Gündem
kure star outline

Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası

Alıntıla
BM 81. Genel Kurulu'nun yüksek düzeyli haftası, 194 konuşmacının katıldığı ve yapay zeka, Filistin ve İran başlıklarının öne çıktığı genel görüşmelerin 28 Eylül'de tamamlanmasıyla sona ermiştir.
Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası image
Broadcast IconSon Eklenen:

29 Eylül 2026

Genel Görüşmelerin Beşinci Günü (26 Eylül)

Genel görüşmelerin beşinci gününde yapay zeka ve göç, konuşmalarda öne çıkan başlıklar olmuştur.

Çin Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD'de Trump ile zirve için bulunmasına rağmen Genel Kurul'a katılmamış ve yerine Devlet Başkan Yardımcısı Han Zheng'i göndermiştir. Han, konuşmasında İran'ın adını anmadan “Körfez de dahil olmak üzere Orta Doğu ülkelerinin egemenliğine ve güvenliğine saygı gösterilmelidir.” demiş ve “Çin, Batı Şeria'nın yönetiminin ve Gazze'nin çatışma sonrası yeniden inşasının 'Filistin'i Filistinliler yönetir' ilkesine uygun olarak ilerletilmesi çağrısında bulunmaktadır. Ayrıca Filistin meselesinin bir an önce iki devletli çözümün doğru rayına oturtulması çağrısında bulunmaktadır.” ifadesini kullanmıştır. Han, yapay zekanın “olumlu ve iyi amaçlar için” geliştirilmesi gerektiğini belirterek dijital uçurumun daraltılması çağrısında bulunmuştur.

Yapay Zeka

Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan, yapay zekayı “en acil sınır” olarak nitelendirmiş ve “İnsanlar kontrolü elinde tutmalı ve hesap verebilir kalmalıdır.” demiştir. Jamaika Dışişleri Bakanı Kamina Johnson Smith, yapay zekanın “eski eşitsizlikleri derinleştirmesine ve tamamen yeni bir küresel uçurum yaratmasına” izin verilmemesi uyarısında bulunmuştur.


Malezya Dışişleri Bakanı Mohamad Hasan, “Küresel Güney, yapay zekaya ilişkin kararlar başka yerlerde alınırken yalnızca veri merkezleri için bir varış noktası hâline gelemez.” demiştir. Belize Başbakanı John Briceño ve Moldova Başbakanı Vasile Tofan da yapay zekanın yönetimine ilişkin uyarılarda bulunmuştur. Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, “Güç küresel hâle geldiğinde, sorumluluk da küresel hâle gelmelidir.” ifadesini kullanmıştır.

Göç ve Diğer Başlıklar

Cibuti, Yemen'deki şiddetten kaçan binlerce kişinin ülkenin mülteci kabul kapasitesi üzerinde baskı oluşturması nedeniyle uluslararası yardım çağrısında bulunmuştur. Vatikan (Holy See), yüz binlerce vatansız Rohingya'nın çektiği acılara son verilmesi çağrısı yapmış; Tunus düzensiz göçün yalnızca bir güvenlik meselesi olarak ele alınmaması ve çatışma, yoksulluk ve işsizlik gibi temel nedenlerin ele alınması gerektiğini belirtmiştir. Filipinler, statülerinden bağımsız olarak göçmen işçilerin insan haklarına ve insan ticaretine karşı korunmaya sahip olduğunu vurgulamıştır. Zambiya Dışişleri Bakanı Mulambo Hamakuni Haimbe, 2050 yılına kadar dünyadaki her dört gençten birinin Afrikalı olacağını belirtmiştir.

Genel Görüşmelerin Kapanışı (28 Eylül)

Genel görüşmeler, 28 Eylül 2026 Pazartesi günü Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman'ın kapanış konuşmasıyla sona ermiştir. Rahman, liderlerin çatışmalar, duraklayan kalkınma, derinleşen eşitsizlik ve hızla ilerleyen teknolojik değişimle karşı karşıya olan bir dünyayla yüzleştiğini, ancak keskin biçimde farklılaşan bakış açılarına rağmen BM'nin vazgeçilmez olmaya devam ettiği yönünde ortak bir kanaat duyduğunu belirtmiştir.


Rahman, genel görüşmelerde öne çıkan başlıkları şu şekilde sıralamıştır:

  • Barış: BM Şartı, uluslararası hukuk ve sivillerin korunmasının savunulması.
  • Sürdürülebilir Kalkınma: Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının yalnızca bir bölümünde hedeflenen ilerlemenin sağlanması.
  • Küresel Ekonomi: Ağır borç yükü, iklim kırılganlığı ve mali kısıtlarla karşı karşıya olan ülkelerin küresel ekonomik kurumlarda sınırlı etkiye sahip olması.
  • İnsan Hakları: Siviller, azınlıklar, göçmenler ve mültecilerin karşılaştığı sorunlar.
  • Kadınlar ve Kız Çocukları: Eğitim, istihdam ve kamusal hayata erişimde yaşanan dışlanma.
  • Yapay Zeka: Yapay zekanın küresel gündemin merkezine yerleşmesi.
  • Güven: Uluslararası alanda güven eksikliğinin öne çıkan sorunlardan biri olması.


Kalkınma hedeflerine ilişkin daha fazlasının yapılması gerekip gerekmediği sorusuna Rahman “Cevap güçlü bir evet olmalıdır.” yanıtını vermiş; güvene ilişkin olarak ise “Güven emredilemez. Sözler ile eylemler arasındaki tutarlılıkla kazanılmalıdır.” demiştir.


Rahman'ın verdiği bilgilere göre dört yıl önce Genel Kurul salonunda yapay zekayı yalnızca 5 heyet gündeme getirirken bu yıl 128 heyet bu konuya değinmiş; yapay zeka bu yıl iklim değişikliğinden ve insan haklarından daha fazla heyet tarafından ele alınmıştır. Rahman, Arnavutluk Başbakanı Edi Rama'nın “Hiçbir makine demokratik meşruiyete sahip değildir. Hiçbir algoritma anayasal sorumluluğu devralmaz.” sözlerine özellikle dikkat çekmiştir.


Rahman, konuşmacıların çok taraflılığı güçlü biçimde savunurken kurumlarda reform talep ettiğini, idari değişikliklerin tek başına yeterli olmayacağını belirtmiş ve Afrika'nın Güvenlik Konseyi daimi üyeliğinden dışlanmaya devam etmesini bir adaletsizlik olarak nitelendirmiştir.

Katılım Verileri

Genel Kurul Başkanlığının verilerine göre 2026 genel görüşmelerinde 194 konuşmacı söz almıştır. Bunların 113'ü devlet ve hükümet başkanı, 1'i veliaht prens, 11'i devlet başkanı yardımcısı, 7'si başbakan yardımcısı ve 48'i bakandır.

