramı'nın kamu düzenini bozmak amacıyla yüzü kapatmak için bahane olarak kullanılamayacağını ve bunun 150 euro para cezası gerektirdiğini hatırlatmıştır. Ulusal Polis sözcüsü Agathe Foucault ise Cadılar Bayramı kostümü giyen çocukların kötü niyetli sayılmayacağını açıklamıştır.【25】


Paris İdari Mahkemesi 30 Ekim akşamı göstericilerin önerdiği Bastille–Nation güzergâhına getirilen yasağı kaldırmış, ancak Paris Emniyet Müdürlüğünün itirazı üzerine Fransa'nın en yüksek idari mahkemesi Danıştay (Conseil d'État) 31 Ekim sabahı bu kararı bozmuştur. Bunun üzerine yürüyüş, emniyetin önerdiği ve kentin doğu kenarında kalan Porte de Bagnolet ile Porte de Charenton arasındaki güzergâhta yapılmıştır. Paris'te 40'tan fazla metro ve banliyö treni istasyonu kapatılmış, République ve Châtelet-Les Halles semtlerinde cumartesi ve pazar geceleri saat 23.00 ile 06.00 arasında sokağa çıkma yasağı uygulanmıştır. Champs-Élysées çevresinde ise yanlarında yetişkin bulunmayan reşit olmayanlar için saat 21.00'den itibaren sokağa çıkma yasağı ilan edilmiştir.【26】Marsilya'da yalnızca önceden bildirilen gösterilere izin verilmiş, reşit olmayanlar için 2 Kasım'a kadar saat 18.00 ile 05.00 arasında sokağa çıkma yasağı uygulanmıştır. Bordeaux'da bir önceki hafta yasaklanan Place de la Bourse–Place de la Victoire güzergâhına bu kez izin verilmiş, Lyon'da da yürüyüşün kent merkezinden geçmesine izin verilmiştir. Pek çok kentte işyerleri vitrinlerini panolarla kapatmıştır.【27】

Katılım Ve Gelişmeler

İçişleri Bakanlığına göre ülke genelinde 320.000, Paris'te 70.000 kişi eylemlere katılmıştır. Lise ve üniversite öğrencilerini temsil eden gençlik örgütleri ise ülke genelinde yaklaşık yarım milyon, Paris'te 200.000 kişinin yürüdüğünü açıklamıştır. Katılım, 24 Ekim'deki 410.000 ve 17 Ekim'deki 550.000 kişinin altında kalmıştır. Göstericilerin çoğunluğunu gençler oluşturmuş, bazı göstericiler Cadılar Bayramı nedeniyle palyaço ve cadı kılığında yürümüştür.【28】LFI'nin cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon ve Saint-Denis Belediye Başkanı Bally Bagayoko da Paris'teki yürüyüşe katılmıştır.【29】


Gün içinde büyük ölçüde sakin geçen eylemlerde saat 14.00'e kadar 27 kişi gözaltına alınmıştır. Ancak yürüyüşlerin sonunda Paris, Marsilya, Lyon ve diğer kentlerde gerginlik yaşanmıştır. Paris'te yürüyüş varış noktasına ulaştığında siyah giyinmiş ve yüzü maskeli onlarca kişi çekiçlerle kaldırım taşlarını söküp polise atmış, polis göz yaşartıcı gaz kullanmış ve göstericilere müdahale etmiştir. Paris Emniyet Müdürlüğü, yürüyüşün arka kısmında birkaç yüz kişilik bir grubun polise molotof kokteyli de dahil çeşitli cisimler attığını açıklamıştır. Lyon'da polise cisim atılması üzerine göz yaşartıcı gaz kullanılmış, Toulouse'da çoğunluğu gençlerden oluşan ve birkaç bin kişinin katıldığı izinsiz bir gösteriye tazyikli suyla müdahale edilmiştir. İçişleri Bakanlığı, Bordeaux, Toulouse ve Marsilya'da bazı grupların yağma ve tahribat amacıyla şehir merkezlerine girmeye çalıştığını belirtmiştir. Ülke genelinde 290'dan fazla kişi gözaltına alınmıştır.【30】Sonraki günlerde gözaltı sayısının 500'ü aştığı açıklanmıştır.【31】


Union Étudiante sözcüsü Sabrine Kharbach, 31 Ekim'deki Paris yürüyüşünde yaptığı açıklamada üniversite ve liselerin 3 Kasım Salı ve 5 Kasım Perşembe günleri bloke edileceğini, ardından işçi sendikalarının çağrısıyla 5 Kasım'daki gösteriye katılınacağını duyurmuştur.【32】Başbakan Lecornu'nun aynı hafta içinde öğrenci sendikalarıyla birkaç kez görüştüğü ve hayat pahalılığını hafifletecek önlemler üzerinde çalıştığı bildirilmiştir.【33】

Molotof Kokteyli Olayı

31 Ekim'de Paris'teki Porte de Charenton'da göstericilerle polis arasında çıkan arbedede göstericilerin attığı bir molotof kokteyli nedeniyle bir çevik kuvvet polisi bacağından yaralanmıştır. Polisin alevler içinde kaldığı anlara ait görüntüler sosyal medyada geniş yankı uyandırmıştır. Nuñez, molotof kokteyli atılmasını "cinayete teşebbüs" olarak nitelemiş ve polisin hafif yaralandığını açıklamıştır. Nuñez, eylemlerin genel olarak düzenli geçtiğini ancak bazı grupların "olağanüstü" düzeyde şiddete başvurduğunu belirterek güvenlik güçlerine yönelik saldırılardan aşırı sol grupları sorumlu tutmuştur.【34】Paris Savcılığı olayla ilgili cinayete teşebbüs soruşturması başlatmıştır. Ulusal Birlik'in cumhurbaşkanı adayı Marine Le Pen başta olmak üzere pek çok siyasetçi, kolluk kuvvetlerine yönelik şiddetin cezasız kalmaması çağrısında bulunmuştur. Aynı günlerde polisin orantısız güç kullandığına ilişkin iddialar da tartışılmıştır.【35】

Okulların Yeniden Açılması Ve Blokajlar (2-4 Kasım)

2 Kasım

İki haftalık sonbahar tatilinin ardından okulların açıldığı 2 Kasım'da liselerdeki blokajlar, tatilden önceki haftalara göre çok daha küçük ölçekte yeniden başlamıştır. Eğitim Bakanlığı, saat 09.30 itibarıyla yaklaşık 3.700 liseden 41'inin, yani yaklaşık yüzde 1'inin bloke edildiğini açıklamıştır.【36】Lise Sendika Birliği (USL) ise bloke edilen lise sayısının 150'yi aştığını bildirmiştir.【37】Yetkililere göre gün içinde bloke edilen lise sayısı 42'ye, öğrenci sendikalarına göre ise 169'a ulaşmış; yükseköğretim kurumlarının yaklaşık yüzde 15'i eylemlerden etkilenmiştir.【38】Tatilden önceki haftalarda ülkedeki liselerin yüzlercesi bloke edilmişti.【39】


Blokajlar Paris'in yanı sıra Marsilya, Toulouse, Rennes, Lyon ve Brest gibi kentlerde yapılmıştır. Marsilya'da 75 okul eylemlerden etkilenmiş, yedi lisede blokaj sürmüştür. Kentteki Marseilleveyre Lisesi önünde blokajı engellemek isteyen velilerle öğrenciler arasında tartışma çıkmıştır. Toulouse'da Berthelot ve Arènes liselerinin girişleri çöp konteynerleri ve barikatlarla kapatılmış, Brest'te Kerichen ve Harteloire liselerinin önünde toplanan yüzlerce genç okullara girişe izin vermemiştir. Montpellier'de Jean Monnet Lisesi önünde bir öğretmenin güvenlik güçleri tarafından yere yatırılarak gözaltına alınması tepki çekmiştir.【40】Paris'te Charlemagne Lisesi'nin girişini kapatmak isteyen öğrenciler polis tarafından engellenmiştir.【41】Polis, önceki eylemlerdeki şiddet olayları nedeniyle 2 Kasım'da okulların çevresindeki güvenlik önlemlerini artırmıştır.【42】


Eğitim Bakanı Geffray, blokajların "çok sınırlı" kaldığını, gösteri yapmanın serbest olduğunu ancak okullara girişi engellemenin yasa dışı olduğunu söylemiştir.【43】Geffray, yıl sonunda bakalorya sınavına girecek yüz binlerce öğrencinin dört beş haftadır derslere katılamadığını belirterek öğrencileri sınıflara dönmeye çağırmıştır. Macron da gençlerin "duyulduğunu" belirterek derslerin sakin bir ortamda yeniden başlaması çağrısında bulunmuştur.【44】Bazı lise müdürleri ve öğrenciler de haftalardır süren blokajların eğitimi olumsuz etkilediğini dile getirmiştir.【45】


Öğrenci örgütleri hafta boyunca eylemlerin büyümesi için çağrı yapmıştır. Lise öğrencilerini temsil eden Les Lycéens örgütünün başkanı Pierre Sourzat, liselerin 2 Kasım'dan itibaren bloke edileceğini duyurmuştur. Fransa Ulusal Öğrenciler Birliği (UNEF), 3 Kasım'ın üniversiteler için "kara gün" olması gerektiğini belirterek fakülte ve lise blokajı çağrısı yapmış, FAGE de eylemlere destek vermiştir. Paris bölgesindeki üniversite genel kurullarını bir araya getiren Interfac Île-de-France kolektifi ise 3 Kasım'da Panthéon'dan işveren örgütü Medef'in merkezine uzanan bir yürüyüş düzenleyeceğini açıklamıştır.【46】Sosyal demokratların 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki adayı Raphaël Glucksmann da liselilerin taleplerinin "tamamen meşru" olduğunu ve 5 Kasım'da sendikaların yanında olacağını söylemiştir.【47】


Aynı gün Fransa'nın en büyük sendikalarından CGT'nin Genel Sekreteri Sophie Binet, 5 Kasım'da sözleşmeli öğretmenlerin, emeklilerin, gençlerin ve eğitim çalışanlarının birlikte eylem yapacağını ve ücretlerin artırılması ile hükümet bütçesinin yeniden düzenlenmesini talep edeceklerini açıklamıştır. Altı büyük eğitim sendikası da 5 Kasım'da öğretmenlere genel grev çağrısı yapmıştır.【48】

3 Kasım

Okulların açılmasının ikinci gününde öğrenciler ülke genelinde onlarca liseyi bloke etmiştir. Yetkililere göre 3.700 liseden 48'i bloke edilmiş, USL ise bu sayının 500 olduğunu açıklamıştır. USL, okulların önünde gençlerin duvarlara yaslandırıldığını ve çevik kuvvet birliklerinin konuşlandırıldığını belirterek güvenlik güçlerinin sert tutumunu eleştirmiş ve bu tutumun 5 Kasım'daki eylemi engellemeye yönelik olduğunu öne sürmüştür. Milli Eğitim Bakanlığı liselerin yüzde 75'inde eğitimin aksamadığını açıklamıştır. Rennes'te ülkenin en büyük liselerinden biri olan Bréquigny Lisesi'nin girişi yaklaşık 30 öğrenci tarafından kapatılmış, öğrencilerle okul yönetiminden bir görevli arasında gerginlik yaşanmıştır.【49】Polis Rennes'te bir liseye girişi engelleyen onlarca öğrenciye müdahale etmiştir. Nantes'ta ise 1 Ekim'deki eylemler sırasında Nelson-Mandela Lisesi'nin ateşe verilmesiyle ilgili üç öğrenci gözaltına alınmıştır.【50】


Aynı gün üniversite öğrencileri de liselilere destek vermek için sokağa çıkmıştır. Paris'te Interfac kolektifinin çağrısıyla binlerce öğrenci yürümüş, Paris Emniyet Müdürlüğü katılımın 30.000'e ulaşabileceğini açıklamıştır. Emniyetin yürüyüş için kent merkezinin dışında kalan Maréchaux bulvarlarını belirlemesine tepki gösteren Interfac, hükümetin gençlik eylemlerini "görünmez kılma ve bastırma" çabasına karşı çıktığını belirterek güzergâh kararını yargıya taşımıştır.【51】Paris İdari Mahkemesi başvuruyu reddetmiş, öğrenciler buna rağmen Panthéon yakınlarında yürümeye çalışmış, polis öğrencilerin çevresinde çember oluşturarak biber gazı kullanmıştır.【52】


Lyon'da Jean-Jaurès Meydanı'nda yüzlerce öğrenci toplanmış, Lyon 2 Üniversitesi'nin üç kampüsü eylemler nedeniyle kapatılmıştır. Lille'de öğrenci sendikaları Place Déliot'da eylem yapmış, UNEF Lille Başkanı Anaïs Gourgand hükümetin taahhütlerinin kimseyi tatmin etmediğini söylemiştir. Toulouse'da liselilere Sciences Po ve Mirail üniversitelerinin öğrencileri de destek vermiştir. Marsilya'da da öğrenci eylemleri düzenlenmiştir.【53】Fransız öğrencilerin eylemleri Belçika, İtalya ve İspanya'daki öğrencileri de etkilemiş, bu ülkelerde Fransızca "blocus" (blokaj) kelimesi popüler bir etiket hâline gelmiştir.【54】

4 Kasım: Genel Grev Öncesi Hazırlıklar

Nuñez 4 Kasım'da düzenlediği basın toplantısında 5 Kasım'da ülke genelinde 220'den fazla eylem yapılmasının beklendiğini ve 70.000 polis ve jandarmanın görev yapacağını açıklamıştır.【55】Nuñez, güvenlik güçlerine helikopter, insansız hava aracı ve onlarca zırhlı aracın destek vereceğini, olası yağma olaylarına karşı özellikle şehir merkezlerinde teyakkuz hâlinde olduklarını belirtmiştir.【56】Nuñez, istihbarat servislerinin aşırı sol ve şiddet yanlısı grupların eylemlere "kayda değer ilgi" gösterdiğini tespit ettiğini ve bu grupların olay çıkarmayı, izinsiz yürüyüşler düzenlemeyi ve işyerlerine ya da kamu binalarına yönelik yağma ve tahribat yapmayı amaçlayabileceğini söylemiştir.【57】İç istihbarat servisi Paris dışındaki eylemlere 500.000 ile 700.000 kişinin katılmasını beklemiştir. Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, 17 Ekim'in yeniden yaşanmasının söz konusu olmadığını söylemiştir. Macron da eylemler öncesinde bir savunma ve güvenlik toplantısı düzenlemiştir.【58】


Sendikaların önerdiği Bastille ve Concorde meydanları üzerinden kent merkezinden geçen güzergâha izin verilmemiştir.【59】Paris İdari Mahkemesi 4 Kasım gecesi emniyetin önerdiği République–Nation güzergâhını onaylamıştır. Sendikalar arası koalisyon Paris dışında 500.000 ile 700.000, Paris'te ise 40.000 ile 80.000 kişinin eylemlere katılmasını beklemiştir. Yargıçlar Sendikası (SM), Fransız Avukatlar Sendikası (SAF) ve İnsan Hakları Ligi (LDH) ise gösteri özgürlüğüne getirilen kısıtlamaları "otoriter bir kayma" olarak nitelemiş ve Danıştaya başvurmuştur.【60】ABD'nin Paris Büyükelçiliği de ABD vatandaşlarını ulaşımda aksamalar ve hastane ile banka kapanmaları konusunda uyarmıştır.【61】


Aynı gün Ulusal Meclis, 2027 bütçe tasarısının ilk bölümünü partiler arası geniş bir uzlaşmayla reddetmiştir. Tasarı 9 Aralık'ta Senato'da oylanacak, ardından ortak bir meclis komisyonunda uzlaşma aranacaktır.【62】

5 Kasım Genel Grevi

Grevin Kapsamı

Fransa'nın tüm büyük sendikalarını temsil eden sendikalar arası koalisyonun (l'intersyndicale) çağrısıyla 5 Kasım'da ülke genelinde grev ve eylem günü düzenlenmiştir.【63】Sendikaların başlangıçta Ekim başında CFDT, CGT, FO, Unsa ve FSU tarafından yapılan çağrısına daha sonra tüm sendikalar katılmıştır. Eylül'den bu yana ilk kez kamu ile birlikte özel sektör çalışanları da greve çağrılmıştır.【64】Grev çağrısını öğretmen, demiryolu, hastane ve posta çalışanlarını temsil eden sendikalar yapmış, bazı enerji çalışanları da greve katılmıştır.【65】Lise ve üniversite öğrencilerinin örgütleri ile sarı yelekliler de eylemlere katılmıştır.【66】


Sendikalar ortak açıklamalarında ülkenin resesyonun eşiğinde olduğunu, işten çıkarma planlarının arttığını ve akaryakıt, gıda, kira, gaz ve elektrik fiyatları yükselirken ücretlerin ve emekli aylıklarının artmadığını belirtmiştir.【67】Sendikalar, hükümetin 2027 bütçesinin en kırılgan kesimleri hedef aldığını, sosyal yardımları dondurduğunu ve sosyal güvenlik sisteminin koruyucu rolünü zayıflattığını ileri sürmüştür.【68】Göstericiler asgari ücretin ve tüm ücretlerin artırılmasını, vergi sisteminin değiştirilmesini ve okullardaki koşulların iyileştirilmesini talep etmiştir.【69】CGT asgari ücretin derhâl yüzde 10, CFDT ise aylık 100 euro artırılmasını istemiştir. CGT yetkilileri, hükümetin 1 Kasım'dan itibaren uyguladığı asgari ücret artışının yalnızca 15 euro olduğunu belirtmiştir. Öğrenci örgütleri ise eğitim bütçesinin artırılmasını, okul altyapısına yatırım yapılmasını ve 250.000 ek üniversite kontenjanı açılmasını talep etmiştir. Sarı yelekliler Macron'un ve hükümetin istifasını ve yeni bir anayasa süreci başlatılmasını istemektedir.【70】

Lise Ve Üniversitelerdeki Eylemler

Grev günü öğrenciler pek çok kentte lise ve üniversitelerin önünde blokaj yapmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı bloke edilen lise sayısını 81 olarak açıklarken USL 1.000'den fazla lisenin bloke edildiğini ya da idari olarak kapatıldığını bildirmiştir. Yükseköğretim kurumlarının yüzde 33'ünde eğitim aksamıştır.【71】Öğrenci blokajları ve öğretmen grevi nedeniyle liselerin yaklaşık üçte biri kapalı kalmış ya da eğitim yapamamıştır.【72】


Paris'te Panthéon-Assas Üniversitesi önünde çöp konteynerleriyle barikat kuran öğrenciler polis tarafından uzaklaştırılmıştır. Başkentte Victor Hugo, Sophie Germain, Claude Monet, Hélène Boucher ve Simone Weil liseleri başta olmak üzere pek çok okulda blokaj yapılmıştır. Paris'in 17. bölgesindeki Honoré de Balzac Lisesi'nin öğrencileri polisin göz yaşartıcı gaz kullandığını ve bazı göstericilere fiziksel şiddet uyguladığını öne sürmüş, Rivoli Caddesi'nde de polis öğrencilere coplarla müdahale etmiştir. Bordeaux'da Camille Jullian Lisesi önünde zincir oluşturmak isteyen öğrenciler polis tarafından uzaklaştırılmış, Montaigne Lisesi önünde toplanan yüzlerce genç blokajları sürdüreceklerini açıklamıştır. Toulouse'da Sciences Po öğrencileri üniversitenin girişini kapatmış, Nancy'de de polis lise ve üniversitelerin önündeki blokajlara müdahale etmiştir.【73】Paris'in kuzeydoğusundaki Aubervilliers'de Le Corbusier Lisesi önündeki çöp konteynerleri ateşe verilmiş, yangın itfaiye tarafından söndürülmüştür.【74】


Toulouse yakınlarındaki Tournefeuille'de bulunan Marie-Louise-Dissard-Françoise Lisesi'nde, öğrenci hizmetleri ofisine yönelik atılan havai fişekler nedeniyle yangın çıkmıştır. Okul tahliye edilmiş, olay yerine gelen itfaiyecilere cisim atılmıştır. Eğitim Bakanı Geffray olayı "kasıtlı bir kundaklama" olarak nitelemiş, yangının öğrencilerin ve personelin hayatını tehlikeye attığını ve sorumluların hesap vereceğini söylemiştir.【75】Paris bölgesinde de birkaç lise zarar görmüş, kent merkezindeki bir lise ateşe verilmiştir.【76】İçişleri Bakanlığı Rennes, Toulouse, Bordeaux, Strazburg ve Paris'te liselerin yakınında havai fişek atılması, yangın çıkarılması, trafiğin engellenmesi ve polise cisim atılması gibi olaylar yaşandığını açıklamıştır.【77】Rennes'te çok sayıda lisenin önünde çöp konteynerleri ateşe verilmiş, polis biber gazı ve copla müdahale etmiştir.【78】Strazburg polisi de bazı okulların yakınında son derece dikkatli olunması çağrısı yapmıştır.【79】

Paris'teki Yürüyüş

Paris'teki yürüyüş saat 14.00'te République Meydanı'nda bir orkestranın verdiği konserle başlamıştır.【80】Öğrenciler, işçiler ve emeklilerden oluşan kalabalık Marseillaise'i söyleyerek ve karnaval araçlarıyla Nation Meydanı'na doğru yürümüştür.【81】Göstericiler arasında Cumhuriyetin simgesi Marianne'ı temsil eden büyük bir figür de taşınmıştır. Mélenchon, Ekolojistler lideri Marine Tondelier ve Glucksmann da yürüyüşe katılmıştır.【82】Glucksmann yürüyüşe vardığında bir grup eylemcinin yuhalamasıyla karşılaşmış, eylemciler tarafından 45 dakika boyunca yürüyüşe katılması engellenmiş ve sonunda alandan ayrılmak zorunda kalmıştır.【83】


Yürüyüşün başlamasından yaklaşık iki saat sonra ön kısımdaki bazı göstericilerle polis arasında çatışma çıkmış, polis göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Paris Emniyet Müdürlüğü, yüzünü kapatan bazı kişilerin tahribat yaptığını ve polisin bu kişileri hemen ayırdığını açıklamıştır. Yürüyüşün sonunda da arbedeler yaşanmış, yetkililer en az bir yangını söndürmüştür.【84】Bağımsız bir medya kuruluşunun yayımladığı görüntülerde polisin göstericilere coplarla müdahale ettiği ve pankartlara el koyduğu görülmüştür.【85】Bazı göstericiler yaralanmış ve gönüllü sağlık ekipleri tarafından tedavi edilmiştir. Yürüyüş saat 19.00'da sona ermiş, ancak Nation Meydanı'ndaki kalabalık uzun süre dağılmamıştır.【86】

Diğer Kentler

Lyon, Marsilya, Nantes ve diğer kentlerdeki yürüyüşler sabah saatlerinde başlamıştır.【87】Lyon'da polise göre yaklaşık 800 kişilik bir "black bloc" grubu bulunmuştur. Polis, bazıları maskeli ve siyah giyimli olan ve polis karşıtı sloganlar atan bir gruba göz yaşartıcı gaz kullanmış, bir araç ateşe verilmiştir. Rhône Valiliğine göre Lyon'da 34'ü kolluk görevlisi olmak üzere 40 kişi yaralanmış, beş dükkân zarar görmüş ve 24 kişi gözaltına alınmıştır. Nantes'ta polis, göstericilerle çevrili bir traktörün ilerlediği yürüyüşte göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Rennes'te yüzü maskeli kişiler sabah saatlerinden itibaren yolları barikatlarla kapatmaya çalışmış, çöp konteynerlerini ateşe vermiş ve polise ağır petank topları atmıştır. Bretagne ve Ille-et-Vilaine Valiliği, bu kişilerin sendika üyelerine de saldırdığını açıklamıştır. Rennes'te bir otele zarar veren onlarca kişi gözaltına alınmıştır. Lille'de polis bazı göstericileri yere yatırarak gözaltına almıştır.【88】Strazburg'da çevik kuvvet polisini temsil eden bir kukla yakılmıştır.【89】Pau ve Orléans'ta da olaylar yaşanmıştır.【90】


İçişleri Bakanlığı, yürüyüşlerin büyük ölçüde barışçıl geçtiğini, ancak Rennes, Nantes, Lyon ve Marsilya gibi kentlerde polisle "radikal ve aşırı sol gruplar" arasında çatışmalar yaşandığını açıklamıştır. İtfaiye ekipleri ülke genelinde 86 yangına müdahale etmiştir.【91】

Grevin Etkileri

Milli Eğitim Bakanlığına göre öğretmenlerin yaklaşık yüzde 15-16'sı greve katılmıştır. İlkokul öğretmenlerinde bu oran yüzde 17,5 olarak öngörülmüştür.【92】İlkokulların yüzde 19'u ve ortaokulların yüzde 18'i grevden etkilenmiş, üniversitelerin yaklaşık üçte birinde eğitim aksamıştır. Kamu hastanelerinde ise çalışanların yalnızca yüzde 4'ü greve katılmış, sağlık hizmetlerinde önemli bir aksama yaşanmamıştır.【93】Eyfel Kulesi ve Zafer Takı gün boyunca kapalı kalmıştır.【94】Grev nedeniyle nükleer enerji üretimi azalmış, ancak ulaşımda büyük bir aksama yaşanmamıştır.【95】

Bilanço

İçişleri Bakanlığı saat 17.00 itibarıyla eylemlere yaklaşık 600.000 kişinin katıldığını açıklamış, daha sonra bu sayıyı 575.000 olarak güncellemiştir. Bakanlığa göre Paris'te 60.000 ile 65.000 kişi yürümüştür. Eylemleri düzenleyen sendikalardan CGT ise ülke genelinde yaklaşık 1,6 milyon, Paris'te 350.000 kişinin yürüdüğünü açıklamıştır.【96】5 Kasım eylemleri, 17 Ekim'den bu yana hayat pahalılığına karşı düzenlenen en kalabalık eylemler olmuştur.【97】Yine de katılım 2023'teki emeklilik reformu karşıtı eylemlerin gerisinde kalmıştır.【98】


İçişleri Bakanlığı ilk açıklamasında 448 kişinin gözaltına alındığını ve 53 kolluk görevlisinin yaralandığını bildirmiş, bu sayıların geçici olduğunu belirtmiştir.【99】Bakanlığın kesinleşen verilerine göre eylemlerde 642 kişi gözaltına alınmış, 112 kolluk görevlisi yaralanmıştır.【100】


CGT Genel Sekreteri Binet, hükümetin eylemleri engellemeye çalıştığını ancak eylemlerin her zamankinden büyük olduğunu söylemiştir.【101】Binet, mobilizasyonu ancak taleplerin karşılanmasının sona erdirebileceğini ve hükümet ne kadar beklerse bedelin o kadar yükseleceğini belirtmiştir.【102】Binet ayrıca açığı kapatmak için en zenginlere ve en büyük şirketlere yeniden vergi konulması gerektiğini ve Fransa'daki eylemlerin Avrupa'da bir hareket başlattığını söylemiştir.【103】CGT, mücadelesini hükümet ve işverenler taleplerini kabul edene kadar sürdüreceğini açıklamıştır.【104】

Hükümetin Yanıtı

Başbakanlık, Lecornu'nun 9 Kasım'da sendikalar ve işveren örgütleriyle Paris'te alım gücü ve ücretler konusunda bir sosyal konferans düzenleyeceğini açıklamıştır. Lecornu, Çalışma Bakanı Jean-Pierre Farandou'dan bu konudaki istişareleri 8 Kasım'a kadar tamamlamasını istemiştir.【105】Hükümet polisin uygulamalarını savunmuş, ancak olası ihlallerin soruşturulacağını açıklamıştır.【106】Marine Le Pen ise sosyal krizin siyasi yanıtlar gerektirdiğini ve bu yanıtları kendilerinin vereceğini söylemiştir.【107】Sarı yelekliler 6 Kasım'da grev ve blokajların sürdürülmesi, 7 Kasım'da ise ülke genelinde "dördüncü perde" eylemleri yapılması çağrısında bulunmuştur. Sendikalardan ise yalnızca Solidaires grevin uzatılmasını gündeme getirmiştir.【108】

6-7 Kasım Gelişmeleri

Lise Eylemlerinin Sürmesi

Lise ve üniversite öğrencileri 6 Kasım'da da Paris, Lyon, Nancy ve Toulouse gibi kentlerde okulların önünde eylem yapmıştır. Lyon'daki Édouard Herriot Lisesi'nin giriş kapısının önüne yığılan elektrikli skuterler ve çöp konteynerleri ateşe verilmiş, alevler binanın girişine ve cephesine sıçramıştır. Lisedeki 1.080 öğrenci tahliye edilmiş, yangın itfaiye tarafından söndürülmüş ve olayla ilgili sekiz kişi gözaltına alınmıştır. Rhône Valiliği olayı "kabul edilemez" olarak nitelemiştir. Lyon yakınlarındaki Vénissieux'de Marcel-Sembat Lisesi önünde toplanan gençler çöp konteynerlerini ve alışveriş arabalarını ateşe vermiştir. Pau'da Saint-John-Perse Lisesi'nin iki öğrencisi, bir gün önceki eylemlerde polise havai fişek atarak yaralanmalarına yol açtıkları şüphesiyle okulda kelepçelenerek gözaltına alınmıştır.【109】


Marsilya'da da 6 Kasım'da pek çok lisede blokaj sürmüştür. 2 Kasım'dan bu yana bloke edilen Marseilleveyre okulunda çevik kuvvet saat 08.00'de girişteki çöp konteynerlerini kaldırmış ve göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Derslere girmek isteyen öğrencilerin velileriyle blokaj yapan öğrenciler arasında sözlü ve fiziksel tartışmalar yaşandığı aktarılmıştır. Yaklaşık 60 öğrenci Marie-Curie Teknik Lisesi'ni bloke etmiş, okula izinsiz giriş yapılması endişesiyle öğrenciler kısa bir süre okulda tutulmuştur. Kentin kuzeyindeki Saint-Exupéry Lisesi önünde bir gün önce çöp konteynerleri yakılmıştır. Saint-Charles, Thiers, Montgrand, Jacques Chirac, Périer ve Diderot liseleri de bloke edilmiştir. Öğrenciler blokajlara gelecek hafta da devam edeceklerini, ancak bunu her gün yapmayacaklarını açıklamıştır.【110】

Polis Şiddeti İddiaları Ve Yargı Süreçleri

5 Kasım'daki eylemlerin ardından polis şiddeti iddiaları yargıya taşınmıştır. Avukat Chirinne Ardakani, Paris'teki gösteriyi takip eden gazeteciler Céline Martelet (Politis) ve serbest foto muhabiri Cerise Sudry-Le Dû'nun "basın" yazılı kol bandı, kask ve çanta taşımalarına rağmen cop darbeleriyle ciddi biçimde yaralandığını açıklamış ve ilgili kolluk görevlileri hakkında "kasten şiddet" suçlamasıyla şikâyette bulunacağını bildirmiştir. Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) de polisin gazetecilere yönelik tekrarlanan şiddetini kınamış ve 29 Eylül'den bu yana gösterileri takip eden 60'tan fazla gazetecinin işini yapmasının engellendiğini belirtmiştir.【111】


Son haftalardaki eylemlerde yaralanan 18 göstericiyi temsil eden avukatlar, polisin kullandığı ve kalıcı yaralanmalara yol açabilen mühimmat nedeniyle İçişleri Bakanı Nuñez hakkında bakanları yargılamakla yetkili Cumhuriyet Adalet Mahkemesine (CJR) başvuracaklarını açıklamıştır. Lyon Belediye Meclisi'nde çoğunluğu oluşturan siyasetçiler de 5 Kasım'da polisin göstericilere, siyasetçilere ve sendika üyelerine şiddet uyguladığını belirterek savcılığa suç duyurusunda bulunacaklarını bildirmiştir. Lyon'daki gösteride polisin yaralı bir göstericiyi korumaya çalışan bir kadını yere sert biçimde ittiği anlar kameralara yansımıştır.【112】

7 Kasım ("Dördüncü Perde") Öncesi

Nuñez, sarı yeleklilerin "dördüncü perde" olarak adlandırdığı 7 Kasım eylemleri öncesinde kamu düzenine yönelik tehdit riskinin sürdüğünü ve ülke genelinde 70.000 polis ve jandarmanın görevlendirildiğini açıklamıştır. Nuñez, sosyal medya üzerinden örgütlenen bazı radikal grupların güvenlik güçlerine şiddet uygulanması, kamu mallarına zarar verilmesi ve ayaklanma çağrısı yaptığını belirterek bu girişimlere karşı kararlılıkla mücadele edileceğini söylemiştir. Nuñez, sendikaların ve göstericilerin tepki gösterdiği şehir merkezlerindeki gösteri yasağının valiliklerin kararıyla süreceğini de duyurmuştur. Sendikalar ve göstericiler bu uygulamayı eylemleri "görünmez kılma çabası" olarak eleştirmiş ve birçok kentte güzergâh yasaklarını yargıya taşımıştır.【113】


Paris'te yürüyüş güzergâhı 5 Kasım'da olduğu gibi République ve Nation meydanları arası olarak belirlenmiş, sarı yeleklilerin temsilcileri ise bu güzergâhın dışında kalan Concorde Meydanı'nda da toplanacaklarını açıklamıştır. Resmî tahminlere göre Paris'teki eylemlere 60.000'e yakın kişinin katılması beklenmektedir.【114】

Siyasi Ve Ekonomik Arka Plan

Eylemler, Mayıs 2027'de görev süresi dolacak olan Macron'un yerine kimin geleceğini belirleyecek cumhurbaşkanlığı seçimlerine yaklaşık altı ay kala sürmektedir. Anayasa gereği Macron üçüncü kez aday olamamaktadır.【115】25 Ekim'de yayımlanan bir kamuoyu yoklamasında Marine Le Pen yüzde 32 ile 33,5 arasında oy oranıyla ilk sırada yer almış, Mélenchon ise yüzde 17 ile ikinci sırada bulunmuştur.【116】Düşünce kuruluşu Institut Montaigne'den Dominique Moïsi, göstericilerin en önemli kaygılarından birinin Cumhuriyetin "özgürlük, eşitlik, kardeşlik" ilkelerinden eşitliğin unutulduğu algısı olduğunu belirtmiştir.【117】Le Pen, Ekim sonunda "meşru sosyal şikâyetlerin yine aşırı sol tarafından rehin alındığını" söylemiştir. Mélenchon ise öğrencilerin gösteri hakkını savunmaya devam etmiş,【118】oy kullanma yaşının 16'ya indirilmesini önermiştir.【119】


Fransa ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 0,1 küçülerek resesyonun eşiğine gelmiştir. Fransa Merkez Bankası Başkanı Emmanuel Moulin, 2026 için öngörülen yüzde 0,4'lük büyüme tahmininin fazla iyimser olduğunu söylemiştir. Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch Ekim sonunda Fransa'nın kredi notunu düşürmüştür.【120】Moody's ise 23 Ekim'de Fransa'nın notunu düşürmemiştir.【121】Orta Doğu'daki çatışma ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle yaşanan küresel akaryakıt arzı şoku da enerji fiyatlarını artırmıştır. Hükümet 1 Kasım'da stratejik rezervlerden 10 milyon varil motorinin piyasaya sürülmesine başlamış, Ekonomi Bakanı Roland Lescure 3.000'den fazla akaryakıt istasyonunda motorinin litre fiyatının ortalama 15 sent düştüğünü açıklamıştır.【122】

Avrupa'daki Yansımalar

Fransa'daki eylemler Avrupa'nın başka ülkelerindeki gençlik eylemleriyle eş zamanlı olarak sürmüştür. 31 Ekim'de Almanya'da "Gen Z regelt" adlı gençlik hareketinin çağrısıyla 34 kentte eğitime daha fazla yatırım yapılması, hayat pahalılığının düşürülmesi ve zorunlu askerliğe karşı eylemler düzenlenmiştir.【123】Düzenleyicilere göre Alman kentlerinde 120.000 kişi yürümüş, Frankfurt, Köln ve Hamburg'da polis tazyikli su kullanmıştır. İspanya'nın Barselona kentinde 24 Ekim'deki olaylarda çoğunluğu reşit olmayan yaklaşık 130 kişi gözaltına alınmış, İtalya'da Milano, Torino ve Bologna'daki çatışmaların ardından polis alarma geçmiştir.【124】5 Kasım'da Yunanistan'ın başkenti Atina'da da öğrenciler ve öğretmenler ücretsiz kamu eğitimi talebiyle ve artan konut ve gıda fiyatlarına karşı eylem yapmıştır. Belçika, İspanya, Portekiz ve Arnavutluk'ta da hayat pahalılığı, eğitim, konut ve yolsuzluk gibi konularda eylemler yapılmaktadır.【125】

Genel Bilanço

Lise öğrencilerinin Eylül ortasında başlattığı eylemler kapsamında 1,5 ayda yaklaşık 8.000 kişi gözaltına alınmıştır.【126】CGT, eylemlerin başladığı tarihten bu yana toplam üç milyon kişinin en az bir gösteriye katıldığını açıklamıştır.【127】Sendikalar ile hükümet arasındaki görüşmelerin 9 Kasım'daki sosyal konferansta sürmesi beklenmektedir.【128】

Kaynakça

ABC News. “France Bracing for 220 Protests Nationwide on Thursday, Interior Minister Says.” ABC News. Erişim 7 Kasım 2026. https://abcnews.com/International/france-bracing-220-protests-nationwide-thursday-interior-minister/story?id=137868820

ABC News. “French Unions Unite for Nationwide Strikes, Piling Pressure on Macron's Government.” ABC News. Erişim 7 Kasım 2026. https://abcnews.com/International/wireStory/french-unions-unite-nationwide-strikes-piling-pressure-macrons-137868915

Al Jazeera. “French School Protests Resume on Small Scale as Students Return from Break.” Al Jazeera. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/11/2/french-school-protests-resume-on-small-scale-as-students-return-from-break

Al Jazeera. “Hundreds of Thousands Protest Across France over High Cost of Living.” Al Jazeera. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/11/5/workers-strike-across-france-hundreds-of-thousands-expected-to-protest

Al Jazeera. “Tension and Clashes as Hundreds of Thousands Protest in France.” Al Jazeera. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/31/tension-and-clashes-as-hundreds-of-thousands-protest-again-in-france

Al Jazeera. “UN Experts Sound Alarm at Excessive Use of Force in French Student Protests.” Al Jazeera. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/28/un-experts-sound-alarm-at-excessive-use-of-force-in-french-student-protests

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Birçok Şehirde Liseleri Kuşatma Eylemleri Yeniden Başladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-bircok-sehirde-liseleri-kusatma-eylemleri-yeniden-basladi/4108460

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Eğitim Sendikalarından 5 Kasım'da Genel Grev Çağrısı.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-egitim-sendikalarindan-5-kasimda-genel-grev-cagrisi/4108502

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Hükümet Şehir Merkezlerinde Eylem Yasağının Sürdüğünü Açıkladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransa-da-hukumet-sehir-merkezlerinde-eylem-yasaginin-surdugunu-acikladi/4115041

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Hükümetin Taahhütlerini Yeterli Bulmayan Liselilerden Yeniden Eylem Çağrısı.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-hukumetin-taahhutlerini-yeterli-bulmayan-liselilerden-yeniden-eylem-cagrisi/4107847

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Kuşatma Eylemi Yapan Öğrencilere Polis Müdahalesi.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-kusatma-eylemi-yapan-ogrencilere-polis-mudahalesi/4112629

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Lise Eylemleri Kapsamında 10 Kişi Daha Gözaltına Alındı.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-lise-eylemleri-kapsaminda-10-kisi-daha-gozaltina-alindi/4114678

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Liselilerin Eylemleri Üniversite Öğrencilerinin Desteğiyle Devam Ediyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-liselilerin-eylemleri-universite-ogrencilerinin-destegiyle-devam-ediyor/4110502

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Polis Maaş Artışı Talep Eden Göstericilere Biber Gazıyla Müdahale Etti.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-polis-maas-artisi-talep-eden-gostericilere-biber-gaziyla-mudahale-etti-/4113401

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Yüz Binlerce İnsanın Sokağa Çıkacağı Genel Grev Öncesi Hükümet Teyakkuzda.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-yuz-binlerce-insanin-sokaga-cikacagi-genel-grev-oncesi-hukumet-teyakkuzda/4112258

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Öğrenciler Eğitim Koşullarının İyileştirilmesi Talebiyle Eylemde.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-ogrenciler-egitim-kosullarinin-iyilestirilmesi-talebiyle-eylemde/4109544

Anadolu Ajansı. “Fransa'daki Gösterilerde Polis Şiddeti Yargıya Taşınacak.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransadaki-gosterilerde-polis-siddeti-yargiya-tasinacak/4114636

Anadolu Ajansı. “Paris'te Polisin Eylemcilerin Attığı Molotofkokteyli ile Yaralanmasına İlişkin Cinayete Teşebbüs Soruşturması.” Anadolu Ajansı. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/pariste-polisin-eylemcilerin-attigi-molotofkokteyli-ile-yaralanmasina-iliskin-cinayete-tesebbus-sorusturmasi/4108000

Associated Press. “Mass Protests Sweep France as Huge Crowds Demand Higher Wages, Back Students’ Demands.” Associated Press. Erişim 7 Kasım 2026. https://apnews.com/article/france-protests-unions-students-paris-rioting-94e10fc8a1edbf7951e2c067418a7d33

CNN. “Hundreds of Thousands March in Largely Peaceful Protests Across France.” CNN. Erişim 7 Kasım 2026. https://edition.cnn.com/2026/11/05/world/live-news/france-strikes-protests-action-schools-intl

CNews. “Commission d'Enquête sur le 17 Octobre : Retrouvez l'Audition du Ministre de l'Intérieur Laurent Nuñez.” CNews. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.cnews.fr/france/2026-11-03/commission-denquete-sur-le-17-octobre-retrouvez-laudition-du-ministre-de

Deseret News. “After Another Weekend of Protests, France Faces a Test of Its Promises.” Deseret News. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.deseret.com/the-west/2026/10/28/france-announces-education-changes-as-protesters-vow-to-return/

Deutsche Welle. “More Than 600,000 Protest in France as Anger Grows over Cost of Living.” Deutsche Welle. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.dw.com/en/france-more-than-600000-protest-as-anger-grows-over-cost-of-living/a-79860616

Euronews. “Hundreds of Thousands March in Nationwide Strike in France as Government Backs Austerity Budget.” Euronews. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.euronews.com/2026/11/05/france-braces-for-nationwide-strike-as-government-backs-austerity-budget-to-rein-in-soarin

Euronews. “Limited School Protests Resume in Some Cities in France as Holiday Ends.” Euronews. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.euronews.com/2026/11/02/limited-school-protests-resume-in-some-cities-in-france-as-holiday-ends

Euronews. “Students Block High Schools in France to Press for Reform Ahead of General Strike.” Euronews. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.euronews.com/2026/11/03/students-block-high-schools-in-france-to-press-for-reform-ahead-of-general-strike

France 24. “Des Lycées Bloqués dans Plusieurs Villes à l'Aube d'une Semaine de Mobilisation.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/fr/france/20261102-blocages-des-lyc%C3%A9es-et-manifestations-%C3%A9tudiantes-annonc%C3%A9s-d%C3%A8s-la-reprise-des-cours

France 24. “French School Protests Resume on Smaller Scale After Holiday Break.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/en/france/20261102-french-school-protests-resume-smaller-scale-after-holiday-break

France 24. “French Student Representatives Hail Govt's ‘Concrete Measures’, Call for Protests to Continue.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/en/france/20261026-live-france-will-maintain-order-without-state-of-emergency-but-it-s-not-off-the-table-macron-says

France 24. “French Students Vow to Continue Protests Despite Concessions from Macron Govt.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/en/france/20261026-macron-vows-concrete-measures-to-address-student-demands-after-unrest

France 24. “Interior Minister Says Protests Across France Went Well Despite Clashes with Police.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/en/france/20261031-live-france-braces-for-halloween-protests-government-vows-tough-response

France 24. “Interior Ministry Says 575,000 Protest Across France as Unions Claim ‘Close to 1.6 Million’.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/en/france/20261105-live-france-nationwide-strikes-living-costs

France 24. “Limited French School Protests Resume as Holidays End.” France 24. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.france24.com/en/live-news/20261102-french-school-holidays-end-protests-resume

France 3 Régions. “‘Je Suis Inquiet pour Mon Enfant’ : Plusieurs Lycées Bloqués, Intervention des CRS, Tensions avec des Parents d'Élèves, une Matinée Tendue à Marseille.” France 3 Régions. Erişim 7 Kasım 2026. https://france3-regions.franceinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/bouches-du-rhone/marseille/je-suis-inquiet-pour-mon-enfant-plusieurs-lycees-bloques-intervention-des-crs-tensions-avec-des-parents-d-eleves-une-matinee-tendue-a-marseille-3445269.html

Franceinfo. “Blocages des Lycées et des Universités, Grève du 5 Novembre, Manifestations de Gilets Jaunes… Quelles Sont les Mobilisations Prévues Cette Semaine ?” Franceinfo. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.franceinfo.fr/societe/education/blocage-des-lycees/blocages-des-lycees-et-des-universites-greve-du-5-novembre-manifestations-de-gilets-jaunes-a-quoi-faut-il-s-attendre-cette-semaine_8263529.html

LCP. “Violences du 17 Octobre : La Commission d'Enquête de l'Assemblée Commencera Ses Travaux Mardi en Auditionnant Laurent Nuñez.” LCP. Erişim 7 Kasım 2026. https://lcp.fr/actualites/violences-du-17-octobre-la-commission-d-enquete-de-l-assemblee-commencera-ses-travaux

NPR. “France Protests Widen.” NPR. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.npr.org/2026/11/05/nx-s1-6030637/france-protests-widen

Research Professional News. “French Government Sets Out Measures to Quell Student Protests.” Research Professional News. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.researchprofessionalnews.com/rr-news-europe-france-2026-10-french-government-sets-out-measures-to-quell-student-protests/

Reuters. “French School Protests Resume on Smaller Scale as Students Return from Break.” Reuters. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.reuters.com/world/french-school-protests-resume-smaller-scale-students-return-break-2026-11-02/

Reuters. “Largely Peaceful Marches Take Place Across France as Workers Stage Strike.” Reuters. Erişim 7 Kasım 2026. https://www.reuters.com/world/europe/france-braces-fresh-protests-macron-seeks-prevent-repeat-october-unrest-2026-11-05/

Dipnotlar

26 Ekim 2026

24-26 Ekim 2026 Gelişmeleri

Sarı yeleklilerin "ikinci perde" adını verdiği 24 Ekim eylem gününde lise ve üniversite öğrencileri, sendikalar ve sarı yelekliler hayat pahalılığına ve kamu hizmetlerinin kötüleşmesine karşı yeniden sokağa çıkmıştır. Gösterilere İçişleri Bakanlığına göre 410.000, CGT'ye göre yaklaşık 800.000 kişi katılmıştır. Ülke genelinde 70.000 kolluk görevlisinin görevlendirildiği ve pek çok kentte gösterilerin yasaklandığı eylem günü büyük ölçüde barışçıl geçmiş, 17 Ekim'deki gibi yaygın yağma ve kamu binalarına saldırı yaşanmamıştır. Öte yanda Paris, Marsilya, Lyon, Bordeaux, Nantes ve Rennes gibi kentlerde yürüyüşlerin sonunda çatışmalar çıkmıştır. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez'e göre hafta sonu 1.435 kişi gözaltına alınmış, 267 kolluk görevlisi yaralanmıştır. Sarı yelekliler ve bazı sendikalar 31 Ekim için yeni eylem çağrısı yapmış, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise 26 Ekim'de hükümetin öğrencilerin taleplerine yönelik "somut ve güçlü" önlemler açıklayacağını söylemiştir.

24 Ekim Eylem Günü

Eylem Öncesi Gelişmeler

Sarı yelekliler 24 Ekim için ülke genelinde 700'den fazla eylem planlamıştır. İnternet sitelerinde yayımlanan haritaya göre bunların 500'ü gösteri olup eylemlerİN kavşaklarda, akaryakıt istasyonlarında, petrol depolarında, tren istasyonlarında, limanlarda, köprülerde ve gişelerde düzenlenmesi planlanmıştır. Hükümetin yalnızca sendikaların düzenlediği eylemlere izin vermesinin ardından Paris'te tek bir sendika yürüyüşüne izin verilmiştir.


Sendikalar ile Paris Emniyet Müdürlüğü 22 Ekim'de Bastille Meydanı'ndan Nation Meydanı'na uzanan bir güzergâhta anlaşmış ancak Emniyet Müdürlüğü 23 Ekim'de güzergâhı değiştirerek yürüyüşü kentin güneydoğu kenarındaki Porte d'Italie ile Porte de Vincennes arasına taşımıştır.


CGT'nin Paris yöneticisi Karl Ghazi yeni güzergâhın güvenliğinin sağlanamayacağını söylemiş, sendikalar başlangıçta Bastille'e gideceklerini açıklamıştır. Ekolojistler partisinin lideri Marine Tondelier, LFI lideri Jean-Luc Mélenchon, Sosyalist Parti lideri Olivier Faure ve Komünist Parti lideri Fabien Roussel bu değişikliği yürüyüşleri dağıtmaya ve kafa karışıklığı yaratmaya yönelik bir adım olarak eleştirmiştir. Sendikaların karara itirazı 24 Ekim sabahı idari mahkeme tarafından reddedilmiş, bunun üzerine sendikalar yeni güzergâhı kabul etmiştir.【1】


Marsilya İdari Mahkemesi ise Bouches-du-Rhône Valiliğinin bütün gösterileri yasaklayan kararını, aralarında İnsan Hakları Ligi, Yargıçlar Sendikası ve CGT'nin de bulunduğu başvurucuların talebi üzerine kısmen askıya almış ve Gardanne, Istres, Martigues, Miramas ve Tarascon'da gösterilere izin vermiştir. Valilik Marsilya'da da sendikaların yürüyüşüne istisnai olarak izin vermiştir. Nancy, Metz, Besançon, Belfort, Rouen, Le Havre, Toulon ve 17 Ekim'de belediye binası yakılan Limoges'ta ise gösteriler yasaklanmıştır. Lille ve çevresindeki kentlerde reşit olmayanlar için uygulanan sokağa çıkma yasağı 26 Ekim sabahına kadar uzatılmış ve Marly ile Valenciennes'e genişletilmiştir. Orléans Belediye Başkanı Serge Grouard da kentte iki gece boyunca 15 yaşından küçükler için sokağa çıkma yasağı ilan etmiştir. Paris'te Place de la République ve Les Halles çevresindeki gece yasağı ise 26 Ekim sabahına kadar sürmüştür.【2】


Paris'te pek çok mağaza vitrinlerini panolarla kapatmış ya da kapanmış, bazı işyerleri özel güvenlik görevlisi tutmuştur. Polisin talebiyle en az 24 metro istasyonu kapatılmış; Louvre, Orsay ve Picasso müzeleri ile Grand Palais kapalı kalmıştır. Uluslararası Af Örgütü, gösteri yasaklarını ve kısıtlamaları gösteri hakkının ciddi biçimde ihlal edilmesi ve "otoriter uygulamalara doğru bir kayma" olarak nitelemiştir.【3】

Paris'teki Yürüyüş

Paris'teki yürüyüş saat 14.00 civarında Porte d'Italie'den başlamış ve saat 17.00'de Porte de Vincennes'e ulaşmıştır. Emniyet Müdürlüğüne göre yürüyüşe 110.000, CGT'ye göre 250.000 kişi katılmıştır. Yürüyüşe öğrenciler, öğretmenler, sendika üyeleri, çevreciler ve hemşireler katılmış; yürüyüş yağmurlu ve soğuk havaya rağmen sakin geçmiştir.【4】 Mélenchon da yürüyüşe katılmış ve Macron'un taleplere boyun eğmemesi hâlinde eylemlerin her hafta tekrarlanacağını söylemiştir. Öğrenci sendikası UNEF ise üyelerinin yürüyüşe katılmak için metroya giderken çevik kuvvet tarafından çevrildiğini ve arandığını açıklamıştır.【5】 Polis gün içinde Paris'te 3.000'den fazla kişiyi kontrol etmiştir.【6】


Yürüyüşün sonunda, saat 17.30 civarında Porte de Vincennes'te bir grup gösterici polisin kapattığı Nation Meydanı'na geçmeye çalışmıştır. Emniyet Müdürlüğüne göre 500'den fazla kişi polise taş, şişe ve havai fişek atmış; polis göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve sersemletici bomba kullanmıştır. Bir grup bir otomobil bayisine girmeye çalışmış ancak polis buna izin vermemiştir.【7】

Çatışmalar yaklaşık bir saat sürmüş, yürüyüş saat 20.00 civarında tamamen dağıtılmıştır. İçişleri Bakanlığına göre Paris'te 142 kişi gözaltına alınmıştır; bu sayı bir hafta önceki sayının yarısından azdır.【8】 Paris Savcılığı ise yürüyüşle ilgili 64 kişinin gözaltına alındığını ve bunlardan aralarında altı çocuğun da bulunduğu 40'ının gözaltında tutulduğunu açıklamıştır.【9】 Mélenchon, polisin yürüyüşün sonunda kalabalığa rastgele ateş ettiğini öne sürmüştür.【10】

Diğer Kentler

Eylemler ülke genelinde 289 noktada düzenlenmiştir.【11】 Kentlerdeki gelişmeler şöyledir:

Marsilya'da polise göre 17.000, CGT'ye göre 100.000 kişi barışçıl biçimde yürümüştür. Ancak akşam saatlerinde bazı gruplar barikat kurarak ateşe vermiş, bir kuyumcu dükkanı ve bir süpermarket dahil birkaç işyerini yağmalamaya çalışmıştır; süpermarkette 17 kişi gözaltına alınmıştır. Bouches-du-Rhône Valisi Jacques Witkowski, kentte üç işyerinin yağmalandığını ve 51 kişinin gözaltına alındığını açıklamıştır.【12】


Lyon'da gösteri yasağına rağmen valiliğe göre yaklaşık 10.000 kişi gruplar halinde yürümüştür. Polis, 17 Ekim'de yağmalanan Presqu'île bölgesine ilerlemelerini önlemek için grupları göz yaşartıcı gazla dağıtmış ve Centaure tipi zırhlı araçlar kullanmıştır. Akşam saatlerinde bazı gruplar barikat kurmuştur. Rhône Valiliğine göre kentte 36 kişi gözaltına alınmış, üç işyeri zarar görmüş, 18'i kolluk görevlisi olmak üzere 22 kişi yaralanmıştır.【13】


Toulouse'ta yetkililere göre 26.500, CGT'ye göre 80.000 kişi yürümüştür. Yürüyüşün sonunda 20 yaşındaki bir gösterici yakınında patlayan bir cisim nedeniyle ağır yaralanmış; olaya müdahale eden bir sağlık görevlisine göre gencin sağ elinin birkaç parmağı kopmuştur. Grenoble'da valiliğe göre 10.000 kişi yürümüş, kent merkezine girmeye çalışan yaklaşık 400 kişilik bir gruba karşı polis göz yaşartıcı gaz kullanmış, bazı işyerleri zarar görmüştür. Nantes'ta yasak bölgeye girmeye çalışan göstericilere tazyikli su, göz yaşartıcı gaz ve sersemletici bomba kullanılmıştır.【14】 Rennes'te ise bazı işyerleri yağmalanmış, polis tazyikli su ve göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Bordeaux, Lille, Strazburg, Clermont-Ferrand ve Dijon'da da çatışmalar yaşanmıştır. Poitiers'de 19 yaşındaki bir genç çevik kuvvetin müdahalesi sırasında gözünden yaralanmıştır.


Nice'te aşırı sağcı bir grup barışçıl göstericilere saldırmış, olaylarla ilgili 11 kişi gözaltına alınmıştır.【15】 Nuñez, aşırı sağcı bir grubun Nice'te polisin yerine işyerlerini korumaya çalıştığını ve polis tarafından dağıtıldığını belirterek bunun "bir ilk" olduğunu söylemiştir. Nancy'de de göstericilerle aşırı sağcı bir grup arasında çatışma yaşanmıştır. LFI milletvekili Thomas Portes, aralarında Rouen, Nice, Lille, Montpellier ve Lyon'un da bulunduğu en az 14 kentte aşırı sağcı grupların göstericilere saldırdığını öne sürmüştür. Nice Belediye Başkanı Éric Ciotti ve Montpellier Belediye Başkanı Michaël Delafosse da aşırı sağcı grupların göstericilere yönelik saldırılarını kınamıştır.【16】

Orléans'taki Ulusal Birlik Kongresi

Ulusal Birlik (RN), 24 ve 25 Ekim'de Orléans'ta parti kongresini düzenlemiştir. Kongreye karşı kentte düzenlenen ve elli kadar parti, sendika ve derneğin çağrı yaptığı yürüyüşe valiliğe göre öğle saatlerinde 11.000, daha sonra 13.000; düzenleyicilere göre ise 26.000 kişi katılmıştır. Göstericiler hem Marine Le Pen'i hem de Macron'u protesto etmiştir. Yürüyüş barışçıl geçmiştir. Europe 1, Orléans'a giden bir göçmen dayanışma kolektifinin otobüslerinin Sınır Polisi tarafından durdurulduğunu ve kimlik bildirmeyi reddeden kişiler hakkında 150 idari gözaltı kararı alındığını aktarmıştır. Kongrede Jordan Bardella, tek aday olarak oyların yüzde 98,98'ini alarak yeniden genel başkan seçilmiştir.【17】 Marine Le Pen de 25 Ekim'de Orléans'ta yaptığı ilk büyük seçim mitinginde, seçilmesi hâlinde "hukukun üstünlüğünü yeniden tesis edeceğini" söylemiştir.【18】

Bilanço

Katılım

İçişleri Bakanlığına göre 24 Ekim'de ülke genelinde 410.000, Paris'te 110.000 kişi gösterilere katılmıştır. Bu sayı, bir hafta önceki 550.000 kişiden azdır. CGT ise katılımcı sayısını ülke genelinde yaklaşık 800.000, Paris'te 250.000 olarak açıklamıştır.【19】 İçişleri Bakanlığına göre öğle saatlerinde kamusal alanlarda 35.000 kişi bulunmuştur; bu sayı 17 Ekim'in aynı saatinde 60.000'dir.【20】

Gözaltılar

Gözaltı sayıları gün içinde ve sonraki günlerde artmıştır. Nuñez, öğle saatlerinde ülke genelinde 135 kişinin gözaltına alındığını ve bunların büyük bölümünün kontroller sırasında silah olarak kullanılabilecek malzemeler bulunması nedeniyle gerçekleştiğini söylemiştir. Polisin el koyduğu malzemeler arasında metal bilyeler, sapanlar, havai fişekler, havalı tüfekler ve bir katana kılıcı bulunmaktadır. Nuñez saat 19.30'da yaptığı açıklamada gözaltı sayısının yaklaşık 1.000'e ulaştığını belirtmiş; bu sayının 17 Ekim'in aynı saatinde 385 olduğunu söylemiştir. İçişleri Bakanlığı 25 Ekim'de 24 Ekim'de 1.314 kişinin gözaltına alındığını açıklamıştır. Nuñez ise 26 Ekim'de hafta sonu boyunca gözaltına alınanların sayısını 1.435 olarak vermiştir.【21】

İşyerleri ve Kamu Binaları

İçişleri Bakanlığının ilk verilerine göre 24 Ekim'de 24 işyeri yağmalanmış, 75 noktada çıkan yangına müdahale edilmiştir.【22】 Nuñez, 17 Ekim'de olduğu gibi belediye binaları ve karakollar gibi kamu binalarına hedefli saldırılar yaşanmadığını ve bazı kentlerdeki zararın çok sınırlı kaldığını söylemiştir. Europe 1 ise Marsilya'daki Noailles karakoluna saldırı düzenlendiğini aktarmıştır.

Hükümetin Değerlendirmesi

İçişleri Bakanı Nuñez, 24 Ekim akşamı yaptığı açıklamada yürüyüşlerin "iyi geçtiğini" söylemiştir. Nuñez'e göre beklendiği gibi çoğu siyah giyinmiş ve yüzünü gizlemiş, aşırı sol ve radikal sol gruplardan oluşan kişiler yürüyüşlerden ayrılarak kolluk kuvvetlerine saldırmıştır. Nuñez, örneğin 5.000 kişinin yürüdüğü Tours'da 800 kadar kişinin yüzünü gizlediğini belirtmiş, polisin orantılı davrandığını ve polisin hareketi bastırdığının söylenmesine izin vermeyeceğini ifade etmiştir. Nuñez, kolluk kuvvetlerine yönelik şiddetin "dayanılmaz" olduğunu da söylemiştir.


Nuñez 26 Ekim'de BFMTV'de, günün kontrol altında tutulduğunu ve ciddi bir olay yaşanmadığını, ancak kolluk kuvvetlerine karşı çok yüksek düzeyde şiddet uygulandığını söylemiştir. Nuñez, ülkede yaklaşık 10 yerde kısmi sokağa çıkma yasağının sürdüğünü ve önümüzdeki günlerde durumun pek değişmeyeceğini belirtmiştir.【23】 Polis sendikaları ise 24 Ekim'deki yüksek düzeyli güvenlik konuşlandırmasını uzun süre sürdürecek personele sahip olmadıklarını açıklamıştır.

Yeni Eylem Çağrıları

Sarı yelekliler, Macron hükümetinin "otoriter gidişatını" protesto etmek ve "kamu özgürlüklerini" savunmak için 31 Ekim'de yeni bir eylem günü düzenleneceğini açıklamıştır. Bu kapsamda Ulusal Meclis'in ve belediye binalarının önünde oturma eylemleri yapılması planlanmaktadır.【24】 Sarı yelekliler, Paris Emniyet Müdürlüğünün güzergâh değişikliğine uymayı reddetmiştir.


Sendikalardan Solidaires'in eş genel sekreteri Murielle Guilbert, öğrencilerin, çalışanların, itfaiyecilerin ve diğer kesimlerin öfkesinin birleştiğini söyleyerek halkı 31 Ekim'de sokağa çıkmaya çağırmıştır. Öğretmen sendikası SUD Éducation 31 Ekim eylemine katılacağını açıklamış, CGT ise kararını hafta içinde vereceğini belirtmiştir. CGT, hiçbir baskının ve gösteri yasağının hareketi durduramayacağını belirterek asıl olarak 5 Kasım'daki ulusal greve odaklandığını açıklamıştır.

Macron'un Marsilya Ziyareti ve Hükümetin Öğrencilere Yönelik Adımları

Cumhurbaşkanı Macron, 26 Ekim'de Marsilya'yı ziyaret ederek 17 Ekim'de zarar gören belediye binasını incelemiş ve yağmadan etkilenen esnafla görüşmüştür. Élysée Sarayından bir yetkili, ziyaretin devletin kararlı biçimde koruma görevini yerine getirdiğini göstermeyi amaçladığını söylemiştir. Macron, Başbakan Sébastien Lecornu'nun öğrencilerin taleplerine yönelik "somut ve güçlü" önlemler açıklayacağını ve hükümetten toplumsal hareketin temelindeki meşru taleplere yanıt vermesini istediğini söylemiştir. Macron, 31 Ekim'de yeni gösterilerin yapılmasının beklendiğini ve yeni olaylar yaşanabileceğini de belirtmiştir.


Başbakan Lecornu, 26 Ekim'de Eğitim Bakanı Édouard Geffray ve Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste ile birlikte lise öğrenci örgütlerinin temsilcileriyle görüşmüştür. Görüşmenin ardından Geffray ve Baptiste'in bir basın toplantısı düzenlemesi planlanmıştır.


Öğrenci örgütlerinin ortak hazırladığı on maddelik plan; yükseköğretimde 250.000 ek kontenjan açılmasını, Parcoursup üzerinden yapılan seçimin sona erdirilmesini, daha fazla öğretmen alınmasını, okul ve üniversite binalarının onarılmasını, öğrenci burslarının ayda 200 euro artırılmasını ve devlete ait öğrenci yurtlarında kiraların dondurulmasını içermektedir. Milli Eğitim Bakanlığının verilerine göre 2024-2025 eğitim yılında devamsız öğretmenlerin yerine kimse görevlendirilmediği için ortaokul ve liselerde 15,4 milyon ders saati, yani planlanan ders süresinin yüzde 7,5'i kaybedilmiştir.

Avrupa'daki Eylemler

24 Ekim'de Avrupa'nın başka ülkelerinde de hayat pahalılığına ve kamu hizmetlerine yönelik eylemler yapılmıştır. AFP'ye göre İspanya'nın başkenti Madrid'de emekli aylıklarının korunması talebiyle yaklaşık 250.000 kişi yürümüştür. Barselona'da bir öğrenci eyleminin ardından çıkan olaylarda 128 kişi gözaltına alınmış, 14 polis yaralanmıştır. İtalya'da Roma, Milano ve Napoli'de eylemler beklenenden küçük kalmış, Torino, Bologna ve Floransa'da çatışmalar yaşanmıştır. Belçika'nın başkenti Brüksel'de öğrenciler barikat kurmuş, Arnavutluk'un başkenti Tiran'da ise polis tazyikli su kullanmıştır.

Kaynakça

Al Jazeera. “Hundreds of Thousands Protest in France Amid Heightened Police Security.” Al Jazeera. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/24/france-braces-for-another-day-of-mass-protests-as-security-on-high-alert

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Dünkü Sarı Yelekliler Eylemlerinde 1314 Kişi Gözaltına Alındı.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Ekim 2026. https://aa.com.tr/tr/dunya/fransada-dunku-sari-yelekliler-eylemlerinde-1314-kisi-gozaltina-alindi/4100230

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Sarı Yelekliler'in 24 Ekim'deki Eylemlerinde 500'den Fazla Kişi Yaralandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-sari-yeleklilerin-24-ekimdeki-eylemlerinde-500den-fazla-kisi-yaralandi/4101042

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Terör Saldırısı Sonrası Ayrımcılıkla Mücadeleden Sorumlu Bakanın Görevden Alınması Çağrısı.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-teror-saldirisi-sonrasi-ayrimcilikla-mucadeleden-sorumlu-bakanin-gorevden-alinmasi-cagrisi/4100983

BBC News. “More Than 1,300 Arrested as Clashes Follow Another Day of Mass Protests Across France.” BBC News. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.bbc.com/news/articles/c95ynd587ynzo

CNN. “France Sees Another Weekend of Mass Protests as Thousands Rally Across Europe.” CNN. Erişim 26 Ekim 2026. https://edition.cnn.com/2026/10/24/europe/france-weekend-protests-detained-latam-intl

CNN. “October 24, 2026 — Clashes in France After Day of Mostly Peaceful Protests.” CNN. Erişim 26 Ekim 2026. https://edition.cnn.com/2026/10/24/world/live-news/france-protests-paris-europe-intl

Euronews. “Colère Sociale en France, Acte II : 1 000 Interpellations en Marge des Cortèges.” Euronews. Erişim 26 Ekim 2026. https://fr.euronews.com/2026/10/24/france-acte-ii-de-la-colere-sociale-la-manifestation-contre-le-congres-du-rn-debute-a-orle

Europe 1. “En Direct — Manifestations du 24 octobre : Laurent Nuñez annonce « près de 1.000 interpellations » sur tout le territoire, les cortèges dispersés.” Europe 1. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.europe1.fr/societe/en-direct-manifestations-du-24-octobre-laurent-nunez-annonce-pres-de-1000-interpellations-sur-tout-le-territoire-les-corteges-disperses-1177791

France 24. “French Protests Kick Off Amid Heavy Security Blanket.” France 24. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/live-news/20261024-security-high-as-france-braces-for-new-protests

France 24. “Interior Ministry Says 410,000 Protesters Across France as Organisers Claim 'Nearly 800,000'.” France 24. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261024-live-hundreds-of-protests-expected-in-france-amid-high-tensions-and-heavy-police-presence

France 24. “Macron Vows ‘Concrete’ Measures to Address Student Demands After Unrest.” France 24. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261026-macron-vows-concrete-measures-to-address-student-demands-after-unrest

Franceinfo. “Manifestations du 24 octobre : ‘Les cortèges se sont bien passés’, estime le ministre de l'Intérieur, qui dénonce néanmoins la présence de ‘casseurs’.” Franceinfo. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.franceinfo.fr/societe/manifestations/manifestations-du-24-octobre-suivez-en-direct-cette-nouvelle-journee-de-mobilisation-sous-tres-haute-securite_8251987.html

NBC News. “Mass Protests Challenge Macron as French Police Use Tear Gas and Water Cannons.” NBC News. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.nbcnews.com/world/france/paris-shuts-louvre-museums-police-deploy-big-numbers-new-protests-fran-rcna605174

PBS NewsHour. “More Than 400,000 Protest Across France, Challenging Macron as Paris Clashes Erupt.” PBS NewsHour. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.pbs.org/newshour/world/more-than-400000-protest-across-france-challenging-macron-as-paris-clashes-erupt

Reuters. “French Protest Groups Demand More Rallies as Macron Faces Tough Choices.” Reuters. Erişim 26 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/french-protest-groups-demand-more-rallies-macron-faces-tough-choices-2026-10-25/

Dipnotlar

24 Ekim 2026

20-24 Ekim 2026 Gelişmeleri

17 Ekim'deki şiddet ve yağma olaylarının ardından 20-24 Ekim arasında Fransa'da güvenlik önlemleri sıkılaştırılmış, olayların siyasi ve hukuki sonuçları tartışılmıştır. Ulusal Meclis, olayları araştırmak için bir soruşturma komisyonu kurmuştur. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, şiddetten "fitneci" aşırı sol grupları sorumlu tutmuş ve önümüzdeki günlerde sendikaların düzenlemediği eylemlerin yasaklanacağını açıklamıştır. Paris, Lyon, Marsilya, Toulon ve Orléans gibi pek çok kentte gösteriler yasaklanmış, sokağa çıkma yasakları uzatılmış ve 24 Ekim için ülke genelinde 70.000 polis ve jandarma görevlendirilmiştir. Macron 23 Ekim'de lise öğrenci örgütleriyle ilk kez görüşmüş ancak örgütler eylemlerin sürmesi çağrısında bulunmuştur. Adalet Bakanlığına göre 17 Ekim'den bu yana 2.700 kişi gözaltına alınmış, 217 kişi hapis cezasına çarptırılmıştır. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, lise öğrencilerinin taleplerine ilişkin ilk önlemleri 26 Ekim'de açıklayacağını duyurmuştur.

Lille'de sokağa çıkma yasağının uygulandığı gece boş kalan caddeler

Lille'de sokağa çıkma yasağının uygulandığı gece boş kalan caddeler, 19 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Sokağa Çıkma Yasaklarının Sürmesi (20 Ekim)

Başbakan Sébastien Lecornu, 20 Ekim sabahı sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada hedefli sokağa çıkma yasaklarının gecenin sakin geçmesine katkı sağladığını söylemiş; yeni yasakların gerektiği yerlerde valiler tarafından belediye başkanlarıyla birlikte belirleneceğini belirtmiştir. Polis, 19 Ekim gecesinin ülke genelinde ciddi bir olay olmadan geçtiğini doğrulamıştır.【1】 Gece boyunca Paris'te Place de la République üzerinde bir helikopter, yasağa uyulup uyulmadığını izlemek için meydanı projektörle taramıştır. Paris'teki yasak başlangıçta tek gece için konulmuş, Bordeaux ve Nice'teki yasaklar ise birkaç gün sürecek biçimde düzenlenmiştir.【2】


Lyon'da gösteri yasağına rağmen 19 Ekim akşamı yaklaşık 500 kişi, 17 Ekim'de yakılan turizm ofisinin önünde yağmadan zarar gören esnafa destek için toplanmış; mumlarla yere "LYON" yazılmıştır. Bölgeye asılan bir pankartta Lyon Belediye Başkanı Grégory Doucet'nin istifası istenmiştir.【3】

Lyon'da sokağa çıkma yasağının uygulandığı gece boş kalan sokaklar

Lyon'da sokağa çıkma yasağının uygulandığı gece boş kalan sokaklar, 19 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Paris Emniyet Müdürlüğü, Place de la République ve Les Halles bölgesindeki sokağa çıkma yasağını 20-21 Ekim ve 21-22 Ekim gecelerinde de uygulamıştır. Yasak, reşit olmayanlar kadar yetişkinleri de kapsamış; Élysée Sarayı, Ulusal Meclis, Senato ve Champs-Élysées çevresinde saat 20.00'den itibaren izinsiz toplantılar yasaklanmıştır. Lyon'daki yasak da uzatılmıştır.【4】 Emniyet Müdürlüğü 22 Ekim'de Paris'teki gece yasağının 26 Ekim Pazartesi sabahına kadar süreceğini açıklamıştır.【5】

Meclis Soruşturma Komisyonu

Ulusal Meclis Başkanlar Kurulu, 20 Ekim'de Meclis Başkanı Yaël Braun-Pivet'nin önerdiği soruşturma komisyonunun kurulmasını ilke olarak onaylamıştır. Hızlı karar alınabilmesi için soruşturma yetkileri Meclis Hukuk Komisyonuna verilmiş ve komisyon üyeleri aynı gün bu yönde oy kullanmıştır. Komisyona, Hukuk Komisyonu Başkanı Vincent Caure (Ensemble pour la République) başkanlık edecektir. Meclisteki siyasi blokları temsil etmek için üç raportör atanması planlanmıştır.【6】 Komisyon belge isteme ve yeminli dinleme yapma yetkisine sahip olacaktır. Caure, komisyonun temel amacının Fransa'da insanların gelecekte barışçıl ve güvenli biçimde gösteri yapabilmesini sağlamak olduğunu söylemiştir.【7】

Paris'teki Place de la République'te eylemler sırasında ateşe verilen bir çöp kutusu

Paris'teki Place de la République'te eylemler sırasında ateşe verilen bir çöp kutusu, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Komisyon şu konuları inceleyecektir:【8】


  • Kamu otoritelerinin büyük eylemlere nasıl hazırlandığı,
  • İstihbarat servislerinin çalışması ve imkânları,
  • Valiliklerin belediye başkanlarına olası tehditler konusunda verdiği bilgi,
  • 17 ve 18 Ekim olaylarının nasıl geliştiği,
  • Olası yabancı müdahaleler ve sosyal medyanın rolü,
  • Şiddet ve yağma gruplarının örgütlenmesi,
  • Kolluk kuvvetlerinin stratejisi, aksaklıkları ve yapılması gereken değişiklikler,
  • Cezai yanıtın yeterliliği.


Komisyon görüşmelerinde sol partilerden milletvekilleri, Eylül ortasından bu yana süren lise hareketinin ve hükümetin bu hareketi yönetme biçiminin de incelemeye dahil edilmesini istemiştir. LFI milletvekili Ugo Bernalicis, dinlenecek kişilerin listesinin geniş tutulmasını istemiş ve aralarında Ulusal Bölgesel İstihbarat Direktörünün de bulunmasını talep etmiştir. Bu talep, Mediapart sitesinin hükümetin istihbarat servislerinden şiddet olaylarında LFI'yi suçlamalarını istediğini öne süren haberinin ardından gelmiştir; hükümet bu iddiayı reddetmiştir.【9】 Komisyonun çalışmalarını Aralık sonunda tamamlaması hedeflenmektedir. Meclis cumhurbaşkanlığı seçimi nedeniyle Şubat sonunda çalışmalarına ara vereceği için bazı sol milletvekilleri gerekirse sürenin uzatılmasını istemiştir.【10】

Hükümetin meclisteki açıklamaları

Başbakan Lecornu ve İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 20 ve 21 Ekim'de Meclis'te ve Senato'da hükümetin olaylarla ilgili tutumuna yönelik sert sorularla karşılaşmıştır. Lecornu gelecekteki eylemler için "büyük çaplı" bir polis konuşlandırması yapılacağını söylemiş, Nuñez ise kolluk kuvvetlerine ordunun da destek vereceğini açıklamıştır.【11】


Nuñez, 21 Ekim'de Senato Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada 24 Ekim'de sahadaki kolluk kuvvetlerinin sayısının artırılacağını belirtmiştir. Nuñez'e göre olaylarda sosyal medya önemli bir rol oynamış; TikTok ve Snapchat gibi platformlardaki gruplarda polisin konumu ve polis bulunmayan alanlar hakkında bilgi paylaşılmıştır. Nuñez, bazı belediye başkanlarının bu tür durumlarda platformların askıya alınmasını önerdiğini, ancak Danıştay'ın 2025'te böyle bir uygulamanın yalnızca olağanüstü durumlarda mümkün olduğuna karar verdiğini hatırlatmıştır.【12】 Nuñez ayrıca aşırı sol grupların ve bu grupların İtalya ve İspanya'daki radikal gruplarla ilişkilerinin yakından izlendiğini söylemiştir.【13】


Eğitim Bakanı Édouard Geffray, 21 Ekim'de Meclis'te yaptığı açıklamada 26 Ekim Pazartesi sabahı eğitim camiasının bütün temsilcilerini toplayarak sınıf mevcutları, öğretmenlerin yerine görevlendirme ve Parcoursup konularında "ilk karar paketini" açıklayacağını söylemiştir. Başbakan Lecornu da aynı gün Senato'da gençlerin "kilit bir çalışma alanı" olduğunu, cumhurbaşkanlığı seçiminin gençliği merkeze almaması hâlinde hedefini kaçıracağını belirtmiştir.【14】 Hükümet Sözcüsü, akaryakıt fiyatlarına yönelik bir önlem olarak 1 Kasım'dan itibaren 10 milyon varil mazotun piyasa fiyatının çok altında satışa sunulacağını açıklamıştır.【15】

Sendikalar ve Partilerle Görüşmeler

Başbakan Lecornu, 21 Ekim'de İçişleri Bakanı Nuñez ile birlikte CFDT, CGT, FO, CFTC ve CFE-CGC sendikalarının temsilcilerini kabul etmiştir. Lecornu, toplantı davetinde gösteri özgürlüğünü güvence altına almanın yollarını görüşmek istediğini belirtmiştir. CFDT ve CGT, toplantıya lise öğrenci örgütlerinin çağrılmamasını eleştirmiştir. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, iki buçuk saat süren toplantıda hükümetin hiçbir önlem açıklamadığını ve taleplerini dikkate almadığını söyleyerek 5 Kasım'da grev çağrısında bulunmuştur.【16】 Öğretmen sendikası SNES-FSU Genel Sekreteri Sophie Vénétitay da hükümetin yanıtlarının beklentilerin çok altında kaldığını belirtmiştir. Sendikalar 5 Kasım için "büyük bir eylem" çağrısı yapmıştır.【17】 Özel sektör sendikaları da 5 Kasım'da greve çağırmıştır.【18】


Lecornu, 22 Ekim'de Başbakanlıkta İçişleri Bakanı Nuñez, Adalet Bakanı Gérald Darmanin ve istihbarat ile kolluk birimlerinin başkanlarıyla birlikte siyasi partilerin temsilcilerini kabul etmiştir. Toplantıda kamu düzeni anlayışında olası bir değişikliğin ve seçim kampanyası mitinglerinin güvenliğinin görüşülmesi planlanmıştır. Lecornu partilere gönderdiği mektupta, bir yandan polisin öldürdüğünün veya yaraladığının, diğer yandan polisin ne yaptığının sorulmasını "Fransız tarzı siyasi ve medyatik bir şizofreni" olarak nitelemiştir. Marine Le Pen, Jordan Bardella ve Édouard Philippe toplantıya katılmamış; Marine Tondelier, Raphaël Glucksmann ve Bruno Retailleau ise katılmıştır.【19】 LFI'yi temsil eden Manuel Bompard, toplantıya hükümetten özür, açıklama ve halkın taleplerine siyasi yanıt istemek için katılacağını açıklamıştır.【20】 Bompard toplantının ardından Başbakanın lise hareketinin taleplerine yanıt vermeyi reddederek zaman kaybettirdiğini söylemiştir.【21】


Lecornu aynı gün Paris, Lyon ve Marsilya belediye başkanlarını da kabul etmiştir. Üç belediye başkanı, hafta başında Libération gazetesinde yayımladıkları ortak yazıda 17 Ekim'deki güvenlik stratejisinin bağımsız bir komisyon tarafından incelenmesini ve zararların karşılanması için olağanüstü bir ulusal dayanışma fonu kurulmasını istemişti.【22】

Macron'un Açıklamaları ve Eylem Yasakları

Doha Açıklamaları

Körfez ziyaretinin son durağı olan Katar'da 21 Ekim'de gazetecilere konuşan Macron, olaylarda görünür bir yabancı müdahale olmadığını ancak olayların ardından yabancı kaynaklı bir bilgi manipülasyonu yaşandığını söylemiştir. Macron, aralarında yabancı liderlerin de bulunduğu bazı kişilerin "kabul edilemez, hatta aptalca" yorumlar yaptığını belirtmiştir. Macron, yapay zeka ile üretilmiş ve Fransa'da hiç yaşanmamış olayları gösteren görüntüler yayıldığını, "bazı kişilerin Fransa'nın göçmen ve İslamcılar tarafından istila edildiğini iddia ettiğini ve bunun tamamen yanlış olduğunu" söylemiştir. Macron isim vermemekle birlikte bu sözlerin ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'ya yönelik olduğu değerlendirilmiştir.


Netanyahu, Fransa'nın "aşırıcı İslam'ın istilasına" uğradığını öne sürmüştür. Macron, 24 Ekim'de kent merkezlerinde düzensizlik çıkarmak isteyenlerin buna izin verilmeyeceğini, devletin zirvesinde tereddüde yer olmadığını ve görevinin başında olduğunu söylemiştir.【23】 Macron, olağanüstü halin şu aşamada gerekli olmadığını da belirtmiştir.【24】

Sendika Dışı Eylemlerin Yasaklanması

Macron, 22 Ekim'de Élysée Sarayı'nda istihbarat servisleri, Başbakan ve ilgili bakanlarla görüştükten sonra açıklama yapmıştır. Macron, 17 Ekim olaylarından "fitneci aşırı sol grupları ve vandalları" sorumlu tutmuş, bu grupların Cumhuriyeti yıkmaya çalıştığını söylemiştir.【25】 Macron, önümüzdeki gün ve haftalarda sendikaların talep etmediği eylemlerin yasaklanacağını, sendikaların düzenlediği eylemlere ise işyerlerini korumak için kent merkezlerinin dışında alternatif güzergâhlar önerileceğini açıklamıştır.【26】 Macron ayrıca 23 Ekim'de kendi başkanlığında bir Savunma Konseyi toplantısı yapılacağını ve ek kararlar alınacağını duyurmuştur.【27】

Fransa'nın başkenti Paris'te hayat pahalılığı, akaryakıt fiyatları ve eğitim bütçesine karşı düzenlenen eylemlerde ateşe verilen barikatın önünde bekleyen polisler

Fransa'nın başkenti Paris'te hayat pahalılığı, akaryakıt fiyatları ve eğitim bütçesine karşı düzenlenen eylemlerde ateşe verilen barikatın önünde bekleyen polisler, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, kararın hukuk devleti çerçevesinde alındığını ve valiliklerin kamu düzenini ciddi biçimde tehdit eden eylemleri yasaklama yetkisi bulunduğunu savunmuştur. Sol partilerden milletvekilleri ise bu tür gösteri yasaklarının otoriter rejimlerde görüldüğünü söylemiştir.【28】

Yasağa Yönelik Tepkiler

LFI, gösteri yasaklarını ve sokağa çıkma yasaklarını bir "otoriterleşme" olarak nitelemiş ve halkı barışçıl biçimde yürümeye çağırmıştır. LFI'nin Avrupa Parlamentosu milletvekili Manon Aubry de gösteri hakkının ciddi biçimde zedelendiğini söylemiştir. CFDT Genel Sekreteri Marylise Léon, kimin eylem yapmaya meşru olduğuna Cumhurbaşkanının karar veremeyeceğini ve bu önlemin öfkeyi yatıştırmayacağını belirtmiştir.【29】 Üniversite öğrencileri sendikası UNEF, Macron'un gösteri özgürlüğünü çiğnediğini öne sürmüştür.【30】


Uluslararası Af Örgütü, kısıtlamaları "otoriter uygulamalara doğru bir kayma" olarak nitelemiş, İnsan Hakları İzleme Örgütü de çocukların kalabalık kontrol silahlarıyla ağır yaralandığına ilişkin haberlerden duyduğu kaygıyı dile getirmiştir.【31】 Yerel mahkemelere valiliklerin eylem yasaklarına itiraz eden çok sayıda başvuru yapılmıştır. Anayasal özgürlükleri savunan bir dernek ile Yargıçlar Sendikası da yasak kararının özgürlüklere orantısız bir saldırı olduğunu öne sürerek Danıştay'a başvurmuştur.【32】

Öğrenci Eylemleri

22 Ekim Eylemleri

Okulların tatilde olmasına rağmen ulusal lise ve üniversite koordinasyonlarının çağrısıyla 22 Ekim Perşembe günü Le Mans, Nancy, Lille, Bordeaux, Rennes, Angers, Grenoble, Metz, Paris ve Lyon gibi kentlerde yeni eylemler planlanmıştır. Eylem çağrısını, lise ve üniversitelerde düzenli olarak toplanan genel kurulların temsilcileri yapmıştır; lise ve üniversite öğrenci sendikaları ise eyleme resmen çağrı yapmamıştır. Ulusal lise koordinasyonundan bir öğrenci temsilcisi, gözaltına alınan veya yargılanan lise öğrencileri hakkındaki kovuşturmalar düşürülene, sınıf mevcutları 25'in altına inene ve Parcoursup kaldırılana kadar eylemlerin süreceğini ve hükümetin 26 Ekim'de açıklayacağı önlemlerin beklenmeyeceğini belirtmiştir.【33】


Paris Emniyet Müdürlüğü, üniversite öğrencilerinin genel kurullarını bir araya getiren Interfac Île-de-France'ın düzenlediği eylemi, düzenleyicilerin şiddet ve tahribatı önleyemeyeceği gerekçesiyle yasaklamıştır. Paris'te Élysée Sarayı, Meclis, Senato, Başbakanlık, Louvre Müzesi, Champs-Élysées, tren istasyonları, Place de la République, Place d'Italie ve Les Halles çevresinde saat 08.00-20.00 arasında gösteriler yasaklanmıştır. Lyon'da UNEF ve Yeni Antikapitalist Parti'nin (NPA) düzenlediği eylem, Lille ve Grenoble'daki eylemler de yasaklanmıştır.【34】 Ancak Paris İdari Mahkemesi, Interfac'ın eylemine yönelik yasak kararını acil kararla askıya almıştır. Bunun üzerine yüzlerce öğrenci Pitié-Salpêtrière Hastanesi önünden Bastille Meydanı'na doğru barışçıl biçimde yürümüştür.【35】 Le Mans'ta ise bir eylem sırasında saçından çekilerek yerde sürüklendiği ve tekmelendiği görüntülere yansıyan 30 yaşındaki bir kadın, polis hakkında şikAyette bulunmuştur.【36】

Paris'te Saint-Martin Kapısı önünde toplanan göstericiler ve ateşe verilen çöpler

Paris'te Saint-Martin Kapısı önünde toplanan göstericiler ve ateşe verilen çöpler, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Macron'un Öğrenci Örgütleriyle Görüşmesi

Macron, 23 Ekim'de saat 15.00'te Élysée Sarayı'nda lise öğrenci örgütlerinin temsilcilerini kabul etmiştir. Bu görüşme, Macron'un Eylül ortasından bu yana süren hareketin temsilcileriyle yaptığı ilk görüşmedir. Öğrenci örgütlerinin açıklamasına göre Macron, Parcoursup'ta köklü bir değişiklik yapılacağına söz vermiştir. Örgütler görüşmenin ardından eylemlerin sürmesi çağrısında bulunmuştur.【37】 Renouveau Lycéen örgütünün başkanı Nathanaël Combary, Macron'un öğrencileri dikkatle dinlediğini, ancak tatmin olmadıklarını ve 26 Ekim'de açıklanacak önlemleri beklediklerini belirtmiştir.【38】


Combary, görüşme öncesinde iki önceliklerinin Parcoursup'ın köklü biçimde yenilenmesi ve okul binalarının iyileştirilmesi için 1,5 milyar euroluk bir acil plan olduğunu söylemiştir. Diğer öğrenci örgütleri ve sendikalar ise eğitime 10 milyar euro ek kaynak ayrılmasını, sözleşmeli yerine kadrolu öğretmen alınmasını ve üniversitelerde 250.000 ek kontenjan açılmasını istemektedir. Hükümet şimdiye kadar 3.000 yedek öğretmen görevlendirilmesini ve çevrim içi istişare platformunu açıklamış, 2027 bütçe tasarısında eğitime 1,1 milyar euro ek kaynak ayırmıştır. Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, Parcoursup'ın kaldırılmasını "tam bir demagoji" olarak nitelemiş, ancak platformda köklü değişikliklere hazır olduğunu söylemiştir.【39】


Öğrenci sendikası Union étudiante, öğrencilerin yaşam koşullarının ağırlaştığını, her iki öğrenciden birinin düzgün beslenemediğini ve her üç öğrenciden birinin kalıcı bir konutu olmadığını öne sürmüştür.【40】

24 Ekim Öncesi Güvenlik Önlemleri

Polis Konuşlandırması

İçişleri Bakanına bağlı Bakan Yardımcısı Jean-Didier Berger, 24 Ekim'de görevlendirilecek kolluk gücünün 17 Ekim'e göre yüzde 20 fazla olacağını açıklamıştır. Berger'e göre güvenlik önlemleri, terörle mücadele için kurulan Sentinelle gücünün askerleri ile RAID, GIGN ve BRI gibi seçkin polis ve jandarma birimleri, helikopterler ve zırhlı araçlarla desteklenecektir.【41】 İçişleri Bakanı Nuñez, 23 Ekim'de ülke genelinde yaklaşık 70.000 kolluk görevlisinin görev yapacağını açıklamıştır. Bu sayı 17 Ekim'e göre yaklaşık 10.000 fazladır. Konuşlandırmada atlı polisler, helikopterler, dronlar, yaklaşık 20 zırhlı araç ve 15 tazyikli su aracı da yer alacaktır.【42】 Nuñez, aşırı sol grupların sosyal medyada kamu binalarını hedef almaya çağırdığını, yağmacılara ve şiddete başvuranlara karşı "taviz verilmeyeceğini" söylemiştir.【43】

Paris'te eylemlerde çıkan çatışmaların ardından barikat kalıntılarının yanından geçen polisler

Paris'te eylemlerde çıkan çatışmaların ardından barikat kalıntılarının yanından geçen polisler, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Nuñez, her valilikte gözaltına alınanların hızla yargıya sevk edilmesi için çalışma grupları kurulduğunu da açıklamıştır. Nuñez'e göre adli polisin soruşturmaları sayesinde 17 Ekim olaylarıyla ilgili yaklaşık 500 kişi tespit edilerek yakalanmıştır. Yetkililer, yağmacıları tespit etmek için olayları görüntüleyen kişilerden videolarını polise vermelerini istemiştir; bu karar tartışmalara yol açmıştır.【44】

Eylem Yasakları ve Sokağa Çıkma Yasakları

24 Ekim öncesinde pek çok kentte gösteriler yasaklanmış veya sınırlandırılmıştır:


  • Paris: Polis, kentte sınırlı bir güzergâhta yalnızca bir sendika yürüyüşüne izin vermiş; UNEF'in ve sarı yeleklilerin başvurularını reddetmiştir. UNEF, eylemlerini yapacağını açıklamıştır. Sarı yeleklilerin eylemlerini koordine eden Benjamin Ball, Bastille Meydanı'ndan Opera'ya kadar bir yürüyüş için başvuruda bulunduklarını açıklamıştı.
  • Lyon: Rhône Valiliği, 24 Ekim'de kentte bütün gösterileri yasaklamıştır. Kentte sokağa çıkma yasağı ve toplu taşıma kısıtlamaları da uygulanacaktır.
  • Marsilya: Bouches-du-Rhône Valiliği, 24 Ekim'de vilayet genelinde bütün eylemleri yasaklamış ve toplu taşımayı durdurmuştur. Kent merkezinde reşit olmayanlar için uygulanan sokağa çıkma yasağı, hafta sonu geceleri yetişkinleri de kapsayacak biçimde genişletilmiştir. Valilik 23 Ekim'de, bir sendika yürüyüşüne "istisnai olarak" izin vereceğini açıklamıştır.
  • Toulon: Var Valiliği, 24 Ekim'de kent merkezinde 11.00-24.00 arasında bütün gösterileri yasaklamış; 24 Ekim saat 18.00'den 25 Ekim saat 06.00'ya kadar reşit olmayanlar için sokağa çıkma yasağı ilan etmiştir. Bazı toplu taşıma seferleri de durdurulacaktır.【45】
  • Orléans: Ulusal Birlik'in (RN) 24 Ekim'de kentte yapacağı parti kongresine karşı düzenlenecek eyleme 20.000-30.000 kişinin katılması beklenmektedir. Vali Hugues Moutouh, eyleme 2.000-3.000 "radikal unsurun" katılabileceğini söylemiştir.【46】 Loiret Valiliği hafta sonu kentte yapılacak bütün gösterileri yasaklamış, karşı eylemin kent merkezine girmesine izin verilmeyeceğini açıklamıştır.【47】
  • Rouen ve Le Havre: 24 Ekim'de gösteriler yasaklanmıştır.【48】
  • Nîmes ve Alès: Gard Valiliği bu kentlerde eylemleri yasaklamış ve reşit olmayanlar için 22.00-05.00 arasında sokağa çıkma yasağı ilan etmiştir.【49】
Paris'te Saint-Martin Kapısı çevresinde güvenlik önlemi alan polisler