Genel Görüşmeler Boyunca Yapay Zekaya İlişkin Açıklamalar

Yapay zeks, genel görüşmelerin açılışından itibaren öne çıkan başlıklardan biri olmuş; ABD Başkanı Donald Trump uluslararası kontrol girişimlerini reddederken aralarında Türkiye, Brezilya, Birleşik Krallık, Fransa ve Finlandiya'nın da bulunduğu ülkeler ortak kurallar, uluslararası güvenceler veya iş birliği çağrısında bulunmuştur. Trump, ABD'nin yapay zekayı adalet bakanlığı ve diğer kolluk kurumları aracılığıyla izleyeceğini ve teknolojinin “güvenli ve sorumlu biçimde” geliştirilmesini teşvik edeceğini belirtmiştir.


Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, “Bu teknolojiye ilişkin temel kararlar şansa bırakılamayacak kadar önemlidir.” demiş ve Birleşik Krallık'ın 2027'deki G20 dönem başkanlığında yapay zekayı merkeze alacağını ve “tek bir küresel ilkeler ve standartlar dizisi” için çalışacağını açıklamıştır. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ülkelerin paylaşabileceği açık kaynaklı bir öncü model geliştirilmesi çağrısında bulunarak “Bunun yerine, açık kaynaklı bir öncü model, son teknoloji bir model inşa etmek için bir araya gelmeliyiz.” demiştir.


Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, “Büyük teknoloji şirketlerini ve yapay zekayı düzenleme meselesini ele almamak affedilemez bir tarihsel ihmal olur.” ifadesini kullanmıştır.


Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, “Yapay zeka insanlık tarihinin en büyük sonuçlar doğuracak teknolojisidir.” ve “İnsanlar direksiyonda olabilir ve olmalıdır.” demiş; Finlandiya ve Norveç'in diğer ülkelerle birlikte şirketler, hükümetler, bölgesel kuruluşlar ve BM'ye öncü yapay zeka modellerini denetleyecek mekanizmalar geliştirme çağrısı başlattığını belirtmiştir.


BM Genel Sekreteri Guterres, “Çocuklar asla düzenlenmemiş sistemlerin deneklerine dönüşmemelidir.” demiştir. Kenya Devlet Başkanı William Ruto, Genel Kurul marjında düzenlenen Yapay Zeka Orta Güçler Koalisyonu toplantısında “Eski sömürgeci ekonomiyi dijital biçimde yeniden üretmemeliyiz. Afrika, yapay zeka devriminin minerallerini, enerjisini, verisini, içeriğini ve yeteneğini sağlayıp ortaya çıkan zekayı yüksek bir bedelle ithal edemez.” demiştir.

Kaynakça

Al Jazeera. “UNGA 81: Five Key Takeaways From General Debate.” Al Jazeera. Erişim 29 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/29/unga-81-five-key-takeaways-from-general-debate

Anadolu Ajansı. “EXPLAINER - UN General Assembly: What Did World Leaders Say About AI?” Anadolu Ajansı. Erişim 29 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/world/explainer-un-general-assembly-what-did-world-leaders-say-about-ai/4066534

Anadolu Ajansı. “UNGA 2026: Global Crises Dominate General Debate.” Anadolu Ajansı. Erişim 29 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/live-blog/unga-2026-global-crises-dominate-general-debate/6418

PBS NewsHour. “Watch: Day 4 Of The 2026 United Nations General Assembly.” PBS NewsHour. Erişim 29 Eylül 2026. https://www.pbs.org/newshour/world/watch-live-day-4-of-the-2026-united-nations-general-assembly

United Nations. “The Takeaway Day 6: General Debate Ends With Call To Turn Words Into Action.” UN News. Erişim 29 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168478

United Nations. “The Takeaway: UN General Assembly Debate Day 4.” UN News. Erişim 29 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168454

United Nations. “The Takeaway: UN General Assembly Debate Day 5.” UN News. Erişim 29 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168462

26 Eylül 2026

25 Eylül 2026 – Genel Görüşmelerin Dördüncü Günü

İran'ın Hürmüz Boğazı Önerisi ve ABD-İran Temasları

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Genel Kurul marjında gazetecilere yaptığı açıklamada, ABD'nin Katar aracılığıyla ilettiği planı kabul etmesi hâlinde İran'ın Hürmüz Boğazı'nı yedi gün içinde yeniden açabileceğini belirtmiştir. Erakçi'ye göre yedi günlük takvim, Washington'ın öneriyi kabul etmesiyle başlayacak; ABD'nin ilk dört-beş gün içinde adımlar atması beklenecek, boğaz altıncı gün açılacak ve nihai anlaşmaya yönelik müzakereler yedinci gün başlayacaktır. Erakçi, Washington'dan beklenen tedbirlerin Haziran ayında İslamabad'da imzalanan mutabakat zaptında yer aldığını belirterek, “ABD tarafında bir anlaşmaya varma ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma konusunda ciddiyet varsa, her şey artık hazır.” demiştir.


ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tommy Pigott, İran ile yapılacak herhangi bir anlaşmanın “eyleme dayalı” olması gerektiğini belirterek, “Diplomasinin kapısı en başından beri açık. Seçim İran rejimine ait.” ve “Hedeflerin gerçekleştirilmesini sağlamaya yönelik gerçek adımlar görmemiz gerekiyor.” demiştir. Erakçi ise ayrı bir açıklamasında, İran'ın diplomasiye bağlılığını ortaya koyduğunu ancak ABD'nin “saldırganlık, tehdit, suikast, ekonomik savaş ve uluslararası hukuka ve BM Şartı'na açıkça saygısızlık” yolunu seçtiğini söylemiştir.


İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, sosyal medya hesabından Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in mutabakat zaptının yeniden canlandırılması yönündeki tutumunu memnuniyetle karşıladığını belirtmiştir. Pezeşkiyan, “İran bu yaklaşımı paylaşmakta ve söz konusu mutabakata geri dönülmesinin, üzerinde anlaşılmış taahhüde uyulmasının ve ciddi, esaslı ve sonuç odaklı müzakerelerin ilerlemesi için gerekli koşulların oluşturulmasının önemini vurgulamaktadır.” ifadelerini kullanmıştır.

Öne Çıkan Konuşmalar

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, konuşmasına ülkesinin ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşı sona erdirme çabalarındaki rolünü anlatarak başlamış ve “Bu kritik anda Pakistan hızlı hareket etmeyi seçti.” demiştir. Şerif, Pakistan'ın Washington ile Tahran'ı bir araya getirdiğini belirtmiş, çatışmanın ve Hürmüz Boğazı'ndaki tıkanıklığın küresel ekonomi açısından oluşturduğu risklere dikkat çekmiş ve Yemen'deki Husilerin Suudi Arabistan'a yönelik saldırılarını kınamıştır. Gazze'ye ilişkin konuşmasında Hind Recep ve Vefa Akile adlı çocukların ölümlerine atıfta bulunan Şerif, “Gazze'de doğan bir çocuk, dünyanın herhangi bir yerinde doğan bir çocukla aynı hayatı, aynı geleceği ve aynı hayali hak etmiyor mu?” diye sormuştur.


Şerif, bir yıl önce Pakistan'ın “sahte bir gerekçeyle Hindistan'ın dış saldırısına” maruz kaldığını ve BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca meşru müdafaa hakkını kullandığını söylemiştir. İki nükleer güç arasındaki çatışmanın topyekûn savaşa dönüşmesinin önlenmesindeki müdahalesi nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump'a teşekkür eden Şerif, Keşmir meselesinin adil çözümü çağrısında bulunarak “Keşmir Pakistan'ın şah damarıdır ve her zaman öyle kalacaktır.” demiştir.


İndus Suları Antlaşması konusunda da açıklamalarda bulunan Şerif, “Su asla silah olarak kullanılmamalıdır. Nehirler ulusları beslemeli, bölmemelidir.” ifadelerini kullanmış ve Pakistan'ın sularının durdurulması, engellenmesi veya yönünün değiştirilmesine yönelik girişimlerin savaş sebebi sayılacağını söylemiştir. Oturumun sonunda Hindistan ve Pakistan temsilcileri cevap hakkını kullanarak karşılıklı suçlamalarda bulunmuştur.


Şerif, 24 Eylül'de BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile de görüşmüş ve özellikle bölge ülkelerinde artan İslamofobiye karşı “etkili uluslararası eylem” çağrısı yapmıştır. Şerif'in ofisine göre Guterres, Pakistan'ın bölgedeki çatışmanın barışçıl çözümüne yönelik arabuluculuk çabalarını takdir etmiştir.

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam

Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, ülkede silahların yalnızca devletin elinde bulunması ve savaş ile barış kararlarının anayasal kurumlar tarafından alınması gerektiğini söylemiştir. Lübnan'ın “seçmediği bir savaşın” içinde kaldığını belirten Selam, “Lübnan adına kimse konuşamaz ve kimse onun adına müzakere edemez.” ifadelerini kullanmıştır. Selam, ülkesinin yeniden “başkalarının çatışmalarına sahne olmayı ya da onların elinde bir pazarlık kozu olmayı” kabul etmediğini vurgulamıştır.


Selam, kalıcı ateşkes, İsrail'in 1949 Mütareke Anlaşması ve 1701 sayılı karar uyarınca uluslararası kabul görmüş sınırlara kadar Lübnan topraklarından çekilmesi, tüm tutukluların serbest bırakılması ve yeniden inşa çağrısında bulunmuştur. Bu hedefler doğrultusunda ABD himayesinde İsrail ile müzakerelere başlandığını belirten Selam, bölgesel istikrarın Lübnan'daki kalıcı istikrar için de gerekli olduğunu ifade etmiştir.


Selam, Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkına da değinerek UNRWA'nın finansmanının kesilmesinin Filistinli mültecilerin haklarını sona erdirmeyeceğini söylemiştir. Soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gibi durumlarda BM Güvenlik Konseyi'nde veto yetkisinin kullanımında “itidal” çağrısında bulunan Selam, Lübnan'ın İran saldırılarına karşı Körfez ülkeleri ve Ürdün ile dayanışmasını da yinelemiştir.

Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi

Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi, uluslararası koalisyonun Irak'taki misyonunun sona ermesiyle stratejik ortaklarla ilişkilerde askeri iş birliğinden ekonomik ve kalkınma iş birliğine geçildiğini söylemiştir. Hükümetinin ham petrol üretimini artırmaya yönelik bir program benimsediğini belirten ez-Zeydi, petrol ihracat yollarını çeşitlendirmek amacıyla Türkiye, Ürdün ve Suriye ile enerji hatları ve koridorları geliştirdiklerini ifade etmiştir. Kalkınma Yolu Projesi'ni Irak'ın bölgesel entegrasyon ve istikrara yönelik kapsamlı vizyonu olarak nitelendiren ez-Zeydi, dünyaya “Irak'a yatırım yapın.” çağrısında bulunmuştur. Filistin meselesine de değinen ez-Zeydi, “Bu meseleye adil bir çözüm bulunmadan Orta Doğu'da güvenliğe yer olmayacaktır.” demiştir.

Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli

Mısır Başbakanı Mustafa Medbuli, Gazze'deki ateşkesin tam olarak uygulanması, İsrail'in ihlallerinin durdurulması ve çekilmenin tamamlanması çağrısında bulunarak “Barış, bir halkı topraklarından koparmak üzerine inşa edilemez.” demiştir. Medbuli, başkenti Doğu Kudüs olan, 4 Haziran 1967 sınırlarında bağımsız ve coğrafi bütünlüğe sahip bir Filistin devletine desteğini yinelemiştir. Su güvenliğinin Mısır için “tavize açık olmayan varoluşsal bir mesele” olduğunu belirten Medbuli, Nil Nehri'nin Mısır'ın varlığı ve kalkınması açısından taşıdığı öneme dikkat çekmiştir. Paylaşılan su kaynaklarında tek taraflı tedbirlere ve oldubitti politikalarına karşı olduklarını söylemiştir.

Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif ez-Zeyani

Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyani, “Krallık, geçişe dayatılan her türlü izin veya ücret rejimini kesinlikle reddetmektedir.” demiş ve uluslararası su yollarının baskı veya ekonomik zorlama aracı olarak kullanılmasına karşı çıkmıştır. Ez-Zeyani, İran'ın Körfez İşbirliği Konseyi ülkeleri ve Ürdün'e yönelik 1.700 balistik füze, 80 seyir füzesi ve 5.220 insansız hava aracıyla yaklaşık 7.000 saldırı gerçekleştirdiğini ileri sürmüştür. Ayrıca 20.000 denizcinin bulunduğu 2.000 kargo gemisi ve tankerin alıkonulduğunu, 72 ticari geminin hedef alındığını ve 22 denizcinin hayatını kaybettiğini iddia etmiştir. Ez-Zeyani, uluslararası su yollarının yalnızca kıyı devletleri açısından değil, gıda, ilaç ve enerji taşımacılığı açısından da küresel önem taşıdığını vurgulamıştır.