Paris'te Saint-Martin Kapısı çevresinde güvenlik önlemi alan polisler, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Kültür, Spor ve İşyerleri

Kültür Bakanlığı, ziyaretçilerin, çalışanların ve eserlerin güvenliğini sağlamak için Louvre, Orsay ve Picasso müzelerinin 24 Ekim'de kapalı kalacağını açıklamıştır.【50】 Louis Vuitton Vakfı da kapanmış, Paris'teki Art Basel sanat fuarı planlanandan iki gün önce sona ermiştir.【51】 Fransa Profesyonel Futbol Ligi, polisin talebi üzerine 25 Ekim'de oynanacak Paris Saint-Germain-Olympique Lyonnais maçını 26 Ekim'e ertelemiştir.【52】 Pittsburgh Steelers ise 25 Ekim'de Stade de France'ta oynanacak NFL maçı öncesinde Paris'te düzenleyeceği taraftar etkinliğini iptal etmiştir.【53】

Fransa'nın başkenti Paris'te hayat pahalılığına karşı düzenlenen eylemlerde çıkan çatışmaların ardından camları kırılan bir restoran

Fransa'nın başkenti Paris'te hayat pahalılığına karşı düzenlenen eylemlerde çıkan çatışmaların ardından camları kırılan bir restoran, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


İçişleri Bakanlığı, işyeri sahiplerine güvenlik önerileri yayımlamıştır. Bakanlık, vitrinlerdeki değerli ürünlerin içeri alınmasını, kapı ve kepenklerin kontrol edilmesini ve güvenlik kameralarının çalıştığından emin olunmasını istemiş; yağma durumunda fiziksel müdahaleden kaçınılmasını ve hemen polise haber verilmesini tavsiye etmiştir.【54】 Paris Belediyesi de halkı 24 Ekim'de "çok dikkatli" olmaya çağırmış; zarar verilebilecek malzemeleri kamusal alanlardan kaldırmaya başlamıştır. Belediyeye göre 17 Ekim'de Paris'te yaklaşık 450 işyeri zarar görmüş, bunların yaklaşık yarısı yağmalanmıştır. AFP'ye konuşan bir Paris silah dükkânı sahibi, eylemler öncesinde yasal silah satışlarının on kat arttığını söylemiştir.【55】

Gözaltılar, yargılamalar ve soruşturmalar

Gözaltı ve tutuklama sayıları hafta boyunca artmıştır:

  • Adalet Bakanı Darmanin, 21 Ekim'de Marsilya'da yaptığı açıklamada gözaltına alınan yaklaşık 2.500 kişiden 917'sinin mahkemeye sevk edildiğini ve 174 kişinin tutuklandığını söylemiştir. Darmanin, güvenlik kamerası ve sosyal medya görüntülerinin yeni gözaltılara yol açacağını belirtmiştir.【56】
  • Darmanin 22 Ekim'de 17 Ekim'den bu yana 2.700 kişinin gözaltına alındığını, bunlardan 1.000'den fazlasının mahkemeye çıkarıldığını ve hızlandırılmış yargılamalarda 217 kişinin hapis cezası aldığını açıklamıştır. Darmanin'e göre hapis cezası alanların yarısının sabıka kaydı yoktur ve bunlar genellikle 18-25 yaşlarında erkeklerdir.【57】


Paris Adliyesinde 17 Ekim olaylarıyla ilgili yargılamalar 20 Ekim'de başlamıştır. Polis, 21 Ekim'de güvenlik kamerası görüntüleriyle tespit edilen 30 yağma şüphelisinin daha mahkemeye çıkarıldığını ve on binlerce euro değerinde çalıntı ürüne el konulduğunu açıklamıştır.【58】 Darmanin, savcılardan mahkûm olanlar için eylemlere katılma yasağı, oy kullanma hakkı başta olmak üzere bazı haklarının geçici olarak askıya alınması ve sosyal medyadan uzaklaştırılma gibi ek cezalar talep etmelerini istemiştir. Darmanin, şiddete karışan yabancı uyruklu kişilere gerekirse Fransa'ya giriş yasağı da getirilebileceğini belirtmiştir.【59】

Paris'te eylemler sırasında ateşe verilen barikatın yakınında bekleyen yüzü kapalı bir kişi

Paris'te eylemler sırasında ateşe verilen barikatın yakınında bekleyen yüzü kapalı bir kişi, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Limoges belediye binasının yakılmasıyla ilgili soruşturmada 20 Ekim'de Haute-Vienne'de otuzlu yaşlarda bir erkek gözaltına alınmıştır. Bu kişi, yangın sırasında binada bulunan polisleri öldürmeye teşebbüsle suçlanmıştır. Polise göre bu kişi, ulusal güvenlik açısından tehdit oluşturabilecek kişilerin izlendiği listede kayıtlıdır.【60】 22 Ekim'de Creuse'de 66 yaşındaki bir erkek de yangınla ilgili olarak gözaltına alınmıştır.【61】

Lecornu'nun Limoges Ziyareti

Başbakan Lecornu, 23 Ekim'de Limoges'u ziyaret ederek yanan belediye binasını incelemiş ve polislerle görüşmüştür. Lecornu, devletin belediye binasının "aslına uygun" biçimde yeniden yapılması için destek vereceğini ve yerel vergi mükelleflerinin bu yeniden yapıma "bir euro bile ödemeyeceğini" söylemiştir. Başbakanlık, binanın 2019'daki yangının ardından beş yılda yeniden inşa edilen Notre-Dame Katedrali için uygulanan özel usulle yeniden yapılmasını önermiştir. Bina tamamen tarihi eser olarak tescil edilecek ve görüşülmekte olan Konut Yasası tasarısına yeniden yapımı hızlandıracak özel bir madde eklenecektir.【62】

Paris'te eylemlerde çıkan çatışmaların ardından yağmalanan bir market

Paris'te eylemlerde çıkan çatışmaların ardından yağmalanan bir market, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Ekonomik Etkiler

Fransa'nın en büyük perakende gruplarından Carrefour, 17 Ekim'de yaklaşık 50 mağazasının yağmalandığını ve olayların bu yılki faaliyet kârını 80 ile 200 milyon euro arasında azaltacağını açıklamıştır. Açıklamanın ardından Carrefour hisseleri 21 Ekim'de yüzde 13'ten fazla değer kaybetmiştir. Elektronik ürün satıcısı Fnac Darty, yaklaşık 12 mağazasının etkilendiğini; lüks markası Hermès ise güvenlik önlemlerini artırdığını ve yağmalanan Marsilya mağazasının yakın zamanda açılmayacağını bildirmiştir.【63】 Turizm sektörü de olaylardan kaygı duyduğunu açıklamış; bir danışmanlık şirketine göre Paris, Lyon ve Marsilya gibi kentlerde otel rezervasyonları zayıflamıştır.【64】

Paris'te eylemlerde çıkan çatışmaların ardından hasar gören bir restoranda yürütülen temizlik çalışması

Paris'te eylemlerde çıkan çatışmaların ardından hasar gören bir restoranda yürütülen temizlik çalışması, 18 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Uluslararası Tepkiler

ABD Başkanı Donald Trump, 19 Ekim'de Beyaz Saray'da Avrupa'nın sınırlarını kapatmaması halinde "biteceğini" ve Fransa'da yaşananların okullarla değil, göçle ilgili olduğunu öne sürmüştür. Trump ayrıca Marine Le Pen'i "muhafazakar bir ses" olarak övmüştür.【65】 Fransız yetkilileri ise suç ile göç arasında bir bağlantı kurmamıştır; Fransa'da anayasal eşitlik ilkesi nedeniyle etnik köken ve ırka ilişkin veri toplanması yasaktır. Macaristan Başbakanı Péter Magyar ve Polonya Başbakanı Donald Tusk da olayları göç politikalarıyla ilişkilendiren açıklamalar yapmıştır.【66】 Trump, 23 Ekim'de 25 Ekim'de Paris'te oynanacak NFL maçının ertelenebileceğini ve Fransa'nın "gerçekten zor durumda" olduğunu söylemiştir.【67】


Macron, olayların ardından Senegal ve Nijerya'ya yapacağı ziyareti ertelemiştir.【68】 Tayland ve Malezya da vatandaşlarını Fransa konusunda uyarmıştır.【69】 İtalya'da ise Milano'daki olaylarda 100'den fazla polisin yaralanmasının ardından hükümet 500 ek asker görevlendirileceğini açıklamıştır.【70】

Siyasi Tartışmalar

Ulusal Birlik adayı Marine Le Pen, olayların önceden öngörülmesine rağmen yeterli önlem alınmadığını ve "çöken bir devletle" karşı karşıya olduklarını iddia etmiştir.【71】 LFI lideri Jean-Luc Mélenchon ise olaylardan yetkililerin "durmaksızın uyguladığı sert baskıyı" sorumlu tutmuş; ordunun polisin yerine binaları koruduğunu ve Paris Emniyet Müdürünün esnafı özel güvenlik görevlisi tutmaya çağırdığını belirtmiştir.【72】 Mélenchon, Lecornu'nun partilere gönderdiği ve şiddetin hiçbir gerekçesi olamayacağını belirten mektubuna tepki göstererek toplantıyı "bozacaklarını" söylemiştir.【73】


Marsilya, Lyon ve Paris'te işyerleri zarar gören bazı esnafın belediye başkanlarını ve hükümeti istifaya çağırdığı görüntüler sosyal medyada paylaşılmıştır.【74】 Marsilya Belediye Başkanı Benoît Payan, 17 Ekim'de kendini tamamen terk edilmiş hisseden esnafı düşündüğünü ve 24 Ekim'de hiçbir mağazanın yağmalanmaması için polisin sahada olmasını istediğini söylemiştir.【75】


Al Jazeera'ya konuşan Global Policy Institute'tan Jacques Reland, gençlerin geleceğinin ailelerinin sosyal ve ekonomik durumuna bağlı olduğunu, bu sorunun birkaç önlemle çözülemeyeceğini söylemiştir. Hükümetin bütçe tasarısına göre Fransa'nın kamu borcunun 2027'de gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 121,7'sine çıkması beklenmektedir; bu oran 2026'da yüzde 119,3'tür.【76】

Diğer Gelişmeler

23 Ekim'de Yvelines'e bağlı Trappes kentinde bir kişinin araçtan çevredekilere ateş açması sonucu bir kişi hayatını kaybetmiş, aralarında 12 yaşında bir kız çocuğunun da bulunduğu beş kişi yaralanmıştır. Saldırgan yakalanmış, Ulusal Terörle Mücadele Savcılığı (PNAT) soruşturma başlatmıştır. İçişleri Bakanı Nuñez olayı "açık bir terör suçu" olarak nitelemiştir. Trappes Belediye Başkanı Ali Rabeh saldırının ırkçı ve büyük ihtimalle İslam karşıtı olduğunu söylemiş, Fransa İslam Konseyi (CFCM) de medyada ve siyasette normalleştirilen nefret söylemine dikkat çekmiştir.【77】 Aynı hafta Bouches-du-Rhône'da etkili olan şiddetli yağışlarda dört kişi hayatını kaybetmiştir.【78】

Sonraki Süreç

24 Ekim'de sarı yeleklilerin "ikinci perde" eylemi ile UNEF'in gösterilerinin yasaklara rağmen yapılması beklenmektedir.【79】 Eğitim Bakanı Geffray'ın 26 Ekim'de lise öğrencilerinin taleplerine ilişkin ilk önlemleri açıklaması, Paris'teki sokağa çıkma yasağının da aynı gün sona ermesi planlanmaktadır.【80】 Sendikalar ise 5 Kasım'da ulusal grev ve eylem günü düzenleyecektir.【81】

Kaynakça

Al Jazeera, “France PM Promises More Curfews as Authorities Seek to Regain Control”, Al Jazeera, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/20/france-to-impose-new-curfews-where-required-after-calm-night

Al Jazeera, “France to Deploy 70,000 Police as Country Braces for Weekend Protests”, Al Jazeera, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/france-tightens-security-in-anticipation-of-weekend-protests

Al Jazeera, “France’s Macron Says Protesters Won’t Be Allowed to ‘Cause Chaos’”, Al Jazeera, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/21/frances-macron-says-protesters-wont-be-allowed-to-cause-chaos

Al Jazeera, “Macron Blames ‘Seditious’ Far Left for Unrest as France Bans Some Protests”, Al Jazeera, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/22/macron-blames-seditious-ultra-left-for-unrest-as-france-bans-protests

Al Jazeera, “Macron to Meet Student Groups: Where Are France’s Protests Heading?”, Al Jazeera, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/23/we-want-promises-backed-by-results

Al Jazeera, “‘Stupid Talk’: France Rejects Trump’s Attempt to Blame Unrest on Migration”, Al Jazeera, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aljazeera.com/news/2026/10/22/stupid-talk-france-rejects-trumps-attempt-to-blame-unrest-on-migration

Anadolu Ajansı, “Fransa Cumhurbaşkanı Macron Gelecek Günlerde Sendika Dışı Eylemlerin Her Yerde Yasaklanacağını Açıkladı”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransa-cumhurbaskani-macron-gelecek-gunlerde-sendika-disi-eylemlerin-her-yerde-yasaklanacagini-acikladi/4097168

Anadolu Ajansı, “Fransa'da Olası Eylemlere Karşı Paris'teki Louvre ve Bazı Müzeler 24 Ekim'de Kapalı Olacak”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/kultur/fransada-olasi-eylemlere-karsi-paristeki-louvre-ve-bazi-muzeler-24-ekimde-kapali-olacak/4097727

Anadolu Ajansı, “Fransa'da Olası Sarı Yelekliler Eylemlerine Karşı 70 Bin Polis ve Jandarma Görev Yapacak”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-olasi-sari-yelekliler-eylemlerine-karsi-70-bin-polis-ve-jandarma-gorev-yapacak/4098815

Anadolu Ajansı, “Fransa'da Sarı Yeleklilerin Eylemleri Kapsamında 174 Kişi Tutuklandı”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-sari-yeleklilerin-eylemleri-kapsaminda-174-kisi-tutuklandi/4096329

Anadolu Ajansı, “Fransa'da Silahlı Saldırıda 1 Kişi Yaşamını Yitirdi, 5 Kişi Yaralandı”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-silahli-saldirida-1-kisi-yasamini-yitirdi-5-kisi-yaralandi/4098540

Anadolu Ajansı, “Fransa'nın Bouches-du-Rhone Vilayetinde Etkili Olan Yağışlar Nedeniyle Ölü Sayısı 4'e Çıktı”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransanin-bouches-du-rhone-vilayetinde-etkili-olan-yagislar-nedeniyle-olu-sayisi-4e-cikti/4096889

Anadolu Ajansı, “Fransa'nın Paris ve Toulon Şehirlerinde Yarın ve Hafta Sonu Yapılacak Gösteriler Yasaklandı”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransanin-paris-ve-toulon-sehirlerinde-yarin-ve-hafta-sonu-yapilacak-gosteriler-yasaklandi/4096097

Anadolu Ajansı, “Fransa, Eylem Yasaklarına Rağmen Sarı Yeleklilerin Olası Gösterilerine Karşı Tetikte”, Anadolu Ajansı, erişim 24 Ekim 2026, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransa-eylem-yasaklarina-ragmen-sari-yeleklilerin-olasi-gosterilerine-karsi-tetikte/4098593

Boursorama, “Violences du 17 octobre : vers une commission d'enquête à l'Assemblée nationale”, Boursorama, erişim 24 Ekim 2026, https://www.boursorama.com/actualite-economique/actualites/violences-du-17-octobre-vers-une-commission-d-enquete-a-l-assemblee-nationale-83b6697eb8aee2e6866453d29d318a68

Euronews, “France to Impose New Curfews Where 'Situation Requires It', PM Lecornu Says”, Euronews, erişim 24 Ekim 2026, https://www.euronews.com/2026/10/20/france-to-impose-new-curfews-where-situation-requires-it-pm-lecornu-says

Euronews, “France's Macron Convenes Defence Council Ahead of Fresh Weekend Protests”, Euronews, erişim 24 Ekim 2026, https://www.euronews.com/2026/10/22/macron-holds-emergency-security-meeting-as-france-braces-for-fresh-wave-of-protests

France 24, “Authorities in Lyon and Marseille Ban All Protests Saturday”, France 24, erişim 24 Ekim 2026, https://www.france24.com/en/europe/20261022-live-paris-bans-protests-after-violent-unrest-as-macron-takes-swipe-at-trump

France 24, “French Authorities Ban Protests in Several Cities and Parts of Paris”, France 24, erişim 24 Ekim 2026, https://www.france24.com/en/europe/20261021-live-french-pm-lecornu-to-meet-with-unions-ahead-of-new-protests

France 24, “French Student Groups Call for Protests to Continue After Meeting With Macron”, France 24, erişim 24 Ekim 2026, https://www.france24.com/en/europe/20261023-macron-meets-with-student-representatives-and-law-enforcement-ahead-of-new-protests

France 24, “Macron Says World Leaders Have Made 'Stupid' Comments on France Riots Based on Fake AI Videos”, France 24, erişim 24 Ekim 2026, https://www.france24.com/en/france/20261021-macron-says-world-leaders-have-made-stupid-comments-on-france-riots-based-on-fake-ai-videos

Franceinfo, “« L'État sera là » pour reconstruire la mairie de Limoges « à l'identique », promet Sébastien Lecornu”, Franceinfo, erişim 24 Ekim 2026, https://www.franceinfo.fr/societe/mobilisation-du-17-octobre/l-etat-sera-la-pour-reconstruire-la-mairie-de-limoges-a-l-identique-promet-sebastien-lecornu_8251528.html

Franceinfo, “« On ne va pas attendre les annonces du ministre lundi » : malgré les vacances scolaires, des lycéens et des étudiants continuent à manifester jeudi”, Franceinfo, erişim 24 Ekim 2026, https://www.franceinfo.fr/societe/education/blocage-des-lycees/on-ne-va-pas-attendre-les-annonces-du-ministre-lundi-malgre-les-vacances-scolaires-des-lyceens-et-des-etudiants-continuent-a-manifester-jeudi_8247889.html

Franceinfo, “« Une première série de décisions » : le ministre de l'Éducation nationale annonce une réunion lundi pour présenter des mesures afin de répondre à la mobilisation lycéenne”, Franceinfo, erişim 24 Ekim 2026, https://www.franceinfo.fr/societe/mobilisation-du-17-octobre/une-premiere-serie-de-decisions-le-ministre-de-l-education-nationale-annonce-une-reunion-lundi-pour-presenter-des-mesures-afin-de-repondre-a-la-mobilisation-lyceenne_8247421.html

LCP, “Info LCP – Violences du 17 octobre : l'Assemblée nationale approuve la création de la commission d'enquête proposée par Yaël Braun-Pivet”, LCP, erişim 24 Ekim 2026, https://lcp.fr/actualites/info-lcp-violences-du-17-octobre-l-assemblee-nationale-approuve-la-creation-de-la

LCP, “Violences et maintien de l'ordre le 17 octobre : l'Assemblée lance une commission d'enquête qui commencera ses travaux dans les prochains jours”, LCP, erişim 24 Ekim 2026, https://lcp.fr/actualites/violences-et-maintien-de-l-ordre-le-17-octobre-l-assemblee-lance-une-commission-d

Dipnotlar

20 Ekim 2026

19-20 Ekim 2026 Gelişmeleri

17-18 Ekim'deki şiddet ve yağma olaylarının ardından Fransa'da 19 ve 20 Ekim, hükümetin güvenlik önlemlerini sıkılaştırdığı ve olayların siyasi sorumluluğunun tartışıldığı günler olmuştur. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, polisin bazı kentlerde "kontrolü kaybettiğini" kabul ederek istifasını sunmuş ancak Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron istifayı kabul etmemiştir. Başbakan Sébastien Lecornu, gerekirse olağanüstü hal ilan edilebileceğini söylemekle birlikte valilerden "kısmi ve yerel" sokağa çıkma yasakları uygulamalarını istemiş; 19 Ekim gecesi Paris, Lyon, Lille ve Nice başta olmak üzere bazı kentlerde sokağa çıkma yasakları uygulanmıştır.


Hükümete göre olaylarda en az 3.000 işyeri zarar görmüş, 2.500'den fazla kişi gözaltına alınmıştır. Belediye başkanları, Meclis ve Senato hükümetten açıklama beklerken, öğrenci örgütleri ve sarı yelekliler yeni eylem çağrıları yapmıştır. Olaylar Fransız piyasalarını da etkilemiş, pek çok ülke vatandaşlarına Fransa için seyahat uyarısı yapmıştır.

Hükümetin Tutumu

Nuñez'in İstifası ve Macron'un Ret Kararı

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 18 Ekim akşamı istifasını Cumhurbaşkanına sunmuştur. Élysée Sarayı, 19 Ekim sabahı yaptığı açıklamada Macron'un, mevcut koşullarda kolluk kuvvetlerinin kesintisiz yönetilmesi gerektiği gerekçesiyle istifayı kabul etmediğini duyurmuştur.【1】 Macron, Nuñez'den olaylara yol açan "öngörü ve istihbarat eksiklikleri" konusunda tam şeffaflık sağlamasını ve kırıp dökenlerle mücadele için sahada yeni yöntemleri bir an önce uygulamaya koymasını istemiştir.


Nuñez, 19 Ekim sabahı France Inter radyosunda, her şeyden sorumlu olduğu için istifasını sunduğunu söylemiştir. Nuñez, yüzlerce mağaza yağmalandıktan sonra esnafın yüzüne bakıp kontrolün kaybedilmediğini söylemenin mümkün olmadığını belirterek bazı büyük kentlerde polisin kontrolü kaybettiğini ve kolluk kuvvetlerinin konuşlandırılmasında "öngörü eksikliği" olduğunu kabul etmiştir.【2】 Nuñez'e göre istihbarat birimleri ülke genelinde yaklaşık 200.000 gösterici beklemiş ancak gösterilere 500.000'den fazla kişi katılmıştır.


17 Ekim'de ülke genelinde 60.000 kolluk görevlisi görevlendirilmiş ancak bu sayı büyük kentlerdeki örgütlü ve şiddet yanlısı grupları kontrol etmeye yetmemiştir. Nuñez, kolluk kuvvetleri ile sokaktaki gruplar arasında bir "asimetri" olduğunu söylemekle birlikte, kırıp dökenlerin, yağmacıların ve aşırı sol militanların sorumluluğunun göz ardı edilmemesi gerektiğini belirtmiştir. Nuñez ayrıca durumun "kontrolden çıkmadığını" ve olağanüstü hâlin şu aşamada gerekli olmadığını söylemiştir.【3】


Adalet Bakanı Gérald Darmanin de France 2 televizyonunda hafta sonu "tartışmasız biçimde başarısız olunduğunu" kabul etmiştir.【4】 Darmanin, istihbarat servislerinin terör ve organize suç tehditlerine karşı başarılı olduğunu ancak aşırı sol gruplarla etkili biçimde mücadele edemediğini söylemiştir. Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon ise olayların asıl sorumlularının mağazaları yağmalayanlar, belediye binalarını yakanlar ve karakollara saldıranlar olduğunu belirtmiştir.【5】 Kentsel İşlerden Sorumlu Bakan Vincent Jeanbrun, 17 Ekim'deki olayları "bir tür ayaklanma" olarak nitelemiş ve bazı mahallelerde uyuşturucu kaçakçılığından beslenen suç gruplarına dikkat çekmiştir.【6】

Kriz Toplantısı ve Lecornu'nun Açıklamaları

Başbakan Lecornu, 19 Ekim sabahı İçişleri Bakanlığında bakanlıklar arası kriz toplantısına başkanlık etmiştir. Lecornu, toplantının ardından Nuñez ve KOBİ'lerden ve Ticaretten Sorumlu Bakan Serge Papin ile birlikte basın toplantısı düzenlemiştir.【7】 Lecornu, hükümetin "saklayacak hiçbir şeyi olmadığını" ve düzeni yeniden sağlamakta tamamen kararlı olduğunu söylemiştir. Lecornu'ya göre kolluk kuvvetleri "takdire değer biçimde" çalışmış; düzensizlik gündüz aşırı sol, akşam ise suç grupları tarafından çıkarılmıştır. Lecornu, Marsilya'da aşırı solla ilgili sorunun sürdüğünü de belirtmiştir.【8】


Lecornu, istihbarat birimlerinin hükümeti, aşırı sol bir hareketin cumhurbaşkanlığı seçimine kadar ülkede derin bir düzensizlik yaratmak istediği konusunda bilgilendirdiğini söylemiştir. Lecornu, bu çevrelerin seçim takvimini ve hatta seçimin yapılmasını sorgulatacak biçimde harekete geçirilebilecek bir ağa sahip olduğunu öne sürmüştür. Lecornu, olaylarda kimsenin hayatını kaybetmemesinin bir "mucize" olduğunu, bunun da polisin görevini yaptığını gösterdiğini söylemiştir.【9】 Üç haftadır polisin insanları öldürdüğünün veya yaraladığının konuşulduğunu, iki gündür ise polisin nerede olduğunun sorulduğunu belirten Lecornu, bunu "Fransız tarzı bir şizofreni" olarak nitelemiştir. Lecornu ayrıca şiddet olaylarının bütün ülkede değil, yalnızca bazı kent merkezlerinde yoğunlaştığını vurgulamıştır.【10】


18 yaşından küçük gençlerin de eylemlere katıldığını hatırlatan Lecornu, gençlere hükümete karşı çıkabilecekleri bir çerçeve sunulması gerektiğini ancak kimsenin onlara "isyan etmeyi öğretmesine" izin verilmeyeceğini söylemiştir.【11】


Lecornu, olağanüstü hAl ilanının çok ciddi bir önlem olduğunu, gerekirse bu adımın atılabileceğini ancak mevcut durumda sokağa çıkma yasaklarının daha uygun olduğunu belirtmiştir.【12】 Lecornu ayrıca şu önlemleri açıklamıştır:


· Valilere, belediye başkanları ve ticaret odalarıyla görüşerek 19 Ekim akşamından itibaren "kısmi ve yerel" sokağa çıkma yasakları uygulama talimatı verilmiştir. Lecornu, Paris'in tamamına sokağa çıkma yasağı uygulanmasının söz konusu olmadığını, yasakların ulaşım bağlantıları ve simge niteliğindeki yerler gibi belirli bölgeleri kapsayacağını söylemiştir.

· Zarar gören işyerleri için kısmi çalışma ödeneği (chômage partiel), bakanlık talimatıyla beklemeden 20 Ekim'den itibaren ve yüzde 100 oranında uygulanacaktır.【13】

· Zarar gören işyerleri için özel bir destek fonu kurulacaktır.【14】

· Zararın sorumlular tarafından ödenmesini sağlayacak bir yasanın çıkarılması hedeflenmektedir. Kamuoyunda "kırıp döken öder" olarak bilinen yasa tasarısının 27 Ekim'de Senato'da görüşülmesi beklenmektedir.【15】

· Hafta sonu sahadaki polis ve jandarma sayısı artırılacaktır.【16】


Lecornu, zor bir dönemde Nuñez'e güvenini koruduğunu da belirtmiştir.【17】 Nuñez, 20 Ekim'de Paris'te oynanacak Paris Saint-Germain-Barcelona Şampiyonlar Ligi maçının planlandığı gibi yapılacağını açıklamıştır. Nuñez'in 19 Ekim'de yapacağı Marsilya ziyareti ise ertelenmiştir. Başbakanlık, Lecornu'nun 23 Ekim'de Limoges'u ziyaret edeceğini duyurmuştur.【18】

Muhalefetin Tepkisi

LFI lideri Jean-Luc Mélenchon, Lecornu'nun aşırı sol gruplara yönelik suçlamalarına tepki göstermiştir. Mélenchon, bir aday olarak böyle bir şeyi ne özelde ne de kamuoyunda duyduğunu söylemiş; Başbakandan iddiasını kanıtlamasını, aksi takdirde özür dilemesini istemiştir.【19】 Ulusal Birlik (RN) Genel Başkanı Jordan Bardella, 19 Ekim'de yaptığı basın toplantısında "eşi görülmemiş bir güvenlik ve siyasi iflas" yaşandığını söylemiştir. Bardella, iktidara gelmeleri hâlinde cezai sorumluluk yaşının 16'ya indirileceğini, tekrar suç işleyenlerin ailelerinin aile yardımlarının kesileceğini, suçluların zararı ödeyeceğini ve güvenlik fişi bulunan kişilerin toplantılara katılmasının yasaklanacağını açıklamıştır. Bardella, kendisinin ve Marine Le Pen'in Macron'un istediği partiler toplantısına katılmayacağını ancak partinin temsil edileceğini de belirtmiştir.【20】 Marine Le Pen ise bir video açıklamasında Macron'un artık "inandırıcılığı ve otoritesi" kalmadığını söylemiştir.【21】


Sosyalist Parti'nin cumhurbaşkanı adayı Raphaël Glucksmann, Fransa'nın herkesi yutacak bir şiddet sarmalından çıkması gerektiğini söylemiştir.【22】 Fransız Komünist Partisi Genel Sekreteri Fabien Roussel ise mağazaları yağmalayanların göstericilerle hiçbir ilgisi olmadığını, gençlerin ve sendikacıların taleplerinin meşru olduğunu belirtmiştir.【23】 CGT, hükümetin "kaos stratejisini" ve barışçıl göstericileri hedef alan güvenlik anlayışını eleştirmiş, çalışanları barışçıl biçimde eylemlere devam etmeye çağırmıştır. Fransa Katolik Piskoposlar Konferansı da şiddet olaylarını kınamıştır.

Sokağa Çıkma Yasakları

Lecornu'nun talimatı üzerine 19 Ekim akşamı birçok kentte sokağa çıkma yasakları ve toplantı yasakları ilan edilmiştir. Yasakların saatleri ve kapsamı kentten kente değişmiş, bazı yasaklar yalnızca yanlarında bir yetişkin bulunmayan 18 yaşından küçükleri kapsamıştır:


· Paris: Paris Emniyet Müdürlüğü, kentin bazı bölgelerinde 19 Ekim saat 20.00'den 20 Ekim saat 06.00'ya kadar gösteri ve toplantıları yasaklamış; Place de la République ile Les Halles çevresinde saat 23.00-06.00 arasında herkes için sokağa çıkma yasağı uygulamıştır. Yasak bölgelerde silah, havai fişek ve yanıcı madde taşınması da yasaklanmıştır. Emniyet Müdürlüğü, yasağın "kişileri ve malları şiddetten ve yağmadan korumak" amacıyla alındığını açıklamıştır.


· Lille, Douai, Wattignies ve Denain: Nord bölgesi valisinin belediye başkanlarıyla birlikte aldığı kararla bu kentlerin belirli bölgelerinde 19 ve 20 Ekim gecelerinde saat 20.00-06.00 arasında sokağa çıkma yasağı uygulanmıştır.【24】 Reuters ve France 24'e göre bu yasak yalnızca reşit olmayanları kapsamaktadır. Denain Belediye Başkanı Anne-Lise Dufour-Tonini ise kentte 25 Ekim'e kadar 21.00-06.00 arasında bir sokağa çıkma yasağı ilan ettiğini, ardından bu kararı yalnızca yanlarında yetişkin bulunmayan reşit olmayanları kapsayacak biçimde değiştirdiğini açıklamıştır.


· Lyon: Rhône Valiliği, kent merkezinde 19 Ekim saat 21.00'den 20 Ekim saat 06.00'ya kadar sokağa çıkma yasağı ilan etmiş, bazı kamusal alanlarda 18.00-21.00 arasında toplantıları yasaklamıştır. Görevini yapan milletvekilleri ve gazeteciler gibi bazı kesimler yasaktan muaf tutulmuştur.【25】


· Nice: Belediye Başkanı Éric Ciotti, kent merkezinde reşit olmayanlar için 25 Ekim'e kadar her gece geçerli olacak bir sokağa çıkma yasağı ilan etmiştir. Yasağın başlangıç saati BBC, Sky News ve Anadolu Ajansına göre 21.00, Reuters'ın aktardığı açıklamaya göre ise 22.00'dir. Alpes-Maritimes Valiliği de havai fişek, yanıcı maddeler ve kayak gözlüğü gibi koruyucu malzemelerin taşınmasını 25 Ekim'e kadar yasaklamıştır.


· Bordeaux: Gironde Valisi Sophie Brocas, 17 Ekim'deki yağmalardan en çok etkilenen bölgelerde yanlarında yasal temsilcisi bulunmayan reşit olmayanlar için 26 Ekim'e kadar saat 22.00-07.00 arasında sokağa çıkma yasağı ilan etmiştir.【26】


· Coulaines: Sarthe bölgesindeki bu kasabanın belediye başkanı Christophe Rouillon, reşit olmayanlar için saat 23.00'ten itibaren sokağa çıkma yasağı ilan etmiş ve devletin olağanüstü hâl ilan etmesini istemiştir.【27】


· Marsilya: Kentte sokağa çıkma yasağı ilan edilmemiş, ancak 19 Ekim'de saat 12.00-20.00 arasında bütün toplantı ve gösteriler yasaklanmıştır.【28】


Paris'te yasak başlamadan önce Place de la République'te toplanan gençler arasında yasaktan haberi olmayanlar bulunmuştur.


Başbakan Lecornu, 20 Ekim sabahı sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada hedefli sokağa çıkma yasaklarının gecenin sakin geçmesine katkı sağladığını söylemiştir. Lecornu, ihtiyaç duyulan yerlerde yeni yasakların valiler tarafından belediye başkanlarıyla birlikte belirleneceğini belirtmiştir.【29】 Adalet Bakanı Darmanin de 20 Ekim'de CNews-Europe 1'de, kamu düzeninin üç gün içinde yeniden sağlandığını ve hükümetin şu aşamada olağanüstü hâl ilan etmeyi düşünmediğini söylemiştir. Darmanin, "birkaç bin suçlu yüzünden bütün Fransızları bireysel özgürlüklerinden mahrum etmeye gerek olmadığını" belirtmiştir.【30】

Gözaltılar ve Soruşturmalar

Adalet Bakanı Darmanin, 19 Ekim sabahı hafta sonu olaylarıyla ilgili 2.331 kişinin gözaltında tutulduğunu açıklamıştır. Darmanin'e göre gözaltına alınanların yüzde 70'i yetişkindir ve çoğu lise öğrencisi değil, polisin daha önceden tanıdığı kişilerdir. Darmanin, savcılıkların gözaltına alınanların yüzde 80'inden fazlası hakkında kovuşturma başlattığını ve bunun "görülmemiş bir oran" olduğunu söylemiştir.【31】 Darmanin aynı akşam TF1'de gözaltına alınanların sayısının 2.513'e ulaştığını, bunlardan 67'sinin tutuklandığını açıklamıştır.【32】


Paris Emniyet Müdürü Patrice Faure, yağmacıları bulmak için Paris bölgesindeki dört polis biriminin müfettişlerinden oluşan bir çalışma grubu kurulduğunu açıklamıştır. Polis müfettişleri, yağmacıları tespit etmek için internetteki video ve fotoğrafları incelemektedir. Polis Genel Müfettişliği (IGPN), hafta sonu gösterilerindeki polis şiddeti iddialarıyla ilgili dört soruşturma başlatmıştır. Soruşturmalardan biri Saint-Étienne'de elini kaybeden genç, biri Mulhouse'da gözünü kaybeden genç kız, biri de başından yaralanan bir göstericiyle ilgilidir.【33】


Limoges belediye binasının yakılmasıyla ilgili soruşturmada Haute-Vienne Valiliği, 19 Ekim'de 17 kişinin gözaltında olduğunu açıklamıştır.【34】 AFP ise 20 Ekim'de soruşturma kapsamında Haute-Vienne'de bir kişinin yakalandığını bildirmiştir. Haute-Vienne Valiliği ayrıca, sosyal medyada polislerin bir mağazadan ayakkabı çaldığını gösterdiği öne sürülen videonun yanıltıcı olduğunu açıklamıştır. Valiliğe göre polisler, bir hırsızlık soruşturması kapsamında delil olarak ürünlere el koymuş ve bunları daha sonra mağazaya iade etmiştir. Videoyu yayanlar hakkında soruşturma başlatılmıştır.

Ekonomik Etkiler

İşyerlerinin Uğradığı Zarar

İşyerlerinin uğradığı zarara ilişkin tahminler gün içinde artmıştır. Fransa Ticaret ve Sanayi Odaları Birliği Başkanı Alain Di Crescenzo, 18 Ekim akşamı 1.500 olan ilk sayının bazı kentlerin hesaba katılmasıyla 2.000'i aşacağını ve zararın "yüz milyonlarca euro" olacağını söylemiştir. Bakan Serge Papin ise 19 Ekim'de en az 3.000 işyerinin zarar gördüğünü veya yağmalandığını açıklamıştır. Ticaret ve Dağıtım Federasyonu da yaklaşık 3.000 işyerinin etkilendiğini belirterek zarar gören işyerleri için sosyal güvenlik ve vergi kolaylıkları istemiştir.【35】


Papin, 19 Ekim sabahı Ekonomi Bakanlığında (Bercy) ticaret, perakende, zanaat ve restoran federasyonlarının yanı sıra bankaların ve sigorta şirketlerinin temsilcileriyle bir araya gelmiştir. Federasyonlar, sigortaların hızlı ödeme yapmasını, nakit desteğini, kısmi çalışma ödeneğini ve psikolojik desteği talep etmiştir.【36】 Papin, hasar bildirimi için sigortalara tanınan beş günlük sürenin 30 güne çıkarılacağını, kamu yatırım bankası BPI ile faizsiz nakit desteği ve bankalarla sübvansiyonlu kredi konusunda görüşüldüğünü açıklamıştır. Çalışma Bakanı Jean-Pierre Farandou da Paris'te zarar gören işyeri sahipleriyle görüşmüştür. Küçük işletmeler sendikası TPE, zarar gören işyerlerinin vergi ve harçlarının silinmesini istemiştir.【37】 İşveren örgütü Medef'in Başkanı Patrick Martin ise devletin "başarısız olduğunu" ve sigortası olmayan işletmelerin zararını devletin karşılaması gerektiğini söylemiştir. Ekonomi Bakanı Roland Lescure de esnaf ve zanaatkârlara destek sözü vermiştir.【38】


Yerel Yönetimlerden Sorumlu Bakan Françoise Gatel, Ulusal Meclis'te yaptığı konuşmada hasar gören kamu binalarının onarımı için yerel yönetimlere özel bir fon ayrılacağını ve her valilikte bir irtibat noktası kurulacağını açıklamıştır.【39】


Dijital İşlerden Sorumlu Bakan Anne Le Hénanff, yağmalanan ürünlerin bazı internet platformlarında satışa sunulduğunu belirterek bu ilanların kaldırılmasını istemiştir. Vinted, Amazon, eBay, Leboncoin, Meta ve TikTok'un temsilcileri, İçişleri ve Adalet bakanlıklarının yetkililerinin de katıldığı bir toplantıya çağrılmıştır. Le Hénanff, platformların çalıntı ürün satanların yargılanması için devletle iş birliği yapmak zorunda olduğunu söylemiştir. Vinted, bu tür satışlara karşı "sıfır tolerans" uyguladığını ve şüpheli ilanları kaldırdığını açıklamıştır.【40】

Piyasalar

Olaylar 19 Ekim'de Fransız piyasalarını olumsuz etkilemiştir. Paris Borsası'nın CAC 40 endeksi güne yaklaşık yüzde 1 düşüşle başlamış ve günü yüzde 1,11 kayıpla kapatmıştır.【41】 Fransa'nın 10 yıllık devlet tahvilinin faizi yaklaşık yüzde 4,9'a yükselmiş, Almanya ile aradaki faiz farkı 146 baz puanla son iki haftanın en yüksek seviyesine çıkmıştır.【42】 Banka ve sigorta hisseleri en çok değer kaybedenler arasında yer almış; AXA hisseleri yaklaşık yüzde 2, BNP Paribas, Société Générale ve Crédit Agricole hisseleri yüzde 2 ile 2,5 arasında düşmüştür. Euro da dolar karşısında değer kaybetmiştir.【43】

Kaynakça

Al Jazeera. “France Announces Curfews in Aftermath of Violent Protests.” Al Jazeera. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/19/frances-macron-declines-ministers-resignation-after-violent-protests

Al Jazeera. “France Protests Updates: Curfews Imposed in Parts of Paris, Other Cities.” Al Jazeera. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/10/19/france-protests-live-macron-admits-failures-after-days-of-violent-unrest

Anadolu Ajansı. “Almanya'dan Fransa İçin Seyahat Uyarısı.” Anadolu Ajansı. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/almanyadan-fransa-icin-seyahat-uyarisi/4093464

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Sarı Yelekliler Eyleminde Tarihi Belediye Binasını Ateşe Veren Şüphelilerden Biri Yakalandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-sari-yelekliler-eyleminde-tarihi-belediye-binasini-atese-veren-suphelilerden-biri-yakalandi/4094177

Anadolu Ajansı. “Fransa'daki Gösterilerde Polis Şiddeti İddialarına İlişkin 4 Soruşturma Açıldı.” Anadolu Ajansı. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransadaki-gosterilerde-polis-siddeti-iddialarina-iliskin-4-sorusturma-acildi/4093768

Anadolu Ajansı. “Fransa'daki Protestolar Avrupa Borsalarını Olumsuz Etkiliyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/fransadaki-protestolar-avrupa-borsalarini-olumsuz-etkiliyor/4093633

Anadolu Ajansı. “Paris, Lyon, Lille ve Nice Dahil Fransa'nın Birçok Kentinde Kısmi Sokağa Çıkma Yasağı İlan Edildi.” Anadolu Ajansı. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/paris-lyon-lille-ve-nice-dahil-fransanin-bircok-kentinde-kismi-sokaga-cikma-yasagi-ilan-edildi/4093887

BBC News. “Overnight Curfews Announced in Parts of Paris and Nice After Riots Across France.” BBC News. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.bbc.com/news/live/c893v4gx2e47t

Boursorama. “En direct – Des couvre-feux annoncés à Paris, Nice et Lille après les violences.” Boursorama. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.boursorama.com/bourse/actualites/en-direct-des-couvre-feux-annonces-a-paris-nice-et-lille-apres-les-violences-2e2faec92c5c0c0b446dc1c561a89241

France 24. “France Issues Curfew for Major French Cities Including Paris, Bordeaux and Nice.” France 24. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261019-live-french-pm-lecornu-calls-for-partial-curfews-in-cities-hit-by-riots-and-looting

France 24. “French PM Lecornu Says Ready to Declare State of Emergency ‘If Needed’.” France 24. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261019-french-pm-says-could-declare-state-of-emergency-over-unrest-if-needed

France 24. “Live: Curfews in Paris and Other Cities Helped Keep the Peace Overnight, Says French PM.” France 24. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/europe/20261020-live-curfews-come-into-effect-around-france-to-combat-looting

HuffPost. “France Reels From Weekend Violence as Mayors Rebuke Government for Security Failings.” HuffPost. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.huffpost.com/entry/macron-france-security-failings-protests_n_6ad5d34ce4b05354557db521

ICI. “Violences du 17 octobre : Laurent Nuñez admet « un manque d'anticipation », l'instauration de couvre-feux attendue.” ICI. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.ici.fr/infos/faits-divers-justice/violences-du-17-octobre-laurent-nunez-admet-un-manque-d-anticipation-sebastien-lecornu-reunit-une-cellule-de-crise-1550904

LCP. “17 octobre : « Si on fait une commission d'enquête, c'est que tout s'est mal passé », déclare Yaël Braun-Pivet.” LCP. Erişim 20 Ekim 2026. https://lcp.fr/actualites/17-octobre-si-on-fait-une-commission-d-enquete-c-est-que-tout-s-est-mal-passe-declare

LCP. “Violences du 17 octobre : Yaël Braun-Pivet veut une commission d’enquête sur les débordements et le maintien de l’ordre.” LCP. Erişim 20 Ekim 2026. https://lcp.fr/actualites/violences-du-17-octobre-yael-braun-pivet-veut-une-commission-d-enquete-sur-les

Public Sénat. “Après les violences du 17 octobre, les maires font front devant leurs mairies.” Public Sénat. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/apres-les-violences-du-17-octobre-les-maires-font-front-devant-leurs-mairies

Public Sénat. “Violences du 17 octobre : au Sénat, l’heure des comptes pour le gouvernement.” Public Sénat. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/violences-du-17-octobre-au-senat-lheure-des-comptes-pour-le-gouvernement

Public Sénat. “Violences urbaines : commission d’enquête, débat « 50-1 », auditions… Le Parlement exige des explications après la journée chaotique du 17 octobre.” Public Sénat. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.publicsenat.fr/actualites/parlementaire/violences-urbaines-commission-denquete-debat-50-1-auditions-le-parlement-exige-des-explications-apres-la-journee-chaotique-du-17-octobre

RTÉ. “Curfews in France After Weekend Violence.” RTÉ. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.rte.ie/news/2026/1019/1595915-france-protests/

Reuters. “France Imposes Curfews in Parts of Paris, Other Cities After Weekend of Riots.” Reuters. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/frances-macron-declines-interior-ministers-offer-resign-2026-10-19/

Reuters. “France in Turmoil After Riots and Looting: What We Know.” Reuters. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/france-turmoil-what-might-follow-a-weekend-riots-2026-10-19/

Sky News. “France Protests: Overnight Curfews Helped Keep the Calm, French PM Says – as Trump Blames Unrest on Immigration.” Sky News. Erişim 20 Ekim 2026. https://news.sky.com/story/france-protests-latest-curfews-paris-lyon-nice-lille-trump-macron-13600166

The Guardian. “France Imposes Partial Curfews in Several Cities, Including Parts of Paris.” The Guardian. Erişim 20 Ekim 2026. https://www.theguardian.com/world/2026/oct/19/french-police-lost-control-during-riots-concedes-interior-minister

Dipnotlar

19 Ekim 2026

17-18 Ekim 2026 Gelişmeleri

17 Ekim 2026'da hayat pahalılığına karşı ülke çapındaki eylem düzenlenmiştir. Öğrenciler, sendikalar, sarı yelekliler, çiftçiler ve iklim aktivistlerinin katıldığı gösterilere İçişleri Bakanlığına göre 550.000, düzenleyicilere göre 800.000 kişi katılmıştır. Yürüyüşlerin büyük bölümü barışçıl geçmiş ancak Paris, Marsilya, Lyon, Limoges, Bordeaux ve Lille gibi kentlerde yürüyüşlerin kenarında çatışmalar, yağma olayları ve kamu binalarına saldırılar yaşanmış; Limoges'taki tarihi belediye binası ateşe verilerek büyük ölçüde yanmıştır. İçişleri Bakanlığının açıkladığı son bilançoya göre 17 Ekim'de 2.397 kişi gözaltına alınmış, 997 polis ve jandarma yaralanmıştır. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron 18 Ekim akşamı ulusa sesleniş konuşması yapmış; şiddete karışanların cezalandırılacağını ve kolluk kuvvetlerinin müdahalesi konusunda "tam şeffaflık" sağlanacağını söylemiştir.

17 Ekim Eylemi

17 Ekim tarihi ilk olarak 7 Eylül'de "V2" adlı bir TikTok hesabında yayımlanan bir videoda, akaryakıt fiyatlarını protesto etmek için önerilmiştir. Videoyu yayımlayan genç, eylemi kendisinin düzenlemeyeceğini açıklamı; ancak çağrı önce sarı yelekliler çevresinde ilgi görmüş, daha sonra lise öğrencilerinin eylemleriyle birleşmiştir.【1】 Sarı yelekliler hareketinin Maxime Nicolle, Jérôme Rodrigues ve François Boulo gibi tanınmış isimleri de, polisin lise öğrencilerine yönelik müdahalelerini gerekçe göstererek eyleme katılacaklarını açıklamıştır. Çiftçi sendikası Confédération paysanne, Solidaires sendikası ve 26 Eylül'deki iklim yürüyüşünün düzenleyicileri de çağrıya katılmıştır. CGT ise eylemlere katılmakla birlikte asıl olarak sendikaların grev çağrısı yaptığı 5 Kasım'a odaklandığını belirtmiştir.【2】


Sosyal medya analiz şirketi Visibrain'e göre 27 Eylül'den itibaren 17 Ekim'e ilişkin yaklaşık 460.000 paylaşım yapılmış, TikTok'ta bu tarihi konu alan videolar toplam 132 milyon kez izlenmiştir. Bu paylaşımların yaklaşık beşte biri lise öğrencilerinin talepleriyle ilgili olmuştur. Sarı yeleklilerin eylemlerini listeleyen internet sitesinde eylem günü öncesinde 1.750'den fazla eylem noktası duyurulmuştur.【3】 İçişleri Bakanlığı ise yaklaşık 500 eylem beklediğini açıklamıştır.


Paris Emniyet Müdürlüğü, Élysée Sarayı, Başbakanlık ve Champs-Élysées gibi önemli noktalarda eylem yapılmasını yasaklamıştır.【4】 Sendikaların ve sarı yeleklilerin yürüyüşü için Place de la République'ten Place de Clichy'ye, öğrencilerin yürüyüşü için ise Place de la République'ten Place de la Nation'a uzanan güzergâhlara izin verilmiş; yasaklanan bölgelerde eylem yapanlara 135 euro para cezası öngörülmüştür. Polis, "17'si savaş bölgesi" diyerek sosyal medyada eyleme çağrı yapan ve hakkında arama kaydı bulunan bir sosyal medya fenomenini 17 Ekim'e bağlanan gece Créteil'de gözaltına almıştır.【5】

Gün İçindeki Eylemler

Eylemler sabah saatlerinde ülkenin pek çok yerinde yol kapatma ve kavşak işgalleriyle başlamıştır. Rennes'te bir alışveriş merkezinin önüne barikat kurulmuş, Lyon'da Rhône Nehri üzerindeki bir köprüde trafiği kapatmaya çalışan bir grup polis tarafından dağıtılmıştır. Marsilya'da Prado Bulvarı çöp kutuları ve elektrikli scooterlarla kısa süreliğine kapatılmıştır.


Sarı yelekliler Rouen, Metz, Nancy, Limoges, La Roche-sur-Yon, Brest ve Saint-Avold gibi kentlerde 2018'deki eylemlerin simgesi olan kavşaklarda toplanmıştır. Grenoble yakınlarında bir otoyol kapatılmış, Le Mans yakınlarında bir gişede "ücretsiz geçiş" eylemi yapılmıştır. Guéret, Angoulême, La Rochelle ve Belfort gibi kentlerde de yürüyüşler düzenlenmiş; Guéret'te lise öğrencileri ve yetişkinler birlikte yürümüştür.【6】 Rouen'de ise bir üniversite binası, Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste'e göre kasıtlı olarak çıkarılan bir yangında hasar görmüştür.【7】


Paris'te sabah saatlerinde biri sendika üyelerinden, diğeri lise öğrencilerinden oluşan izinsiz iki yürüyüş polis tarafından dağıtılmıştır. Yaklaşık yüz kişilik bir grup, CNews televizyonunun Paris'teki genel merkezine cisim atmış ve camlarını kırmıştır. bu olayla ilgili 21 kişi gözaltına alınmıştır. Emniyet Müdürlüğü saat 11.00'e kadar 61 kişinin gözaltına alındığını ve 589 önleyici kimlik kontrolü yapıldığını açıklamıştır. Öğle saatlerinde Paris'teki gözaltı sayısı 100'e çıkmış; bu gözaltıların çoğu yasak koruyucu ekipman veya silah taşıma gerekçesiyle yapılmıştır. İçişleri Bakanlığına yakın kaynaklara göre öğle saatlerinde Paris dışında 140 eylemde 32.800 kişi bulunmuş, ülke genelinde gözaltı sayısı 166'ya ulaşmıştır.【8】


Paris'teki ana yürüyüşün başlayacağı Place de la République'te saat 13.00'ten itibaren polis ile çoğu maskeli birkaç yüz kişi arasında çatışmalar çıkmıştır. Polis göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanmış, bazı göstericiler polise havai fişek atmış, bir otomobil ve bir gazete büfesi ateşe verilmiştir. Göstericiler meydandaki Cumhuriyet Anıtı'na çıkarak Fransa ve Filistin bayrakları sallamış, anıttaki Marianne heykeline sarı yelek giydirmiştir.【9】 Yürüyüş saat 14.30 civarında Place de Clichy'ye doğru ilerlemeye başlamıştır. Metro hatlarındaki yoğunluk ve bazı istasyonların kapatılması nedeniyle pek çok kişi yürüyüşe katılmakta zorlanmıştır. Ülke genelinde gözaltı sayısı saat 15.00'te 272'ye çıkmıştır.【10】 On binlerce kişinin katıldığı Paris yürüyüşünde bazı göstericiler polis karşıtı ve Macron'un istifasını isteyen sloganlar atmıştır. Bir grup gösterici yasağa rağmen Champs-Élysées'de demir bariyerlerle barikat kurmuş, polis barikatları kaldırmış; bir başka grubun Élysée Sarayı'na yaklaşması engellenmiştir.【11】


Lyon'da sendikaların çağrısıyla yapılan yürüyüşe Belediye Başkanı Grégory Doucet'ye göre yaklaşık 20.000 kişi katılmıştır. Eylem günü Fransa dışında da yankı bulmuştur. İtalya'da lise ve üniversite öğrencileri ile öğretmenler 16 Ekim'de eylem yapmış, 17 Ekim'deki ulusal grev öncesinde pek çok öğrenci sosyal medyada "Fransa'daki gibi yapma" çağrısında bulunmuştur.【12】

Katılım

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, ülke genelindeki gösterilere Paris'teki 110.000 kişi dahil 550.000 kişinin katıldığını açıklamıştır. CGT saat 17.00'de 1.750 eylem ve yürüyüşe 500.000'den fazla kişinin katıldığını duyurmuş, daha sonra Union étudiante gibi gençlik örgütlerinin açıkladığı 800.000 kişilik sayıyı benimsemiştir.【13】 Eylem günü, öğrenci hareketinin başladığı Eylül ortasından bu yana yapılan en kalabalık gösteri olmuştur.【14】


Yürüyüşlere lise ve üniversite öğrencilerinin yanı sıra öğretmenler, veliler, hemşireler, itfaiyeciler, avukatlar, çiftçiler, emekliler ve sarı yelekliler katılmıştır.【15】 Göstericiler hayat pahalılığı ve akaryakıt fiyatlarının yanı sıra kamu hizmetlerinin kötüleşmesini, düşük ücret ve emekli aylıklarını ve okul koşullarını protesto etmiştir.【16】 Lise öğrencileri ise Parcoursup, öğretmen eksikliği, okul binalarının durumu ve okullardaki hemşire ve engelli öğrenci destek personeli eksikliği gibi kendi taleplerini öne çıkarmıştır.

Şiddet ve Yağma Olayları

Yürüyüşlerin büyük bölümü barışçıl geçmiş ancak öğleden sonra ve akşam saatlerinde pek çok kentte, çoğu maskeli gruplar polisle çatışmış, araçları ve sokak eşyalarını ateşe vermiş ve mağazaları yağmalamıştır. AFP muhabirleri, Paris'te maskeli ve eldivenli beş altı kişilik grupların önce güvenlik kameralarını devre dışı bırakıp ardından vitrinleri kırarak mağazalara girdiğini aktarmıştır. Paris, Marsilya, Nice, Nantes, Bordeaux, Limoges, Lille, Toulouse ve Strazburg'da süpermarketler, eczaneler, lüks mağazalar, giyim ve elektronik mağazaları yağmalanmıştır. Paris Belediye Başkanı Emmanuel Grégoire, kentte "bütün sokakların" tahrip edildiğini söylemiştir.【17】


Paris'te Place de la République çevresinde bir kozmetik mağazası ve bir cep telefonu mağazası yağmalanmış, meydandaki bir bar ateşe verilmiştir. Cumhuriyet Anıtı'nın kaidesi yazılarla kaplanmış, çevresindeki kaldırım taşları sökülmüştür. Marsilya'da aralarında lüks bir markanın da bulunduğu düzinelerce mağaza, Lille'de kent merkezindeki bir elektronik mağazası, Nice'te ise spor giyim mağazaları ve bir motosiklet bayisi yağmalanmıştır.【18】


Bazı kentlerde kamu binaları da hedef alınmıştır:


· Limoges: Kentteki yürüyüşün sonuna doğru maskeli bir grup belediye binasının camlarını kırarak içeri girmiş ve binayı ateşe vermiştir.【19】 Önce bina önündeki iki polis aracı ve ağaçlar ateşe verilmiş, yangın daha sonra binanın çatısına sıçramış ve saat kulesi çökmüştür. 19. yüzyılda yapılan 143 yıllık bina büyük ölçüde yanmıştır. Haute-Vienne Valisi Maurice Barate, yangının kasıtlı olarak çıkarıldığını açıklamıştır.【20】 Limoges Belediye Başkanı Guillaume Guérin, saldırıyı yapanların sıradan suçlular değil, çok iyi örgütlenmiş kişiler olduğunu söylemiştir. LFI'nin Haute-Vienne milletvekilleri de yangını kınamıştır.


· Marsilya: Sabah saatlerinde Canebière'deki belediye polisi karakolunun camları kırılmış ve içeri sis bombası atılmıştır. Ardından birkaç düzine kişi belediye binasının kapısını zorlayarak binanın girişine kısa süreliğine girmiştir. Marsilya Belediye Başkanı Benoît Payan, sabah kentte yalnızca bir çevik kuvvet (CRS) birliği bulunduğunu belirterek takviye talep etmiş, bunun üzerine kente iki CRS birliği daha gönderilmiştir. Payan, şiddete karışanların göstericilerin meşru taleplerine zarar verdiğini ve aşırı sağın işine yaradığını söylemiştir.


· Lille: Göstericiler belediye binasının cam kapılarını kırarak içeri girmiş ve bazı bölümlere zarar vermiştir. Kent merkezinde saat 14.00'ten itibaren polisle birkaç yüz gösterici arasında çatışmalar yaşanmıştır.


· Lyon: Kent merkezindeki turizm ofisi yağmalanmış ve ateşe verilmiştir; itfaiye ekipleri bir süre yangına ulaşamamıştır.


· Bordeaux: Göstericiler ticaret odasına girmiş, bir polis tesisine ve valinin konutuna saldırılmıştır.【21】


Gün boyunca bazı göstericiler ağır yaralanmıştır. Saint-Étienne'de 17 yaşındaki bir gencin sağ eli, bir alışveriş merkezi önündeki çatışmalar sırasında polisin kullandığı bir kalabalık dağıtma bombasıyla kopmuştur. Mulhouse'da ise 17 yaşındaki bir kız sol gözünü kaybetmiştir. Paris'teki yürüyüş sırasında bir gösterici kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmiştir. Haber sitesi Blast'ın kurucularından gazeteci Mathias Enthoven de Place de la République'te karnına bir parça isabet ederek yaralandığını açıklamıştır.【22】

Hükümetin ve Siyasetçilerin İlk Açıklamaları

İçişleri Bakanı Nuñez akşam saatlerinde yaptığı basın toplantısında, geçici verilere göre yaklaşık 400 kişinin gözaltına alındığını ve 60 kolluk görevlisinin yaralandığını açıklamıştır. Nuñez, şiddet olaylarında "aşırı solun açık izinin" bulunduğunu söylemiş, Yeni Antikapitalist Parti'yi (NPA) son günlerde "isyana" çağrı yapmakla suçlamıştır. Nuñez, gözaltına alınanların çoğunun yetişkin olduğunu, dolayısıyla lise öğrencilerinin taleplerinden uzak olduklarını belirtmiştir. Başbakan Sébastien Lecornu, aşırı sol grupların pek çok kentte şiddeti örgütlediğini ve suçluların da bunlara karışarak yağma yaptığını söylemiş; hükümetin "yıldırılmayacağını" belirtmiştir.【23】


Lecornu gece saatlerinde ülke genelinde 1.200 kişinin gözaltına alındığını ve 150 polisin yaralandığını açıklamış, bilançonun daha ağır olmamasının bir "mucize" olduğunu söylemiştir.【24】


Cumhurbaşkanı Macron, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada Cumhuriyette şiddete yer olmadığını, mağazalara ve kamu binalarına saldıranların ve belediye binalarını yağmalayanların yargılanacağını ve cezalandırılacağını belirtmiştir.【25】 Adalet Bakanı Gérald Darmanin ise savcılıklara gönderdiği genelgede şiddete karışanlara karşı "sert, hızlı ve anlaşılır" bir cezai yanıt verilmesini, kolluk görevlilerine, itfaiyecilere, kamu binalarına ve işyerlerine saldıranlar için tutuklama talep edilmesini istemiştir.【26】


LFI lideri Jean-Luc Mélenchon ile Başbakan Lecornu arasında sosyal medyada tartışma yaşanmıştır. Mélenchon, Paris Emniyet Müdürünü ve polisin komuta zincirini kaosa yol açmakla suçlamış, hükümetin hareketin kendiliğinden sönmesini beklediğini ve bunun gençleri ve sendikaları birleştirdiğini öne sürmüştür. Lecornu ise şiddetin sorumluluğunu polis yöneticilerine yüklemenin "tehlikeli ve alaycı bir sorumluluk tersine çevirme" olduğunu söylemiştir.【27】 Mélenchon, göstericileri yağmadan uzak durmaya çağırmış ve yağmanın kendi yöntemleriyle bağdaşmadığını belirtmiştir.


Marine Le Pen, Mélenchon'un partisini şiddeti meşrulaştırmakla suçlamış ve iktidara gelirse Fransızları aşırı solun şiddetinden koruyacağını söylemiştir.【28】 Sol blokun cumhurbaşkanı adayı Raphaël Glucksmann, Sosyalist Parti lideri Olivier Faure, Cumhuriyetçiler partisinden Laurent Wauquiez ve Ulusal Meclis Başkanı Yaël Braun-Pivet de şiddet olaylarını kınamıştır.【29】


Öğrenci örgütleri de şiddet olaylarıyla aralarına mesafe koymuştur. Les Lycéens! örgütünün başkan yardımcısı Louis Letoublon, yaşanan tahribatın kınanması gerektiğini ancak bunun öğrencilerin kararlılığını etkilemediğini söylemiştir. Lise öğrencileri derneğinin sözcüsü Anaïs Ella da şiddete karışanların lise öğrencileri olmadığını ve hareketin bütününü temsil etmediklerini belirtmiştir.【30】

18 Ekim

Bilanço

İçişleri Bakanı Nuñez 18 Ekim sabahı 1.800'den fazla kişinin gözaltına alındığını ve 500'den fazla polis, jandarma ve itfaiyecinin yaralandığını açıklamış, öğle saatlerinde gözaltı sayısını 2.000'in üzerinde vermiştir. İçişleri Bakanlığının akşam açıkladığı son bilançoya göre 17 Ekim'de 2.397 kişi gözaltına alınmış, 997 polis ve jandarma yaralanmış, bunlardan yedisi ağır yaralanmıştır.【31】 Eylemlere katılan göstericilerden kaç kişinin yaralandığına ilişkin bir sayı açıklanmamıştır.


Kentlere göre açıklanan bilançolar şöyledir:


· Paris: Emniyet Müdürlüğü, kentte 855 kişinin gözaltına alındığını ve bunun "rekor bir sayı" olduğunu açıklamıştır. Kentte 13 polis ve jandarma ile 2 itfaiyeci yaralanmıştır. Paris Savcılığı, gözaltına alınanlardan yarısından fazlasının reşit olmadığını ve 557 kişinin gözaltında tutulduğunu bildirmiştir. Savcılığa göre 49 yetişkin kamu görevlilerine şiddet uygulamak suçlamasıyla gözaltında tutulmuş, yaklaşık 130 çocuk ise çoğu mala zarar verme suçlamasıyla gözaltında kalmıştır.【32】


· Marsilya: Bouches-du-Rhône Emniyet Müdürlüğü, olayların en yoğun anında kentte 30.000'den fazla kişinin yağmaya katıldığını, bunlardan 8.000'inin kolluk kuvvetleriyle çatıştığını açıklamıştır. Olaylarla ilgili 99 kişi gözaltına alınmış, 118 kolluk görevlisi yaralanmıştır.


· Lyon: Rhône Valisi Étienne Guyot, 160 kişinin gözaltına alındığını ve 100 kolluk görevlisinin yaralandığını açıklamıştır. Vali, olayların "tamamen görülmemiş" boyutta olduğunu ve önceliğin can güvenliğini korumak olduğunu belirtmiştir.


· Diğer kentler: Nord bölgesinde 56 polis ve bir itfaiyeci, Strazburg'da 27 polis yaralanmıştır. Montpellier'de 63, Nice'te yaklaşık 40 kişi gözaltına alınmış, Toulon'da 20 kişi gözaltında tutulmuştur. Bordeaux Belediye Başkanı Thomas Cazenave, kentte 50 ile 100 arasında mağazanın yağmalandığını açıklamıştır.【33】


Ticaret ve Dağıtım Federasyonu Başkanı Alexandre Bompard, şiddet olaylarından doğrudan etkilenen işyeri sayısını yaklaşık 1.500, zararı ise "birkaç yüz milyon euro" olarak tahmin etmiştir. Limoges'taki yangın 18 Ekim sabahı kontrol altına alınmıştır. Lyon'da Saint-Exupéry Havalimanı'ndaki idari gözetim merkezinde de 17 Ekim akşamı bir yangın çıkmış, dumandan etkilenen altı kişi hastaneye kaldırılmıştır. Paris Belediye Başkanı Grégoire, kentte bir acil durum birimi kurulduğunu ve 1.000'den fazla temizlik görevlisinin sokaklara gönderildiğini açıklamıştır.【34】

Yaralılar ve Ölümler

Mulhouse Savcısı Nicolas Heitz, 17 Ekim'deki eylemler sırasında yaralanan 17 yaşındaki bir kızın acil ameliyata rağmen sol gözünü kalıcı olarak kaybettiğini açıklamıştır.【35】 Savcılık, olayla ilgili soruşturmayı Polis Genel Müfettişliği'nin (IGPN) Metz birimine vermiştir. Saint-Étienne'de elini kaybeden 17 yaşındaki gençle ilgili soruşturma da IGPN'ye verilmiştir. Paris Savcılığı, yürüyüş sırasında Magenta Bulvarı'nda fenalaşarak kalp ve solunum durması nedeniyle hayatını kaybeden göstericinin ölüm nedenini belirlemek için soruşturma başlatmıştır.【36】

18 Ekim'deki Olaylar

Eylem gününün ertesi günü Paris'te gerginlik sürmüştür. Sosyal medyadaki çağrılar üzerine Place de la République'te izinsiz bir toplantı yapılmış, polis göz yaşartıcı gaz, sersemletici bomba ve tazyikli su kullanmıştır. Kentsel şiddete karşı özel olarak eğitilmiş çevik kuvvet birliği CRS 8 meydana gönderilmiştir. Akşam saatlerinde Faubourg-du-Temple Caddesi'nde barikatlar kurularak ateşe verilmiş, Châtelet-Les Halles bölgesindeki ve Marais'deki BHV mağazası gibi bazı mağazalar yağmalanmıştır. Paris Emniyet Müdürlüğüne göre gün içinde gözaltına alınanların çoğu, yağma fırsatı arayan banliyölü gençlerdir. Paris'in yakın banliyölerinde ise Rosny 2 alışveriş merkezinde polise cisim atan yaklaşık 50 kişilik bir grup dağıtılmıştır. Paris'te gözaltı sayısı saat 22.30'da 92'ye ulaşmıştır.【37】


Lyon'da bir grup lüks bir giyim mağazasını yağmalamaya çalışmış, Marsilya'da da yeni yağma girişimleri olmuştur. Toulouse'da polis, maskeli gruplara karşı takviye çevik kuvvet birliği istemiştir. Rennes'te valilik kent merkezinde gösterileri yasaklamış, polis izinsiz bir toplantıyı dağıtmıştır. Limoges'ta ise belediye binasının yakılmasını protesto etmek için düzenlenen yürüyüşe belediyeye göre yaklaşık 7.000 kişi katılmıştır. Fransa Belediye Başkanları Birliği (AMF), belediye başkanlarını 19 Ekim'de öğle saatlerinde belediye binalarının önünde toplanmaya çağırmıştır.

Cumhurbaşkanı Macron'un Ulusa Sesleniş Konuşması

Cumhurbaşkanı Macron, 18 Ekim'de saat 17.30'da Başbakan ve ilgili bakanlarla Élysée Sarayı'nda bir toplantı yapmış, saat 20.00'de yaklaşık on dakika süren bir ulusa sesleniş konuşması yapmıştır.【38】 Macron, herkesin "öfke ve utanç" duyduğunu söylemiş; şiddeti, "aşırı sol gruplardan gelen ve çok sayıda suçlunun katıldığı fitneci unsurlara" bağlamıştır. Macron, meşru talepleri olan göstericilerle "yıkan, kıran ve yağmalayanların" asla karıştırılmaması gerektiğini vurgulamıştır.【39】


Macron, sağ muhalefetin talep ettiği olağanüstü hâl veya sokağa çıkma yasağını ilan etmemiştir. Bunun yerine valilerin belediye başkanlarıyla birlikte kentleri, kamu binalarını ve işyerlerini korumak için kararlar alacağını, gerekirse bazı toplantıları yasaklayabileceklerini açıklamıştır. Macron, zarar verenlerin zararı ödeyeceğini, yağma yapanların da çaldıklarını geri ödeyeceğini söylemiş ve yargı sürecinin "örnek" olması gerektiğini belirtmiştir.【40】 Macron ayrıca kolluk kuvvetlerinin müdahalesi konusunda "tam şeffaflık" sağlanacağını söylemiş; İçişleri Bakanı Nuñez'den özellikle istihbarat ve olayları önceden tahmin etme konusunda "bütün dersleri çıkarmasını" ve açık yanıtlar vermesini istemiştir.【41】


Macron, zarar gören esnaf ve zanaatkârlara yardım için Başbakanın 19 Ekim'de bir kriz birimi toplayacağını açıklamıştır. Lise ve üniversite öğrencilerinin geleceğe, yaşam ve eğitim koşullarına ilişkin "derin kaygılarını" anladığını söyleyen Macron, hükümetin aynı hafta öğrenciler, öğretmenler, sendikalar, işveren örgütleri ve seçilmiş yöneticilerle çalışmaya başlayacağını belirtmiştir. Macron, Eğitim Bakanlığının açtığı istişare platformuna 100.000'den fazla katkı yapıldığını da hatırlatmıştır.【42】 Macron, akaryakıt fiyatlarındaki artışı Fransa'nın taraf olmadığı Basra Körfezi'ndeki savaşa bağlamış ve 19-21 Ekim arasında Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn ve Katar'a yapacağı ziyareti sürdüreceğini açıklamıştır. Konuşmasının sonunda siyasi partileri, sendikaları ve meslek örgütlerini şiddeti açıkça kınamaya ve sakinlik çağrısı yapmaya davet eden Macron, ülkenin altı ay sonra "güzel bir cumhurbaşkanlığı seçimini" hak ettiğini söylemiştir.【43】


France 24, Macron'un konuşmasında 17 Ekim'de ağır yaralanan genç göstericilere değinmediğini ve hayat pahalılığına ilişkin talepler konusunda herhangi bir önlem açıklamadığını aktarmıştır. Başbakan Lecornu'nun ise yakın zamanda siyasi partiler, sendikalar, yerel yönetimler ve milletvekilleriyle bir dizi toplantı yapacağı açıklanmıştır.【44】

Ulusal ve Uluslararası Tepkiler

Konuşmadan önce Cumhuriyetçiler (LR) partisinin cumhurbaşkanı adayı Bruno Retailleau, olağanüstü hâl ve sokağa çıkma yasağı ilan edilmesini istemiştir. Bir başka aday Édouard Philippe ise hükümetten istihbarat ve güvenlik önlemleri konusunda açıklama beklediğini söylemiş, konuşmadan sonra da Macron'dan düzeni yeniden sağlayacak kararlar beklediğini belirtmiştir. Ekolojistler partisinin lideri Marine Tondelier, İçişleri Bakanı Nuñez'in olayları önceden göremediğini ve yeterli güvenlik önlemi almadığını öne sürerek istifa etmesi gerektiğini söylemiştir.【45】


Ulusal Birlik (RN) adayı Marine Le Pen, Fransa'nın "derin bir güven ve otorite krizi" yaşadığını söylemiş ve Macron yönetimini "tükenmiş ve yönünü kaybetmiş" olarak nitelemiştir. RN Genel Başkanı Jordan Bardella, Macron'un konuşmasını "içler acısı" ve "korkakça" olarak nitelemiş, hükümetin halkı koruyamadığını söylemiştir. LFI lideri Mélenchon ise yaşanan tahribattan yalnızca hükümetin sorumlu olduğunu ve hükümetin kamu düzenini sağlayamadığını öne sürmüştür.【46】 Mélenchon, hareketin Macron döneminin "on felaket yılının" sonucu olduğunu, partisinin hareketi yönetmediğini ve hareketin kendi sendikaları ve meclisleriyle kendini yönettiğini söylemiştir.【47】


Öğretmen sendikası SNES-FSU Genel Sekreteri Sophie Vénétitay, Macron'un eğitim konusunda somut bir açıklama yapmadığını ve bunun sorumsuzca olduğunu söylemiştir. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet de Macron'un gençlerin taleplerine, hayat pahalılığına ve kamu hizmetlerinin kötüleşmesine yanıt veren hiçbir açıklama yapmadığını belirtmiştir. CFDT sendikası, Başbakan Lecornu'nun lise, üniversite, işçi ve işveren örgütlerini bir an önce kabul etmesini istemiştir.【48】


Kolluk kuvvetlerinin müdahalesi de eleştirilere konu olmuştur. Paris, Marsilya ve Lyon belediye başkanları ortak bir açıklama yaparak olayların nasıl geliştiğinin ayrıntılı olarak incelenmesini istemiş ve Başbakan tarafından kabul edilmeyi talep etmiştir. Limoges Belediye Başkanı Guillaume Guérin ve Paris Belediye Başkan Yardımcısı Lamia El Aaraje, polisin yeterli imkâna sahip olmadığını söylemiştir. Ulusal Meclis Başkanı Yaël Braun-Pivet, şiddet olaylarını ve kolluk kuvvetlerinin stratejisindeki olası aksaklıkları araştırmak için bir meclis soruşturma komisyonu kurulmasını önereceğini açıklamıştır.


ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından "Fransa yanıyor" diye yazmış ve olayları göçe bağlayarak Fransa'yı sınırlarını kapatmaya çağırmıştır. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de Limoges'taki yangının görüntülerini paylaşarak olayları göçe bağlamıştır.【49】 Fransız yetkilileri ise olaylarla göçmenler arasında bir bağlantı kurmamış, şiddetin bir bölümünü aşırı sol gruplara ve yağma için olaylara katılan kişilere bağlamıştır.【50】

Kaynakça

Agence France-Presse. “Clashes, Blazes and Wide-Scale Looting Grip France on Day of Protests.” AFP. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.afp.com/en/clashes-blazes-and-wide-scale-looting-grip-france-day-protests

Al Jazeera. “France Protests Updates: Macron Vows Rioters Will ‘Pay for Their Crimes’.” Al Jazeera. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/10/18/france-protests-live-macron-to-address-nation-after-deadly-protests

Al Jazeera. “Protests Spread Across France as ‘Yellow Vests’ Set to Join.” Al Jazeera. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/17/france-braces-for-nationwide-protests-with-yellow-vest-members-set-to-join

Al Jazeera. “Tear Gas and Unrest as Hundreds of Thousands Protest for Reforms in France.” Al Jazeera. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/17/france-wave-of-nationwide-protests

Al Jazeera. “Why Have France’s School Protests Become a Wider Political Crisis?” Al Jazeera. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/18/why-have-frances-school-protests-become-a-wider-political-crisis

Al Jazeera. “’Anger and Shame’: Macron Denounces France’s Nationwide Rioting, Looting.” Al Jazeera. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/18/macron-denounces-frances-nationwide-rioting-looting

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Liseliler ve Çiftçilerin Destek Verdiği Sarı Yelekliler Eylemde.” Anadolu Ajansı. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-liseliler-ve-ciftcilerin-destek-verdigi-sari-yelekliler-eylemde/4091748

CBS News. “French Police Arrest More Than 1,800 People After Violent Protests Erupt Across Country.” CBS News. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.cbsnews.com/news/protests-france-rising-living-costs-students/

CNews. “Mobilisation du 17 octobre : 2.397 personnes ont été interpellées et 997 policiers et gendarmes ont été blessés, dont 7 grièvement.” CNews. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.cnews.fr/france/2026-10-18/mobilisation-du-17-octobre-2397-personnes-ont-ete-interpellees-et-997-policiers

Forbes. “Macron Voices ‘Anger And Shame’ As Violent Protests Roil France: What To Know.” Forbes. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.forbes.com/sites/zacharyfolk/2026/10/18/macron-voices-anger-and-shame-as-violent-protests-roil-france-what-to-know/

France 24. “17 Octobre : les Gilets jaunes entre le scepticisme et l'envie de « finir ce qu'on avait commencé ».” France 24. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.france24.com/fr/france/20261016-mobilisation-17-octobre-gilets-jaunes-manifestations

France 24. “Looters Seize on Massive French Protests to Raid and Vandalise Shops.” France 24. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261017-looters-seize-massive-french-protests-raid-vandalise-shops-france

France 24. “Macron Denounces ‘Unbridled’ Violence as France Hit by New Clashes.” France 24. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/europe/20261018-live-vance-blames-immigration-for-violence-during-protests-in-france

France 24. “Macron Says ‘Nothing Justifies’ Violence in Protests During Address to Nation.” France 24. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261018-macron-says-nothing-justifies-violence-in-protests-during-address-to-nation

France 24. “« Colère et honte », « transparence » attendue... Ce qu'il faut retenir de l'allocution d'Emmanuel Macron.” France 24. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.france24.com/fr/france/20261018-col%C3%A8re-et-honte-transparence-attendue-ce-qu-il-faut-retenir-de-l-allocution-d-emmanuel-macron

Franceinfo. “Mobilisation du 17 octobre : « Ceux qui ont cassé, attaqué les préfectures comme les commerces, seront poursuivis et punis », affirme Emmanuel Macron.” Franceinfo. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.franceinfo.fr/economie/greve/direct-mobilisation-du-17-octobre-lyceens-etudiants-gilets-jaunes-des-milliers-de-manifestants-attendus-dans-toute-la-france_8241022.html

La Clé Publique. “17 Octobre : lycéens et gilets jaunes se retrouvent sur TikTok, mais qu'en est-il dans la rue ?” La Clé Publique. Erişim 19 Ekim 2026. https://laclepublique.fr/national/articles/2026/2026-10-17-mobilisation-jeunes-gilets-jaunes/

Public Sénat. “Violences du 17 octobre : Macron exprime sa « colère » et sa « honte » et promet « toute la transparence ».” Public Sénat. Erişim 19 Ekim 2026. https://www.publicsenat.fr/actualites/politique/violences-du-17-octobre-macron-exprime-sa-colere-et-sa-honte-et-promet-toute-la-transparence

Dipnotlar

17 Ekim 2026

9-17 Ekim 2026 Tarihli Gelişmeler

Eğitim Bakanı Édouard Geffray'ın 8 Ekim'de açıkladığı yedek öğretmen planı, öğrenci örgütleri ve öğretmen sendikaları tarafından yetersiz bulunmuştur. 13 Ekim'deki beşinci ulusal eylem gününe İçişleri Bakanlığına göre 161.500, öğrenci örgütlerine göre 480.000 kişi katılmıştır. Hareket sürerken yakalanan kişi sayısı 8.000'e yaklaşmış, polis müdahalelerine ilişkin soruşturma sayısı 36'ya çıkmıştır. Başbakan Sébastien Lecornu 15 Ekim'de hareketin bir "kentsel şiddet hareketine" dönüştüğünü söylemiştir. Okulların Azizler Günü (Toussaint) tatiline girdiği 17 Ekim'de ise öğrenci örgütleri, hayat pahalılığına karşı düzenlenen ve sarı yeleklilerin de katıldığı ülke çapındaki eylemlere katılma çağrısında bulunmuştur.

Protestoların Gerilemesi ve Yeni Eylem Çağrıları (9-12 Ekim)

Eğitim Bakanı Geffray'ın 8 Ekim akşamı TF1'de açıkladığı önlemler, yani 3.000 yedek öğretmenin en sorunlu liselere gönderilmesi, birkaç yüz öğretmenin daha işe alınması ve ek ders saatlerinin artırılması, ertesi gün sendikalar ve öğrenci örgütleri tarafından eleştirilmiştir.【1】 CGT, 8 Ekim'deki yürüyüşlere 130.000'den fazla kişinin katıldığını açıklamıştır; İçişleri Bakanlığı ise bu sayıyı 71.500 olarak vermiştir.【2】


Adalet Bakanlığı 9 Ekim'de, hareketin başından bu yana 6.877 kişinin yakalandığını ve bunların yüzde 86'sının reşit olmadığını açıklamıştır. Euronews, bu sayının 2018'deki sarı yelekliler hareketinin ilk ayında gözaltına alınan 4.596 kişiden fazla olduğunu belirtmiştir. Aynı gün Birleşmiş Milletler sözcüsü, Fransa'daki durumdan endişe duyduklarını belirtmiş; gösterilerin barışçıl kalması ve polisin güç kullanırken orantılı davranması çağrısında bulunmuştur.【3】 9 Ekim Cuma günü 172 lise kapalı kalmıştır.【4】


Başbakanlık 11 Ekim Pazar günü, öğrencilerin görüşlerini toplamak için açılan çevrim içi platforma yapılan katkıların yaklaşık dörtte üçünde yoğun ders programlarından, yarısında ise okul binalarındaki sorunlardan söz edildiğini açıklamıştır. Başbakan Lecornu, hükümetin bazı önerileri hayata geçirmek için 2027 bütçe tasarısına değişiklik önergeleri sunacağını yinelemiştir.【5】


12 Ekim Pazartesi sabahı liselerin yüzde 96,5'i açık, 130 lise ise kapalı kalmıştır. Milli Eğitim Bakanlığı, hareketin belirgin biçimde gerilediğini ancak şiddet olaylarının arttığını açıklamıştır. Île-de-France'ta yaklaşık 80 lisede, Rennes'te yaklaşık on okulda aksama yaşanmıştır. Lise öğrencileri sendikası USL, o güne kadar yalnızca "kırıntılar" elde ettiklerini belirterek ertesi gün için yeni bir ulusal eylem çağrısı yapmış; Parcoursup'ın kaldırılması ve liseler için 10 milyar euroluk bir plan talebini yinelemiştir.【6】


LFI lideri Jean-Luc Mélenchon da Parcoursup'ın kaldırılmasını istemiştir. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron aynı gün Paris Otomobil Fuarı'nda yaptığı açıklamada, eylemlerin sakin, düzenli ve kişilere ve mallara saygılı biçimde yapılması gerektiğini söylemiştir. Macron, öğrencilerin dile getirdiği konuların zaman, istişare, görüşme ve saygı gerektirdiğini belirtmiştir.【7】

Beşinci Ulusal Eylem Günü (13 Ekim)

13 Ekim Salı günü öğrenci örgütlerinin "beşinci perde" (acte V) adını verdiği ulusal eylem günü düzenlenmiştir. Sabah saatlerinde Paris ve çevresinde pek çok okulun girişi bloke edilmiştir; Paris'te Panthéon-Assas Üniversitesi, tıp fakültesi ve Hélène-Boucher Lisesi bloke edilen kurumlar arasındadır. Rennes'te altı lise kapalı kalmış, Rhône'da yedi okul ile birkaç üniversite ve yüksekokulda aksama yaşanmıştır.【8】


İsveçli iklim aktivisti Greta Thunberg, sabah saatlerinde Saint-Denis'teki Paul-Éluard Lisesi önünde blokaj yapan öğrencilere katılmıştır. Thunberg, gençlerin kararlara dahil edilmediğini ve okullara gereken yatırımın yapılmadığını söylemiştir. Aynı okulun önünde yaklaşık yirmi avukat, cübbeleriyle insan zinciri oluşturarak öğrencileri olası polis müdahalesine karşı korumak istediklerini açıklamıştır. Avukatlar ayrıca polisin, özellikle polisi eleştiren pankartlara el koymasını kınamıştır.【9】


Paris'te iki ayrı yürüyüş düzenlenmiştir. Union étudiante'nin çağrısıyla saat 14.00'te Place d'Italie'den başlayan ana yürüyüş, Başbakanlık ve Milli Eğitim Bakanlığına yakın olan Les Invalides'e kadar sürmüştür. Bazı sol örgütlerin çağrısıyla Hôtel de Ville'den başlayan ikinci yürüyüş ise Port-Royal'e yönelmiştir. İlk yürüyüş barışçıl geçmiş, ikinci yürüyüşün kenarında ise çatışmalar çıkmıştır.【10】 AFP muhabirleri, bazı otomobillerin ateşe verildiğini, yüzü maskeli gençlerin yollara barikat kurmaya ve cisim atmaya çalıştığını ve polisin göz yaşartıcı gaz kullandığını aktarmıştır. Lyon ve Nantes'ta da polis göz yaşartıcı gaz kullanmıştır.【11】 LFI lideri Mélenchon Paris'teki yürüyüşe katılmıştır. Yürüyüşler Nantes, Lyon, Lens, Strazburg, Toulouse, Bordeaux, Marsilya, Brest ve Rennes gibi kentlerde de yapılmıştır.【12】


İçişleri Bakanlığı ülke genelindeki gösterilere Paris'teki 41.500 kişi dahil 161.500 kişinin katıldığını açıklamıştır. Bu sayı, 8 Ekim'deki 71.500 kişinin iki katından fazla, 6 Ekim'deki 266.000 kişiden ise azdır. Lise ve üniversite öğrenci örgütleri katılımcı sayısını 480.000 olarak duyurmuştur. İçişleri Bakanlığına göre öğle saatlerinde Paris ve çevresi dışında okulların önünde, aralarında yaklaşık elli üniversitenin de bulunduğu 360 eylemde 30.000 kişi bulunmuştur.【13】


Milli Eğitim Bakanlığı, liselerin yüzde 94,2'sinin açık olduğunu ve kapalı okul sayısının 214'e indiğini açıklamıştır. Bakanlığa göre bu sayı 8 Ekim'de 224, 6 Ekim'de ise 800'dür. Yükseköğretim Bakanlığı, kendisine bağlı kurumların yaklaşık yüzde 35'inde eğitimin aksadığını bildirmiştir. Union étudiante ise Fransa'daki yaklaşık 70 üniversitenin yüzde 90'ının bloke edildiğini ya da kapatıldığını öne sürmüştür.【14】


Yürüyüşlerde öğrenci örgütleri, 17 Ekim'de sarı yeleklilerin çağrısıyla düzenlenecek hayat pahalılığı eylemlerine katılma çağrısında bulunmuştur. USL Başkanı Ryad Rani, taleplerinden vazgeçmeyeceklerini belirterek öğrencileri sarı yeleklilerin eylemine katılmaya çağırmıştır. Üniversite öğrencileri sendikası FAGE'nin Başkanı Suzanne Nijdam, bütçe görüşmelerinin sürdüğü bu dönemde hükümetten somut bir bütçe beklediklerini söylemiştir. Öğretmen sendikası SNES-FSU'nun Genel Sekreteri Sophie Vénétitay da 17 Ekim'deki eylemlere katılacaklarını açıklamıştır.【15】

Polis Müdahaleleri ve Eylemlerin Sürmesi (14-16 Ekim)

İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 13 Ekim'de Senato'da yaptığı açıklamada polis müdahalelerine ilişkin açılan soruşturma sayısının 36'ya ulaştığını bildirmiştir. Aynı gün Fransa'nın en büyük polis sendikalarından Alliance Police Nationale, polisleri tehlikeye attığı gerekçesiyle devlet hakkında şikayette bulunacağını duyurmuştur.【16】


15 Ekim Perşembe günü eylemler pek çok kentte sürmüştür. Bordeaux, Lille ve Paris'in banliyösü Aubervilliers'de birkaç yüz kişinin katıldığı önceden duyurulmamış yürüyüşler yapılmış; Toulouse'da Déodat Lisesi önünde çöp kutuları ateşe verilmiştir. Lyon'da Rhône Valiliği, kamu düzenine risk oluşturduğu gerekçesiyle sabah saatlerinde planlanan bir öğrenci eylemini yasaklamış; valiliğe göre kentte 13 lise ve 3 üniversitede eğitim aksamıştır.【17】 Okul müdürlerinin başlıca sendikası SNPDEN, müdürleri aynı gün öğleden sonra yalnızca acil işlerle ilgilenerek tepkilerini göstermeye çağırmıştır.【18】


Aynı gün Saint-Denis'teki Paul-Éluard Lisesi'nde sivil kıyafetli polislerin okulun içinde bir öğrenciyi gözaltına alma girişimi tartışmaya yol açmıştır. Okul personelinin açıklamasına göre okul müdürü öğrenciyi odasına çağırmış ve gözaltı için polisi aramıştır. Personel, buna karşı çıkan çok sayıda çalışanın polisin şiddetine maruz kaldığını ve bazı meslektaşlarının darp edildiğini öne sürmüştür.【19】


Okulun öğrencileri ve öğretmenleri, Saint-Denis polis karakolu önünde müdahaleyi protesto etmiştir. Eğitim Bakanı Geffray, olayla ilgili olarak yasal bir çerçeve bulunduğunu, neyin doğru neyin yanlış olduğunu belirlemenin yargının görevi olduğunu söylemiştir.【20】


Geffray, 15 Ekim'de lise öğrenci örgütleriyle hareketin başından bu yana üçüncü kez görüntülü görüşme yapmıştır ancak görüşmeden önemli bir sonuç çıkmamıştır.【21】 Başbakan Lecornu ise aynı gün hareketin artık bir öğrenci hareketine değil, bir "kentsel şiddet hareketine" benzediğini ve hafta sonundaki eylemlerde şiddet yaşanmasından endişe ettiklerini söylemiştir.【22】


16 Ekim Cuma günü okulların Azizler Günü tatiline girmesinden önceki son ders günüdür. Milli Eğitim Bakanlığına göre o hafta okulların ortalama yüzde 4'ü kapalı kalmıştır; bakanlık hafta başından itibaren eylemlerden etkilenen okul sayısını açıklamayı bırakmıştır. Hükümet hareketin tatille birlikte zayıflamasını beklerken, lise öğrenci örgütleri tatili taleplerini ve stratejilerini yeniden düzenlemek için kullanacaklarını açıklamıştır. Les Lycéens! örgütünün başkan yardımcısı Louis Letoublon, okulların açılacağı 2 Kasım'da eylemlere yeniden başlanması ve meslek sendikalarının 5 Kasım'da düzenleyeceği eylem gününe katılınması çağrısında bulunmuştur. Öğrenci örgütleri ayrıca tatili bir hafta sonra başlayacak üniversite öğrencilerinin desteğine güvendiklerini belirtmiştir ancak pek çok üniversite öğrencisinin o hafta sınavı bulunmaktadır.【23】

17 Ekim Eylem Günü Öncesi Gelişmeler

17 Ekim için çağrı, öğrenci hareketinden önce hayat pahalılığına ve akaryakıt fiyatlarındaki artışa karşı ortaya çıkmış; daha sonra sarı yelekliler hareketinin bazı önde gelen isimleri de bu çağrıya katılmıştır.【24】 Sarı yeleklilerin eylemlerini derleyen internet sitesine göre ülke genelinde 1.000'den fazla noktada eylem planlanmıştır; eylemlerin kent merkezlerinin yanı sıra akaryakıt depolarında, tren istasyonlarında, limanlarda, köprülerde ve kavşaklarda yapılması öngörülmüştür.【25】 Öğrenci örgütleri, sarı yelekliler, çiftçiler, sendikalar ve iklim aktivistleriyle birlikte bu eylemlere katılma çağrısında bulunmuştur.【26】


Eylem gününe katılım tahminleri farklı kaynaklarda farklı verilmiştir. AFP'ye konuşan bir polis kaynağı, Paris'te 40.000 olmak üzere ülke genelinde yaklaşık 200.000 kişinin katılmasını beklediklerini söylemiştir. İçişleri Bakanı Nuñez ise ülke genelinde 250 eylem ve 80 yürüyüş hazırlığı yapıldığını ve Paris dışında yaklaşık 100.000 kişinin katılmasının beklendiğini açıklamıştır.【27】 Paris Emniyet Müdürü Patrice Faure, Élysée Sarayı, Başbakanlık ve Champs-Élysées çevresi gibi önemli noktalarda gösterileri yasaklamış; kent merkezinden geçmesi planlanan büyük yürüyüşe de izin vermemiştir. Ana yürüyüşün saat 14.00'te Place de la République'ten başlayıp kentin kuzeyine doğru ilerlemesi planlanmıştır. Başbakan Lecornu, eylemleri izlemek için bir kriz birimi kurulması talimatı vermiştir.【28】 İçişleri Bakanlığından bir yetkili, özellikle aşırı sol gruplardan kaynaklanan şiddet riskine dikkat çekmiş ve büyük yolların veya önemli tesislerin kapatılmasına izin verilmeyeceğini söylemiştir.【29】


Nuñez, 16 Ekim'de France 2'de yaptığı açıklamada, öğrenci eylemlerinde kullanımı askıya alınan sersemletici bombaların, "çok ağır kentsel şiddet" durumunda 17 Ekim'de kullanılabileceğini açıklamıştır.【30】 Cumhurbaşkanı Macron aynı gün Brüksel'de, gösteri hakkının kişilere ve mallara saygıyla birlikte kullanılması gerektiğini belirterek sakinlik çağrısında bulunmuştur. Hükümet sözcüsünün aktardığına göre Macron, öğrencilerin meşru taleplerinin siyasi amaçlarla istismar edildiği görüşündedir.【31】


17 Ekim sabahı Lyon'da polis, yolları kapatmaya çalıştığı öne sürülen gençlere göz yaşartıcı gaz kullanmış ve bazı göstericileri gözaltına almıştır. Rennes'te ise bir grup gösterici trafiği engellemek için yanan barikatlar kurmuştur.【32】

Talepler

Öğrenci örgütleri bu dönemde taleplerini korumuştur. Öğrenciler ve öğrencilere katılan üniversite öğrencileri, eğitime 10 milyar euroluk büyük bir yatırım yapılmasını istemektedir. Parcoursup, hareketin temel tartışma konularından biri olmaya devam etmiştir. Platform öğrenciler tarafından stres kaynağı, yeterince şeffaf olmayan ve fazla seçici bir sistem olarak görülmektedir; bazı öğrenciler platformun kaldırılmasını, bazıları ise köklü biçimde yeniden düzenlenmesini istemektedir. Renouveau Lycéen örgütünün başkanı Nathanaël Combary, Parcoursup'ın tamamen yenilenmesi için bir ulusal kurultay düzenlenmesini ve okul binaları için ulusal bir plan hazırlanmasını talep etmiştir.