Diğer Ülkelerin Açıklamaları

Haiti Başbakanı Alix Didier Fils-Aimé, Çete Bastırma Gücü'nün tam olarak konuşlandırılması ve yardım yerine yatırıma dayalı bir yaklaşım çağrısında bulunmuş, “özgür, güvenilir, kapsayıcı ve dürüst seçimler” yapılmasını istemiştir. Nijer Başbakanı Lamine Zeine Ali Mahaman, “Geleceğimiz artık başka yerlerde belirlenmeyecek.” demiştir. Maldivler Devlet Başkan Yardımcısı Hussain Mohamed Latheef, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasını ve Körfez ülkelerine yönelik saldırıları kınamıştır. Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, ülkesinin yapay zekâ bakanı uygulamasına değinerek “Hiçbir makine demokratik meşruiyete sahip değildir.” demiştir.


Azerbaycan Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov, Ermenistan ile “fiilî barışa” ulaşıldığını belirtmiştir. Kazakistan, BM bünyesinde bir “Uluslararası Su Örgütü” kurulmasını önermiştir. Meksika Dışişleri Bakanı Roberto Velasco Álvarez, iki devletli çözüme ve Filistin devletinin tanınmasına desteğini yinelemiş, Küba'ya yönelik ABD ambargosuna karşı çıkmıştır.


İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'a “Askerlerinizi çekin. Bu savaşı bitirin.” çağrısında bulunmuştur. Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, BM'nin üçlü bir krizle karşı karşıya olduğunu söyleyerek BM80 Girişimi'ni desteklemiştir. Guatemala Dışişleri Bakanı Carlos Ramiro Martínez, “Latin Amerikalı bir kadının BM Genel Sekreteri olarak görev yapmasının zamanı geldi.” demiştir. Çad, Sudan'daki çatışmalarla bağlantılı olarak Ennedi-Doğu vilayetine düzenlenen hava saldırılarını kınamıştır. Mauritius, Chagos Adaları konusunda Mayıs 2025'te Birleşik Krallık ile imzalanan anlaşmanın anlaşmazlıkların barışçıl yollarla çözülebileceğini gösterdiğini belirtmiştir. Togo ise Genel Kurul'un 4 Eylül 2026'da kabul ettiği “Haritayı Düzelt” (Correct the Map) başlıklı karara dikkat çekmiştir.

Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi'ndeki Diğer Toplantılar

Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman, pandemiye hazırlık, önleme ve müdahale konulu üst düzey toplantıyı açarak “COVID-19'u hafızalarımızdan silemeyiz. Tam tersine, o döneme, nerede başarılı olduğumuza ve nerede başarısız olduğumuza dürüstçe bakmalıyız.” demiştir. Toplantının sonunda kabul edilmesi planlanan bildiri üzerinde uzlaşı sağlanamamış, Rahman belgenin ilerleyen dönemde yeniden ele alınacağını açıklamıştır. Avrupa Birliği, bildirinin finansmanın hesap verebilirliği ve etkinliği konusunda yetersiz kaldığını savunurken Almanya, önlemeye daha fazla odaklanılması gerektiğini belirtmiştir. ABD ise “bölücü ideolojilere” yapılan atıflara ve virüs örneklerinin paylaşımına ilişkin düzenlemeye itiraz etmiştir.


BM Mülteciler Yüksek Komiseri Berhem Salih, Güvenlik Konseyi'ne dünya genelinde 117 milyondan fazla kişinin zorla yerinden edildiğini bildirmiş ve “Zorla yerinden edilmenin en kalıcı çözümü nihayetinde barıştır.” demiştir. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise gençlerin küresel karar alma süreçlerinde daha fazla rol üstlenmesi çağrısında bulunmuştur.

Yan Toplantılar ve Açıklamalar

Güney Afrika ve Malezya, BM Genel Merkezi'nde 40 devletin dışişleri ve adalet bakanları ile üst düzey diplomatlarını bir araya getiren, uluslararası hukukun uygulanmasının güçlendirilmesine yönelik bir toplantı düzenlemiştir. Eş sponsorlar ortak açıklamada, “Uluslararası hukukun otoritesinin yalnızca ilan edilmesinden değil, uygulanmasından kaynaklandığına olan inancımızı yineliyoruz.” ifadesini kullanmıştır. Katılımcılar, 1962 tarihli Apartheid'e Karşı Özel Komiteyi örnek alarak uluslararası hukuka uyumu izleyecek yeni bir BM mekanizması kurulmasını, İsrail'e yönelik BMGK silah ambargosu uygulanmasına ilişkin çabaların sürdürülmesini ve Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin yaptırımlara karşı korunmasını önermiştir.


BM İnsan Hakları Ofisi, işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleriyle bağlantılı faaliyetlerde bulunan şirketlere ilişkin veri tabanına 61 şirket eklemiş ve listedeki toplam şirket sayısı 214'e yükselmiştir. Al Jazeera, Netanyahu'nun 24 Eylül'deki konuşmasında ağı “toksik bir medya kuruluşu” olarak nitelendirmesine tepki göstererek bu ifadeleri “kesinlikle reddettiğini” açıklamıştır. İsrail gazetesi Haaretz ise başyazısında Netanyahu'nun İsrail'in ABD'deki konumunu “eşi görülmemiş bir düşük seviyeye” indirdiğini yazmıştır.


New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Gracie Mansion'daki resmî konutunda Genel Kurul için New York'ta bulunan dünya liderlerini “Çoğunluk İçin Bir Ekonomi İnşa Etmek” başlıklı etkinlikte ağırlamıştır. Netanyahu'nun konuşması sırasında 24 Eylül'de New York'ta düzenlenen protestolarda 100'den fazla kişinin gözaltına alındığı bildirilmiştir.

Kaynakça

Al Jazeera. “UN General Assembly Updates: Leaders From Lebanon, Iraq, Pakistan Speak.” Al Jazeera. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/9/25/un-general-assembly-live-leaders-from-lebanon-iraq-pakistan-to-speak

Anadolu Ajansı. “Azerbaijan Urges Multilateral Reform, Says Achieved ‘De Facto Peace’ With Armenia.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/azerbaijan-urges-multilateral-reform-says-achieved-de-facto-peace-with-armenia/4069832

Anadolu Ajansı. “Bahrain Rejects Permit, Fee Regime For Strait Of Hormuz Passage.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/middle-east/bahrain-rejects-permit-fee-regime-for-strait-of-hormuz-passage/4069820

Anadolu Ajansı. “Egypt Calls For End To Israeli Violations, Rejects Forced Displacement Of Palestinians.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/middle-east/egypt-calls-for-end-to-israeli-violations-rejects-forced-displacement-of-palestinians/4069819

Anadolu Ajansı. “Iran Says Strait Of Hormuz Can Reopen Within 7 Days If US Accepts Plan.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/iran-says-strait-of-hormuz-can-reopen-within-7-days-if-us-accepts-plan/4069795

Anadolu Ajansı. “Mexico Urges ‘Peace Built With Social Justice’.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/americas/mexico-urges-peace-built-with-social-justice/4069837