Öğrencilerin taleplerinden biri de okul sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesidir. AFP'ye göre 2026-2027 eğitim yılının başında Fransa'da ilkokul, ortaokul ve lisede okuyan yaklaşık 12 milyon öğrenci için 900'den az okul hekimi ve yaklaşık 8.000 okul hemşiresi bulunmaktadır. Bu sayılar son on yılda belirgin biçimde azalmıştır.【33】

Eylemlerin Biçimi ve Şiddet Olayları

Bu dönemde öğrenciler okul blokajlarını sürdürmekle birlikte eylemlerini daha çok ulusal eylem günlerinde yoğunlaştırmıştır. Yürüyüşlerin büyük bölümü barışçıl geçmiş ancak bazı okulların çevresinde ve yürüyüşlerin kenarında şiddet olayları sürmüştür.


12 Ekim. Milli Eğitim Bakanlığına göre gün içinde, aralarında beş okul müdürünün de bulunduğu 20 eğitim personeli yaralanmıştır; bakanlık bunun 1 Ekim'den sonraki en ağır günlük bilanço olduğunu açıklamıştır.【34】 Reims'teki François-Arago Lisesi'nde iki görevli ve Paris banliyösünde bir bölge çalışanı havai fişek atışlarıyla yaralanmıştır. Marsilya'da Saint-Exupéry Lisesi önünde bir polis, havai fişekle yaralanmıştır. Gironde'da 13 lise kapalı kalmış, Mérignac'ta bir lisenin yakınında yolda ateş yakan ve polise cisim atan bir gruptan 15 kişi yakalanmıştır. Aynı gün Bouches-du-Rhône'daki Aubagne'da bir ortaokul müdürü ile bir öğretmen silahla yaralanmıştır; bakanlık bu olayın lise hareketiyle kanıtlanmış bir bağlantısı olmadığını açıklamıştır.【35】


13 Ekim. Paris'teki ikinci yürüyüşün kenarında bazı otomobiller ateşe verilmiş, yüzü maskeli gençler barikat kurmaya çalışmış ve polis göz yaşartıcı gaz kullanmıştır.


15 Ekim. Eğitim Bakanı Geffray, 8 Ekim'de yağmalanan Lormont'taki Les Iris Lisesi'ni ziyaret etmiştir. Bölge yönetimi okuldaki hasarı en az 250.000 euro olarak tahmin etmiştir. Geffray, saldırıyı yapanları suçlu olarak nitelemiş ve okul personeline teşekkür etmiştir.【36】


17 Ekim. Sabah saatlerinde Lyon'da polis yolları kapatmaya çalışan gençlere göz yaşartıcı gaz kullanmış, Rennes'te göstericiler yanan barikatlar kurmuştur.


Geffray'a göre hareketin başından 16 Ekim'e kadar 37 okul kısmen ateşe verilmiştir.【37】

Yakalamalar, Yaralanmalar ve Soruşturmalar (9-17 Ekim)

Yakalama sayıları bu dönemde de farklı tarihlerde farklı kaynaklarca açıklanmıştır. Adalet Bakanlığı 9 Ekim'de 6.877 yakalama bildirmiş, 13 Ekim'de ise gözaltına alınan kişi sayısının 6.800'ü aştığı aktarılmıştır. Hükümet verilerine göre 15 Ekim itibarıyla yüzde 85'i 18 yaşın altındaki gençlerden oluşan 7.950 kişi gözaltına alınmış, 26 kişi tutuklanmıştır.【38】


Milli Eğitim Bakanlığına göre 13 Ekim itibarıyla hareketin başından bu yana 147 eğitim personeli yaralanmıştır. Aynı tarihte 200'den fazla lise öğrencisi ve 800'den fazla polis ve jandarmanın yaralandığı bildirilmiştir.【39】 Başbakan Lecornu 15 Ekim'de 937 polis ve jandarma, 248 öğrenci ve 149 eğitim personelinin yaralandığını açıklamış; eğitim personeline ilişkin sayının Milli Eğitim Bakanlığının o güne kadar kaydettiği en yüksek sayı olduğunu belirtmiştir. Geffray ise 16 Ekim'de yaralanan eğitim personeli sayısını 165 olarak vermiştir.【40】

Kolluk Kuvvetlerinin Müdahalesi ve Soruşturmalar

Polis Genel Müfettişliği'nin (IGPN) polis müdahalelerine ilişkin yürüttüğü soruşturma sayısı da artmıştır. İçişleri Bakanı Nuñez, 13 Ekim'de Senato'da soruşturma sayısının 36 olduğunu açıklamıştır. Nuñez'e göre bunlardan dördü kalıcı sakatlığa yol açan, altısı ise ağır yaralanmalarla ilgilidir; diğerleri darp, hakaret ve cinsel saldırı iddialarını kapsamaktadır. Soruşturmalar arasında bir polisin bir göstericiyi boğmaya çalıştığı iddiası da yer almaktadır. Aynı hafta 16 yaşındaki bir öğrencinin gözünü kısmen kör eden mermiyi attığından şüphelenilen polis hakkında ağırlaştırılmış şiddet suçlamasıyla dava açılmıştır.【41】


Nuñez, polisin eylemler sırasında kalabalık dağıtma silahlarını en az 18.000 kez kullandığını açıklamıştır; bunların çoğu sis ve göz yaşartıcı gazdır. Nuñez'e göre 15 yaşındaki bir öğrencinin elini kaybetmesinin ardından kullanımı askıya alınan sersemletici bomba, askıya alınmadan önce yaklaşık 40 kez kullanılmıştır. Nuñez, mühimmat kullanımına ilişkin kuralların çok açık ve katı olduğunu, boyun hizasının üzerine atış yapılmadığını söylemiştir. Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, 15 Ekim'e kadar üniversitelerde yaklaşık on beş polis müdahalesi yapıldığını açıklamıştır.【42】


Polis sendikası Alliance Police Nationale, 13 Ekim'de yaptığı açıklamada polislere çelişkili emirler verildiğini, polislerin şiddete ve halkın düşmanca tavrına karşı yalnız bırakıldığını öne sürmüş ve devlet hakkında "başkalarının hayatını tehlikeye atmak" gerekçesiyle şikâyette bulunacağını duyurmuştur. Sendika, İçişleri Bakanı Nuñez'in kamuoyuna yaptığı açıklamalar ile komuta zinciri üzerinden sözlü olarak iletilen talimatlar arasındaki farkın dayanılmaz hâle geldiğini belirtmiştir.

Okulların Kapatılması

Kapalı lise sayısı bu dönemde azalmıştır. Milli Eğitim Bakanlığına göre 9 Ekim'de 172, 12 Ekim'de 130 lise kapalıdır. 13 Ekim'de kapalı lise sayısı 214'e çıkmıştır. Geffray, bunun bir kısmının yürüyüş güzergâhlarına yakın okulların zarar görmemek için kapatılmasından kaynaklandığını belirtmiş ve hareketin genel olarak gerilediğini söylemiştir.【43】 Bakanlığa göre 12-16 Ekim haftasında okulların ortalama yüzde 4'ü kapalı kalmıştır. Okullar 17 Ekim'den itibaren Azizler Günü tatiline girmiş, derslerin 2 Kasım'da yeniden başlaması planlanmıştır.【44】

Hükümet ve Yetkililerin Açıklamaları

Yedek Öğretmen Planının Uygulanması

Geffray'ın 8 Ekim'de açıkladığı plan kapsamında, şu ana kadar herhangi bir sınıfa atanmamış 3.000 yedek öğretmenin (TZR), öğretmen açığı en ağır 114 lise başta olmak üzere 500'den fazla liseye gönderilmesi öngörülmüştür.【45】 Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, 12 Ekim'de öğretmenlerin okullara gönderilmeye başlandığını söylemiştir. Geffray 13 Ekim'de yedek öğretmenlerin yüzde 35'inin göreve başladığını açıklamıştır. Bazı öğretmenlerin kendi branşları dışındaki derslere gönderildiği yönündeki haberlere ise kuşkuyla yaklaşmış; yedek öğretmenlerin kendi branşlarında görevlendirileceğini, ancak devamsız öğretmenin yerine geçmek yerine küçük öğrenci gruplarıyla çalışmak üzere de görevlendirilebileceklerini belirtmiştir.【46】


Geffray, 15 Ekim'de yedek öğretmenler ve sözleşmeli öğretmen alımı sayesinde ciddi öğretmen açığı bulunan okul sayısının bir haftada 114'ten 41'e indiğini açıklamıştır.【47】 AFP'ye göre 16 Ekim itibarıyla yaklaşık 2.000 öğretmen yeni görev yerlerine atanmıştır.

İstişare Platformu ve Bütçe

Öğrencilerin şikâyet ve önerilerini toplamak için açılan çevrim içi platforma yapılan katkıların sayısı 13 Ekim'de 86.000'e, 15 Ekim'de ise yaklaşık 100.000'e ulaşmıştır. Geffray, platformun öğrencilerin görüşlerinin alındığı demokratik bir süreç olduğunu savunmuştur. Başbakan Lecornu, 2027 bütçe tasarısına bazı önerileri hayata geçirecek değişiklik önergeleri sunulacağını açıklamıştır.

Parcoursup

Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, 13 Ekim'de Ulusal Meclis'te LFI milletvekili Marie Mesmeur'ün sorusuna yanıt verirken Parcoursup'ın sosyal ayrımcılık değil, tam tersi olduğunu savunmuştur. Baptiste, platformun 2018'de kurulmasından bu yana burslu 150.000 öğrencinin, platform olmasaydı kazanamayacakları tercihlerine yerleştiğini söylemiştir. Bakanlık, 2025'te yükseköğretime yerleştirilemeyen lise öğrencisi sayısının 38 olduğunu açıklamıştır. Hükümet, Parcoursup'ı değiştirmeye ve öğrencilere yönlendirme desteğini artırmaya hazır olduğunu, ancak platformu kaldırmayacağını açıklamıştır. Geffray, Parcoursup'a ilişkin somut önlemlerin Ekim sonuna kadar açıklanacağını belirtmiştir.【48】

Öğrenci Örgütleriyle Görüşmeler

Geffray, 15 Ekim'de lise öğrenci örgütleriyle görüntülü bir görüşme yapmıştır. Hareketin başından bu yana yapılan üçüncü görüşmeden önemli bir sonuç çıkmamıştır. USL, görüşmeden bir saat sonra dinlenmedikleri gerekçesiyle ayrıldıklarını, bir sonraki pazartesi yapılacak toplantıya katılmayacaklarını ve bundan sonra doğrudan Başbakanlıkla görüşmek istediklerini açıklamıştır. USL ayrıca eylemlerin tatil boyunca ve okulların açılmasından sonra da süreceğini belirtmiştir. Les Lycéens! örgütü de görüşmeden hayal kırıklığıyla ayrıldıklarını ve Başbakanla görüşmek istediklerini açıklamıştır. Her iki örgüt, öğrencileri 17 Ekim'deki eylemlere katılmaya çağırmıştır.

Başbakanın Açıklamaları

Başbakan Lecornu, 15 Ekim'de lise hareketinin bir "kentsel şiddet hareketine" dönüştüğünü ve bunun kaygılarını ve taleplerini dile getirmek isteyen lise öğrencilerine de bir hakaret olduğunu söylemiştir. Lecornu, hükümetin öğrencilerin şikâyetlerini meşru bulduğunu belirtmiş; ülkenin savaşlar, enflasyon ve alım gücü sorunlarıyla "sürekli bir kriz" ortamında olduğunu ifade etmiştir.【49】

Kaynakça

Agence France-Presse. “Demonstrations Backing France's Protesting Students Gather Strength.” AFP. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.afp.com/en/demonstrations-backing-frances-protesting-students-gather-strength

Al Jazeera. “Photos: French Protests Over School Conditions Swell.” Al Jazeera. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/gallery/2026/10/13/photos-french-students-continue-to-protest-over-run-down-schools

Anadolu Ajansı. “Fransa Hükümeti, Sarı Yeleklilerin Eylemleri Öncesinde Polislerin Şok Bombası Kullanma Yasağını Kaldırdı.” Anadolu Ajansı. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransa-hukumeti-sari-yeleklilerin-eylemleri-oncesinde-polislerin-sok-bombasi-kullanma-yasagini-kaldirdi/4090797

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Polis, Bir Lise Öğrencisini Gözaltına Aldığı Sırada Buna Karşı Çıkan Okul Personelini Darbetti.” Anadolu Ajansı. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-polis-bir-lise-ogrencisini-gozaltina-aldigi-sirada-buna-karsi-cikan-okul-personelini-darbetti/4090078

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Sarı Yelekliler 17 Ekim'de 1000'den Fazla Noktada Eylem Yapacak.” Anadolu Ajansı. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-sari-yelekliler-17-ekimde-1000den-fazla-noktada-eylem-yapacak/4090343

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Yaklaşık Bir Aydır Devam Eden Lise Eylemlerinde 8 Bine Yakın Kişi Gözaltına Alındı.” Anadolu Ajansı. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-yaklasik-bir-aydir-devam-eden-lise-eylemlerinde-8-bine-yakin-kisi-gozaltina-alindi/4089717

Associated Press. “Policing of France’s School Protests Clouds Macron’s Final Months and Sparks Uproar.” Associated Press. Erişim 17 Ekim 2026. https://apnews.com/article/france-police-violence-school-protests-emmanuel-macron-c18bbc114e2f51ef25c6851a3afa00f1

Axios. “Police, Protesters Clash in Paris as Tens of Thousands Rally Across France.” Axios. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.axios.com/2026/10/13/france-student-protests-paris-police-clashes

Boursorama. “Pas d'Avancée Notable Entre Edouard Geffray et les Organisations Lycéennes.” Boursorama. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.boursorama.com/actualite-economique/actualites/pas-d-avancee-notable-entre-edouard-geffray-et-les-organisations-lyceennes-3cab6a2cbca94f6c0a6b09f136064fe8

Euronews. “France Braces for Tense Day of Protests as Security Concerns Take Centre Stage.” Euronews. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.euronews.com/2026/10/17/france-braces-for-tense-protests-as-security-concerns-take-centre-stage

Euronews. “Teen Revolt or Revolution? The Student Protests Threatening France's Presidential Race.” Euronews. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.euronews.com/2026/10/11/teen-revolt-or-revolution-the-student-protests-threatening-frances-presidential-race

Euronews. “‘Our Future Is Being Robbed’: Greta Thunberg Joins France Student Protests Against School Conditions.” Euronews. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.euronews.com/2026/10/13/our-future-is-being-robbed-greta-thunberg-joins-france-student-protests-against-school-con

France 24. “French Students ‘Not Giving Up the Fight’ as 480,000 Join New Day of School Protests.” France 24. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/europe/20261013-live-france-braces-for-fresh-nationwide-protests-over-school-conditions

France 24. “Live: France's Yellow Vests Throw Their Weight Behind Mounting Student Protests.” France 24. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261017-live-france-s-yellow-vests-throw-their-weight-behind-mounting-student-protests

France 24. “Macron Calls for Calm Amid Fears of Violence at France Protests.” France 24. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/live-news/20261016-macron-calls-for-calm-amid-fears-of-violence-at-france-protests

France 24. “Mobilisation Lycéenne : 480 000 Personnes Ont Manifesté en France, la Colère Ne Retombe Pas.” France 24. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.france24.com/fr/france/20261013-en-direct-france-manifestations-lyceens-acte-v-mouvement

France 24. “Tens of Thousands Rally Across France as High School Protests Gather Strength.” France 24. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261013-tens-of-thousands-rally-across-france-as-high-school-protests-gather-strength

Franceinfo. “Mobilisation des Lycéens : Avec Ses Annonces, le Ministre de l'Éducation a Livré ‘Un Réquisitoire Hypocrite Contre Dix Années de Macronisme Éducatif’, Juge un Député LFI.” Franceinfo. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.franceinfo.fr/societe/education/blocage-des-lycees/direct-mobilisation-des-lyceens-les-lyceens-et-les-etudiants-de-nouveau-appeles-a-manifester-partout-en-france-jeudi_8227783.html

Franceinfo. “‘Ça Nous Incite Juste à Continuer’ : Des Lycéens Réagissent aux Annonces d'Édouard Geffray.” Franceinfo. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.franceinfo.fr/societe/education/blocage-des-lycees/ca-nous-incite-juste-a-continuer-des-lyceens-reagissent-aux-annonces-d-edouard-geffray_8229499.html

L'Étudiant. “Déploiement de 3.000 Profs Remplaçants : Les Syndicats Dénoncent une Solution de Dernière Minute.” L'Étudiant. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.letudiant.fr/lycee/deploiement-de-3-000-profs-remplacants-les-syndicats-denoncent-une-solution-de-derniere-minute.html

La Gazette France. “Avant les Vacances Scolaires, Cinq Questions sur le Mouvement Lycéen.” La Gazette France. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.lagazettefrance.fr/article/avant-les-vacances-scolaires-cinq-questions-sur-le-mouvement-lyceen

La Gazette France. “Lycées : Geffray Annonce l'Arrivée de 3.000 Professeurs Remplaçants Après une Nouvelle Journée de Mobilisation.” La Gazette France. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.lagazettefrance.fr/article/lycees-et-universite-decus-par-matignon-les-jeunes-appeles-a-se-remobiliser

Reuters. “France Sees Risk of Violence in Weekend Protests, PM Says.” Reuters. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/france-sees-risk-violence-weekend-protests-pm-says-2026-10-15/

Reuters. “Students, Trade Unions and Yellow Vests Set to Protest Across France.” Reuters. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/students-trade-unions-yellow-vests-set-protest-across-france-2026-10-17/

Sud Radio. “Mobilisation Lycéenne : Macron Appelle au Calme Avant un ‘Acte V’.” Sud Radio. Erişim 17 Ekim 2026. https://www.sudradio.fr/societe/nouvelle-semaine-de-mobilisation-lyceenne-le-gouvernement-espere-une-accalmie

Dipnotlar

9 Ekim 2026

Beş Başlıklı Çalışma Programı Ve İstişare Platformu (4-5 Ekim 2026)

Başbakan Lecornu, 4 Ekim’de Milli Eğitim ve Yükseköğretim bakanları başta olmak üzere bazı bakanlara bir mektup göndererek öğrencilerin taleplerine ilişkin beş öncelikli çalışma başlığı belirlemiştir:【1】

  • Öğretmenlerin Yerine Atanması: Özellikle sınav yılındaki sınıflarda (ortaokulun son yılı ile lisenin son iki yılı) uzun süreli boşlukların ve boş kadroların doldurulmasına öncelik verilmesi, kısa süreli yerine atamaların iyileştirilmesi ve kaçırılan derslerin telafisi için tatillerde destek kursları düzenlenmesi. Bu başlıkta ilk değerlendirmenin 16 Ekim’de yapılması planlanmıştır.
  • Okullardaki Koşullar: Bölge yönetimlerinin 6 Ekim’den itibaren her lisede sınıf donanımı, tuvaletler, ısıtma, yemekhane ve yatılı bölümler gibi alanlardaki acil ihtiyaçları belirlemesi; Ekim sonuna kadar aşırı sıcaklara karşı ağaçlandırma, güneşten koruma ve yalıtım gibi çözümlerin önerilmesi ve bazı çalışmaların 2027 yazından önce tamamlanması.
  • Okul Saatleri: Çok uzun ders günleri, ders programlarındaki boşluklar, kısa öğle araları ve ulaşım sorunları konusunda bir durum tespiti yapılması ve iyileştirme seçeneklerinin incelenmesi.
  • Parcoursup: Milli Eğitim ve Yükseköğretim bakanlıklarının Ekim sonuna kadar 2027 dönemi için iyileştirmeler önermesi; başvuruların değerlendirilmesinde ve sıralanmasında kullanılan ölçütlerin daha şeffaf hâle getirilmesi.
  • Lise Demokrasisi: Lise yaşam konseylerinden gelen her öneriye gerekçeli bir yanıt verilmesi ve kabul edilen öneriler için bir uygulama tarihi belirlenmesi; okullarda cep telefonu yasağının nasıl uygulanacağı gibi konularda öğrencilerin görüşlerinin alınması.

Lecornu, ilk kararların maliyeti, finansmanı ve takvimiyle birlikte 2026 Ekim sonuna kadar açıklanacağını belirtmiştir. Öğrencilerin şikâyet ve önerilerini toplamak için hazırlanan çevrim içi istişare platformu Agora, 5 Ekim’de erişime açılmıştır. 23 Ekim’e kadar açık kalacak olan platformda öğrencilere okulda karşılaştıkları başlıca sorunlar ve okullarında neyin değişmesi gerektiği sorulmaktadır. Platforma yapılan katkıların sayısı 6 Ekim’de 1.700'ü, 7 Ekim’de 40.000'i, 8 Ekim akşamı ise 66.000'i aşmıştır.【2】


Eğitim Bakanı Geffray, 5 Ekim’de Yvelines’teki bir liseyi ziyaret etmiştir. Geffray burada gösteri yapma hakkının saygı gösterilmesi ve korunması gereken bir özgürlük olduğunu, hareketin büyük bölümünün aslında okula duyulan bir isteği dile getirdiğini söylemiştir.【3】

Başbakanın Ulusal Meclis’teki Açıklamaları (6 Ekim 2026)

Başbakan Lecornu, 6 Ekim’de Ulusal Meclis’teki soru-cevap oturumunda eylemlerin kenarında yaşanan şiddeti kınamıştır. Lecornu, aşırı şiddetin koşulsuz olarak kınanması gerektiğini, bir lisenin yakılmasının lise binalarının durumunu iyileştirmeyeceğini ve bir öğretmene saldırılmasının öğretmenlerin yerine atanma oranını artırmayacağını söylemiştir. Lecornu, siyasetçileri şiddetten etkilenen kamu görevlilerinin yanında durmaya çağırmıştır.


Lecornu, polise siyasi bir baskı talimatı verildiği iddiasını “yalan” olarak nitelemiştir. Lecornu, bu kadar hassas asayiş operasyonlarında “kazaların” yaşanabileceğini kabul etmiş; ancak “polis şiddeti” ifadesinin siyasi bir talimat varmış gibi bir izlenim yarattığını savunmuştur. LFI Grup Başkanı Mathilde Panot’nun eleştirileri üzerine Lecornu, LFI’yi cumhurbaşkanlığı seçimine kadar ülkede kaos yaratmayı amaçlayan bir siyasi projeye sahip olmakla ve şiddet konusunda belirsiz bir tutum takınmakla suçlamıştır.


Lecornu aynı oturumda, 7-9 Ekim arasında liselerde yarım gün ders yapılmayacağını ve bu sürede okul müdürlerinin öğrencilerle “iç demokrasi zamanı” adı verilen görüşme toplantıları düzenleyeceğini açıklamıştır. Bazı yabancı yayın organları bu kararı derslerin haftanın geri kalanında askıya alınması olarak aktarmıştır. Lecornu, Parcoursup’ta düzeltilebilecek her şeyin düzeltileceğini ve sistemin daha şeffaf ve daha basit olması gerektiğini söylemiştir; ancak Parcoursup’un kaldırılmasını isteyenlerin yerine ne getirileceğini açıklamadığını belirtmiştir. Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon da Parcoursup’un işlediğini, ancak bazı iyileştirmelere ihtiyaç duyduğunu söylemiştir.【4】


Lecornu ayrıca bakanlarından öğrencilerin başlıca taleplerine ilişkin ilk önerilerini Ekim sonuna kadar sunmalarını istemiştir. Bu talepler arasında devamsız öğretmenlerin yerine öğretmen atanması, 08.00-18.00 arasındaki okul gününün süresinin gözden geçirilmesi, öğle aralarının uzatılması ve eski okul binalarının onarılması yer almaktadır. Cumhurbaşkanı Macron aynı akşam Lecornu ve bazı bakanlarla Élysée Sarayı’nda eylemleri ele alan bir toplantı yapmıştır.【5】

Başbakanın Ulusa Seslenişi (7 Ekim 2026)

Başbakan Lecornu, 7 Ekim akşamı Matignon’dan televizyon aracılığıyla ulusa seslenmiştir. Le Monde, Lecornu’nun bu konuşmada öğrencilere karşı tutumunu değiştirdiğini ve daha anlayışlı bir dil kullandığını yazmıştır. Lecornu, gençlerin öfkesinin “boşuna ortaya çıkmadığını” ve kimsenin onların kaygılarına kayıtsız kalamayacağını söylemiştir. Lecornu, polise öğrencilerle çatışma talimatı verilmediğini; polisin görevinin malları ve özellikle insanları korumak, yasaları uygulamak ve okullara girişi sağlamak olduğunu belirtmiştir.【6】


Lecornu, hükümetin öğrencilerin taleplerine “somut, hızlı ve finansmanı tamamen sağlanmış” yanıtlarını Ekim sonunda açıklayacağını söylemiş ancak ayrıntı vermemiştir. Le Monde’a göre Lecornu, öğrencilerin başlıca taleplerinin tamamını karşılayamayacaklarını da belirtmiştir.


Lecornu, okullardaki görüşme toplantılarının 8 Ekim’den itibaren her lisede ve bir sonraki haftaya kadar süreceğini açıklamıştır. Lecornu ayrıca çevrim içi platforma 40.000'den fazla katkı yapıldığını ve bu katkıların cumhurbaşkanlığı seçimine kadar kamuoyuyla paylaşılacağını söylemiştir. Lecornu, 2027 bütçe tasarısında Milli Eğitim’in ödeneğinin 1,2 milyar euro artırılarak 64 milyar euroya çıkarıldığını hatırlatmış; CNN’e göre tasarının 12 Kasım’da Meclis’te görüşüleceğini belirtmiştir. Lecornu aynı konuşmada akaryakıt fiyatlarının düşürülmesine yönelik önlemler de açıklamıştır.【7】

Eğitim Bakanının Açıkladığı Önlemler (8 Ekim 2026)

Eğitim Bakanı Geffray, 8 Ekim sabahı Reims’teki Raymond-Kopa Meslek Lisesi’nde öğrencilerle ve öğretmenlerle görüşmüştür. Geffray, öğretmenlerin uzun süreli olarak yerine atanmasını sağlayacak bir “acil eylem planı” hazırladığını, yoğun ders programlarının gözden geçirildiğini ve Parcoursup’ta iyileştirmeler üzerinde çalışıldığını söylemiştir.【8】


Geffray ve Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, aynı gün üç büyük lise öğrenci örgütünün (USL, Renouveau Lycéen ve Lycéens!) temsilcilerini bakanlıkta kabul etmiştir. Görüşmede Geffray, 2027 bütçe tasarısında öngörülenin aksine liselerde hiçbir öğretmen kadrosunun kaldırılmayacağını açıklamıştır. Geffray ayrıca lise öğrencilerinin akademi ve ulusal düzeydeki kurullarda daha fazla ve daha iyi temsil edilmesi için çalışma başlatıldığını belirtmiştir. Baptiste, Parcoursup konusunda “kırmızı çizgi” olmadan görüşmeye açık olduklarını, platformun anlaşılırlığı, şeffaflığı ve kontenjan sorunlarının ele alındığını söylemiş; tarafların bir sonraki pazartesi aynı biçimde yeniden bir araya geleceğini açıklamıştır. Görüşmeye katılan Les Lycéens örgütünün başkan yardımcısı Louis Letoublon, öğrenci temsilcilerinin seçim yönteminin daha demokratik hâle getirileceğini belirtmiştir. Letoublon, buna karşın Parcoursup, öğretmenlerin yerine atanması ve okul binaları konusunda somut bir yanıt alamadıklarını söylemiştir.【9】


Geffray aynı akşam TF1'in ana haber bülteninde şu önlemleri açıklamıştır:

  • Sorunlu Liselerin Belirlenmesi: Bir yıl önce sipariş edilen bir yazılım sayesinde durumu en sorunlu liseler belirlenmiştir: 114 lise “kırmızı”, 400 lise “turuncu” olarak sınıflandırılmıştır. Yazılımın Kasım başında kullanılmaya başlanması planlanıyordu; Geffray, süreci son günlerde hızlandırdığını söylemiştir.
  • Yedek Öğretmenlerin Görevlendirilmesi: Şu anda herhangi bir sınıfa atanmamış 3.024 yedek öğretmen, öncelikle en sorunlu 114 liseye olmak üzere 9-13 Ekim arasında okullara gönderilecektir. Geffray, bu öğretmenlerin şimdiye kadar atama sorunları nedeniyle derse giremediğini söylemiştir.
  • Ek Öğretmen İstihdamı: Akademi müdürlerine (rektörlere), ihtiyaç olan yerlerde normalde izin verilen sayının üzerinde birkaç yüz öğretmen daha işe alma yetkisi verilecektir.
  • Ek Ders Uygulaması: “Öğretmen paktı” (pacte enseignant) adı verilen ek ders sistemi kapsamında okul müdürlerine önceden birkaç yüz bin saatlik ek ders hakkı verilecektir. Böylece kısa süreli devamsızlıklarda okuldaki gönüllü öğretmenler derslere girebilecektir. Başbakan Lecornu, bu uygulamanın Ekim sonundaki Azizler Günü (Toussaint) tatilinin ardından başlayacağını belirtmiştir.

Geffray, bu önlemlerin maliyetinin “onlarca milyon euro” olacağını söylemiş ve asıl önemli olanın 2027 bütçesi olduğunu eklemiştir. Geffray, platforma yapılan 66.000 katkının dikkate alınacağını ve her okulun durumunun ayrı ayrı inceleneceğini belirtmiştir. Başbakan Lecornu da X’teki paylaşımında, hükümetin öğrencilerin bazı önerilerini, özellikle öğretmenlerin yerine atanmasına ilişkin önerileri hayata geçirmek için 2027 bütçe tasarısına değişiklik önergeleri sunacağını açıklamıştır.【10】

6-8 Ekim’deki Siyasi Tartışmalar

6 Ekim’de Ulusal Meclis’te Başbakan Lecornu ile LFI Grup Başkanı Mathilde Panot arasında polis müdahaleleri konusunda sert bir tartışma yaşanmıştır (bkz. “Hükümet ve yetkililerin açıklamaları”). Hükümet ve Marine Le Pen’in Ulusal Birlik (RN) partisi, LFI milletvekillerini ve belediye başkanlarını eylemleri kışkırtmakla suçlamış; LFI bu suçlamaları reddetmiştir. LFI’nin cumhurbaşkanı adayı Jean-Luc Mélenchon 6 Ekim’de, polisin bulunmadığı her yerde eylemlerin sorunsuz geçtiğini söylemiştir. Mélenchon, eylemcileri “inanılmaz” olarak nitelemiş ve polis şiddetini kınamıştır. LFI Koordinatörü Manuel Bompard ise Lecornu’nun 7 Ekim’deki konuşmasında öğrencilerin öfkesine yanıt verecek tek bir somut önlem açıklayamadığını söylemiştir.【11】


Kamuoyu yoklamalarında önde görünen Marine Le Pen, okullarda bir azınlığın verdiği zarara dikkat çekmiş ve onarım masraflarının veliler tarafından karşılanmasını istemiştir. Le Pen 6 Ekim’de, seçilmesi hâlinde 2032'ye kadar kamu harcamalarında 2026'ya göre 140 milyar euroluk net tasarruf yapacağını açıklamıştır. RN Genel Başkanı Jordan Bardella ise 8 Ekim’de LCI’de, son günlerde yaşananların artık barışçıl gösteriler değil “ayaklanma sahneleri” olduğunu söylemiştir. Bardella, Mélenchon’u ve LFI’yi bu olaylardan doğrudan sorumlu tutmuştur. Bardella, 2027'de başbakan olması hâlinde “kıran öder” ilkesini uygulayacağını, polisin yanında olacağını ve okullarda tek tip kıyafet uygulamasına geçeceğini belirtmiştir. Bardella ayrıca banliyölerde yaşayan gençlerin bir bölümünün Fransa’ya bağlılık hissetmediğini söylemiş ve bu durumu göçle ilişkilendirmiştir. Cumhuriyetçiler partisinin cumhurbaşkanı adayı Bruno Retailleau ise sersemletici bombaların askıya alınmasını bir “geri adım” olarak nitelemiş ve polisin bu silahları kullanmasını savunmuştur.【12】


Ulusal Meclis Başkanı Yaël Braun-Pivet, polisin çok zor bir iş yaptığını belirtmekle birlikte karşılarında çocuklar bulunduğunu hatırlatmıştır. Braun-Pivet, öğrencileri sakin olmaya, polisi ise en yüksek düzeyde ölçülü davranmaya çağırmış ve gençlerin dinlenmesi gerektiğini söylemiştir. Sosyalist Parti (PS) Birinci Sekreteri Olivier Faure, çocukların polis karşısında hâlâ tehlikede olduğunu savunmuş ve sersemletici bombaların yanı sıra plastik mermi atan silahların (LBD) ve dağıtma bombalarının da kullanımdan kaldırılmasını istemiştir. Faure ayrıca hükümetin sorunu çözmek yerine durumun kendiliğinden kötüleşmesini beklediğini öne sürmüştür. Sosyal demokrat ön seçimde Faure’nin rakibi olan Raphaël Glucksmann, Almanya’da polisin farklı bir yöntem izlediğini belirterek şiddet olmadığında polisin neden müdahale ettiğini sorgulamıştır. PS Grup Başkan Yardımcısı Boris Vallaud, eylemcilerin çoğunun reşit olmadığını hatırlatmış ve polisin bu tür eylemlerde mühimmat atan bazı silahları ve boğma gibi sert teknikleri kullanmasını yasaklayan bir yasa teklifi sunacaklarını açıklamıştır.【13】


LFI milletvekili Thomas Portes, polisin kullandığı ses ve şok bombaları gibi araçları “savaş silahı” olarak nitelemiş ve tüm toplumsal hareketlerde bu silahların yasaklanması için imza kampanyası başlattıklarını hatırlatmıştır. LFI’li Avrupa Parlamentosu üyesi Rima Hassan, Avrupa’da toplumsal hareketlere müdahalede bu bombaları kullanan tek ülkenin Fransa olduğunu öne sürmüştür. LFI, polis müdahalelerinin araştırılması için Ulusal Meclis’te bir soruşturma komisyonu kurulmasını önermiştir. Ekolojistlerin Genel Sekreteri Marine Tondelier, Lecornu’nun 7 Ekim’deki konuşmasını “zaman kazanma stratejisi” olarak nitelemiştir. Tondelier, konuşmanın öğrencilerin, çiftçilerin ve akaryakıt fiyatlarından etkilenenlerin taleplerini bir araya getirdiğini belirterek 17 Ekim’de ortak bir yürüyüş yapılması çağrısında bulunmuştur.【14】

Fransa Dışına Yayılma ve Uluslararası Tepkiler

Belçika

1 Ekim’de Belçika’nın Liège kentinde çok sayıda okulun önünde öğrenciler eylem düzenlemiştir. Liège’deki çeşitli ortaöğretim kurumlarında öğrenciler sabah saatlerinde derslerin başlamasını engelleyen eylemler yapmıştır.【15】 Eylemlerden Athénée de Fragnée, Athénée Royal de Montegnée, Institut Maria Goretti, Collège Saint-Barthélemy, Saint-Laurent, Saint-Sépulcre ve Institut Marie-Thérèse’in de aralarında bulunduğu çok sayıda okul etkilenmiştir. Liège’in Hors-Château bölgesindeki Institut Marie-Thérèse’in önünde durum zaman zaman gerginleşmiş, okulun önünde ateş yakılmış ve bölgeye çok sayıda polis sevk edilmiştir.


Polis, bazı okulların önünde havai fişek türü patlayıcıların, yumurta, elma ve bariyerlerin fırlatıldığını ve çeşitli noktalarda maddi hasar meydana geldiğini açıklamıştır. Esneux, Visé, Angleur ve Soumagne beldelerindeki bazı okullarda da eylemler yapılmıştır. Visé, Angleur ve Soumagne’da öğrenciler kısa süre sonra okullara dönmüş; diğer bazı kurumlarda ise öğrencilerin ve öğretmenlerin okula girişini engellemek amacıyla gözcü hatları oluşturulmuştur. Polis ve yerel kaynaklar, eylemlerin öğretmenler ya da sendikalar tarafından değil, öğrenciler tarafından başlatılan spontane bir hareket olduğunu aktarmıştır.


Polis, Liège kentinde 6 kişinin gözaltına alındığını açıklamış ve olaylara ilişkin soruşturma açılmıştır. Liège’de yetkililer ertesi gün için eğitime ara verildiğini duyurmuştur. Yerel medyada Liège’deki tüm okulların 2 Ekim’de kapanacağı bildirilmiş; belediye sözcüsü bu kapatmaları o sırada doğrulamamıştır. Başka bir aktarımda, Liège’de birkaç okulda protesto ve hasar yaşandığı polis tarafından bildirilmiştir.


Valonya-Brüksel Federasyonu hükümetinin Eğitim Bakanı Valérie Glatigny, öğrencilerin “bir araç olarak kullanıldığı” değerlendirmesini yapmış, eğitimde hiçbir önlemin onlara sağlanan desteği azaltmadığını ifade etmiştir. Glatigny, herkesin kararlara itiraz etme hakkı olduğunu ancak işin şiddete dönüşmemesi gerektiğini kaydederek şunları söylemiştir: ”Öğrencilerin sınıfa girmesini engellemek, polislere cisim atmak, okul dışından gelen kişilerin baskısı altında tahribat yapmak kabul edilemez.”【16】


Belçika’daki eylemler sonraki günlerde de sürmüştür. Axios’a göre 1 Ekim’den 7 Ekim'e kadar Liège’de en az 139 kişi yakalanmıştır; Belga ajansının aktardığı Liège polisinin açıklamasına göre ise Ekim başından itibaren 107 kişi gözaltına alınmış, bunlardan 27'si tutuklanmıştır. 7 Ekim’de Liège’de polis ile göstericiler arasında çatışmalar çıkmıştır. Yüzlerce gencin katıldığı gösteriler öğleden sonra gerginleşmiş, bazı iş yerlerinin camları kırılmış ve bir otobüs durağı ateşe verilmiştir. Polis kalabalığı dağıtmak için göz yaşartıcı gaz kullanmış, kent merkezindeki işletmelere kapanmaları tavsiye edilmiştir. Liège-Guillemins Tren İstasyonu da polisin talimatıyla yaklaşık 30 dakika kapatılmıştır. Öğrenciler HEPL yüksekokulunun kampüsleri ve Léonie de Waha Okulu gibi kurumların önünde de toplanmıştır. 8 Ekim’de Brüksel, Ciney ve Liège’de öğrenci gösterileri düzenlenmiştir.【17】

Aktarılan Öğrenci Talepleri

Belçika’daki eylemlere ilişkin aktarımlarda öğrencilerin talepleri şöyle sıralanmıştır: sınıflardaki öğrenci sayısının azaltılması, yeterli sayıda öğretmen görevlendirilmesi, öğrenci ve velilerin karar süreçlerinde daha fazla dinlenmesi ve eğitimin herkes için erişilebilir olması. Öğrenciler ayrıca eğitim alanında alınacak kararların geleceklerini olumsuz etkilememesi gerektiğini savunmuştur.


Reuters’a göre Belçika’daki eylemlerin arka planında ülkenin Fransızca konuşulan bölgelerindeki eğitim politikaları yer almaktadır. Belçika’da eğitim, federal hükümetin değil dil temelli toplulukların sorumluluğundadır. Valonya ve Brüksel’deki Fransızca eğitimden sorumlu Fransız Topluluğu hükümeti, 2026 akademik yılında üniversitelerin yıllık harç ücretini çoğu öğrenci için 835 eurodan 1.194 euroya çıkarmıştır. Yüksek harç ücretleri yaz aylarında da lise öğrencilerinin protestolarına yol açmış, eylemler Ekim’de Fransa’daki olaylardan etkilenerek yeniden başlamıştır. Göstericiler ayrıca artan yaşam maliyetlerini, kalabalık sınıfları, sınırlı kaynakları ve öğretmenlerin artan iş yükünü dile getirmiştir.【18】

Avrupa’nın Diğer Ülkeleri

Axios’a göre Fransa’daki eylemler, Avrupa’nın başka ülkelerinde de okulların finansmanına ve sınıf koşullarına ilişkin tepkilerin öne çıktığı bir döneme denk gelmiştir. İtalya’da 5 Ekim’de Torino ve Roma’daki bazı liseler “Fransa’daki gibi yapalım” sloganıyla öğrenciler tarafından işgal edilmiştir. İtalyan öğrenciler yetersiz finansman, kötüleşen okul binaları ve artan yaşam maliyetleri gibi şikâyetlerin Fransız öğrencilerle ortak olduğunu belirtmiş, bir öğrenci heyeti dayanışma amacıyla Paris’e gitmiştir. Yunanistan’da öğrenciler 8 Ekim için ülke çapında toplantılar, ders bırakma eylemleri ve gösteriler düzenleneceğini duyurmuştur. Axios, İrlanda, Almanya ve Avusturya’da da eğitime daha fazla yatırım yapılması talebiyle eylemler düzenlendiğini veya planlandığını aktarmıştır. Axios’a göre bu eylemler koordineli tek bir Avrupa hareketi değildir; ancak farklı ülkelerdeki öğrenciler ortak kaygılar etrafında harekete geçmektedir.【19】

Uluslararası Tepkiler

ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda Fransa’daki olayların okullarla değil, kontrolden çıkmış kitlesel göçle ve İslam’la ilgili olduğunu öne sürmüştür; Trump bu iddiasına ilişkin bir kanıt sunmamıştır. Reuters, öğrencilerin taleplerinin din ya da göçle değil, personel eksikliği ve finansmanla ilgili olduğunu belirtmiştir. Marine Le Pen’in partisi Ulusal Birlik de eylemleri Fransa’nın göç politikasıyla ilişkilendirmemiştir.【20】

Kaynakça

Al Jazeera. “France Suspends High School Classes As Protesters Clash With Police.” Al Jazeera. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/6/demonstrators-clash-with-riot-police-in-france-as-education-protests-mount

Al Jazeera. “France Suspends High School Classes As Protesters Clash With Police.” Al Jazeera. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/6/demonstrators-clash-with-riot-police-in-france-as-education-protests-mount

Anadolu Ajansı. “Fransa'daki Lise Eylemlerinde Polis Şiddeti Gündemde.” Anadolu Ajansı. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransadaki-lise-eylemlerinde-polis-siddeti-gundemde/4081852

Anadolu Ajansı. “Fransa'nın Pek Çok Kentinde Öğrenci Eylemleri Devam Ediyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransanin-pek-cok-kentinde-ogrenci-eylemleri-devam-ediyor/4080667

Anadolu Ajansı. “Fransa’da Lise Eylemleri Sendikaların Desteğiyle Sürüyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransa-da-lise-eylemleri-sendikalarin-destegiyle-suruyor/4081866

Axios. “Student Protest Unrest Spreads Across Europe.” Axios. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.axios.com/2026/10/07/europe-student-protests-france-belgium

BBC. “France's School Protests: What Lies Behind The Anger.” BBC. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.bbc.com/news/articles/c6n9rgg80z94o

CBC. “Why More Than 250,000 People Have Joined Student-Led Protests In France.” CBC News. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.cbc.ca/news/world/french-student-protests-whats-happening-explainer-9.7371998

CBS News. “Protests Disrupt Hundreds Of High Schools Across France In Historic Day Of Student Protests, Union Says.” CBS News. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.cbsnews.com/news/france-high-schools-closed-biggest-day-student-protests-decades/

CNN. “Massive Demonstrations. Injured Teenagers. French Students Say They’re Just Getting Started.” CNN. Erişim 8 Ekim 2026. https://edition.cnn.com/2026/10/07/europe/france-high-school-protests-government-intl

Euronews. “Fresh Day Of Student Protests Across France As Rally Planned In Paris.” Euronews. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.euronews.com/2026/10/08/fresh-day-of-student-protests-across-france-as-rally-planned-in-paris

Euronews. “Mobilisation Lycéenne, Acte III : De Nombreux Établissements Déjà Bloqués, La Crainte D'un ‘Mardi Noir’.” Euronews. Erişim 8 Ekim 2026. https://fr.euronews.com/2026/10/06/mobilisation-lyceenne-acte-iii-de-nombreux-etablissements-deja-bloques-la-crainte-dun-mard

ICI. “Blocage Des Lycées : Grève, Manifestations, Établissements Fermés, À Quoi S'attendre Pour La Mobilisation De Ce Mardi ?” ICI. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.ici.fr/infos/societe/blocage-des-lycees-greve-manifestations-etablissements-fermes-a-quoi-s-attendre-pour-la-mobilisation-de-ce-mardi-9973405

La Gazette France. “Mouvement Des Lycéens : Lecornu Condamne La Violence Et Réfute Toute ‘Répression Policière’.” La Gazette France. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.lagazettefrance.fr/article/mouvement-des-lyceens-lecornu-condamne-la-violence-refute-toute-repression-policiere-et-suspend-les-cours

Le Figaro. “En Direct - Colère Des Lycéens : Geffray Annonce Le Déploiement De 3000 Enseignants Remplaçants, Les Recteurs Autorisés À Recruter Davantage.” Le Figaro. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.lefigaro.fr/actualite-france/en-direct-mobilisation-des-lyceens-de-nouvelles-manifestations-prevues-ce-jeudi-partout-en-france-des-syndicats-de-l-education-appellent-a-la-greve-20261008

Le Journal De Montréal. “Voici Pourquoi Des Manifestations Violentes Éclatent Partout En France.” Le Journal De Montréal. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.journaldemontreal.com/2026/10/07/voici-pourquoi-des-manifestations-violentes-eclatent-partout-en-france

Le Monde. “En Direct, Mobilisation Lycéenne : Le Ministre De L’Éducation, Edouard Geffray, Annonce L’Arrivée De 3 000 Professeurs Remplaçants ‘Entre Demain Et Mardi’.” Le Monde. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/09/en-direct-mobilisation-lyceenne-notre-priorite-c-est-evidemment-le-retour-a-l-ordre-au-calme-et-le-retour-en-cours-pour-les-etudiants-declare-la-porte-parole-du-gouvernement_6788487_3224.html

Le Monde. “French High School Protests Grow And Draw Widespread Support.” Le Monde. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/07/high-school-students-movement-protests-grow-and-draw-widespread-support_6758337_7.html

Le Temps. “Nouvelle Journée De Manifestations Lycéennes En France, Mais Les Blocages Sont En Baisse.” Le Temps. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.letemps.ch/monde/france/nouvelle-journee-de-manifestations-lyceennes-en-france-mais-les-blocages-sont-en-baisse

L’Étudiant. “Mouvement Lycéen : Alors Que La Mobilisation Continue, Le Gouvernement Lance Cinq Chantiers Prioritaires.” L’Étudiant. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.letudiant.fr/lycee/mouvement-lyceen-alors-que-la-mobilisation-continue-le-gouvernement-lance-cinq-chantiers-prioritaires.html

RTÉ. “Hundreds Injured As School Protests Sweep France.” RTÉ News. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.rte.ie/news/world/2026/1006/1594140-france-student-protests/

Reuters. “French Students Keep Up Protest Pressure With Some Demonstrations Hit By Violence.” Reuters. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/french-school-blockades-persist-after-pms-unspecified-promises-2026-10-08/

Reuters. “Police Clash With Protesters In Paris As French High School Students Rally Over Conditions - As It Happened.” Reuters. Erişim 9 Ekim 2026. https://www.reuters.com/live/france-protests-live-high-school-students-rally-over-conditions-tensions-flare-2026-10-08/

Reuters. “Police Fire Teargas As French School Protests Cause ‘Heaviest Toll In Decades’.” Reuters. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/france-braces-day-school-blockades-street-protests-2026-10-06/

TF1 Info. “Une Nouvelle Journée De Mobilisation A Eu Lieu Ce Jeudi 8 Octobre Pour L’‘Acte IV’ De La Contestation Lycéenne.” TF1 Info. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.tf1info.fr/societe/en-direct-manifestations-acte-iv-colere-des-lyceens-apres-la-forte-mobilisation-les-organisations-appellent-a-poursuivre-le-mouvement-actions-blocages-jeudi-8-octobre-2026-2468668.html

The Guardian. “French Students Continue Protests, Saying Ministers’ Pledges Not Enough.” The Guardian. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.theguardian.com/world/2026/oct/08/france-student-protests-schools-vow-to-continue

Dipnotlar

2 Ekim 2026

2026 Fransa lise öğrencileri protestoları, Eylül 2026'nın ortasında Fransa’da bazı liselerde öğrencilerin okul girişlerini kapatması (blokaj; Fr. blocus) ile başlayan, sonraki günlerde ülke geneline, üniversitelere, Belçika’ya ve İtalya’ya yayılan ve Ekim ortasında hayat pahalılığına karşı düzenlenen daha geniş eylemlerle birleşen protesto hareketidir. Hareket, Fransız basınında “lise blokajları” (blocages des lycées) ve “lise hareketi” (mouvement lycéen) adlarıyla da anılmaktadır.