Anadolu Ajansı. “Netanyahu Has Driven Israel’s Standing In US To ‘Unprecedented Low’: Haaretz.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/americas/netanyahu-has-driven-israel-s-standing-in-us-to-unprecedented-low-haaretz/4069793

Anadolu Ajansı. “Pacific Island Leaders Highlight Climate Threats At UN General Assembly.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/world/pacific-island-leaders-highlight-climate-threats-at-un-general-assembly/4069814

Anadolu Ajansı. “Pakistan’s Premier Seeks ‘Effective International Action’ To Curb Islamophobia.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/pakistan-s-premier-seeks-effective-international-action-to-curb-islamophobia/4069671

Anadolu Ajansı. “South Africa, Malaysia Lead 40 States In Demand To Defend International Law At UN.” Anadolu Ajansı. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/africa/south-africa-malaysia-lead-40-states-in-demand-to-defend-international-law-at-un/4069840

PBS. “Watch: Day 4 Of The 2026 United Nations General Assembly.” PBS NewsHour. Erişim 26 Eylül 2026. https://www.pbs.org/newshour/world/watch-live-day-4-of-the-2026-united-nations-general-assembly

United Nations. “Small Island States Paying Growing Price Of Climate Crisis Demand Justice, Ocean Protection, Greater Solidarity, As High-Level General Debate Continues.” UN News. Erişim 26 Eylül 2026. https://press.un.org/en/2026/ga12789.doc.htm

25 Eylül 2026

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın Konuşması

Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, ABD'nin vize vermemesi nedeniyle Genel Kurul'a bir kez daha önceden kaydedilmiş video yoluyla, Ramallah'tan hitap etmiştir. Filistin heyetinin BM toplantılarına katılmasının engellenmesini reddettiklerini belirten Abbas, "Filistin halkı ve yönetimi işgalin sona ermesini talep ettiği için cezalandırılmamalı." demiş; uluslararası hukuka ve kurumlarına başvurmanın barışçıl ve medeni bir tercih olduğunu, Filistin heyetinin BM Genel Merkezi'ne girişinin engellenmesinin ABD'nin ev sahibi ülke olarak yükümlülüklerinin ihlali olduğunu ifade etmiştir. Abbas, vize kısıtlamalarına ilişkin “Bu hukuka aykırı, cezalandırıcı tedbirleri ve dayandıkları suçlamaları ve gerekçeleri reddediyoruz.” ifadesini kullanmıştır.

Filistin Devlet Başkanı Abbas, BM Genel Kurulu'na video konferansla hitap ediyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Filistin halkının tarihinin en tehlikeli dönemlerinden biriyle karşı karşıya olduğunu belirten Abbas, Gazze'de öldürme, yıkım, aç bırakma ve zorla yerinden etme girişimlerinin sürdüğünü, Batı Şeria'da yasa dışı yerleşimlerin genişletilmesinin ve yerleşimci saldırılarının İsrail ordusunun koruması altında hız kazandığını söylemiştir. Abbas, dünya liderlerine “Halkımıza yönelik yeni bir Nekbe (Büyük Felaket) ve katliama izin verilmemesi, ayrıca yerleşimci şiddetine müsaade edilmemesi çağrısında bulunuyoruz.” diye seslenmiştir. Abbas, İsrail'in Gazze'deki saldırısını “soykırım savaşı” olarak nitelendirmiş, uluslararası topluma “Uluslararası toplum Filistin halkını korumak için neyi bekliyor?” diye sormuştur.


Abbas, Trump'ın barış planını memnuniyetle karşıladıklarını ancak sahada somut bir gelişme görmediklerini belirterek Trump'a, Arap ve İslam ülkelerinin liderlerine verdiği, Filistinlilerin zorla yerinden edilmesinin ve Filistin topraklarının ilhakının önlenmesine ilişkin sözlerini yerine getirme çağrısında bulunmuştur. Abbas, özellikle İsrail'in "E1" yerleşim planının uygulanmaması uyarısında bulunarak planın Batı Şeria'nın güneyini orta kesimlerinden ayıracağını belirtmiş; İsrail hükümetinin Filistin halkına ait 6 milyar dolardan fazla parayı alıkoyduğunu ifade ederek bu fonların derhal serbest bırakılmasını istemiştir.


Abbas, İsrail devletiyle yan yana yaşayacak, silahsız bir Filistin devleti istediklerini belirterek “Herkes için güvenlik ve barış istiyoruz. Kimden gelirse gelsin sivillere yönelik saldırıları reddediyoruz ve antisemitizmle mücadele ediyoruz.” demiştir. BM'nin 2803 sayılı kararının alınmasından ve Barış Kurulu'nun oluşturulmasından bu yana bir yıl geçtiğini ve geçiş döneminin sona ermesine bir yıl kaldığını belirten Abbas, "Bu yüzden, bir an önce (ateşkesin) ikinci aşamasına geçilmesi çağrısında bulunuyoruz. Geçiş dönemi, Gazze ve Batı Şeria'nın tek bir devlet ve tek bir meşru güç altında birleşmesine yol açmalıdır." demiş; daha önce İsrail'in ihlallerinin iki devletli çözümü yok ettiği konusunda uyarıda bulunduklarını hatırlatarak “Şimdi ise Filistin halkının varlığı tehdit edilir hale gelmiştir.” ifadesini kullanmıştır. Abbas, Filistin devletini tanıyan 160 ülkeye teşekkür etmiş ve Filistin devletine BM'de tam üyelik verilmesi çağrısında bulunmuştur.

Filistin Devlet Başkanı Abbas, BM Genel Kurulu'na video konferansla hitap ediyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Konuşması

New York'a Varış

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun uçağı, New York'un ana uluslararası havalimanları yerine BM Genel Merkezi'ne yaklaşık 106 kilometre uzaklıktaki sivil ve askeri amaçlarla kullanılan New York Stewart Uluslararası Havalimanı'na (SWF) inmiştir. İsrail basını, bu tercihte New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin İsrail Başbakanı'nın uçağının kentteki havalimanlarında beklemesine izin vermeyebileceği endişesinin etkili olduğunu yazmıştır. Netanyahu ve eşi Sara Netanyahu'yu İsrail'in New York Başkonsolosu Ofir Akunis karşılamıştır.


Uçuş takip verilerine göre Netanyahu'nun uçağı, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) hakkında çıkardığı tutuklama kararına rağmen ABD seyahati sırasında Yunanistan, İtalya ve Fransa hava sahalarını kullanmıştır. Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Pascal Confavreux, kararın “uluslararası hukuka tam olarak uygun” olduğunu belirterek “Roma Statüsü, tutuklama kararına konu olan bir yolcuyu taşıyan bir devlet uçağının ülke topraklarının üzerinden uçmasına ilişkin herhangi bir yükümlülük getirmemektedir.” demiştir. Netanyahu'nun ziyareti sırasında üst düzey ABD'li yetkililerle görüşme programı bulunmadığı bildirilmiştir.