Fransa'nın başkenti Paris'te liseliler, çiftçiler ve iklim aktivistleri başta olmak üzere, toplumun farklı kesimlerinin destek verdiği sarı yelekliler hareketi yüzlerce farklı noktada hayat pahalılığına karşı eylem yapıyor, 17 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Öğrenciler; kalabalık sınıflar, öğretmen eksikliği, yerine yenisi atanmayan öğretmenler, yıpranmış okul binaları ve yoğun ders programları gibi konulardaki şikayetlerini ve eğitime daha fazla kaynak ayrılması yönündeki taleplerini dile getirmiştir. Öğrenci örgütleri ayrıca eğitime 10 milyar euroluk bir yatırım yapılmasını ve yükseköğretime yerleştirme platformu Parcoursup’ın kaldırılmasını ya da köklü biçimde değiştirilmesini istemektedir.


29 Eylül 2026'da Union syndicale lycéenne’in (USL) çağrısıyla ulusal ölçekte ilk eylem günü düzenlenmiştir. 1 Ekim 2026'da Başbakan Sébastien Lecornu’nun başkanlık ettiği bakanlıklar arası kriz toplantısının ardından hükümet, olayları “kentsel şiddet” (violences urbaines) olarak nitelemiştir. Eğitim Bakanı Édouard Geffray, 2 Ekim 2026 için 400'den fazla eğitim kurumunun kapalı olacağını açıklamıştır. Başbakan Lecornu 4 Ekim’de öğrencilerin taleplerine yanıt vermek için beş başlıktan oluşan bir çalışma programı açıklamıştır.


6 Ekim 2026'da öğrenci örgütlerinin “üçüncü perde” olarak adlandırdığı ulusal eylem gününde öğretmen sendikaları, işçi sendikaları ve veliler de öğrencilere katılmış; İçişleri Bakanlığı gösterilere yaklaşık 266.000 kişinin katıldığını açıklamıştır.


Hükümet 7 Ekim’de Lens’te 15 yaşındaki bir öğrencinin elini kaybetmesinin ardından polisin sersemletici bomba kullanımını askıya almıştır. 8 Ekim 2026'da “dördüncü perde” olarak adlandırılan eylem gününün ardından Geffray, yaklaşık 3.000 yedek öğretmenin en çok sorun yaşayan liselere gönderileceğini duyurmuştur. Öğrenci örgütleri ve öğretmen sendikaları bu planı yetersiz bulmuştur.

Fransa'nın başkenti Paris'te liseliler, çiftçiler ve iklim aktivistleri başta olmak üzere, toplumun farklı kesimlerinin destek verdiği sarı yelekliler hareketi yüzlerce farklı noktada hayat pahalılığına karşı eylem yapıyor, 17 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


13 Ekim’deki “beşinci perde” eylem gününe İçişleri Bakanlığına göre 161.500, öğrenci örgütlerine göre 480.000 kişi katılmıştır. Geffray, 15 Ekim’de ciddi öğretmen açığı bulunan lise sayısının bir haftada 114'ten 41'e indiğini açıklamıştır. Aynı gün lise öğrenci örgütleriyle yapılan üçüncü görüşmeden sonuç çıkmamış, Başbakan Lecornu ise hareketin bir “kentsel şiddet hareketine” dönüştüğünü söylemiştir.


Hükümet verilerine göre 15 Ekim’e kadar, büyük çoğunluğu 18 yaşından küçük yaklaşık 8.000 kişi gözaltına alınmıştır. Aynı tarihe kadar 937 polis ve jandarma, 248 öğrenci ve 149 eğitim personeli yaralanmış, polis müdahalelerine ilişkin 36 soruşturma açılmıştır. Hükümet, okulların Azizler Günü (Toussaint) tatiline girdiği 17 Ekim’deki eylemler öncesinde sersemletici bomba kullanımına yeniden izin vermiştir.

Fransa'nın başkenti Paris'te liseliler, çiftçiler ve iklim aktivistleri başta olmak üzere, toplumun farklı kesimlerinin destek verdiği sarı yelekliler hareketi yüzlerce farklı noktada hayat pahalılığına karşı eylem yapıyor, 17 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


17 Ekim’de öğrenciler, sendikalar, sarı yelekliler, çiftçiler ve iklim aktivistleriyle birlikte hayat pahalılığına karşı düzenlenen ülke çapındaki eylemlere katılmıştır. Gösterilere İçişleri Bakanlığına göre 550.000, düzenleyicilere göre 800.000 kişi katılmış; bu sayı, hareketin başından bu yana ulaşılan en yüksek katılım olmuştur. Yürüyüşlerin büyük bölümü barışçıl geçmiş, ancak Paris, Marsilya, Lyon, Bordeaux ve Lille gibi kentlerde yürüyüşlerin kenarında çatışmalar ve yaygın yağma olayları yaşanmıştır. Limoges’taki 143 yıllık belediye binası ateşe verilerek büyük ölçüde yanmış, Marsilya ve Lille’de belediye binalarına zorla girilmiştir. İçişleri Bakanlığına göre o gün 2.397 kişi gözaltına alınmış, 997 polis ve jandarma yaralanmıştır. Saint-Étienne’de 17 yaşındaki bir genç elini, Mulhouse’da 17 yaşındaki bir kız gözünü kaybetmiş, Paris’te bir gösterici kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmiştir. Ticaret sektörü temsilcilerine göre yaklaşık 1.500 işyeri zarar görmüştür.


Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 18 Ekim akşamı yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında “öfke ve utanç” duyduğunu söylemiş; şiddetten aşırı sol grupları ve onlara katılan suçluları sorumlu tutmuştur. Macron olağanüstü hâl ilan etmemiş, ancak valilerin gerektiğinde bazı toplantıları yasaklayabileceğini açıklamış ve kolluk kuvvetlerinin müdahalesi konusunda “tam şeffaflık” sağlanacağını söylemiştir.


Muhalefetten bazı isimler İçişleri Bakanı Laurent Nuñez’in istifasını istemiş, Ulusal Meclis Başkanı Yaël Braun-Pivet olayların araştırılması için bir meclis soruşturma komisyonu kurulmasını önereceğini açıklamıştır. Öğrenci örgütleri ve sendikalar, okulların açılacağı 2 Kasım’da eylemlere yeniden başlanması ve sendikaların 5 Kasım’daki eylem gününe katılınması çağrısında bulunmuştur.

Fransa'nın başkenti Paris'te liseliler, çiftçiler ve iklim aktivistleri başta olmak üzere, toplumun farklı kesimlerinin destek verdiği sarı yelekliler hareketi yüzlerce farklı noktada hayat pahalılığına karşı eylem yapıyor, 17 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Başlangıç ve Yayılma Süreci

Eylül Ortasındaki İlk Blokajlar

Hareket, Eylül 2026'nın ortasında az sayıda okulda başlamıştır. İlk blokajlar, okul yılının başlamasından kısa süre sonra Bretagne bölgesinde, Rennes yakınlarındaki Le Rheu'de bulunan Théodore-Monod Lisesi'nde yapılmıştır; öğrenciler bu okulda "insani ve maddi sorunları" dile getirmiştir. 15 Eylül'de Nord'daki Villeneuve-d'Ascq'ta Queneau Lisesi'nde ve Calvados'taki Caen'de Victor-Hugo Lisesi'nde blokaj yapılmıştır. Bu okullarda memnuniyetsizliğin başlıca nedeni yoğun ders programıdır.【1】

Créteil'deki Blokaj

Hareket, Val-de-Marne'daki Créteil'de somutlaşmıştır. 17 Eylül'de, bir öğretmen grevinin ertesinde, Créteil'deki Saint-Exupéry Lisesi öğrencileri blokaj düzenleme inisiyatifini almıştır. Bu blokaj ulusal hareketin başlangıç noktası olarak değerlendirilmiştir. Okulun première sınıfı öğrencisi Cheick Sanogo (17), "Öğretmenler bize memnuniyetsizliklerinin nedenlerini açıkladı ve onlara katılmaya karar verdik" demiştir. Öğrenciler, Milli Eğitim tarafından ihmal edildiklerini söylemekte ve "imkân ve personel eksikliğini, kalabalık sınıfları ve bazı salonlarda masa eksikliğini" dile getirmektedir.【2】

Fransa'da öğrenci protestoları, 1 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


Sosyal Medyanın Rolü

Sanogo, "Mobilizasyon beklenmedik bir boyut kazandı" demiş ve hareketin TikTok, Snapchat ve Instagram üzerinden yayıldığını belirtmiştir. İçeriklerin bir bölümü gençler, bir bölümü ise çevrim içi medya kuruluşları tarafından paylaşılmıştır. Booska-P, 24 Eylül'de Saint-Exupéry Lisesi'nden sekiz öğrencinin katıldığı bir röportaj yayımlamıştır. Röportaj, TikTok'ta 1,5 milyon görüntülenmeye ulaşmıştır. Öğrenciler röportajda, banliyöde yaşayan gençler olarak hissettikleri terk edilmişlik duygusunu ve okullarını bloke etme kararlarını anlatmıştır. Öğrencilerden biri, "Tüm liseleri bunu yapmaya davet ediyorum" demiştir.


Créteil Akademi Müdürlüğü (rectorat), 28 Eylül'de yaptığı açıklamada, "Sosyal ağlar bir mobilizasyon güçlendiricisi olarak işlev görmekte ve çeşitli sahiplenmelere maruz bırakmaktadır" ifadelerini kullanmıştır.

Fransa'da öğrenci protestoları, 1 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)

Siyasetçilerin Ziyaretleri ve Yayılma

21 Eylül'de La France Insoumise (LFI) grubundan milletvekilleri Louis Boyard ve Clémence Guetté, Créteil'deki okulu ziyaret etmiştir. Boyard'ın paylaşımı yaklaşık 520.000 kez görüntülenmiştir. Sanogo, "Önemli kişilerin, Cumhuriyet'in seçilmişlerinin gelip bize destek olması bizi memnun ediyor. Kendimizi daha çok dinlenmiş hissediyoruz" demiştir.


25 Eylül'de Créteil Akademisi, özellikle Seine-Saint-Denis ve Val-de-Marne'da yaklaşık bir düzine (grosse dizaine) lisenin bloke edildiğini kaydetmiştir. Versailles Akademisi ise Essonne'daki üç okulda "aksamalar" yaşandığını bildirmiştir. 28 Eylül'de Eğitim Bakanı Édouard Geffray, RMC'de yaklaşık "on" lisenin bloke edildiğini söylemiştir. Nice Akademisi de aynı gün Alpes-Maritimes ve Var'da dört lisenin bloke edildiğini ve hasarın ağırlıklı olarak Nice'te meydana geldiğini bildirmiştir. Créteil Akademisi, mobilizasyonun hafta boyunca yoğunlaştığını ve etkilenen okul sayısının arttığını belirtmiştir.


USL, 2025'te de benzer gerekçelerle ulusal blokaj çağrısı yapmıştır. Örgüt, o dönemde çağrıya 170 kurumun katıldığını belirtmiştir.【3】

29 Eylül Ulusal Eylem Günü

Lise öğrencilerinin başlıca temsilci örgütlerinden USL, 29 Eylül Salı günü için ulusal eylem çağrısı yapmıştır. Örgütün bildirisinde öğretmen ve personel eksikliği, "harap durumdaki liseler", "yoğun ders programları ve kalabalık sınıflar" ile "Parcoursup'un yarattığı stres" öne çıkarılmış; öğrenciler kamu çalışanlarının düzenlediği gösterilere katılmaya da çağrılmıştır. USL, Fransa'daki yaklaşık 3.700 lisenin 400'ünün bloke edildiğini öne sürmüştür. Milli Eğitim Bakanlığı ise gün sonunda, sabah saatlerinde itibaren 416 kurumun eylemlerden etkilendiğini, bunlardan 338'inde eylemlerin devam ettiğini, 45'inin bloke edildiğini ve öğrenciler ile personel arasında 31 kişinin yaralandığını bildirmiştir.【4】

Fransa'da öğrenci protestoları, 1 Ekim 2026 - (Anadolu Ajansı)


İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, BFM-TV'ye yaptığı açıklamada 440 kişinin yakalandığını söylemiştir. Nuñez, yakalamaların yaklaşık üçte ikisinin gözaltıyla sonuçlandığını ve bunların ağırlıklı olarak tahribat ile iç güvenlik güçlerine yönelik şiddet nedeniyle gerçekleştirildiğini belirtmiştir. Olayları "yine de oldukça ağır olaylar" olarak nitelemiştir.


Île-de-France bölgesi, 75 lisenin eylemlerden etkilendiğini, bunlardan 20'sinde "çatışmalar ve tahribat" yaşandığını bildirmiştir. Bölge Başkanı Valérie Pécresse, "Île-de-France liselerindeki tahribat ve yağmanın faturası ağırlaşıyor ve bu akşam yaklaşık 1 milyon euroya ulaşıyor" açıklamasını yapmıştır. Paris'te akademi müdürlüğü, günün ilk saatlerinde 90 liseden "ondan azının" "blokaj girişiminden" etkilendiğini ve yaralanma veya büyük çaplı bir olay bildirilmediğini açıklamıştır.


Seine-Saint-Denis'te, Saint-Denis'teki Paul-Éluard Lisesi önünde birkaç yüz lise öğrencisi toplanmış; itfaiye ekipleri okul girişinde yakılan bir ateşi söndürmüştür. Rennes'te yaklaşık 100 öğrenci Bréquigny Lisesi'ne çeşitli cisimler atmıştır. Lille'de, César-Baggio Lisesi yakınında kolluk kuvvetlerine yönelik tahribat ve cisim atma olayları yaşanmış, güvenlik güçleri göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Nord Valiliği, sabah saatlerinden itibaren dört kişinin yakalandığını ve 12 lisenin eylemlerden etkilendiğini bildirmiştir.


Marsilya'da, öğrenci örgütlerine göre beş kurum bloke edilmiştir. Bordeaux'da François-Magendie Lisesi birkaç yüz öğrenci tarafından bloke edilmiştir. Lyon ve çevresinde birçok kurumda eğitim faaliyetleri aksamış, Villeurbanne'de dersler iptal edilmiştir. Rhône Valiliği, yedi kişinin yakalandığını, havai fişek ve çeşitli cisimlerin atıldığını, güvenlik güçlerinin bunlara göz yaşartıcı gazla karşılık verdiğini açıklamıştır.


Lille'deki Montebello Lisesi önünde derslerin gün boyunca askıya alındığı sırada konuşan USL Başkanı Ryad Rani, okullardaki personel eksikliğine dikkat çekmiştir. Rani, bazı kurumlarda eğitim asistanı (AED) kadrolarının yüzde 50'sinin boş olduğunu, okul hemşiresi ve sosyal hizmet uzmanı bulunmadığını ve bakalorya sınıflarında felsefe ile Fransızca öğretmeni eksikliği yaşandığını belirtmiştir. Rani, bu sorunlar nedeniyle ulusal eylem çağrısı yaptıklarını söylemiştir.【5】

Kamu Çalışanları Grevi ve Bütçe Bağlamı

Okul protestoları, hükümetin bütçe planlarına karşı ülke genelinde düzenlenen kamu çalışanları greviyle aynı güne denk gelmiştir. Hükümetin önerdiği bütçe, 54 milyar euroluk kesinti ve tasarruf öngörmektedir. Hükümet ayrıca devlet memurlarının taban maaşlarının 2027'de dondurulmasını önermiş ve bu uygulamayla yaklaşık 2 milyar euro tasarruf sağlamayı planlamıştır. Sendikalar, bunun üst üste dördüncü yıllık ücret dondurması olacağını belirtmiştir.


Milli Eğitim Bakanlığı, öğretmenler ve diğer okul personelinin yüzde 11'inden fazlasının eyleme katıldığını açıklamıştır. Nuñez, kamu sektöründeki eylemlere en az 200.000 kişinin katıldığını ve gösterilerin büyük bölümünün olaysız geçtiğini söylemiştir. FSU eğitim sendikaları federasyonu Genel Sekreteri Caroline Cheuvé, öğrencilerin eğitim alanındaki sorunlara ilişkin gözlemlerini paylaşarak "Kalabalık sınıflarda bulunuyorlar. Bazen personel yetersizliği nedeniyle yeterli sayıda öğretmenleri olmuyor. Bizim gördüğümüz gerçekliği görüyorlar ve öfkeliler" demiştir.【6】

Fransa'da öğrenci protestoları, 29 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

30 Eylül: İkinci Eylem Çağrısı

30 Eylül'de USL ve Union étudiante, Paris'te ortak bir basın toplantısı düzenlemiştir. USL Başkanı Ryad Rani, "Yarın için bir ikinci perde (acte deux) çağrısı yapıyoruz" demiştir. İki örgüt, 6 Ekim'in genel kurullar, üniversite blokajları ve gösterilerle "belirleyici" bir gün olmasını ve liseler ile üniversitelere daha fazla kaynak ayrılmasını talep etmeyi amaçladıklarını belirtmiştir.


USL'nin internet sitesinde, öğrencilerin "lisesini ve fakültesini bloke etmesine" yönelik bir tuto (öğretici) ile seferberlik kiti yer almıştır.【7】 Île-de-France Bölgesi'ne göre 30 Eylül'de 75 lise eylemlerden etkilenmiş, bunlardan 36'sında şiddet, çatışma ve tahribat yaşanmıştır. Hareketin 30 Eylül'deki etkisi bir önceki güne göre bir miktar azalmış olsa da çok sayıda kurumda blokajlar devam etmiştir.

1 Ekim: Üniversitelere Yayılma

1 Ekim Perşembe günü öğrenciler, lise öğrencilerine katılarak hareketin "ikinci perdesini" başlatmıştır. Union étudiante, 640 lisenin blokaj altında olduğunu veya blokaj girişiminden etkilendiğini açıklamıştır.【8】 Sabah saatlerinde 300'den fazla eylem kayda geçmiş, güvenlik kaynakları gün içinde 900'den fazla eylem gerçekleştiğini bildirmiştir. İçişleri Bakanlığı, 1.027 lisenin eylemlerden etkilendiğini ve 222 lisede blokaj yapıldığını açıklamıştır.【9】 Eğitim Bakanı Édouard Geffray ise perşembe günü "1.207 lisenin aksatıldığını veya bloke edildiğini" söylemiştir.


Aynı gün üniversitelerde de blokajlar başlamıştır. Union étudiante, yaklaşık 30 üniversitenin hareketten etkilendiğini bildirmiştir. Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, "yaklaşık kırk site"de çeşitli olaylar yaşandığını belirtmiştir. Fransa'da site ifadesi, bir üniversitenin binasını veya yerleşkesinin belirli bir bölümünü ifade edebilmektedir. Baptiste, "Birkaç blokaj, çok sınırlı birkaç tahribat oldu. Dolayısıyla bu aşamada, bugün, liselerde görülenle hiçbir ilgisi yok" demiştir. Liselerdeki durumu "tahammül edilmez şiddet" olarak nitelemiştir.【10】 Baptiste ayrıca yükseköğretim alanında öğrenci sendikalarının daha açık ve ölçülü talepleri bulunduğunu belirtmiştir. Fage, Union étudiante ve Unef, gösteri ve blokaj çağrısı yapan başlıca öğrenci örgütleri arasında yer almıştır.


Île-de-France'da Paris Cité Üniversitesinin Grands Moulins yerleşkesi, Paris 1 Panthéon-Sorbonne ve La Chapelle üniversiteleri hareketten etkilenmiştir. Nanterre, Poitiers ve Seine-et-Marne'daki Gustave-Eiffel Üniversitesi'nde de eylemler düzenlenmiştir. Saint-Denis'teki Paris 8 Üniversitesi önünde bir grup üniversite öğrencisi çöp kutularıyla bariyer oluşturmuş ve hükümetten öğrencilere ayrılan bütçenin artırılmasını talep etmiştir.【11】


Paris'teki Place de la République'de, 1 Ekim günü saat 17.30'dan itibaren 150 ila 200 öğrenci, UNEF, LFI, CGT ve FO bayrakları altında toplanmıştır. Paris Cité Üniversitesi sosyal bilimler lisans öğrencisi Mohamed, üniversite blokajlarının gerekçelerini açıklamıştır. Mohamed, öğrencilerin ve lise öğrencilerinin kamu hizmetlerine yönelik kesintilere karşı harekete geçtiğini ve eğitimin herkes için ücretsiz, laik ve zorunlu olmasını savunduklarını belirtmiştir. Ayrıca öğrencilerin temel yaşam giderlerini karşılamakta yaşadığı güçlüklerin de eylemlerin nedenleri arasında bulunduğunu ifade etmiştir.

Fransa'da öğrenci protestoları, 29 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

2 Ekim

2 Ekim Cuma günü eylemler sürmüştür. Union étudiante sözcüsü Sabrine Kharbach, France Inter'de "ne olursa olsun" 6 Ekim Salı günü "ülke genelinde" bir "üçüncü perde" (acte trois) gerçekleşeceğini söylemiştir.【12】 Adalet Bakanı Gérald Darmanin, aynı gün RTL'de "kentsel şiddet" olaylarından endişe ettiğini belirtmiş ve şunları söylemiştir: "Kentsel şiddetten korkuyorum, mümkün, bu akşam, hafta sonu, salı günü." Ulusal Polis bölgesinde (Paris ve yakın çevresi hariç) 2 Ekim sabahı 15.000 kişinin bulunduğu 140 "eylem" (blokaj veya blokaj girişimi) ve 175 yakalama kayda geçmiştir; yakalamaların yaklaşık elli tanesi gözaltıyla sonuçlanmıştır.【13】


Aynı gün lise öğrenci örgütlerinin temsilcileri Eğitim Bakanı Geffray ile görüşmüştür. USL, görüşmeden ve Başbakanın açıkladığı yol haritasından beklediği sonucu alamadığını belirtmiştir. USL'nin genel sekreterlerinden Marius Mesnil, bakanın somut bir önlem açıklamadığını ve bu nedenle baskıyı sürdürmek için eylemlere devam edileceğini söylemiştir. Milli Eğitim alanındaki sendikaların ortak platformu da 6 Ekim'deki eylemlere grev dahil her yolla katılma çağrısı yapmıştır.【14】

3-5 Ekim

Eğitim Bakanı Geffray, 4 Ekim Pazar günü yaptığı açıklamada, güvenlik koşulları sağlanamadığı için 5 Ekim Pazartesi günü 400 ila 500 lisede derslerin tamamen ya da kısmen yapılmayacağını bildirmiştir. Hükümetin 5 Ekim'e kadar açıkladığı verilere göre hareketin başından beri yaklaşık 5.000 kişi yakalanmıştır ve bunların yaklaşık yüzde 85'i reşit değildir.【15】 Bakana göre "24 okul yakılmış ya da yağmalanmış, 78 eğitim personeli yaralanmıştır" Bakan, personelin çoğunlukla ilgili liselerin öğrencisi olmayan kişiler tarafından yaralandığını belirtmiştir. Başbakan Lecornu da 4 Ekim'de bakanlarına bir mektup göndererek öğrencilerin taleplerine ilişkin beş başlıklı bir çalışma programı başlatmıştır.


5 Ekim Pazartesi günü eylemler sürmüştür. Hükümete göre o gün 589 eğitim kurumu eylemlerden etkilenmiştir; Milli Eğitim Bakanlığı ise aynı gün için 413 kurumda eylem veya aksama olduğunu açıklamıştır. Aynı gün kuzeydeki Lens kentinde 15 yaşındaki bir lise öğrencisi, polise ait bir bombanın elinde patlaması sonucu elini kaybetmiştir. Paris'in 13. bölgesindeki Vauquelin Lisesi'ne yapılan saldırıda havai fişek atışları ve yangınlar nedeniyle öğrenciler ve personel saatlerce okulun içinde kalmak zorunda kalmıştır. Yükseköğretim Bakanı Philippe Baptiste, hareketin ülke genelinde daha da büyümesinden endişe ettiğini söylemiştir.【16】

6 Ekim: Üçüncü Ulusal Eylem Günü

Öğrenci örgütlerinin "üçüncü perde" (acte III) adını verdiği ulusal eylem günü, 6 Ekim Salı sabahı erken saatlerde başlamıştır. Saat 7.00'den itibaren pek çok lise ve üniversite bloke edilmiştir. Paris'te Sorbonne Üniversitesi, 20. bölgedeki Hélène-Boucher Lisesi ile 5. bölgedeki Louis-le-Grand ve Henri-IV liseleri bloke edilen kurumlar arasındadır. Rennes 2 Üniversitesi'nde öğrenciler liselilere destek amacıyla blokaj kararı almıştır. Lyon'da polis, tramvay yolunu kapatan yüzü maskeli bir grubu dağıtmıştır. Eylemler Nice ve La Roche-sur-Yon gibi kentlerin yanı sıra denizaşırı bölgeler olan Réunion ve Mayotte'ta da duyurulmuştur.【17】


Bu eylem günü, hareketin destekçilerinin genişlemesi bakımından önemli bir aşama olmuştur. Milli Eğitim alanındaki sendikalar (FSU, CGT, FO, CFDT, Unsa, Sud ve Solidaires) ilk kez öğrencilerin yanında yürüyüş çağrısı yapmıştır. CGT Genel Sekreteri Sophie Binet, sendika üyelerinin yürüyüşlerde lise öğrencilerini korumak için bulunacağını söylemiştir. Union étudiante tüm eğitim kurumlarının bloke edilmesi çağrısında bulunmuş, başka sektörlerdeki çalışanları da eylemlere davet etmiştir. Başlıca veli federasyonu FCPE eylemlere katılacağını duyurmuş, çiftçi sendikası Confédération paysanne ise çiftçileri traktörleriyle eylemlere katılmaya çağırmıştır. Enerji sektörü çalışanları da yürüyüşlere katılmıştır. Paris'teki yürüyüş saat 14.00'te Place de la République'ten başlamıştır; yetkililer kentte 40.000 kişinin katılmasını beklemiş ve yürüyüş çevresinde yaklaşık 2.000 polis ve jandarma görevlendirilmiştir.【18】


İçişleri Bakanlığı, ülke genelindeki gösterilere Paris'teki 56.000 kişi dahil yaklaşık 266.000 kişinin katıldığını açıklamıştır; bazı yayınlarda bu sayı "250.000'den fazla" olarak aktarılmıştır. Lise ve üniversite öğrenci örgütleri ise katılımcı sayısını Paris'te 100.000 olmak üzere 450.000 olarak duyurmuştur.【19】 USL, yaklaşık 2.000 lisede eğitimin durduğunu ya da okulların bloke edildiğini ve bunun Fransa'daki liselerin yarısından fazlasına denk geldiğini belirtmiştir. Milli Eğitim Bakanlığı ise o gün yaklaşık 3.700 liseden 891'inde eğitimin tamamen ya da kısmen yapılamadığını açıklamıştır.【20】


Lille, Marsilya, Lyon, Paris, Clermont-Ferrand ve Rennes'te daha önce yalnızca okullarının önünde toplanan pek çok lise öğrencisi ilk kez yürüyüşlere katılmıştır. Nîmes'te yerel yetkililer 13.500 gösterici saymıştır. Yürüyüşler büyük ölçüde sakin geçmiş; Paris, Strazburg, Lyon, Rennes ve Toulouse'da ise yer yer çatışmalar yaşanmıştır. Toulouse'da veliler yürüyüşün en önünde kol kola girerek yürümüştür. İçişleri Bakanlığı gün içinde 488 kişinin yakalandığını ve 48 güvenlik görevlisinin yaralandığını bildirmiştir. Cumhurbaşkanı Macron aynı akşam Başbakan Lecornu ve bazı bakanlarla Élysée Sarayı'nda bir toplantı yapmıştır.【21】

7 Ekim

Milli Eğitim Bakanlığı, eğitimin tamamen ya da kısmen yapılamadığı okul sayısının 6 Ekim'deki 891'den 7 Ekim'de 459'a düştüğünü açıklamıştır. Eylemler Paris'in yanı sıra Strazburg, Saint-Nazaire, Montreuil, Nancy ve Aix-en-Provence gibi kentlerde sürmüştür. Paris'te yükseköğretim kurumları olan Sciences Po ve Inalco'nun öğrencileri de liselilere destek vermek için eylem yapmıştır. Sciences Po öğrencileri, okulun bulunduğu Saint-Germain Bulvarı'nda çöp kovaları, demir çubuklar ve pankartlarla barikat kurmuş; LFI milletvekilleri Gabrielle Cathala, Antoine Léaument ve Thomas Portes eylem alanına gelmiştir. Polis barikatları kaldırmış ve biber gazı kullanmıştır. Saint-Nazaire'de yaklaşık 150 öğrenci Aristide-Briand Lisesi önünde toplanmış ve bazı cisimleri ateşe vermiş, polis biber gazıyla müdahale etmiştir. Marsilya'da Marie-Curie Lisesi önündeki oturma eylemine polisin müdahalesi sırasında 17 yaşındaki bir öğrenci başından yaralanmıştır.【22】


Lise ve üniversite öğrenci örgütleri, hükümetin henüz somut bir önlem açıklamadığını belirterek Başbakan Lecornu ile görüşmek istediklerini ve ona maliyeti hesaplanmış önerilerini sunacaklarını açıklamıştır. Ülkenin önde gelen eğitim sendikaları (SNES-FSU, CGT, FO ve Sud) öğretmenleri 8 Ekim'de grev yapmaya ve eylemlere katılmaya çağırmıştır. Haute-Garonne'da idare mahkemesi, valiliğin 45 okulun çevresinde toplanmayı yasaklayan kararını, gösteri yapma özgürlüğünü ölçüsüz biçimde kısıtladığı gerekçesiyle askıya almıştır. Başbakan Lecornu akşam saatlerinde ulusa seslenmiş, İçişleri Bakanı Nuñez ise polisin sersemletici bomba kullanımını askıya aldığını duyurmuştur.【23】

8 Ekim: Dördüncü Ulusal Eylem Günü

Öğrenci örgütleri ve basın, 8 Ekim Perşembe günü düzenlenen eylem gününü "dördüncü perde" (acte IV) olarak adlandırmıştır. Milli Eğitim Bakanlığının sabah saatlerindeki tahminlerine göre 224 lise tamamen kapalı kalmış, 151 lise kısmen açılmıştır. Bakanlık bu sayının bir önceki günün aynı saatine göre yaklaşık yüzde 30 azaldığını ve liselerin yüzde 94'ünün tamamen ya da kısmen açık olduğunu belirtmiştir. Öğle saatlerinde kapalı lise sayısı 157'ye inmiş, liselerin yaklaşık yüzde 96'sı açılmıştır. Bakanlık, eğitim personelinin grevine katılımın çok düşük olduğunu da bildirmiştir. USL ise 2.000 lisede eğitimin durduğunu ve hareketin büyüdüğünü öne sürmüştür.


Île-de-France bölge yönetimine göre bölgede 145 lisede aksama yaşanmış, bunların yaklaşık yirmisinde şiddet, çatışma veya tahribat olmuştur. Lyon bölgesinde 31 eğitim kurumu eylemlerden etkilenmiştir. Bunlardan altısı, Sciences Po Lyon ve INSA'nın da aralarında bulunduğu yükseköğretim kurumlarıdır. Lyon 2 Üniversitesi birkaç yerleşkesinde eğitime ara vermiştir.【24】


Paris'te üniversite öğrencileri de eylemlerini sürdürmüştür. Paris-Panthéon-Assas Üniversitesi'nin önünde birkaç yüz öğrenci girişleri çöp kovaları ve bisikletlerle kapatmış ve okulun önünde oturma eylemi yapmıştır; polis göz yaşartıcı gaz kullanarak ve barikatları kaldırarak öğrencileri dağıtmaya çalışmıştır. LFI milletvekili Louis Boyard eylem yapan öğrencilerin arasında bulunmuştur. 1875'te kurulan Paris Katolik Enstitüsü'nün girişleri ise tarihinde ilk kez öğrenciler tarafından kapatılmıştır.【25】


İçişleri Bakanlığı, ülke genelindeki yürüyüşlere Paris'teki 24.500 kişi dahil 71.500 kişinin katıldığını açıklamıştır. Bakanlık ayrıca 55.000 kişinin okulların önündeki eylemlere katıldığını, bunların yalnızca bir kısmının yürüyüşlere geçtiğini belirtmiş ve "kentsel şiddette artış" görüldüğünü bildirmiştir. Marsilya'daki yürüyüşe düzenleyicilere göre 15.000, polise göre 3.800 kişi katılmıştır. Lyon'da yaklaşık 3.000-3.500 kişi olaysız biçimde yürümüştür. Rennes'te yürüyüşe katılanların sayısı salı günkü 9.500'den 3.400'e düşmüştür. Yürüyüşler Lille, Nantes, Toulon ve Marsilya gibi kentlerde de büyük ölçüde sakin geçmiştir.【26】


Paris'te Union étudiante öğrencileri öğle saatlerinde Île-de-France bölgesindeki valiliklerin (Nanterre, Cergy, Bobigny ve Créteil) önünde toplanmaya çağırmıştır. Paris ve banliyö liselerinin ortak koordinasyonu ise saat 14.00'te Place de la République'ten başlayan izinli bir yürüyüş düzenlemiştir. Yürüyüşler saat 15.00'te Bastille Meydanı'nda birleşmiştir. On binlerce kişinin toplandığı meydanda bazı göstericiler meydanın ortasındaki Temmuz Sütunu'nun kaidesine çıkmıştır. Göstericiler Fransa'nın ulusal marşı La Marseillaise'i söylemiş, Cumhurbaşkanı Macron'un istifasını isteyen sloganlar atmıştır. Akşam saatlerinde meydanın çevresinde polis ile bazı gruplar arasında çatışmalar çıkmıştır. Eylemin düzenleyicileri, polisle anlaşarak meydanı boşaltmayı ve yürüyüşü Place de la Nation'a doğru sürdürmeyi kabul etmiştir. İçişleri Bakanlığı gün içinde 504 kişinin yakalandığını ve 48 polis ve jandarmanın yaralandığını açıklamıştır.【27】

Sonraki Eylem Çağrıları

8 Ekim'de Bastille Meydanı'ndaki toplantıda, öğrenci örgütleri ve eğitim sendikalarından oluşan ortak platform, 13 Ekim Salı günü ülke genelinde yeni bir eylem ve grev günü düzenleneceğini duyurmuştur. FSU Genel Sekreteri Caroline Cheuvé, tüm milli eğitim ve yükseköğretim personelini o gün greve çağırmıştır. Union étudiante sözcüsü Sabrine Kharbach, okullar için talep edilen 10 milyar euro karşılanana kadar eylemlerin süreceğini söylemiştir. USL Başkanı Ryad Rani de hükümetin açıklamalarını yetersiz bulduklarını ve eylemlere devam edeceklerini belirtmiştir. CGT de 13 Ekim'deki eylemleri desteklemiştir. Sosyal medyada ayrıca 17 Ekim için bir eylem günü çağrısı yayılmıştır.【28】

Talepler ve Öğrenci Açıklamaları

Öğrenci Örgütlerinin Talepleri

Eylemlerin merkezinde kalabalık sınıflar, öğretmen ve personel eksikliği, yerine yeni öğretmen atanmaması, yıpranmış okul binaları ve yoğun ders programları yer almaktadır. Öğrenciler ayrıca Parcoursup'un yarattığı baskıyı ve tıbbi-sosyal personel eksikliğini dile getirmektedir. Eylemlerin amaçları arasında yedek öğretmenlerin istihdam edilmesi, eğitim kaynaklarının artırılması ve öğrenme koşullarının iyileştirilmesi yer almaktadır.


USL Başkanı Ryad Rani, BFM TV'ye yaptığı açıklamada öğrencilerin "genel kaynak eksikliğine", 32 ila 35 öğrencinin bulunduğu sınıflara, öğretmen ve diğer personel eksikliğine karşı protesto düzenlediğini söylemiştir.【29】 Rani, Café pédagogique'e verdiği demeçte, "Bugün lisedeki sorun, Fransızca bakalorya yılında öğretmeninin olmaması, birkaç ay boyunca Fransızca öğretmeninin olmamasıdır" demiştir. Rani, bu durumu Emmanuel Macron'un iki dönemlik cumhurbaşkanlığının bilançosu olarak değerlendirmiştir.【30】


2 Ekim'de Rani ve Union étudiante Sözcüsü Sabrine Kharbach, France Inter'e yaptıkları açıklamada Milli Eğitim Bakanı tarafından kabul edileceklerini duyurmuştur. Rani, "Taleplerimizle gideceğiz ve neler alabileceğimize bakacağız" demiştir. Rani ayrıca öğretmenlerin kitlesel olarak istihdam edilmesini ve okulların fiziki koşullarının iyileştirilmesi için acil bir plan hazırlanmasını talep etmiş, öğrenciler için "çalışmak için düzgün koşulların" sağlanmasını istemiştir.


Kharbach, üniversitelerde ve okullarda "yapısal bir yetersiz finansman sorunu" bulunduğunu belirtmiştir. Bazı liselerdeki yıpranmış binalara, bakalorya yılında öğretmen bulunmamasına ve üniversitelerde "sosyal ve ırkçı seçilim" sorununa değinen Kharbach, "öfkenin gerçek" ve "meşru" olduğunu söylemiştir. Hükümetin gençlere yönelik "küçümsemesini" eleştiren Kharbach, "Yanan çöp kutularından söz edildiğini duymaktan bıkıldı" demiştir.

Fransa'da öğrenci protestoları, 29 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Rani, "Blokajlardan gelen mesaj, dinlenmediğimiz, küçümsendiğimiz yönünde" demiştir. Gençlerin taleplerini duyurmaya çalıştıklarında verilen "tek yanıtın" "bastırılmak" olduğunu savunan Rani, eğitim personeline yönelik şiddeti ise hareket açısından "ters etki yapan" bir durum olarak nitelemiştir.【31】


Renouveau Lycéen sendikasından Nathanaël Combary, olayları "lise öğrencileri ile eğitim kurumları arasındaki kopmuş diyaloğun belirtisi ve mükemmel örneği" olarak nitelemiştir. Combary, "Milli Eğitim Bakanlığı ile pek temasımız kalmadı, hiç yok denecek kadar az" demiştir. Şiddeti "kesinlikle kabul edilemez" olarak niteleyen Combary, şiddet olaylarının lise öğrencilerinin taleplerini "tamamen gayrimeşru kıldığını" söylemiştir. Combary ayrıca bazı siyasetçilerle "biraz zorluk yaşadığını" belirtmiş ve bu siyasetçilerin hareketi seçim amacıyla kullandığını ifade etmiştir.【32】


USL federal sorumlusu ve lise öğrencisi Philémon Jouglet Marcus, BFMTV'ye yaptığı açıklamada "Müdürlere yönelik şiddet kabul edilemez" demiştir. Marcus, "Liselerin çoğunda birkaç giriş vardır ve blokajlar tek girişte yapılır; bu da eğitimin sürekliliğini aksatmaz" ifadelerini kullanmıştır. Ayrıca okulların çevresinde alınan güvenlik tedbirlerinin de şiddet olaylarının gelişmesinde kısmen etkili olduğunu savunmuştur.


Rani, 29 Eylül'de BFM TV'ye yaptığı açıklamada, İçişleri ve Milli Eğitim bakanlıklarının polise okulların önünde orantılı güç kullanarak düzeni sağlama talimatı vermesini eleştirmiştir. Rani, "15-18 yaşındaki öğrencilerden söz ediyoruz ve hükümetin tek yanıtı otomatik ve kurumsallaşmış baskı. Bu kabul edilemez" demiş ve göstericilere "barışçıl kalmaları" çağrısında bulunmuştur.


30 Eylül'de Rani, hükümetin "küçümsemesinden", "baskısından" ve kolluk kuvvetlerinin "yere yatırılan, başlarına diz konulan lise öğrencilerine yönelik akıl almaz şiddetinden" endişe duyduğunu söylemiştir. Rani, bakanla görüşmeye açık olduğunu ancak "kabul edilmek için sürünecek olanın biz olmadığını" belirtmiş ve "Bizi hemen kabul edebilirdi" demiştir.【33】


Café pédagogique'e konuşan Rani, "Hareketleri destekledik, polis şiddetini kınıyoruz. Tours'da bir lise öğrencisinin gözü çıkarıldı" demiştir. Olayları "bizi dehşete düşüren bir şiddet" ve "2019'daki sarı yelekliler gibi, akıl almaz bir şiddet" olarak nitelemiştir. Rani ayrıca İçişleri ve Milli Eğitim bakanlarının ilk kez ortak bir genelgeyle kolluk kuvvetlerinin liselerin çevresinde müdahale etmesine izin verdiğini öne sürmüş ve "İçişleri Bakanı, Milli Eğitim Bakanı'nın kendisinden daha çok konuşuyor, talimatı o veriyor" demiştir.