İsrail Başbakanı Netanyahu konuşmaya başlarken birçok ülke temsilcisi BM Genel Kurulu salonunu terk ediyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Netanyahu'nun ofisi, ABD'li yetkililer ve Arap liderlerle görüşülmemesinin gerekçesi olarak "yoğun program"ı göstermiş; aralarında Arjantin ve Bolivya devlet başkanları, Kolombiya devlet başkan yardımcısı ve Papua Yeni Gine başbakanının da bulunduğu dokuz görüşme planlandığını açıklamıştır.

Salonun Terk Edilmesi

Netanyahu'nun kürsüye çıkmasının ardından çok sayıda ülke heyeti Genel Kurul salonunu terk etmiş; temsilciler salondan çıkarken protesto sesleri yükselmiş ve Netanyahu yuhalanmıştır. Aralarında Türkiye, Tunus, Suudi Arabistan, Katar, Senegal, Pakistan, Sudan, İran ve Endonezya'nın da bulunduğu onlarca ülke heyeti salondan çıkmış; İspanya, Güney Afrika, Kuveyt, Fas, Nijerya ve Brezilya gibi onlarca ülke ise salona hiç gelmemiştir. Görüntülerden derlenen bilgilere göre 70'e yakın ülkenin temsilcisi salonu terk ederek veya salona hiç gelmeyerek protestoya katılmış, bazı ülkeler ise sıralarında genç diplomatlarını ya da tek bir temsilciyi bırakmıştır. Netanyahu'nun, 7 Ekim 2023'ten bu yana Genel Kurul'da üçüncü kez bu şekilde protesto edildiği belirtilmiştir. Bu sırada Netanyahu'nun heyeti ayağa kalkarak alkışlamış, oturum başkanı düzen çağrısında bulunmuştur. Konuşmaya ancak tekrarlanan sükûnet çağrılarının ardından başlanabilmiştir.


Salonda kalan ülkeler arasında ABD, Yunanistan, Slovenya, Kolombiya, Venezuela, Almanya, Arjantin, Macaristan, Sırbistan, Ukrayna ve Çekya'nın yanı sıra Birleşik Krallık, Fransa, İrlanda, Belçika, Norveç ve Avrupa Birliği temsilcileri de yer almış; Çin misyonu bir kişiyle salonda temsil edilmiştir. İran heyeti salondan çıktıktan sonra, 2020'de Bağdat'ta ABD'nin düzenlediği saldırıda öldürülen İranlı General Kasım Süleymani'nin fotoğrafını boş sıralarının üzerine bırakmıştır. Genel Kurul'daki misafir locasının İsrail destekçileriyle doldurulduğu ve Netanyahu'ya tezahürat yapıldığı bildirilmiştir.

İsrail Başbakanı Netanyahu konuşmaya başlarken birçok ülke temsilcisi BM Genel Kurulu salonunu terk ediyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Netanyahu, salondan çıkanlara yönelik olarak konuşmasının başında “Başlamadan önce kısa bir duyuru: Bu salonu henüz terk etmemiş başka ahlaki korkaklar varsa, lütfen şimdi terk etsinler. Çok teşekkür ederim.” demiştir. Netanyahu daha sonra “Şimdi nihai ironiyi duymak ister misiniz? İsrail kendini savunurken, delegeleri bu salonu az önce terk eden ülkelerin birçoğunu da savunuyor. Hatta bilmenizi isterim ki, onların birçok lideri İran'ın nükleer silahlarını ortadan kaldırdığımız için bize özel olarak teşekkür ediyor bile.” ifadesini kullanmıştır.

İran

Netanyahu, konuşmasına 2012'de aynı kürsüde İran'ın nükleer programına ilişkin gösterdiği çizime atıfla başlamış ve “Bayanlar baylar, 14 yıl önce bu kürsüde durdum ve kırmızı bir çizgi çizdim. İran'ın katil diktatörlüğünün atom bombası geliştirmesini önleme sözü verdim.” demiştir. Netanyahu, “İran'ın nükleer tesislerini darmadağın etmek zordu. Bunu yapmak çok zordu. Ama benim için başbakan olarak şimdiye kadar vermek zorunda kaldığım en kolay kararlardan biriydi.” demiş, bunun gerekçesi olarak “çünkü bunu yapmasaydık hepimiz ölmüş olurduk” ifadesini kullanmıştır. Netanyahu, “Büyük Amerikalı dostlarımızla birlikte İran'ın ordusunu, donanmasını, hava kuvvetlerini ve nükleer tesislerini ezdik.” demiş, İran yönetiminin düşüşünün “yalnızca bir zaman meselesi” olduğunu ileri sürmüştür.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu'nda konuşuyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Netanyahu kürsüde bir Starlink cihazı göstermiş ve “Bu, insanların gerçeğe erişmesini, seçim yapmasını, düşünce ve ifade özgürlüğünü kullanmasını sağlayan bir iletişim cihazı, Starlink.” diyerek cihazı İran heyetine bırakacağını söylemiştir. Netanyahu ayrıca Eylül 2024'te Lübnan'da Hizbullah mensuplarına yönelik düzenlenen saldırıya atıfla bir çağrı cihazı göstermiş ve “Bunları hatırlıyor musunuz? Hizbullah kesinlikle hatırlıyor.” demiştir. Netanyahu, İsrail'in Gazze, işgal altındaki Batı Şeria, Suriye, Lübnan, İran, Yemen'deki Husiler ve Irak'taki milislere karşı “yedi cepheli bir savaş” yürüttüğünü söylemiştir.

Gazze, Batı Şeria ve Suriye

Netanyahu, Gazze'de soykırım yapıldığı suçlamalarını reddederek “Hangi soykırımcı rejim düşmanın nüfusuna bir milyon çocuk felci aşısı yaptırır? Hangi soykırımcı rejim Gazze'ye 2 milyon ton gıda dağıtılmasına imkân tanır? İsrail'i soykırımla suçlamak yüzyılın en büyük yalanıdır.” demiştir. Netanyahu İsrail ordusunun “dünyanın en ahlaklı ordusu” olduğunu ileri sürmüştür.


Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetine ilişkin Netanyahu, olayların “taş atan ve zeytin ağaçlarını kesen, sayıları yaklaşık 150 olan bir avuç genç suçlunun” işi olduğunu ileri sürmüş ve “Yılda belki iki, üç kayıp; bu konunun tartışıldığı tüm süre boyunca belki iki ya da üç ölü.” demiştir. İsrailli insan hakları örgütü B'Tselem'e göre yerleşimci milisler Ekim 2023'ten bu yana en az 35 Filistinliyi öldürmüştür. Netanyahu, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'ya seslenerek “Yahudilerin Musa'nın zamanından beri Golan Tepeleri'nde bulunduğunu bilmelisiniz.” demiştir.

İsrail Başbakanı Netanyahu konuşmaya başlarken birçok ülke temsilcisi BM Genel Kurulu salonunu terk ediyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Türkiye, Katar, Batılı Ülkeler ve Mamdani

Netanyahu, konuşmasında Türkiye'nin “antisemitik yalanların süper yayıcısı hâline gelen son ülke” olduğunu ileri sürmüş ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı hedef alarak Erdoğan'ın “Suriye'yi ele geçirmek istediğini” iddia etmiş; “Bu şaşırtıcı değil, çünkü neredeyse her gün İsrail'in yok edilmesi çağrısında bulunuyor; Kudüs'ün hükümdarı olacağını söylüyor. Hayır efendim, olmayacaksınız.” demiştir. Netanyahu, Katar'ı ise gençlerin İsrail'den ve Batı'dan nefret etmesi için ABD üniversitelerine büyük miktarda para aktarmakla suçlamıştır.


Netanyahu, İsrail'i sömürgecilikle suçlayan Birleşik Krallık ve Fransa'yı eleştirerek “Minik İsrail'i sömürgecilikle suçluyorlar. Ve bizi kim suçluyor? Aralarında İngiltere'den ve Fransa'dan insanlar var. Tanrı aşkına, bu terimi onlar icat etti.” demiştir. Netanyahu, Trump'a teşekkür ederek “Barbarlara karşı bu mücadelede Başkan Trump'tan daha büyük bir ortağımız olmadı.” demiş; bu sözler ABD heyeti tarafından da alkışlanmıştır.


Netanyahu, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'yi de hedef alarak “Ülkem hakkında bu yalanları yayan herkese, ister bu salonda otursunlar ister New York'un antisemitik belediye başkanının ofisinde, şunu söylüyorum: Yazıklar olsun size.” ve “Bay Mamdani, buraya gelmemi engellemeye çalıştınız. Beni susturmaya çalıştınız. Beni susturamazsınız.” demiştir. Netanyahu ayrıca Mamdani'nin seçilmesinden bu yana “birçok Yahudinin artık New York'ta kendini güvende hissetmediğini” ileri sürmüştür.

İsrail Başbakanı Netanyahu konuşmaya başlarken birçok ülke temsilcisi BM Genel Kurulu salonunu terk ediyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Netanyahu'nun Konuşmasına Tepkiler

Türkiye

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Netanyahu'nun BM kürsüsünü Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hedef almak için kullanmasının BM'nin temsil ettiği “barış, hukukun üstünlüğü ve diyalog ideallerine” aykırı olduğunu belirtmiş; “Netanyahu'nun Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hedef alan küstahça ve alçakça sözleri, katliamlarını, Gazze'deki insani felaketi ya da uluslararası hukuk kapsamında hakkında yürütülen yargı süreçlerini örtemez.” demiştir.


Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, "Uluslararası yargı önünde sanık durumundaki bir soykırım failinin Sayın Cumhurbaşkanımızı hedef alması, ancak yaşadığı derin hezimetin bir tezahürüdür. Boş koltuklara hitap edenlerin unuttuğu bir şey var. Propaganda tarihin hafızasını silemez, dökülen kanı unutturamaz!" ifadesini kullanmıştır.


AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, "Netanyahu yönetimindeki İsrail'in politikaları ile bölgenin kalıcı bir istikrarsızlık döngüsüne sürüklenmesine izin verilmemeli ve artık uluslararası toplum daha yüksek sesle tutum almalıdır." demiştir. AK Parti Sözcüsü Ömer Çelik, "BM kürsüsünü katliam propagandasının sahnesi haline getiren soykırımcı Netanyahu'nun, Sayın Cumhurbaşkanımızı ve ülkemizi hedef alan hadsiz, saldırgan ve hezeyan dolu açıklamalarını en güçlü şekilde lanetliyoruz." ifadesini kullanmıştır. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Faruk Acar ve AK Parti Genel Sekreteri Eyyüp Kadir İnan da Netanyahu'nun sözlerine tepki göstermiştir. Genel Kurul oturumu sona ermeden önce İran, Türkiye ve Katar temsilcileri cevap hakkını kullanarak Netanyahu'nun konuşmasını eleştirmiştir.

Katar, İran ve Hamas

Katar Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Macid el-Ensari, Netanyahu'nun Doha'nın İsrail aleyhine kamuoyunu etkileme kampanyası yürüttüğü iddiasını “kesinlikle reddettiklerini” belirterek “Katar'a yönelik bu süregelen söylem, hükümetinin işgal altındaki Filistin topraklarında işlediği vahşetten ve bunların ağır insani sonuçlarından dikkati başka yöne çekme girişiminden başka bir şey değildir.” ve “Boş salonlara hitap eden İsrailli politikacılar dünyanın İsrail'e farklı bakmasını istiyorsa, günah keçisi aramak yerine politikalarını değiştirmeli ve uluslararası hukuka saygı göstermelidir.” demiştir. Katar'ın Washington Büyükelçiliği Misyon Şef Yardımcısı Hamad el-Muftah da Hamas temsilcilerinin Doha'da bulunmasının Katar'ın İsrail, Hamas, ABD ve Mısır arasındaki müzakerelerde iletişim kanalı ve arabulucu rolünden kaynaklandığını belirtmiştir.


Genel Kurul'da İran'ı temsil eden üst düzey diplomatlardan Nasır Esedi, "BM barışı muhafaza etmek ve adaleti tesis etmek için kuruldu, savaş suçlularına konuşmalarına platform sunmak için değil." demiş ve Netanyahu'nun BM kürsüsünde değil mahkeme salonunda konuşması gerektiğini söylemiştir. Hamas, Netanyahu'nun konuşmasını “yalanlarla dolu” olarak nitelendirmiştir.

Mamdani'nin Yanıtı

New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu'nun konuşmasını “Filistinlilere yönelik soykırımını aklamayı amaçlayan asılsız yalanları tekrarlamak için” kullandığını belirtmiş ve "Hiçbir yalan, onun savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar işlediği iddiasıyla Uluslararası Ceza Mahkemesinin tutuklama kararının muhatabı olduğu gerçeğini değiştiremez." demiştir. Mamdani, Netanyahu'nun konuşması sırasında X hesabından "Dün gece Gazze'den gelen Filistinli ailelerle birlikte Gracie Mansion'da bir zeytin ağacı diktim. Barış geleceğimiz olsun." paylaşımını yapmıştır.