Rani'nin diğer açıklamaları arasında "Bizi susturmak istiyorlar", "Şiddet onların tarafında" ve "Herhangi bir örgüt tarafından hiçbir araçsallaştırma yok. Lise öğrencileri ne yaptıklarının bilincinde" ifadeleri yer almıştır. Rani ayrıca göstericilere "Sakin kalalım, taleplerimiz gibi onurlu kalalım" çağrısında bulunmuştur.【34】

Ortak Talep Listesi Ve 10 Milyar Euro Talebi

Lise ve üniversite öğrenci örgütleri 6 Ekim'de "on acil önlem" başlığıyla ortak bir talep listesi açıklamış ve bu talepleri bir internet sitesinde yayımlamıştır. Listede öğrencilerin ders yükünün yeniden düzenlenmesi, Parcoursup'taki seçme sisteminin kaldırılması, öğrencilere yönelik polis şiddetine son verilmesi, öğrenci yurtlarının artırılması, okul binalarının yenilenmesi ve üniversitelerde 250.000 ek kontenjan açılması gibi talepler yer almıştır. Öğrenci sendikaları bu önlemler için lise ve üniversite eğitimine 10 milyar euroluk yatırım yapılmasını istemiştir. USL Başkanı Rani, 8 Ekim'de bu tutar konusunda pazarlık yapmayacaklarını belirtmiş; Union étudiante sözcüsü Kharbach da talepler karşılanana kadar blokajların süreceğini söylemiştir.【35】


Basında aktarılan en yaygın talepler daha fazla öğretmen, daha az kalabalık sınıflar ve iklim koşullarına daha uygun okul binalarıdır. Öğrenciler ayrıca öğretmen, okul hemşiresi ve eğitim asistanı alımının büyük ölçüde artırılmasını; özellikle yoksul banliyölerdeki okul binalarının acilen onarılmasını talep etmiştir. Lise öğrencilerini temsil eden örgütlerden Les Lycéens'in sözcüsü Anaïs Ella, Başbakanın açıkladığı önlemlerin öğrencilerin taleplerini karşılamadığını, sınav yılındaki sınıflara öğretmen atanması gibi önerilerin eğitim sisteminin en temel görevleri olduğunu ve hükümet ile öğrenciler arasındaki ilişkinin köklü biçimde yeniden kurulması gerektiğini söylemiştir.【36】


USL Başkanı Rani ise 8 Ekim'de, Bordeaux yakınlarındaki Lormont'ta bir lisenin yağmalanması gibi olayların harekete zarar verdiğini; kendilerinin eğitim personeline yönelik şiddeti ve polis şiddetini kınadıklarını belirtmiştir.【37】

Eylemlerde Öne Çıkan Başlıklara İlişkin Veriler

Harcamalar Ve Eşitsizlik

Fransız basınında, eylemlerde dile getirilen başlıklara ilişkin aşağıdaki veriler aktarılmıştır:【38】

  • Harcamalar ve eşitsizlik: 2023'te Milli Eğitim Bakanlığı, kamu ve sözleşmeli özel liselerde lise öğrencisi başına ortalama 8.550 euro harcamıştır. Île-de-France gibi kentsel bölgelerde öğrenci başına harcama ulusal ortalamaların altındadır; liselerin daha büyük olması çoğu zaman öğrenci başına düşen personel oranlarının daha düşük olmasına yol açmaktadır. Paris bölgesinde öğretmenler daha genç ve daha düşük ücretlidir. Liselerden sorumlu bölgeler, bu ödeneklere ek olarak lise başına ortalama 3.000 euro harcamıştır; bu tutar Île-de-France'ta 2.380 euro ile Guyana'da 5.830 euro arasında değişmektedir.
  • Yerine öğretmen atanmaması: Okul yılı başında kamu kolejlerinin ve liselerinin yüzde 53'ünde en az bir öğretmen eksiktir (SNES-FSU sendikası araştırması). Bakanlık, "çoğu durumda" karşılanması gerekenin tam zamanlı boş kadrolar değil, ders saati hacimleri olduğunu belirtmiştir. 2024-2025'te liselerde ders saatlerinin yüzde 10'u verilmemiştir. Bir parlamento raporuna göre ortaöğretimde ders saatlerinin yaklaşık yüzde 7,5'i öğretmenlerin yerine kimse atanmadığı için verilememektedir.
  • Ders programları: Lisede öğrencilerin seçmeli dersler hariç haftalık 26 ila 29 saat zorunlu dersi vardır. Okul ritimleri düzenli olarak kamuoyu tartışmasına dönmektedir; ancak değişiklikler, özellikle kırsal bölgelerde, yerel yönetimlerin sorumluluğundaki okul servislerinin uyarlanmasını gerektirmektedir. Convention des temps de l'enfant (Çocuğun Zamanları Sözleşmesi), liselerde derslerin saat 9'da başlamasını ve "teorik öğrenmelerin sabah, pratik öğrenmelerin öğleden sonra" yapılmasını önermiştir.
  • Kalabalık sınıflar: 2025'te lisede sınıf başına ortalama 30 öğrenci bulunmaktadır; bu sayı 2010'da 27'dir.
  • Parcoursup: 2018'de APB'nin yerine kurulan Parcoursup, yükseköğretim programlarının çoğuna başvurmak isteyen lise öğrencileri için zorunludur. Temmuz ayında ana aşamanın sonunda yaklaşık 130.000 öğrenci yerleşme sonucu almamıştır; tamamlayıcı aşama sürmektedir. Süreç, özellikle her programın kullandığı algoritmalar bakımından şeffaflıktan yoksun olmakla suçlanmaktadır.
  • Bina yenileme: Özellikle mayıs ve haziran aylarındaki sıcak hava dalgalarından bu yana hükümet, mülkiyeti devlete değil bölgelere ait olan okul binalarındaki yenileme programlarını vurgulamaktadır. Geffray 2026 Haziran ayında "6.200 projenin" "Fonds vert" veya "EduRénov" ile "şu veya bu şekilde desteklendiğini" açıklamıştır. Okulların enerji performansına göre bir haritası bulunmamaktadır; bakanlık bu haritanın hazırlanmakta olduğunu belirtmiştir.
  • Eğitim bütçesi: Başbakan Lecornu'ya göre 2027 bütçe tasarısı Milli Eğitim'e ayrılan ödeneği bir önceki yıla göre 1,2 milyar euro artırarak 64 milyar euroya çıkarmaktadır; Lecornu, Milli Eğitim'in bütçesi artan az sayıdaki bakanlıktan biri olduğunu belirtmiştir. Reuters'ın hesaplamasına göre 2027 bütçesinde eğitime ayrılan 89,1 milyar euronun yüzde 28'i kamu çalışanlarının emeklilik fonuna aktarılacaktır. The Guardian ise tasarıda okullara ayrılan bütçenin yüzde 1,4 artışla 90,9 milyar euroya çıktığını ve bunun savunmadan sonraki en büyük ikinci artış olduğunu aktarmıştır. Kaynaklarda yer alan toplam tutarlar, hesaba katılan kalemlere göre farklılık göstermektedir. Muhalefet partileri artışın enflasyonu ancak karşıladığını savunmuştur. Ekolojist milletvekili Lisa Belluco, bütçenin enflasyon hesaba katıldığında 650 milyon euro azaldığını öne sürmüş; Bakan Geffray bu iddiaya karşı çıkmıştır. Bakanlık ise AFP'ye bütçenin 1,2 milyar euro arttığını, ancak enflasyon hesaba katıldığında "yaklaşık olarak sabit" kaldığını bildirmiştir.【39】

Öğretmen Maaşları Ve Öğrenci Nüfusu

CBC'nin aktarımına göre 1980'de başlangıç seviyesindeki öğretmen maaşları asgari ücretin iki katından fazlayken 2026 yılında ise asgari ücretin biraz üzerindedir. Fransa devleti eğitime diğer tüm bakanlıklardan daha fazla kaynak ayırmaktadır ancak bu harcama, 2028'de en yüksek düzeye ulaşması beklenen genç nüfustaki hızlı artışın gerisinde kalmıştır. Bölgeler arasında farklar bulunmaktadır; Île-de-France, en az harcama yapan bölgedir.【40】

Eylemlerin Biçimi ve Şiddet Olayları

Eylem Biçimleri

Eylemler büyük ölçüde okul girişlerinin kapatılması (blokaj) şeklinde gerçekleştirilmiştir. Paris'teki François-Truffaut Lisesi'nde öğrenciler, çöp kutuları ve bariyerler yerleştirerek okul girişine erişimi engellemiştir. Claude-Monet Lisesi önünde toplanan yüzlerce lise öğrencisi ise okul girişini çöp kutularıyla kapatarak pankartlar taşıyıp sloganlar atmış ve eğitim koşullarının iyileştirilmesini talep etmiştir.【41】


Périgueux'de Bertrand-de-Born Lisesi önünde filtreli barikatlar (barrages filtrants) kurulmuştur. Strazburg'da öğrenciler, kontrol bariyerleri kullanarak tramvay raylarını kapatmıştır. Çok sayıda okulun önünde çöp kutuları ateşe verilmiş, Paris'in 11. ve 19. bölgelerinde iki ayrı lisenin önünde çöp bidonları ve demir bariyerler yakılmıştır.


Ekim'in ilk haftasında eylemler okul önlerinden kent merkezlerindeki büyük yürüyüşlere taşınmıştır. Pek çok kentte öğrenciler sabah okullarının önünde blokaj yapmış, öğleden sonra yürüyüşlere katılmıştır. 8 Ekim'de Marsilya'da yürüyüşe katılan öğrenciler, valiliğin görüşme davetini kabul edip etmeme konusunda yürüyüşün başında el kaldırarak oylama yapmış ve dört kişilik bir öğrenci heyeti valilikte kabul edilmiştir. Öğrenci temsilcileri bu görüşmede sorularına doğrudan yanıt alamadıklarını belirtmiştir.【42】


Öğrenciler blokajları ve yürüyüşleri telefonlarıyla kaydederek sosyal medyada paylaşmıştır. Bazı öğrenciler bunu olası şiddet olaylarına karşı kendilerini korumak için yaptıklarını söylemiştir; bu görüntüler aynı zamanda yetkililer tarafından tahribat yapanların belirlenmesinde de kullanılmıştır. Bazı lise öğrencileri ise kapanan okullarda başlatılan uzaktan eğitim derslerini engellemek için Discord ve TikTok üzerinden örgütlenmiştir. Bu öğrenciler ders bağlantılarını paylaşmış ve takma adlarla derslere katılarak dersleri aksatmaya çalışmıştır. Nice savcılığı bu konudaki ihbarlar üzerine soruşturma başlatmıştır.【43】

28-30 Eylül

Eğitim Bakanı Édouard Geffray, 28 Eylül'de BFM TV'ye yaptığı açıklamada, "geçen haftanın sonunda Milli Eğitim personelinin yaralandığını ve bir öğrencinin bir mortir atışıyla yandığını" söylemiştir. Başbakan Sébastien Lecornu ise bir lise öğrencisinin hidroklorik asit kullanılarak ellerinden ve yüzünden yaralandığını belirtmiştir. Alpes-Maritimes Bölge Yönetimi, 28 Eylül Pazartesi günü yangın çıkarma, cisim atma ve iki öğrencinin yaralanmasıyla sonuçlanan diğer şiddet olayları nedeniyle 10 lise öğrencisinin yakalandığını bildirmiştir.【44】


29 Eylül'de Lille'de César-Baggio Lisesi yakınında otobüs durakları ve reklam panoları hasar görmüş, bazı çöpler ateşe verilmiş ve güvenlik güçlerine kaldırım taşları, şişeler ve çeşitli cisimler atılmıştır. Polis, öğrencilere biber gazıyla müdahale etmiştir. Lyon'da Martinière-Duchère Lisesi önünde toplanan bazı kişiler okula doğru havai fişek atmış, yüzleri maskeli bazı gençler ise okulun önündeki çöp kutularını ateşe vermiştir. Rennes'te Bréquigny Lisesi önünde yaklaşık 100 öğrenci okul binasına çeşitli cisimler atmıştır. Bordeaux, Nantes ve Marsilya'da da çatışmalar bildirilmiş; bazı bölgelerde otobüs durakları ve reklam panolarının tahrip edilmesinin ardından polis göz yaşartıcı gaz kullanmıştır.


Seine-Saint-Denis'te kalabalıkların oluştuğu sırada kalkan taşıyan polislerin bazı öğrencilere copla müdahale ettiği bildirilmiştir. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, 30 Eylül'de düzenlediği basın toplantısında blokajların çevresinde "yüzü kapalı, siyah giyinmiş, projektil, mortir, bazen de hidroklorik asit şişeleriyle donanmış kişilerin" bulunduğunu söylemiştir. Nuñez ayrıca polise hidroklorik asit atıldığı yedi olay yaşandığını belirtmiştir.


Eğitim Bakanı Geffray, 29 Eylül Salı günü en az 10 öğretmen ve birkaç öğrencinin yaralandığını, bir öğretmenin de darp edildiğini açıklamıştır. Lille'de bir öğretmenin, yanan bir çöp kutusunu bildirmek üzere itfaiyeyi aramaya çalışmasının ardından saldırıya uğradığı ve olay nedeniyle şok geçirdiği bildirilmiştir. Toulouse'daki Stéphane-Hessel Lisesi'nde okul yönetiminden bir kişinin öğrenciler tarafından tekmelenerek darbedildiği anlar başka bir öğrenci tarafından kaydedilmiş ve sosyal medyada paylaşılmıştır. Tours yakınlarındaki Balzac Lisesi'nde bir lise öğrencisi kaşından ve gözünden yaralanmıştır. Indre-et-Loire Valiliği, olayla ilgili soruşturma başlatıldığını açıklamıştır.【45】


30 Eylül'de Lyon yakınlarındaki Caluire-et-Cuire'de André-Cuzin Lisesi önünde bir otomobil yakılmıştır. Bordeaux'da Gustave-Eiffel Lisesi yakınında yakılan bir çöp kutusunun neden olduğu yangında bir binanın cephesi zarar görmüştür. Saint-Denis'teki Paul-Éluard Lisesi'nde ise derslerin resmî olarak devam etmesine rağmen blokaj sürmüştür. Aynı günlerde, iki öğretmene öğrenciler tarafından saldırıldığını gösterdiği öne sürülen görüntüler ortaya çıkmıştır. Görüntüler, Fransa Cumhurbaşkanı, yetkililer ve öğretmen sendikaları tarafından kınanmıştır. Saint-Denis'teki Paul-Éluard Lisesi'nin giriş kapısının bir bölümü de sökülmüştür.【46】

1 Ekim

1 Ekim'de olaylar çok sayıda kentte yoğunlaşmıştır. İçişleri Bakanlığı verilerine göre 1.027 lise eylemlerden etkilenmiş, bunların 222'sinde blokaj yapılmıştır. Bölgesel eğitim yönetimleri, valilikler ve sendika temsilcileri, bazı okul müdürlerinin blokajlar sırasında yaralandığını, taciz edildiğini veya saldırıya uğradığını bildirmiştir.

Nantes

Şehir merkezindeki Nelson-Mandela Lisesinin giriş holü sabah saatlerinde ateşe verilmiş, tüm personel ve öğrenciler tahliye edilmiştir. Önce bir çöp kutusunun yandığı, ardından yangının okulun cephesine ve girişine sıçradığı bildirilmiştir. Yangın öğle saatlerinde kontrol altına alınmış, müdür yardımcısı olayı "kasıtlı" olarak nitelemiştir. İtfaiye ekipleri giriş holündeki hasarı incelemiştir.【47】


Nantes'teki bir okulun, yangının yol açtığı hasarın büyüklüğü nedeniyle bir ay kapalı kalacağı açıklanmıştır. 2014'te inşa edilen ve bölgeye 52 milyon euroya mal olan Nelson-Mandela Lisesi'nde onarım çalışmalarının birkaç hafta sürmesinin beklendiği ve okulun en az Kasım ayına kadar kapalı kalacağı aktarılmıştır. Nantes'teki Talensac Lisesinde de yangın çıkmış, okulun cam giriş kapıları birkaç dakika içinde alevler nedeniyle tahrip olmuştur.


Loire-Atlantique Valiliği, liselerin çevresinde "şiddet eylemleri" yaşandığını ve "lise öğrencilerine katılıp tahribat yapan şiddet yanlısı kişilerin" bulunduğunu bildirmiştir. Valilik, dokuz kurumun hasar gördüğünü, Nantes kentindeki üç kurumda Nelson-Mandela Lisesi de dahil olmak üzere yangın çıkarıldığını ve hasarın "önemli" olduğunu açıklamıştır. Ayrıca ebeveynlerden çocuklarına "tahripçilere karışmamalarını" hatırlatmalarını istemiştir.

Marsilya

Victor-Hugo Lisesi'nde bir öğrencinin çöp kutusuna benzin dökmeye çalıştığı sırada benzin iki öğretmenin üzerine sıçramıştır. Savcılık, daha önce öğretmenlerin saldırıya uğradığını ve "benzine bulandığını" açıklamıştır. Okul müdürü ve yardımcısının da benzine maruz kaldığı, M6 kanalından bir gazetecinin aynı okulda saldırıya uğradığı yerel yetkililer tarafından aktarılmıştır.


Saint-Exupéry Lisesi önünde yüzlerce genç, yangın söndürmek üzere gelen itfaiye aracının çevresini sarmış ve itfaiyecileri araçtan uzaklaşmaya zorlamıştır. Ardından araç ateşe verilmiş, bir deniz itfaiyecisi hafif yaralanmıştır. Deniz itfaiyecileri, saat 12.15'e kadar Marsilya'da 45 yangın kaydetmiştir.


Marsilya toplu taşıma işletmesi RTM, ulaşım ağının tamamında aksama yaşandığını açıklamıştır. Floride Lisesi çevresinde iki otobüsün hasar gördüğü, sürücülerin araçlarını aceleyle terk etmek zorunda kaldığı ve bir sürücünün saldırıya uğradığı bildirilmiştir. Sosyal medyada öğrencilerin bir otobüsü ateşe verdiğini gösterdiği öne sürülen görüntüler paylaşılmıştır. Eylemcilerin bazı halk otobüslerini durdurduğu, bir tramvay hattında yangın çıktığı ve demir yolu ulaşımının aksadığı da bildirilmiştir. Bouches-du-Rhône Valiliği, 40 lisenin eylemlerden etkilendiğini, bunların 18'inin tamamen bloke edildiğini açıklamıştır.【48】

Strazburg ve Çevresi

Vali, tramvay seferlerinin "kargaşa çıkaranların ve göstericilerin hareketlerini kısıtlamak" amacıyla durdurulduğunu açıklamıştır. Bischheim'da bir okulun cephesi yangın nedeniyle hasar görmüş, bir otomobil yakılmıştır. Bas-Rhin Valisi, "Bu sabah Strazburg'da bulunan çok sayıdaki tahripçinin lise hareketinin talepleriyle hiçbir ilgisi yoktur ve birçoğu ilgili kurumlarda okumamaktadır" demiştir.


Bas-Rhin Valiliği, 1 ve 2 Ekim'de departman genelinde eğlence amaçlı havai fişeklerin bulundurulmasını, taşınmasını ve kullanılmasını yasaklamıştır. Ayrıca gerekçesiz olarak bidon veya şişelerle akaryakıt dağıtılması, satın alınması ve taşınmasına da yasak getirilmiştir.【49】

Île-de-France

Paul-Éluard Lisesi perşembe günü kapalı tutulmuştur. Paris'in 20. bölgesinde bir kadın polis stajyer teğmeninin, İçişleri Bakanı Nuñez'in ifadesine göre "takip edildiği, yere atıldığı ve birkaç kişi tarafından saldırıya uğradığı" bildirilmiştir. Ulusal Meclis Başkanı Yaël Braun-Pivet, sosyal medyada yaptığı paylaşımda güvenlik güçlerine ve itfaiyecilere yönelik saldırıları ve liselerde çıkan yangınları eleştirmiştir.【50】

Kuzey Fransa

Lille yakınlarındaki Haubourdin'de önemli hasar meydana gelmiş ve bazı kamu binaları tahrip edilmiştir. Beaupré Lisesi perşembe ve cuma günleri, yakınındaki iki okul ise sonraki iki gün boyunca kapalı kalmıştır. Pas-de-Calais'deki Auchel'de Fernand-Degrugillier Meslek Lisesi müdürü bir cismin isabet etmesi sonucu yaralanarak hastaneye kaldırılmıştır. Müdürün başıboş bir havai fişek nedeniyle kulağından yaralandığı da bildirilmiştir.


Béthune Savcılığı, bir polis memurunun üzerine bariyer atılması sonucu elinden yaralandığını, olayla ilgili soruşturma başlatıldığını ve bir şüphelinin yakalandığını açıklamıştır. Lille'de ise siyah kapüşonlu bazı gençlerin bir otobüs durağını tahrip ettiği bildirilmiştir.【51】

Normandiya

Seine-Maritime'da Rouen'deki Blaise-Pascal Lisesi ile Petit-Quevilly'deki Elisa-Lemonnier Lisesi müdürleri yaralanmış ve sağlık ekiplerince tedavi edilmiştir. Akademi müdürlüğü, olayları "kabul edilemez ve akıl almaz şiddette saldırılar" olarak nitelemiştir. Rouen'de bir okulun girişinin alevler içinde kaldığını gösteren görüntüler paylaşılmış, Le Havre'da başka bir okulun cephesi yangında hasar görmüştür.


Seine-Maritime Valiliği, "önemli sayıda lisede" ciddi şiddet olayları yaşandığını, beş kişinin yaralandığını, bloke edilen okullara girildiğini ve bina ile ekipmanlarda hasar meydana geldiğini bildirmiştir.【52】

Diğer Bölgeler

Tours'ta Grandmont Lisesi önünde polis ile göstericiler arasında gerginlik yaşanmış ve polis göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Bordeaux'da François-Mauriac Teknoloji Lisesinin girişi yangında hasar görmüş ve okulun en azından haftanın sonuna kadar kapalı kalacağı açıklanmıştır. Kentte bazı otobüs durakları da tahrip edilmiştir.


Grenoble'da toplu taşıma ağı tamamen durdurulmuştur. Clermont-Ferrand ve Montluçon'da liseler bloke edilmiş, Issoire ve Chamalières'deki blokajlar ise haftanın başından beri sürmüştür. Toulouse'da çevik kuvvet polisi ile gençler arasında çatışma yaşanmış ve birkaç çöp kutusu ateşe verilmiştir. Aude'da çöp ve paletlerin yakılması, çeşitli cisimler ve havai fişeklerin atılması gibi olaylar yaşanmış; Carcassonne'da iki polis hafif yaralanmıştır.


Calvados Valiliği, olası taşkınlıkları izlemek amacıyla Caen, Hérouville-Saint-Clair ve Mondeville'de saat 19.00'a kadar drone ile hava gözetimi yapılacağını açıklamıştır. Auvergne-Rhône-Alpes Bölge Valisi de drone kullanımına izin verdiğini duyurmuştur.


RMC BFM Grubu, BFM DICI muhabirinin Manosque'ta lise blokajlarını takip ettiği sırada saldırıya uğramasını "kabul edilemez şiddet" olarak nitelemiştir.【53】

2 Ekim

2 Ekim sabahı Paris'te 15. bölgedeki Léonard-de-Vinci Lisesi önünde itfaiye ekipleri, giriş kapısının yakınındaki alevleri söndürmüştür. 13. bölgedeki Gaston-Bachelard Meslek Lisesinin girişinde ise bir bisiklet ve çöp kutusunun yanması sonucu yangın okulun kapılarına sıçramış ve giriş bölümü kararmıştır. Paris Emniyet Müdürlüğü, yangının saat 07.55 civarında söndürüldüğünü açıklamıştır. Okulun giriş kapıları ve merdivenleri hasar görmüş, bazı camlar kırılmıştır. Paris'in 6. bölgesindeki Montaigne Lisesi önünde yaklaşık 100 kişi toplanmış, polis ekipleri bölgeye müdahale etmeden çevreyi gözetim altında tutmuştur. 11. bölgedeki Voltaire Lisesi önünde de eylem düzenlenmiştir.【54】


Lyon'da RhOne Valiliği, sabah saatlerinde 11 kurumun münferit eylemlerden, aralarında çöp kutusu yangınları ve mortir atışlarının da bulunduğu olaylardan etkilendiğini bildirmiştir. En ciddi olaylar, 6. bölgedeki Édouard-Herriot Lisesi çevresinde yaşanmıştır. Yaklaşık 100 genç barikat kurarak polise çeşitli cisimler atmış, polis müdahale ederek göz yaşartıcı gaz kullanmıştır. Kimliği belirlenemeyen kişiler tarafından polise Molotofkokteyli atıldığı da bildirilmiştir. Lise öğrencisi göstericiler ise gazetecilere "kırıp dökmekten yana olmadıklarını" söylemiştir. Villeurbanne'de Frédéric-Faÿs Lisesi'nde öğrenciler, veliler ve öğretmenler barışçıl bir toplanma düzenlemiştir.【55】


Aynı gün Marsilya yakınlarındaki La Ciotat'ta bir lise eylemi sırasında bir fizik-kimya öğretmeninin üzerine benzin dökülmüş ve öğretmen darp edilmiştir. Savcılık, olayla ilgili olarak 16 yaşındaki bir lise öğrencisinin 2027 Şubat ayında Marsilya Çocuk Mahkemesi'nde yargılanacağını açıklamıştır.【56】

5 Ekim

Lens'te lise öğrencileri ile polis arasında çıkan çatışmada 15 yaşındaki bir öğrenci elini kaybetmiştir (ayrıntılar için "Yaralanmalar" bölümüne bakınız). Hükümet, olay sırasında yaklaşık 200-250 göstericinin polise cisim attığını açıklamıştır. Paris'in 13. bölgesindeki Vauquelin Lisesi'ne havai fişeklerle saldırılmış ve okulun girişinde yangınlar çıkmıştır; öğrenciler ve personel saatlerce okulda kalmak zorunda kalmıştır. Dunkerque'te ise bir polis aracının lise öğrencilerinin arasında hızla manevra yaptığı görüntüler kaydedilmiştir.

6 Ekim

Ulusal eylem gününde yürüyüşler büyük ölçüde sakin geçmiş, ancak Paris, Strazburg, Lyon, Rennes ve Toulouse'da çatışmalar yaşanmıştır. Polis bazı yerlerde göz yaşartıcı gaz ve tazyikli su kullanmış, bazı göstericiler sokaklarda ateş yakmış ve polise cisim fırlatmıştır. Paris Emniyet Müdürlüğü, başkentteki çatışmaların yüzü maskeli ya da kapüşonlu yaklaşık 300 kişinin güvenlik güçleriyle karşı karşıya gelmesiyle başladığını, kentin diğer bölgelerinde yürüyüşün olaysız sürdüğünü açıklamıştır. Paris'te üç dükkânın vitrini hasar görmüştür. Lyon'da sabah saatlerinde tramvay yolunu kapatan yüzü maskeli bir grup polis tarafından dağıtılmıştır.

7 Ekim

Marsilya'da Marie-Curie Lisesi önünde öğretmenlerin ve öğrencilerin yaptığı oturma eylemine çevik kuvvet polisinin müdahalesi sırasında 17 yaşındaki bir öğrenci başına cop darbesi alarak yaralanmıştır. Saint-Nazaire'de öğrenciler Aristide-Briand Lisesi'nin önünde bazı cisimleri ateşe vermiş; Paris'te Sciences Po önünde kurulan barikatlar polis tarafından kaldırılmıştır. Orléans'ta bir lisede çekilen ve Fransa'da terör saldırıları düzenlemiş olan Mohamed Merah ile Salah Abdeslam'ın eylemlerine atıfta bulunan bir video nedeniyle üç reşit olmayan kişi gözaltına alınmıştır. Savcılık, bu kişiler hakkında "terör eylemlerini alenen övmek" suçlamasıyla kovuşturma başlatıldığını açıklamıştır.【57】

8 Ekim

İçişleri Bakanlığına göre Bordeaux'da bir karakola kundaklama saldırısı düzenlenmiş, Saint-Étienne'de bir okul yağmalanmış ve Toulouse'da bir öğretmen bir gösterici tarafından darp edilmiştir. Saint-Étienne'deki Étienne-Mimard Lisesi'nin girişi ateşe verilmiş, olaylarda iki polis yaralanmıştır. Marsilya'da Victor-Hugo Lisesi'nin müdür yardımcısı, sabah saatlerinde bir çöp kutusu yangınını yangın söndürücüyle söndürmeye çalışırken birkaç kişi tarafından darp edilmiş ve kendisine dokuz gün iş göremezlik raporu verilmiştir. Valilik, olayın soruşturulduğunu belirtmiştir; olay yerindeki bazı tanıklar ise müdür yardımcısının yangın söndürücüyü geri almaya çalışırken öğrencilerin saldırısına uğradığını aktarmıştır.【58】


Bordeaux yakınlarındaki Lormont'ta, 1.200 öğrencinin okuduğu Les Iris Lisesi'nde gün, öğrenciler, öğretmenler ve okul yönetiminin katıldığı sakin bir genel toplantıyla başlamıştır. Öğrenciler Bordeaux'daki yürüyüşe katılmak için okuldan ayrıldıktan ve polis bölgeden çekildikten sonra, savcılığa göre 30-40 kişilik bir grup okula girmiştir. Grup sınıflarda camları ve bilgisayar donanımını kırmış, tanesi yaklaşık 3.000 euro değerindeki yaklaşık on bilgisayarı çalmış ve okulun matbaa bölümüne ait kâğıt deposunu ateşe vermiştir. Okul müdürü, yalnızca kâğıt deposundaki zararın 100.000-200.000 euro olduğunu, toplam zararın ise birkaç yüz bin euroyu bulduğunu açıklamıştır. Bordeaux savcılığı olayla ilgili soruşturma başlatmıştır. Bordeaux'daki Montaigne Lisesi önünde çok sayıda çöp kutusu ateşe verilmiş ve alevlerin yayılması sonucu bir dükkân hasar görmüştür. Talence'taki Victor-Louis Lisesi'nin müdür yardımcısı, havai fişek atışları nedeniyle kulak çınlaması yaşamıştır.【59】


Niort'ta Jean-Macé Lisesi yakınında yapılan yakalamalar sırasında fitilli iki asit şişesi bulunmuştur. Tarbes'ta üç lise bloke edilmiş, bunlardan birinin kapısı bir çöp kutusu yangınında hasar görmüştür. Nantes'ta bir liseye (Laboirdonnière Lisesi) yanıcı bir düzenek atılmış, yaralanan olmamıştır. Belfort'taki Courbet Lisesi'nde saat 10.15 sularında öğrenciler ve öğretmenler oradayken okulun giriş holüne havai fişek atılmış ve okul sakin bir biçimde boşaltılmıştır. Bu olay üzerine okuldaki öğretmenlerin en az üçte biri, kendilerini ve öğrencilerini tehlikede gördükleri için yasal "çekilme hakkını" (droit de retrait) kullanarak çalışmayı bırakmıştır. Île-de-France'ta Noisy-le-Grand'daki Flora-Tristan Lisesi'nin giriş kapısı ateşe verilmiş, Pantin'deki Marcelin-Berthelot Lisesi'nin giriş kapısı ise yerinden sökülmüştür.【60】


Paris'te Bastille Meydanı'ndaki toplantı akşama kadar büyük ölçüde sakin geçmiştir. Emniyet Müdürlüğüne göre saat 16.20 sularında Bastille Sokağı'ndaki polislere kaldırım taşları ve havai fişekler atılmıştır; 16.50'de ise siyah giyimli ve yüzü maskeli yaklaşık yirmi kişilik bir grup polise kent mobilyaları fırlatmıştır. Emniyet Müdürlüğü, bir apartmanın çatısından polise baca parçaları atıldığını, yaralanan olmadığını bildirmiştir. Polis göz yaşartıcı gaz, tazyikli su ve cop kullanarak meydanı boşaltmış ve son göstericileri Lyon Sokağı'na doğru itmiştir. Le Monde, Opéra Bastille'in merdivenlerinde toplanan son göstericilerin dağıtma bombalarıyla uzaklaştırıldığını ve son bir saatte en az dört kişinin yaralandığını aktarmıştır. Meydandan çıkmak isteyen pek çok gösterici, polis barikatları nedeniyle uzun süre beklemek zorunda kalmıştır.【61】


Rennes'te polis tazyikli su kullanmış; bir grup barikat kurmuş ve bir dükkânın vitrinini kırmaya çalışmıştır. Kentte iki kişi yakalanmış, sabah saatlerinde okulların yakınında yaklaşık on beş çöp kutusu yangını çıkmıştır. Nantes'ta da polisle göstericiler arasında arbede yaşanmıştır. Lyon'da yürüyüş dağıldıktan sonra kısa süreli çatışmalar çıkmış, sabah saatlerinde cisim atma, yasaklanan bir toplanmaya katılma ve kundaklama gerekçesiyle yedi kişi yakalanmıştır; bir grup milliyetçi militanın yürüyüşe yaklaşma girişimi ise kalabalık tarafından engellenmiştir. Bouches-du-Rhône'da gün içinde, büyük çoğunluğu reşit olmayan 29 kişi havai fişek atma, cisim fırlatma veya çöp kutusu yakma gerekçesiyle yakalanmıştır; Aix ve Marsilya'daki iki izinli yürüyüşte ise hiç kimse yakalanmamıştır. Departmanda üç polis yaralanmış, bunlardan biri fırlatılan bir elektrikli scooterın isabet etmesiyle yaralanmıştır.【62】

Yakalama Ve Gözaltı Sayıları

Yakalama ve gözaltı sayıları farklı tarihlerde farklı yetkililer tarafından açıklanmıştır. 29 Eylül'de Milli Eğitim Bakanlığı, gün içinde 300'den fazla okulda eğitimde aksama yaşandığını, 40 kişinin gözaltına alındığını ve 10 öğrenci ile eğitim personelinin yaralandığını açıklamıştır. Gün sonunda İçişleri Bakanı Nuñez 440 yakalama bildirmiştir. 30 Eylül'de Nuñez 625 yakalama ve 83 yaralı polis bildirmiştir; hükümet, öğrenciler, eğitim personeli ve güvenlik güçleri dahil 202 kişinin yaralandığını açıklamıştır. Salı ve çarşamba günleri boyunca kolluk kuvvetlerinin 1.065 yakalama yaptığı bildirilmiştir.【63】


İçişleri Bakanlığı, 1 Ekim'de 1.949 kişinin esas olarak kamu otoritesini temsil eden kişilere yönelik saldırı, şiddet ve toplanma (attroupement) nedeniyle yakalandığını ve gün içinde 305 polis ve jandarmanın yaralandığını açıklamıştır; Nuñez bu durumu "dizginsiz şiddet" olarak nitelemiştir.【64】 Adalet Bakanlığı, 28 Eylül Pazartesi gününden bu yana 1.793 kişinin gözaltına alındığını bildirmiştir. Bir başka aktarımda İçişleri Bakanlığı'nın, protestoların başından bu yana 15-18 yaş arasındaki yaklaşık 3.000 lise öğrencisinin gözaltına alındığını, bunların 1.949'unun yalnızca 1 Ekim'de gözaltına alındığını bildirdiği belirtilmiştir.【65】


Adalet Bakanı Darmanin, 2 Ekim'de RTL'de, hareketin başından bu yana yaklaşık 2.000 kişinin yakalandığını ve bunların yaklaşık üçte ikisinin gözaltına alındığını söylemiştir. Başka bir aktarımda Darmanin'in, hareketin başından bu yana 2.000 gözaltı bulunduğunu, bunların yüzde 90'ının reşit olmayanlar olduğunu ve perşembe günü kaydedilen şiddet eylemlerinin üçte birinin kişileri hedef aldığını söylediği belirtilmiştir.【66】

İlerleyen günlerde açıklanan toplam sayılar da farklılık göstermiştir. Hükümet 5 Ekim'e kadar yaklaşık 5.000 kişinin yakalandığını ve bunların yaklaşık yüzde 85'inin reşit olmadığını açıklamıştır. CBS News'ün aktardığı polis verilerine göre yakalananlar arasında 4.000'den fazla genç bulunmaktadır. Le Monde'a göre güvenlik güçleri 28 Eylül ile 5 Ekim arasında 6.059 kişiyi yakalamıştır; gazete bu sayıyı daha önce görülmemiş bir sayı olarak nitelemiştir. İçişleri Bakanlığı 6 Ekim'de hareketin başından beri yakalanan kişi sayısının 6.100 olduğunu ve bunların büyük çoğunluğunun reşit olmadığını bildirmiştir. Bir başka aktarımda bakanlığın, 5.000'den fazlası reşit olmayan 6.000'den fazla yakalamadan söz ettiği belirtilmiştir. Adalet Bakanlığı ise 1.483'ü reşit olmayan 1.800'den fazla kişi hakkında kovuşturma başlatıldığını açıklamıştır. Günlük verilere göre 6 Ekim'de 488, 8 Ekim'de 504 kişi yakalanmıştır. 8 Ekim'deki haberlerde toplam sayı "6.500'den fazla" olarak verilmiştir.【67】


Bölgesel verilerden bazıları şunlardır:

  • Rhône: 29 Eylül'den bu yana 85 kişi yakalanmış, bunların 38'i perşembe günü yakalanmıştır. Yedi reşit olmayan çocuk hâkimine sevk edilmiş, bir reşit olan kişi "suçluluğun önceden kabulü üzerine yargılama" (comparution sur reconnaissance préalable de culpabilité) usulüyle sevk edilmiştir. Bunlara ek olarak 11 reşit olmayan ve bir reşit olan kişi hakkında dava açılmış ve bu kişiler daha sonra yargı önüne çıkacaktır; 33 kişi (32 reşit olmayan, bir reşit olan) kovuşturmaya alternatif bir tedbirden yararlanmıştır. Rhône Valiliği, 1 Ekim'de saat 15.00 itibarıyla 41 kurumun hareketten etkilendiğini ve 38 kişinin yakalandığını, durumun "sakinleştiğini" belirtmiştir.【68】
  • Alpes-Maritimes: Nice Cumhuriyet Savcısı, 1 Ekim sabahı 24 yeni gözaltı kararı verildiğini (20'si Nice'te, dördü Menton'da), kişilerin 14 ile 18 yaş arasında olduğunu bildirmiştir. Devam eden gözaltılar bakımından üç reşit olan kişi hızlı yargılama usulüyle yargılanmış, 12 reşit olmayan çocuk hâkimine, 15 reşit olmayan ise savcı temsilcisine sevk edilmiştir.【69】
  • Var: Valilik, hareketin başından bu yana 68 yakalama yapıldığını (45'i yalnızca 1 Ekim'de) ve 10 kişinin hafif yaralandığını bildirmiştir; yaralılar arasında altı polis, "diğer liselilerin yol açtığı" üç lise öğrencisi ve bir lise öğrencisi kız tarafından itilen 89 yaşında bir kişi bulunmaktadır. Valilik, 2 Ekim'de tüm liselerin açık olacağını ve Toulon'da ilan edilmemiş her türlü gösterinin yasaklandığını duyurmuştur.【70】
  • Aude: Vali, polis bölgesinde 12 gencin yakalandığını, jandarma bölgesinde altı kişinin daha tespit edildiğini ve bu kişilerin daha sonra çağrılacağını bildirmiştir.
  • Loire-Atlantique: Valilik, departman genelinde 18 yakalama yapıldığını bildirmiştir.
  • Bas-Rhin: Strazburg'da 12 kişi yakalanmıştır.
  • Seine-Maritime: Valilik, salı gününden bu yana departmanda 23 kişinin yakalandığını, bunların 14'ünün 1 Ekim'de yakalandığını bildirmiştir.
  • Nord: Valilik, 29 Eylül'de sabahtan itibaren dört yakalama yapıldığını bildirmiştir.
  • Belfort: Salı gününden bu yana 34 genç yakalanmıştır. Hızlı yargılama usulüyle ayrı ayrı yargılanan, yeni reşit olmuş iki kişi, kolluk kuvvetlerine projektil attıkları için mahkûm edilmiştir: biri iki yıl denetimli serbestlik süreli bir yıl ertelenmiş hapis cezasına, diğeri 140 saat kamu yararına çalışma cezasına çarptırılmıştır; ikinci kişi için cezanın yerine getirilmemesi hâlinde altı ay hapis öngörülmüştür. 7 Ekim'de bir polise yönelik saldırıya katıldıkları şüphesiyle üç reşit olmayan kişi gözaltına alınmıştır. 8 Ekim'de bu üç lise öğrencisi, polise karşı ağırlaştırılmış şiddet suçlamasıyla resmi olarak soruşturma kapsamına alınmış ve adli kontrol altında serbest bırakılmıştır. Bu kişilerin gösterilere katılması yasaklanmıştır. Aynı olayda iki şüpheli daha önce aynı suçlamayla soruşturma kapsamına alınmıştı. Bu suç için 10 yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir.【71】
  • Asnières: Renoir Lisesi öğrencileri, 24 saatlik gözaltının ardından Nanterre mahkemesine sevk edilmiştir.
  • Bouches-du-Rhône: Hareketin başından 8 Ekim'e kadar departmanda 266 kişi yakalanmıştır.【72】
  • Orléans: Bir lisede çekilen ve terör saldırılarına atıfta bulunan bir video nedeniyle 7 Ekim'de gözaltına alınan üç reşit olmayan kişi hakkında "terör eylemlerini alenen övmek" suçlamasıyla kovuşturma başlatılmıştır.【73】

Adalet Bakanı Darmanin, 1 Ekim öğleden sonra 36 başsavcıyı acil olarak bir araya getirmiş; X'te "bu kabul edilemez olayların failleri karşısında ceza yanıtında büyük bir kararlılık" talep ettiğini yazmıştır.

Yaralanmalar

29 Eylül günü sonunda Milli Eğitim Bakanlığı öğrenciler ve personel arasında 31 yaralı bildirmiş; Nuñez aynı gün 48 kolluk görevlisinin yaralandığını açıklamıştır. 30 Eylül'de Bakan Geffray, hareketin başından bu yana 119 kişinin, bunlardan 34'ünün Milli Eğitim görevlisi olmak üzere (85 öğrenci ve 34 personel), yaralandığını söylemiş ve "Milli Eğitim'de görülmemiş bir şey" demiştir. Geffray ayrıca bir gencin mortir ateşlerken elinin bir bölümünün kullanımını kaybettiğini belirtmiştir.


1 Ekim'de Geffray, France 2'de "Milli Eğitim tarafında" 235 kişinin yaralandığını açıklamıştır: 65 personel ve 170 öğrenci.【74】 2 Ekim'de BFM TV'de Geffray, 65 personelin, bunlardan 40 müdürün yaralandığını söylemiş, yaralanmaların ayrıntısına girmemiştir. Geffray, çoğu müdürün kendisine, şiddet olaylarının yaşandığı sırada karşılarında bulunan kişilerin kendi öğrencileri olmadığını söylediğini belirtmiştir. Bakan ayrıca "Başlangıçta şiddet uygulayan lise öğrencisi yok ya da çok az. Zarar vermek için orada bulunan dışarıdan kişiler var" demiş ve "Mortirler yakınınızdaki bakkalda serbestçe satılmıyor; dolayısıyla bu kişilerin yaptıklarını yapmalarını sağlayan bir lojistikleri var" ifadesini kullanmıştır.


Geffray 4 Ekim'de hareketin başından beri 78 eğitim personelinin yaralandığını açıklamıştır. Başbakanlık 6 Ekim'de, aralarında 34 okul müdürü ve müdür yardımcısının bulunduğu 85 eğitim personeli, 215 öğrenci ve 715 polis ve jandarmanın yaralandığını bildirmiştir. Başbakanlığa göre yaralanmaların büyük çoğunluğu kazalar sonucunda ya da okul dışından gelen kişiler nedeniyle meydana gelmiştir.


Başbakan Lecornu aynı gün Ulusal Meclis'te bu bilançoyu "okul sisteminin onlarca yıldır ödediği en ağır bedel" olarak nitelemiştir. 7-8 Ekim'de yayımlanan haberlerde 215 öğrenci, 89 okul personeli ve 761 polisin yaralandığı aktarılmıştır.【75】 Le Monde, 8 Ekim'de yaralı polis ve jandarma sayısını yaklaşık 800 olarak vermiştir.


Öğrencilerin yaralanmalarına ilişkin olarak aşağıdaki olaylar aktarılmıştır:

  • Lens (Pas-de-Calais): 5 Ekim'de bir lisenin önünde 15 yaşındaki bir öğrencinin elinde polise ait bir bomba patlamıştır. Bölge gazetesi La Voix du Nord'a göre öğrenci elini ve ön kolunun bir bölümünü kaybetmiştir. Bir polis sendikası kaynağı, öğrencinin çevik kuvvet polisinin attığı ve patladığında küçük lastik bilyeler saçan bir sersemletici bombayı yerden aldığını öne sürmüştür. Pas-de-Calais Valisi François-Xavier Lauch ile Béthune Cumhuriyet Savcısı Étienne Thieffry olayı doğrulamıştır. IGPN, öğrencinin bombayı yerden mi aldığını yoksa bombanın üzerine mi düştüğünü belirlemek için soruşturma başlatmıştır. İçişleri Bakanı Nuñez olayı "sarsıcı" olarak nitelemiş ve öğrencinin elini kaybetmesine bir ses bombasının yol açmış olabileceğini söylemiştir.【76】
  • Saint-Ouen-l'Aumône (Val-d'Oise): 14 yaşındaki bir öğrenci pazartesi günü yaralanmıştır. Avukatı Elsa Marcel, öğrencinin "çenesinde çift kırık" bulunduğunu, "üstteki dişlerin tamamının ve alttaki dişlerin birçoğunun kırıldığını" ve hastanede "son derece ağır bir ameliyat" geçirmesi gerektiğini belirtmiştir. Olay 29 Eylül'de yaşanmış ve polis öğrenciye karşı Cougar tipi bir fırlatıcı kullanmıştır; fırlatılan mühimmatın parçaları öğrencinin yüzüne isabet etmiş, öğrencinin çenesi ve dişleri kırılmıştır. Pontoise savcılığı, ilgili polis hakkında "sakatlanmaya veya kalıcı hasara yol açan şiddet" suçlamasıyla soruşturma açmıştır. Adli kontrol altına alınan polis, yeni bir karara kadar sahada görev yapmaktan uzaklaştırılmıştır.【77】
  • Tours: 30 Eylül'de bir genç başından yaralanmış ve hastaneye kaldırılmıştır; savcı, yaralanmalarının bir LBD (savunma mermisi fırlatıcısı) atışıyla "uyumlu" olduğunu belirtmiştir. Tours savcılığı konuyu Polis Genel Müfettişliği'ne (IGPN) aktarmıştır. Balzac Lisesi'nde bir öğrencinin kaşından ve gözünden yaralandığı da bildirilmiştir. USL Başkanı Rani, "Tours'da bir lise öğrencisinin gözü çıkarıldı" demiştir.⁹⁸ Anadolu Ajansına göre Balzac Lisesi'ndeki eylemlerde plastik mermi isabet eden 16 yaşındaki bir öğrenci sağ gözünün görme yetisini kaybetmiştir; olayla ilgili soruşturma sürmektedir.【78】
  • Argenteuil (Val-d'Oise): Bir reşit olmayanın yakınlarına göre bir LBD atışı sonucu gözünden yaralandığı olayda Pontoise savcılığı soruşturma açmış ve soruşturmayı IGPN'ye devretmiştir. Savcı, "asayişi sağlamak üzere konumlanmış" ve Julie-Victoire-Daubié ile Fernand ve Nadia Léger liselerinin "yakınındaki" polislerin daha önce, "kendi yönlerine mortir ateşleyen" iki genç erkekle karşılaştığını; "karşılık olarak, LBD taşıyan iki polisin bunları kullandığını" belirtmiştir. Savcı, sağlık ekiplerince alınan gencin tarifinin bu iki kişiden birinin tarifiyle "örtüşür göründüğünü" kaydetmiştir.【79】
  • Lille, Vénissieux, Cagnes-sur-Mer: Sosyal medyada paylaşılan görüntülerde Lille'de polisin eylem yapan liselilerin üzerine köpek saldığı, bu sırada bir öğrencinin elinden yaralandığı; Vénissieux'de Jacques-Brel Lisesi yakınında bir polisin bir öğrenciyi yakasından tutarak eylem alanından uzaklaştırdığı ve öğrencinin kafasını otobüs durağına çarptığı; Cagnes-sur-Mer'de Renoir Lisesi önünde polisin öğrencilerin yüzüne biber gazı sıktığı görülmüştür.【80】
  • Diğer kentler: Montrouge'da (Hauts-de-Seine) Maurice-Genevoix Lisesi öğrencileri kolluk kuvvetlerinin darp ve şiddetini dile getirmiştir. Benzer olaylar Reims (Libergier Lisesi), Savigny-sur-Orge (Monge Lisesi), Nancy (Loritz Lisesi) ve Aulnay-sous-Bois'da (Voillaume Lisesi) bildirilmiştir. Alençon'da bir öğrencinin boğazının sıkıldığı aktarılmıştır.【81】
  • Marsilya: 7 Ekim'de Marie-Curie Lisesi önündeki oturma eylemine çevik kuvvet polisinin müdahalesi sırasında 17 yaşındaki bir öğrenci başına aldığı cop darbesiyle yaralanmış ve başına altı dikiş atılmıştır. Bir polisin bir gencin başına cop vurduğunu gösteren görüntüler sosyal medyada yayılmıştır. Marsilya savcılığı, "kamu görevlisi tarafından silahla kasıtlı şiddet uygulanması" suçlamasıyla soruşturma başlatmış ve soruşturmayı IGPN'ye vermiştir. Okulun öğretmenleri, müdahale sırasında kendilerinin de itilip çiğnendiğini belirterek polis şiddetini kınamıştır.【82】
  • Belfort: Courbet Lisesi'ndeki eylemler sırasında bir polisin yakaladığı bir genci Savoureuse Nehri yakınında suya batırarak boğmaya çalıştığı öne sürülen görüntüler sosyal medyada tepki çekmiştir. Gencin şikâyeti üzerine Vesoul Cumhuriyet Savcılığı "kasten öldürmeye teşebbüs" suçlamasıyla soruşturma başlatmıştır. Soruşturmanın bağımsız yürütülmesi için dosya Belfort Savcılığından Vesoul Savcılığına aktarılmış, soruşturmanın IGPN tarafından yürütülmesine karar verilmiştir.【83】

Görevlilere ve okul personeline yönelik yaralanmalar da bildirilmiştir. Geffray, Nord'da bir öğretmenin darp edildiğini, Hauts-de-Seine'de bir müdürün mortir atışıyla yaralandığını, Essonne'da bir başka müdürün ölümle tehdit edildiğini ve Toulouse'da personelin hedef alındığını söylemiştir. Rhône Valiliği, 1 Ekim'de saat 12.30 itibarıyla 15 hafif yaralı bildirmiştir; bunların 13'ü polistir. Seine-Maritime'de beş kişi yaralanmıştır. Aude'da bazı öğrenciler duman soluma ve hafif yanıklarla çok hafif yaralanmıştır.【84】

Kolluk Kuvvetlerinin Müdahalesi ve Soruşturmalar

Polis, eylemler sırasında göz yaşartıcı gaz, cop ve biber gazı kullanmıştır. Öğrenciler, kolluk kuvvetlerinin göz yaşartıcı gaz ve flash-ball tabancaları da dahil olmak üzere ağır müdahale yöntemlerine başvurduğunu öne sürmüştür. İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, polis müdahalesinin "son derece orantılı biçimde" yürütüldüğünü belirtmiştir.


Nuñez, 30 Eylül'de, Polis Genel Müfettişliği'nin (IGPN) Saint-Ouen-l'Aumône, Sevran ve Tours'da lise öğrencilerinin yaralanmasına ilişkin üç soruşturma yürüttüğünü açıklamıştır. İçişleri Bakanlığı da üç öğrenciye yönelik aşırı güç ve şiddet kullanıldığı iddialarıyla ilgili iç soruşturma başlatıldığını bildirmiştir. 1 Ekim gecesi Argenteuil'deki olayla ilgili olarak bir soruşturma daha açılmıştır. Nuñez, bazı bölgelerde karışıklık çıkaran kişilerin okuldan okula geçerek şiddeti teşvik ettiğini söylemiştir.【85】


İçişleri ve Milli Eğitim bakanları, 28 Eylül'de yayımladıkları bir telgrafta, "Lise öğrencilerinin ifadesine saygı gösterilmeliyse de şiddet eylemlerine tahammül edilemez" ifadelerine yer vermiştir. Telgrafta, tam blokaj durumunda kolluk kuvvetlerinin müdahalesinin okul müdürüyle istişare edildikten sonra başlatılacağı belirtilmiştir.【86】


1 Ekim gecesi tüm valiler, 2 Ekim'de kapalı olan liselerin çevresinde gösteri yapılmasını yasaklayan kararlar almıştır. Paris Emniyet Müdürü Patrice Faure de 2 Ekim'de kapalı olan 13 Paris lisesinin çevresinde toplanmayı yasaklamıştır. Bu liseler Martin-Nadaud (20. bölge), Jean-Lurçat (13.), Pierre-Lescot (1.), Turquetil (11.), Caroline-Dorian (11.), Edgar-Quinet (9.), Elisa-Lemonnier (12.), Colbert (10.), Marcel-Desprez (11.), Simone-Weil (3.), Henri-Bergson (19.), Chaptal (8.) ve Drouant (15.) liseleridir.【87】


İçişleri Bakanı Nuñez, 7 Ekim'de RTL radyosunda Lens'teki olayın ardından güvenlik güçlerine lise eylemlerinde sersemletici bomba (ses bombası) kullanmama talimatı verdiğini açıklamıştır. Nuñez, lise öğrencilerinin hareketine yetişkinlerin hareketlerine yaklaşıldığı gibi yaklaşılamayacağını söylemiştir. Nuñez'e göre Cumhurbaşkanı Macron, 6 Ekim akşamı Élysée Sarayı'ndaki toplantıda kamu düzeni korunurken en yüksek düzeyde orantılı davranılmasını, polisin "empati" göstermesini ve müdahalelerinin nedenlerini açıklamasını istemiştir. Le Parisien gazetesinin adını vermediği bir bakana dayandırdığı habere göre Macron, polis müdahalelerini çok sert ve empatiden yoksun bulduğu için öfkelenmiştir. Nuñez ise aynı gün Ulusal Meclis Hukuk Komisyonu'nda Cumhurbaşkanının polisi eleştirmediğini ve bazı silahların kullanımının kısıtlanması yönünde talimat vermediğini söylemiştir. Nuñez komisyonda "polis baskısından" söz etmenin abartılı olduğunu belirtmiş ve ulusal asayiş planını değiştirmeyeceğini açıklamıştır. Nuñez, polisin şiddet olaylarına orantılı biçimde müdahale etmeyi sürdüreceğini de söylemiştir.【88】


Polis Genel Müfettişliği'nin (IGPN) polis müdahalelerine ilişkin yürüttüğü soruşturma sayısı da artmıştır. 6 Ekim'de bu sayının 10 olduğu bildirilmiş. Nuñez 7 Ekim'de 18 soruşturma açıldığını ve bu soruşturmalarda polis müdahalelerinin orantılı olup olmadığının inceleneceğini açıklamıştır.


Dunkerque'te 5 Ekim'de bir polis aracının kent merkezinde, blokaj yapılan iki lisenin birkaç yüz metre yakınında, onlarca gencin arasında hızla manevra yaptığı, kaldırıma çıktığı ve geri geri giderken bir çöp kovasını sürüklediği görüntüler sosyal medyada yayılmıştır. Bölge polis yönetimi olayda kimsenin yaralanmadığını ancak aracın bu şekilde kullanılmasının polisin kurallarına uymadığını açıklamıştır. Nuñez 7 Ekim'de olayla ilgili disiplin soruşturması açıldığını bildirmiş; Dunkerque savcılığı da 8 Ekim'de "başkalarının hayatını tehlikeye atmak" suçlamasıyla ön soruşturma başlatmıştır. Bouches-du-Rhône'daki Port-de-Bouc'ta, bir lise eylemi sırasında aracını hızlandırarak gençleri tehlikeye attığı görüntülenen belediye polisinin amiri görevden uzaklaştırılmıştır. 2 Ekim'de Montpellier'de Clemenceau Lisesi önündeki eylemi görüntülerken sivil bir polisin kullandığı motosikletin çarptığı bir gazeteci, 8 Ekim'de kasıtlı şiddet suçlamasıyla şikâyette bulunmuştur.【89】


Valiliklerin toplanma yasakları da tartışmalara yol açmıştır. Haute-Garonne Valiliğinin 5 Ekim'de 45 okulun çevresinde toplanmayı yasaklayan kararı, insan hakları örgütleri ve sendikaların açtığı dava üzerine idare mahkemesi tarafından gösteri özgürlüğüne ölçüsüz bir müdahale olduğu gerekçesiyle askıya alınmıştır. Hérault Valisi Chantal Mauchet ise 8 Ekim'de, önceki günlerde Montpellier ve Béziers'de yaşanan olaylar gerekçesiyle Montpellier'nin tarihî kent merkezinde (Écusson) her türlü gösteriyi yasaklamıştır. Bouches-du-Rhône'da asayişten sorumlu vali Corinne Simon, liselerin bloke edilmesinin bir özgürlük ihlali olduğunu belirterek asayiş stratejisinde değişiklik yapılmayacağını söylemiştir.【90】


Hükümet Sözcüsü Maud Bregeon, 8 Ekim'de polisin "orantısız bir silaha" sahip olmadığını ve öğrencilerin polis karşısında "tehlikede" olmadığını söylemiştir. Bregeon, ağır yaralanan gençlerin durumunu "dramatik" olarak nitelemiş ve 700'den fazla polis ve jandarmanın da yaralandığını hatırlatmıştır.【91】


Uluslararası Af Örgütü, Fransız hükümetini gerilimi azaltmaya ve ortaöğretim öğrencilerine yönelik orantısız güç kullanımını önlemeye çağırmıştır. Af Örgütü Fransa Başkanı Anne Savinel-Barras, sersemletici bombaların askıya alınmasını olumlu bulmuş, ancak daha fazla adım atılması gerektiğini belirtmiştir. Fransız İnsan Hakları Birliği (LDH), Dunkerque'teki görüntüleri "şok edici" olarak nitelemiş ve okulların savaş alanı değil eğitim yeri olduğunu vurgulamıştır. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu'nun (UNICEF) Fransa şubesi 7 Ekim'de yaptığı açıklamada şiddetin azaltılması ve reşit olmayanların korunması çağrısında bulunmuştur. UNICEF, asayiş operasyonlarında gençlerin yaşının dikkate alınması ve şiddet uygulayanlarla barışçıl biçimde gösteri yapanlar arasında ayrım yapılması gerektiğini belirtmiştir. Gözaltına alınan gençlerin avukatlarının da aralarında bulunduğu Hukuki Eylem Kolektifi (CAJ) ise polisin gençlere fiziksel şiddet, hakaret ve aşağılayıcı davranışlarda bulunduğunu öne sürmüştür. Avukatlar, gözaltı sayısının çok yüksek olduğunu, gözaltına alınan gençlerin çoğunun yaralı olduğunu ve gözaltı koşullarının insani olmadığını savunmuştur.【92】

Okulların Kapatılması ve Uzaktan Eğitim

Eğitim Bakanı Édouard Geffray, 1 Ekim akşamı France 2'de yaptığı açıklamada, 2 Ekim'de 400'den biraz fazla kurumun kapalı olacağını söylemiştir. Kapatma gerekçeleri arasında yangın güvenliği sistemlerinin tahrip edilmesi ve personelin "çok doğrudan ve kasıtlı biçimde" hedef alınması gösterilmiştir. Öğrencilerin derslerini uzaktan takip edeceği belirtilmiştir.


Geffray, "Yapılması gereken ilk şey öğrencilerimizi korumaktır" demiştir. Ayrıca, "Eş zamanlı olarak diyaloğu da sürdüreceğiz, çünkü lise hareketi başlangıçta meşruydu" ifadelerini kullanmıştır. Geffray, sosyal medya paylaşımında okul müdürlerinden "tahribat veya blokajlar öğrencilerin güvenli biçimde kabulünü engellediğinde uzaktan ders yapmalarını" istemiştir. Başbakanlık, şiddet olaylarının artmasının "kamu eğitiminin sürekliliğini sürdürmeyi neredeyse imkânsız kıldığını ve personeli ve öğrencileri tehlikeye attığını" belirtmiştir.


Kapatılan veya eğitime ara verilen kurumlar arasında Saint-Denis'teki Paul-Éluard Lisesi, Haubourdin'deki Beaupré Lisesi, Bordeaux'daki François-Mauriac Teknoloji Lisesi ve Lyon'daki Saint-Just Lisesi yer almıştır. Paul-Éluard Lisesi perşembe günü, Beaupré Lisesi perşembe ve cuma günleri kapalı tutulmuştur. François-Mauriac Teknoloji Lisesi'nin en azından haftanın sonuna kadar kapalı kalacağı, Saint-Just Lisesi'nde ise 1 Ekim'de eğitime ara verildiği açıklanmıştır.


Le Havre Belediye Başkanı Édouard Philippe, kentteki tüm liselerin 2 Ekim'de önlem amacıyla kapalı tutulacağını duyurmuştur. Auvergne-Rhône-Alpes Bölgesi Başkanı Fabrice Pannekoucke, bölgedeki 300'ü biraz aşan lisenin 93'ünün cuma günü kapalı olduğunu söylemiştir. Buna karşılık Var Valiliği, 2 Ekim'de departmandaki tüm liselerin açık olacağını bildirmiştir.


Polis, 1 Ekim'de ülke genelinde lise çevrelerinde yaklaşık 900 gösteri, blokaj ve ilgili olayın devam ettiğini ve bunların sonucunda 160'tan fazla okulun kapatıldığını bildirmiştir.


Okul kapatmaları sonraki günlerde de sürmüştür. Geffray, 2 Ekim'de olduğu gibi 5 Ekim'de de 400 ila 500 lisede derslerin tamamen ya da kısmen yapılmayacağını açıklamıştır. 6 Ekim'deki ulusal eylem günü öncesinde pek çok yerel yönetim önlem olarak okulları kapatmıştır: Île-de-France bölgesinde 200'den biraz fazla lise kapatılmış ya da uzaktan eğitime geçmiş, Nantes'ta kentteki tüm özel liseler kapalı kalmıştır. Toulouse'da il milli eğitim müdürü kentteki tüm liselerin kapatılmasını önermiş, Tours'da 11 lise kapatılmıştır. Alsace'ta 24 okul kapatılarak dersler uzaktan sürdürülmüş, Tarn-et-Garonne'da da okullar kapatılmıştır. Kapalı okul sayısı 7 ve 8 Ekim'de azalmış; 8 Ekim sabahı 375 lise tamamen ya da kısmen kapalı kalmıştır.【93】


Eğitim Bakanı Geffray, Ulusal Meclis Kültür İşleri Komisyonu'nda yaptığı açıklamada, yanan ya da hasar gören 24 lisenin haftalarca açılamayacağını ve bu nedenle yaklaşık 30.000 lise öğrencisinin haftalarca yüz yüze eğitim alamayacağını söylemiştir. Hükümetin kararıyla 7-9 Ekim arasında liselerde yarım gün ders yapılmamış, bu sürede öğrencilerle görüşme toplantıları düzenlenmiştir. Okul müdürlerinin başlıca sendikası SNPDEN-UNSA, okullarda ortam sakinleşmeden bu toplantıları yapmayacağını açıklamıştır. Sendikanın ulusal sekreteri Nicolas Bonnet, krizden çıkmak için yalnızca bir görüşme gününün yetersiz olduğunu söylemiştir.【94】

Hükümet ve Yetkililerin Açıklamaları

28-30 Eylül

Başbakan Sébastien Lecornu, 28 Eylül'de sosyal medyada paylaşımda, "Hiçbir şey öğrencileri, personeli veya polisleri tehlikeye atmayı haklı kılmaz" demiştir. Lecornu, aynı paylaşımda seçilmişlerin görevinin gençleri korumak ve sakin olmaya çağırmak olduğunu belirtmiştir. Ayrıca "Şiddet açık biçimde kınanmalı ve failleri yaptıklarının hesabını vermelidir" ifadelerini kullanmıştır.


Eğitim Bakanı Édouard Geffray, aynı gün BFM TV'ye yaptığı açıklamada, "LFI'li seçilmişlerin yaptığı gibi blokaj çağrısı yapmaya devam etmek sorumsuzluktur" demiştir. Geffray, "Talepler meşru olabilir. Ne blokajları ne de şiddeti haklı kılarlar" ifadelerini kullanmıştır.


Geffray, başka bir paylaşımında "Talep dile getirmek bir haktır. Vurmak, tehdit etmek, yakmak veya başkalarının ders görmesini engellemek bir hak değildir" demiştir. Blokajların yayılması yönünde çağrı yapılmasını "sorumsuzca" olarak niteleyen Geffray, öğrencileri, bu hafta toplanmasını istediği ve "arkadaşları tarafından seçildikleri için meşru" olduğunu belirttiği Lise Yaşam Konseylerine (conseils de la vie lycéenne) yönlendirmiştir. Geffray, bu yapıların "siyasi sloganların hizmetinde saptırılmasını" kabul etmeyeceğini söylemiştir.


30 Eylül'de Geffray, lise öğrencilerinin taleplerini, endişelerini ve beklentilerini akademi müdürlükleri (rectorat) düzeyinde toplamak amacıyla bir "istişare platformu" (plateforme de concertation) kurulacağını duyurmuştur. Geffray, "Yapılandırılmış yanıtlar verebilmek için, demokratik bir çerçevede ulusal bir sunum etkinliği düzenleyeceğim" demiştir. Taleplerin, sayıların, bölgesel dağılımın ve verilebilecek yanıtların "şeffaf" biçimde paylaşılacağını belirtmiştir. Platformun pazartesi veya en geç salı sabahı erişime açılacağı bildirilmiştir.


2 Ekim'de Geffray, girişimi savunarak "Gençlerimizin dinlendiklerini hissetmeye ihtiyacı var" demiş ve yerel düzeyde "çok somut yanıtlar" bulunabileceğini belirtmiştir.


Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Madrid'deki devlet ziyareti sırasında 30 Eylül'de yaptığı açıklamada, "Gençliğimizin zaman zaman duyduğu kaygıları ve öfkeleri duyuyor ve anlıyorum. Ancak bu tartışmaların hiçbiri, bu korkuların hiçbiri şiddeti meşrulaştırmaz" demiştir. Macron, siyasi sorumluların hiçbir koşulda "karesi alınmış bir şiddeti" (une violence au carré) meşrulaştıramayacağını belirtmiştir. Ayrıca gazetecilere, "Okulların önünde öğrencileri tahrik eden birçok siyasetçi gördük, bunun ciddi olduğunu düşünüyorum" demiştir.

1 Ekim: Kriz Toplantısı

Başbakan Sébastien Lecornu, 1 Ekim'de saat 13.00'te İçişleri Bakanlığında (Place Beauvau) bakanlıklar arası kriz toplantısına başkanlık etmiştir. Lecornu, bakanlardan resmî seyahatlerini iptal etmelerini istemiştir.


Başbakanlık, toplantının ardından olaylarda "şiddet açısından bir kırılma" (bascule de violence) yaşandığını ve hareketin "kentsel şiddete" dönüştüğünü açıklamıştır. Başbakanlık açıklamasında, "Bu şiddet artışı kamu eğitiminin sürekliliğini sürdürmeyi neredeyse imkânsız kılmakta ve personeli ve öğrencileri tehlikeye atmaktadır" ifadelerine yer verilmiştir.


Başbakan'a yakın bir kişinin aktardığı toplantı dökümünde, hareketin bir "kırılma noktasına" ulaştığı ve okul blokajlarından kentsel şiddete dönüştüğü belirtilmiştir. Dökümde, istihbarat servislerinin ortak değerlendirmesine dayanılarak hareketin kökeninin "LFI (Boyun Eğmeyen Fransa) ve aşırı soldaki vekillerinin (proxys) düzenlediği bir operasyon" olduğu yönünde ifadeler yer almıştır.⁷ Başbakanlık da istihbarat servislerine dayanarak "LFI ve aşırı solun proxysinin" hareketin "kökeninde" olduğunu açıklamıştır.


Geffray, aynı akşam France 2'de yaptığı açıklamada, "Başlangıçta, on gün kadar önce lise öğrencilerinin talepleri üzerine başlamış bir lise hareketiydi" demiştir. Geffray; okul binaları, tuvaletler, kantinler, yoğun ders saatleri ve bazı öğretmenlerin yerine yeni öğretmen atanmaması gibi sorunlara değinerek "Bütün bunlar işitilebilir [ve] dinlenmeyi hak ediyor" ifadelerini kullanmıştır.


Geffray, "Şimdi bir nitelik değişikliği var; yani çok açık biçimde, aşırı şiddet yanlısı küçük gruplar tarafından rehin alınmış bir lise hareketi var" demiştir. LFI'nin blokajları "körüklediğini ve sahiplendiğini" savunan Geffray, "aşırı sol küçük grupların" şiddet içeren davranışlar sergilediğini belirtmiştir. Ayrıca "Çok açık biçimde bir kamu eğitim hizmetine saldırı ve onu yok etme girişimi var; yani oradaki kişiler kurumlara ateş ediyor, onları yakıyor, personele saldırıyor" ifadelerini kullanmıştır.


Geffray, 1 Ekim'de sosyal medyada yaptığı paylaşımda "bu sabahtan beri işlenen son derece ağır şiddeti" kınamış ve "Bunlar yalnızca okul meselesini çok aşıyor. Hiçbir talep bu tür eylemleri haklı çıkaramaz" demiştir. Geffray, şiddet eylemlerinde bulunanların "kovuşturulması ve cezalandırılması" gerektiğini belirtmiştir. Ayrıca "Şiddet bizim öğrencilerimizi temel eğitim haklarından alıkoyamaz" ifadelerini kullanmıştır.


İçişleri Bakanı Laurent Nuñez, polis stajyer teğmene yönelik saldırıyla ilgili sosyal medyada yaptığı açıklamada "Bir kolluk görevlisine bu şekilde saldırmak tahammül edilemez" demiştir.

Bütçe Önleminin Geri Çekilmesi

Hükümet, 2027 bütçe kanunu tasarısında BTS (yüksek teknisyen programı) ve hazırlık sınıfları (classes préparatoires aux grandes écoles) için bursu olmayan öğrencilerden sırasıyla 178 euro ve 270 euro kayıt ücreti alınmasını öngörmüştür. Hükümet bu önlemi gerekçelendirirken bu programların mevcut "ücretsizliğinin" "yükseköğretim içinde bir tekillik" oluşturduğunu belirtmiş ve tutarları "mütevazı" olarak nitelemiştir. 1 Ekim akşamı Geffray, France 2'de şunları söylemiştir: "Bugün sendikalarla [görüştükten] ve Başbakan'la [görüştükten] sonra bu önlemi geri çekiyoruz." Geffray, bir bütçe kanun tasarısının normalde Parlamento'da tartışıldığını ve Parlamento'nun içeriği çıkarabildiğini, ekleyebildiğini veya değiştirebildiğini hatırlatmış; bu kez önlemi geri çekme girişiminin hükümetten geldiğini belirtmiştir. Önlemin Matignon tarafından önerildiği ve Milli Eğitim ile Yükseköğretim bakanlarının desteğini almadığı bildirilmiştir; Yükseköğretim Bakanlığı geri çekmeyi doğrulamış, ancak yorum yapmak istememiştir.【95】

2 Ekim

2 Ekim'de Geffray, BFM TV'de LFI'nin protestolarda "rol oynamadıklarını söyleyemeyeceğini" belirtmiş ve lise öğrencilerinin hareketlerinin "kişiler tarafından ellerinden alındığını" söylemiştir. Geffray, ebeveynlerden yardım isteyerek "Sokakta çocuklar tehlikede" demiştir. Geffray şunları söylemiştir: "Ebeveynler çok açık biçimde seferber olmalı ve çocuklarına blokajlara gitmemelerini söylemeli. Şimdi önemli olan, çocuklarımızın artık sokakta olmamasını sağlamaktır, çünkü tehlikedeler." Geffray'ın aynı gün video konferansla öğretmen sendikalarıyla saat 9.00'da, veli temsilcileriyle 11.00'de, lise öğrenci dernekleriyle 14.00'te ve Ulusal Lise Hayatı Konseyi'yle (Conseil national de la vie lycéenne) 16.00'da görüşeceği bildirilmiştir. Rani ve Kharbach'ın da bakan tarafından kabul edileceği belirtilmiştir.【96】


Adalet Bakanı Darmanin, 2 Ekim'de RTL'de şunları söylemiştir: "Bir öğrenci seferberliğinden kamu düzeninin bozulmasına geçildiğinde her zaman korkarım. Liseleri yaktıklarında bu artık bir gösteri sorunu değildir." Darmanin ayrıca şu ifadeleri kullanmıştır: "Lise öğrencileri dinlenmelidir." "Fransa'nın öğrencilerini ve gençliğini anlıyorum; geleceklerinden genel olarak endişe etmekte haklılar." Darmanin, şiddeti "aktif ve şiddet yanlısı bir azınlığa" atfetmiş ve şunları söylemiştir: "Bu kişilerin lise öğrencisi olduklarından bile tam olarak emin değiliz." Darmanin ayrıca şu sözleri söylemiştir: "Lise öğrencisi gösterilerinden kamu düzeninin bozulmasına geçtik. İnsanlar otobüsleri hedef alıp okulları ateşe verdiğinde bu artık yalnızca bir protesto meselesi değildir."【97】


Darmanin, başsavcılardan reşit olmayanların karıştığı şiddet olaylarında ebeveynlerin hukuki sorumluluğunun talep edilmesini istemiş; böylece ebeveynlerin "çocuklarının yaptıklarından mali açıdan sorumlu" olacağını belirtmiştir. Darmanin şunları söylemiştir: "Ebeveynler ebeveyn olarak sorumluluklarını üstlenmeli: 15 yaşındaki çocuklar neden otobüs duraklarına saldırıyor?" Darmanin ayrıca "Ödeyen reşit olmayan değil, ebeveynler; bugün bu aynı zamanda bir ebeveyn sorunu" demiş, bu yanıtı "hapsetmekten çok daha yararlı" olarak nitelemiş ve "koltuk hâkimlerinin" (magistrats du siège) başsavcıların taleplerini onaylamasını "umduğunu" belirtmiştir.


Ekonomi Bakanı Roland Lescure, TF1'de şunları söylemiştir: "Hükümet şiddet konusunda son derece kararlı olacak." "Bir yandan 'lisem seviyeli değil', diğer yandan 'onu yakarak sorunu çözeceğiz' diyemezsiniz." Lescure ayrıca şunları söylemiştir: "Bu hareketin iki bileşeni var: dinlenmesi gereken liselerin endişeleri ve büyük olasılıkla büyük ölçüde dışarıdan beslenen, mutlaka bastırılması gereken bir ajitasyon, çünkü kesinlikle kabul edilemez."【98】

Kaynakça

Al Jazeera. “France Suspends High School Classes As Protesters Clash With Police.” Al Jazeera. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/6/demonstrators-clash-with-riot-police-in-france-as-education-protests-mount

Al Jazeera. “School Protests Spread As Fires, Blockades Deepen Unrest In France.” Al Jazeera. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/10/1/school-protests-spread-as-fires-blockades-deepen-unrest-in-france

Al Jazeera. “What’s Behind French Student Protests That Turned Violent?” Al Jazeera. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/30/whats-behind-french-student-protests-that-turned-violent

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Eğitim Koşullarının İyileşmesini Talep Eden Liselilerin Düzenlediği Eylemlerde 10 Kişi Yaralandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-egitim-kosullarinin-iyilesmesini-talep-eden-liselilerin-duzenledigi-eylemlerde-10-kisi-yaralandi/4072619

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Eğitim Koşullarının İyileştirilmesini İsteyen Liselilerin Eylemlerinde 400'den Fazla Gözaltı.” Anadolu Ajansı. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-egitim-kosullarinin-iyilestirilmesini-isteyen-liselilerin-eylemlerinde-400-den-fazla-gozalti/4073589

Anadolu Ajansı. “Fransa'da Şiddet Olaylarının Da Yaşandığı Lise Eylemleri Yayılıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransada-siddet-olaylarinin-da-yasandigi-lise-eylemleri-yayiliyor/4074694

Anadolu Ajansı. “Fransa'daki Lise Eylemleri Kapsamında 1793 Kişi Gözaltına Alındı.” Anadolu Ajansı. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransadaki-lise-eylemleri-kapsaminda-1793-kisi-gozaltina-alindi/4075717

Anadolu Ajansı. “Fransa'daki Lise Öğrencilerinin Eylemleri Belçika'ya Sıçradı.” Anadolu Ajansı. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransadaki-lise-ogrencilerinin-eylemleri-belcikaya-sicradi/4074833

Anadolu Ajansı. “Fransa'nın Pek Çok Kentinde Öğrenci Eylemleri Devam Ediyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/fransanin-pek-cok-kentinde-ogrenci-eylemleri-devam-ediyor/4080667

BBC Newsround. “Why Are Students In France Protesting?” BBC Newsround. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgl7ln5j1n7o

BBC Newsround. “Why Are Students In France Protesting?” BBC Newsround. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.bbc.co.uk/newsround/articles/cvgl7ln5j1n7o

BBC. “Dozens Hurt And Hundreds Arrested In Wave Of French School Protests.” BBC. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.bbc.com/news/articles/c862epne7glyo

BBC. “Fires Break Out At French Schools As Students Protest Nationwide.” BBC. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.bbc.com/news/articles/c6d080d1e3l4o

BFM TV. “Lycées Bloqués : Le Ministre De L'Éducation Nationale Annonce ‘Un Peu Plus De 400 Établissements’ Fermés Demain.” BFM TV. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.bfmtv.com/societe/education/direct-blocus-des-lycees-le-mouvement-se-poursuit-partout-en-france-et-s-etend-aux-universites-des-tensions-dans-plusieurs-villes_LN-202610010305.html

CBC. “Why More Than 250,000 People Have Joined Student-Led Protests In France.” CBC News. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.cbc.ca/news/world/french-student-protests-whats-happening-explainer-9.7371998

CBS News. “Protests Disrupt Hundreds Of High Schools Across France In Historic Day Of Student Protests, Union Says.” CBS News. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.cbsnews.com/news/france-high-schools-closed-biggest-day-student-protests-decades/

CNN. “French High School Students Set Fires, Clash With Police In Anger Over School Conditions.” CNN. Erişim 2 Ekim 2026. https://edition.cnn.com/2026/10/01/europe/france-protests-high-schools-violence-intl

CNN. “Massive Demonstrations. Injured Teenagers. French Students Say They’re Just Getting Started.” CNN. Erişim 8 Ekim 2026. https://edition.cnn.com/2026/10/07/europe/france-high-school-protests-government-intl

Café Pédagogique. “Lycéens Mobilisés : Ce Qu’ils Disent, Ce Qu’on Leur Répond.” Café Pédagogique. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.cafepedagogique.net/2026/10/01/lyceens-mobilises-ce-quils-disent-ce-quon-leur-repond/

Daily Sabah. “France Closes 400 Schools As Education Protests Spiral Into Unrest.” Daily Sabah. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.dailysabah.com/world/europe/france-closes-400-schools-as-education-protests-spiral-into-unrest

Euronews. “Fresh Day Of Student Protests Across France As Rally Planned In Paris.” Euronews. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.euronews.com/2026/10/08/fresh-day-of-student-protests-across-france-as-rally-planned-in-paris

Euronews. “Mobilisation Lycéenne, Acte III : De Nombreux Établissements Déjà Bloqués, La Crainte D'un ‘Mardi Noir’.” Euronews. Erişim 8 Ekim 2026. https://fr.euronews.com/2026/10/06/mobilisation-lyceenne-acte-iii-de-nombreux-etablissements-deja-bloques-la-crainte-dun-mard

France 24. “French Student Protests Fuel Political Clash Ahead Of 2027 Presidential Vote.” France 24. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20260928-french-student-protests-political-clash-presidential-vote

France 24. “Hundreds Of French Schools Remain Closed As Student Protests Turn Violent.” France 24. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.france24.com/en/france/20261002-hundreds-of-french-schools-remain-closed-as-student-protests-turn-violent

France 24. “Lycées Bloqués : Le Mouvement Se Poursuit, 624 Interpellations Depuis Le Début De La Mobilisation.” France 24. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.france24.com/fr/france/20260930-lyc%C3%A9es-bloqu%C3%A9es-le-mouvement-se-poursuit-des-appels-%C3%A0-la-convergence-des-luttes

Franceinfo. “Revendications Locales, Vidéos Virales, Soutien De LFI… Comment Le Blocage De Quelques Lycées S'est Transformé En Un Mouvement D'ampleur.” Franceinfo. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.franceinfo.fr/societe/education/blocage-des-lycees/la-mobilisation-a-pris-une-ampleur-inattendue-comment-le-mouvement-de-blocage-des-lycees-s-est-propage-en-france_8216054.html

Franceinfo. “‘Surenchère Irresponsable’ D'un Côté, ‘Répression’ De La Jeunesse De L'autre… Le Gouvernement Et Les Élus LFI S'écharpent Sur Le Mouvement De Blocus Dans Les Lycées.” Franceinfo. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.franceinfo.fr/societe/education/surenchere-irresponsable-d-un-cote-repression-de-la-jeunesse-de-l-autre-le-gouvernement-et-les-elus-lfi-s-echarpent-sur-le-mouvement-de-blocus-dans-les-lycees_8213252.html

ICI. “Blocage Des Lycées : Grève, Manifestations, Établissements Fermés, À Quoi S'attendre Pour La Mobilisation De Ce Mardi ?” ICI. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.ici.fr/infos/societe/blocage-des-lycees-greve-manifestations-etablissements-fermes-a-quoi-s-attendre-pour-la-mobilisation-de-ce-mardi-9973405

Le Monde. “Blocages Des Lycées : 338 Établissements Concernés Mardi, Dont 45 Encore Bloqués, Selon Le Ministère De L’Éducation Nationale.” Le Monde. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/societe/article/2026/09/29/blocages-des-lycees-338-etablissements-concernes-et-dix-blesses-selon-le-ministere-de-l-education-nationale_6785573_3225.html

Le Monde. “En Direct, Blocages De Lycées : 40 Proviseurs Ont Été Blessés Depuis Le Début Du Mouvement, Affirme Edouard Geffray.” Le Monde. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/02/en-direct-blocages-de-lycees-ce-qui-remonte-des-blocus-c-est-qu-on-n-est-pas-entendus-qu-on-est-meprises_6786491_3224.html

Le Monde. “En Direct, Mobilisation Lycéenne : Le Ministre De L’Éducation, Edouard Geffray, Annonce L’Arrivée De 3 000 Professeurs Remplaçants ‘Entre Demain Et Mardi’.” Le Monde. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/societe/live/2026/10/09/en-direct-mobilisation-lyceenne-notre-priorite-c-est-evidemment-le-retour-a-l-ordre-au-calme-et-le-retour-en-cours-pour-les-etudiants-declare-la-porte-parole-du-gouvernement_6788487_3224.html

Le Monde. “French High School Protests Grow And Draw Widespread Support.” Le Monde. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/07/high-school-students-movement-protests-grow-and-draw-widespread-support_6758337_7.html

Le Monde. “French High School Protests Spread, Hundreds Of Arrests Amid Unrest.” Le Monde. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.lemonde.fr/en/france/article/2026/10/02/french-high-school-protests-spread-hundreds-of-arrests-amid-unrest_6758166_7.html

RFI. “DIRECT – Nouvelle Journée De Blocage Des Lycées En France : Plus De 400 Établissements Fermés Ce Vendredi.” RFI. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.rfi.fr/fr/france/20261002-direct-%E2%80%93-nouvelle-journ%C3%A9e-de-blocage-des-lyc%C3%A9es-en-france-plus-de-400-%C3%A9tablissements-ferm%C3%A9s-ce-vendredi

RTÉ. “Hundreds Injured As School Protests Sweep France.” RTÉ News. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.rte.ie/news/world/2026/1006/1594140-france-student-protests/

Radio France. “Blocages Des Lycées Et Des Universités : Le Point Sur Les Mobilisations.” Radio France. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.radiofrance.fr/franceinfo/podcasts/les-documents-franceinfo/blocages-des-lycees-et-des-universites-le-point-sur-les-mobilisations-6829041

Reuters. “About 400 French Schools Closed As Some Student Protests Turn Violent.” Reuters. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/about-400-french-schools-closed-some-student-protests-turn-violent-2026-10-02/

Reuters. “Attackers Douse Teacher With Petrol, Student Protests Rage Across France.” Reuters. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/attackers-douse-teacher-petrol-student-protests-rage-across-france-2026-10-01/

Reuters. “Crisis Meeting Told France's Hardleft Party Behind School Protests, Says Source.” Reuters. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/attackers-douse-teacher-petrol-student-protests-rage-across-france-2026-10-01/

Reuters. “French Students Keep Up Protest Pressure With Some Demonstrations Hit By Violence.” Reuters. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/french-school-blockades-persist-after-pms-unspecified-promises-2026-10-08/

Reuters. “Police Fire Teargas As French School Protests Cause ‘Heaviest Toll In Decades’.” Reuters. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.reuters.com/world/europe/france-braces-day-school-blockades-street-protests-2026-10-06/

TF1 Info. “EN DIRECT - Blocage Des Lycées : 140 ‘Actions’ Recensées En France Ce Vendredi Matin, Hors Paris Et Petite Couronne.” TF1 Info. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.tf1info.fr/societe/direct-blocus-des-lycees-et-des-universites-le-mouvement-se-poursuit-laurent-nunez-edouard-geffray-france-insoumise-education-les-informations-du-vendredi-2-octobre-2026-2467571.html

TF1 Info. “Une Nouvelle Journée De Mobilisation A Eu Lieu Ce Jeudi 8 Octobre Pour L’‘Acte IV’ De La Contestation Lycéenne.” TF1 Info. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.tf1info.fr/societe/en-direct-manifestations-acte-iv-colere-des-lyceens-apres-la-forte-mobilisation-les-organisations-appellent-a-poursuivre-le-mouvement-actions-blocages-jeudi-8-octobre-2026-2468668.html

The Guardian. “France School Protests Escalate Into ‘Urban Violence’ As PM Calls Crisis Cabinet Meeting.” The Guardian. Erişim 2 Ekim 2026. https://www.theguardian.com/world/2026/oct/01/france-school-protests-escalate-pm-crisis-cabinet-meeting

The Guardian. “French Students Continue Protests, Saying Ministers’ Pledges Not Enough.” The Guardian. Erişim 8 Ekim 2026. https://www.theguardian.com/world/2026/oct/08/france-student-protests-schools-vow-to-continue

Dipnotlar

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarEdanur Karakoç2 Ekim 2026 11:55

Özet

Fransa’da Eylül 2026'nın ortasında bazı liselerde başlayan protestolar, öğrencilerin okul girişlerini kapatmasıyla kısa sürede ülke geneline, üniversitelere, Belçika’ya ve İtalya’ya yayıldı. Öğrenciler kalabalık sınıfları, öğretmen eksikliğini, yıpranmış okul binalarını ve yoğun ders programlarını protesto ediyor; eğitime 10 milyar euroluk yatırım yapılmasını ve Parcoursup’ın kaldırılmasını ya da köklü biçimde değiştirilmesini istiyor. Hükümet yaklaşık 3.000 yedek öğretmeni en sorunlu liselere gönderme kararı aldı ancak öğrenci örgütleri bu önlemleri yetersiz buldu ve 13 Ekim’deki beşinci ulusal eylem gününe İçişleri Bakanlığına göre 161.500 kişi katıldı. Hareket boyunca yaklaşık 8.000 kişi gözaltına alındı, 1.300'den fazla kişi yaralandı.

-

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"2026 Fransa Öğrenci Protestoları" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • 9 Kasım 2026

    Hükümetin Eğitim Önlemleri (26 Ekim)

  • 9 Kasım 2026

    BM Uzmanlarının Açıklaması (28 Ekim)

  • 9 Kasım 2026

    17 Ekim Olaylarına İlişkin Meclis Soruşturma Komisyonu

  • 9 Kasım 2026

    31 Ekim Eylem Günü ("Üçüncü Perde")

  • 9 Kasım 2026

    Okulların Yeniden Açılması Ve Blokajlar (2-4 Kasım)

  • 9 Kasım 2026

    5 Kasım Genel Grevi

  • 9 Kasım 2026

    6-7 Kasım Gelişmeleri

  • 9 Kasım 2026

    Siyasi Ve Ekonomik Arka Plan

  • 9 Kasım 2026

    Avrupa'daki Yansımalar

  • 9 Kasım 2026

    Genel Bilanço

  • 26 Ekim 2026

    24-26 Ekim 2026 Gelişmeleri

  • 26 Ekim 2026

    24 Ekim Eylem Günü

  • 26 Ekim 2026

    Bilanço

  • 26 Ekim 2026

    Hükümetin Değerlendirmesi

  • 26 Ekim 2026

    Yeni Eylem Çağrıları

  • 26 Ekim 2026

    Macron'un Marsilya Ziyareti ve Hükümetin Öğrencilere Yönelik Adımları

  • 26 Ekim 2026

    Avrupa'daki Eylemler

  • 24 Ekim 2026

    20-24 Ekim 2026 Gelişmeleri

  • 24 Ekim 2026

    Sokağa Çıkma Yasaklarının Sürmesi (20 Ekim)

  • 24 Ekim 2026

    Meclis Soruşturma Komisyonu

  • 24 Ekim 2026

    Hükümetin meclisteki açıklamaları

  • 24 Ekim 2026

    Sendikalar ve Partilerle Görüşmeler

  • 24 Ekim 2026

    Macron'un Açıklamaları ve Eylem Yasakları

  • 24 Ekim 2026

    Öğrenci Eylemleri

  • 24 Ekim 2026

    24 Ekim Öncesi Güvenlik Önlemleri

  • 24 Ekim 2026

    Gözaltılar, yargılamalar ve soruşturmalar

  • 24 Ekim 2026

    Lecornu'nun Limoges Ziyareti

  • 24 Ekim 2026

    Ekonomik Etkiler

  • 24 Ekim 2026

    Uluslararası Tepkiler

  • 24 Ekim 2026

    Siyasi Tartışmalar

  • 24 Ekim 2026

    Diğer Gelişmeler

  • 24 Ekim 2026

    Sonraki Süreç

  • 20 Ekim 2026

    19-20 Ekim 2026 Gelişmeleri

  • 20 Ekim 2026

    Hükümetin Tutumu

  • 20 Ekim 2026

    Muhalefetin Tepkisi

  • 20 Ekim 2026

    Sokağa Çıkma Yasakları

  • 20 Ekim 2026

    Gözaltılar ve Soruşturmalar

  • 20 Ekim 2026

    Ekonomik Etkiler

  • 19 Ekim 2026

    17-18 Ekim 2026 Gelişmeleri

  • 19 Ekim 2026

    17 Ekim Eylemi

  • 19 Ekim 2026

    18 Ekim

  • 19 Ekim 2026

    Cumhurbaşkanı Macron'un Ulusa Sesleniş Konuşması

  • 19 Ekim 2026

    Ulusal ve Uluslararası Tepkiler

  • 17 Ekim 2026

    9-17 Ekim 2026 Tarihli Gelişmeler

  • 17 Ekim 2026

    Protestoların Gerilemesi ve Yeni Eylem Çağrıları (9-12 Ekim)

  • 17 Ekim 2026

    Beşinci Ulusal Eylem Günü (13 Ekim)

  • 17 Ekim 2026

    Polis Müdahaleleri ve Eylemlerin Sürmesi (14-16 Ekim)

  • 17 Ekim 2026

    17 Ekim Eylem Günü Öncesi Gelişmeler

  • 17 Ekim 2026

    Talepler

  • 17 Ekim 2026

    Eylemlerin Biçimi ve Şiddet Olayları

  • 17 Ekim 2026

    Yakalamalar, Yaralanmalar ve Soruşturmalar (9-17 Ekim)

  • 17 Ekim 2026

    Kolluk Kuvvetlerinin Müdahalesi ve Soruşturmalar

  • 17 Ekim 2026

    Okulların Kapatılması

  • 17 Ekim 2026

    Hükümet ve Yetkililerin Açıklamaları

  • 9 Ekim 2026

    Beş Başlıklı Çalışma Programı Ve İstişare Platformu (4-5 Ekim 2026)

  • 9 Ekim 2026

    Başbakanın Ulusal Meclis’teki Açıklamaları (6 Ekim 2026)

  • 9 Ekim 2026

    Başbakanın Ulusa Seslenişi (7 Ekim 2026)

  • 9 Ekim 2026

    Eğitim Bakanının Açıkladığı Önlemler (8 Ekim 2026)

  • 9 Ekim 2026

    6-8 Ekim’deki Siyasi Tartışmalar

  • 9 Ekim 2026

    Fransa Dışına Yayılma ve Uluslararası Tepkiler

  • 2 Ekim 2026

    Başlangıç ve Yayılma Süreci

  • 2 Ekim 2026

    29 Eylül Ulusal Eylem Günü

  • 2 Ekim 2026

    Kamu Çalışanları Grevi ve Bütçe Bağlamı

  • 2 Ekim 2026

    30 Eylül: İkinci Eylem Çağrısı

  • 2 Ekim 2026

    1 Ekim: Üniversitelere Yayılma

  • 2 Ekim 2026

    2 Ekim

  • 2 Ekim 2026

    3-5 Ekim

  • 2 Ekim 2026

    6 Ekim: Üçüncü Ulusal Eylem Günü

  • 2 Ekim 2026

    7 Ekim

  • 2 Ekim 2026

    8 Ekim: Dördüncü Ulusal Eylem Günü

  • 2 Ekim 2026

    Sonraki Eylem Çağrıları

  • 2 Ekim 2026

    Talepler ve Öğrenci Açıklamaları

  • 2 Ekim 2026

    Ortak Talep Listesi Ve 10 Milyar Euro Talebi

  • 2 Ekim 2026

    Eylemlerde Öne Çıkan Başlıklara İlişkin Veriler

  • 2 Ekim 2026

    Eylemlerin Biçimi ve Şiddet Olayları

  • 2 Ekim 2026

    Yakalama Ve Gözaltı Sayıları

  • 2 Ekim 2026

    Yaralanmalar

  • 2 Ekim 2026

    Kolluk Kuvvetlerinin Müdahalesi ve Soruşturmalar

  • 2 Ekim 2026

    Okulların Kapatılması ve Uzaktan Eğitim

  • 2 Ekim 2026

    Hükümet ve Yetkililerin Açıklamaları