İsrail İçindeki Tepkiler

İsrail'de Yedioth Ahronoth gazetesi, Netanyahu'nun konuşmasını "boş bir salonda ve yalnızlığın hakim olduğu bir atmosferde" yaptığını yazmış ve konuşmayı "kibirli, saldırgan ve vizyondan yoksun" olarak nitelendirmiştir. Konuşmanın, 27 Ekim'de yapılması planlanan İsrail seçimlerine 33 gün kala gerçekleştiği; muhalefetin konuşmanın içeriğini eleştirdiği, Netanyahu'nun koalisyonundaki bakanların ve siyasetçilerin ise konuşmayı övdüğü bildirilmiştir.

New York'taki Protestolar

Netanyahu'nun konuşması sırasında BM Genel Merkezi çevresinde yoğun güvenlik önlemleri altında protestolar düzenlenmiştir. Güvenlik gerekçesiyle BM Genel Merkezi'ne yaklaştırılmayan göstericiler, Manhattan'daki 1. Cadde ile 39. Sokak kesişiminde toplanmış ve "Savaşa hayır, silahlanmaya hayır, Filistin'e özgürlük" ve "Netanyahu saklanamazsın, seni soykırımdan yargılayacağız" sloganları atmıştır. Jewish Voice for Peace (Barış İçin Yahudi Sesi) örgütünün iletişim direktörü Sonya Meyerson-Knox, BM önünde başlayan oturma eylemine 400'den fazla kişinin katıldığını ve “100'den fazla kişinin” gözaltına alındığını açıklamıştır.


BM Genel Merkezi'nden 4-5 blok uzakta yolu trafiğe kapatan göstericiler polis tarafından gözaltına alınmıştır. Gözaltına alınanlar arasında oyuncu Susan Sarandon, New York Şehir Konseyi üyesi Chi Osse, NY-13 Kongre adayı Darializa Avila Chevalier, oyuncular Hannah Einbinder ve Cynthia Nixon ile eski asker Chelsea Manning'in bulunduğu bildirilmiştir. New York Belediye Meclis Üyesi Diana Moreno protestoya destek vermiş, New York'un 10. kongre bölgesi için Demokrat Parti adayı Brad Lander da göstericilere katılmıştır. İsrail Başkonsolosluğu önünde de "Standing Together" adlı grup protesto düzenlemiştir.

Diğer Konuşmacılar

Avrupa ve Orta Doğu

Avrupa Konseyi Başkanı António Costa, BM Güvenlik Konseyi'nin daha “etkili, kapsayıcı, demokratik ve hesap verebilir” hâle getirilmesi için kapsamlı bir reform çağrısında bulunmuş ve “Cevap geri çekilmek değil. Cevap reform yapmak, yenilemek ve yeniden yatırım yapmaktır.” demiştir. Costa, Gazze ve Filistin'deki “çıkmazın milyonlarca sivilin acısını uzattığını” belirtmiş, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne, yetkililerine ve personeline yönelik tehdit ve saldırıları “kabul edilemez” olarak nitelendirmiş ve yapay zekânın “insanlığa hizmet etmesi, onu kontrol etmemesi” gerektiğini söylemiştir.


Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Türkiye ile ilişkilere ilişkin "Son üç yıldır ilişkilerimizin iyileşmesi, güven inşa edilmesi ve diyalog kanallarının açık tutulması için sürekli çaba sarf ediyoruz ki istenmeyen krizlere yol açabilecek olası bir gerginlik engellenebilsin." ve "Birçok kez söylediğim gibi, coğrafyayı değiştiremeyiz, yan yana yaşamak bizim kaderimiz." demiştir. Miçotakis, iki ülke arasındaki tek anlaşmazlığın Münhasır Ekonomik Bölge ve kıta sahanlığının belirlenmesi olduğunu ileri sürmüş, Kıbrıs meselesinin BM'nin kendi kararlarını uygulama kabiliyeti açısından bir "turnusol kağıdı" olduğunu söylemiştir. Miçotakis ayrıca "Batı Şeria'daki gelişmeler derin bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor." demiş ve gerekli düzenlemeler yapılana dek yapay zekâ modellerinin geliştirilmesine gönüllü geçici bir ara verilmesine ilişkin fikirleri desteklediğini belirtmiştir.


Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin “saldırı altında” olduğunu belirterek “En kötü suçların kovuşturulmasına nasıl karşı olabilirsiniz?” diye sormuş ve “Tek bir yanıt olabileceğine inanıyorum: UCM'den ve uluslararası hukuk düzenini koruyan diğer tüm kurumlardan elinizi çekin.” demiştir; bu sözler salonda yüksek sesle alkışlanmıştır. Portekiz Başbakanı Luís Montenegro, Hürmüz Boğazı'ndaki ablukanın sona erdirilmesi çağrısında bulunmuş, Afrika, Brezilya ve Hindistan'a Güvenlik Konseyi'nde daimi sandalye verilmesini önermiştir. İrlanda Başbakanı Micheál Martin, uluslararası toplumun Filistin halkını hayal kırıklığına uğrattığını söylemiş; Macaristan Cumhurbaşkanı András Baka, BM'nin bir “güven krizi” ile karşı karşıya olduğunu belirtmiştir.


Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Halid el-Hamed es-Sabah, Hürmüz ve Babülmendep boğazlarından geçiş hakkının güvence altına alınması gerektiğini belirterek “Bölge ve dünya ekonomilerine zarar vermek, küresel ticareti ve petrol piyasalarını bozmak için İran, uluslararası hukuku ve ilgili Güvenlik Konseyi kararlarını ihlal ederek deniz seyrüseferini engelliyor ve Hürmüz Boğazı'nı kapatarak onu savaşta bir pazarlık kozu olarak kullanıyor.” demiştir. Yemen Başkanlık Liderlik Konseyi Başkan Yardımcısı Abdullah el-Alimi Bavazir, konuşmasını Husilerin eylemlerine ve bunların küresel ticarete etkisine ayırmış ve “Denizde güvenliğin sağlanması, tehdidin kaynağının karada ortadan kaldırılmasıyla başlar.” demiştir.

Afrika

22-24 Eylül'de konuşan Afrikalı liderlerin konuşmalarında BMGK reformu, küresel finans sistemindeki eşitsizlikler, doğal kaynakların kıta içinde işlenmesi ve Filistin meselesi öne çıkmıştır. Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, "Afrika yardım istemiyor. Afrika, karşılıklı saygıya dayalı eşit ortaklık istiyor." demiş, uluslararası toplumu Gazze'deki insani kayıplar konusunda “diplomatik örtmeceler” kullanmayı bırakmaya çağırırken Hamas'ın tüm terör eylemlerini kınamıştır. Seyşeller Cumhurbaşkanı Patrick Herminie, Afrika'nın BMGK'de en az iki daimi sandalyeyle temsil edilmesi ve veto hakkı var oldukça Afrika'nın da bu hakka sahip olması gerektiğini söylemiştir. Tanzanya Cumhurbaşkanı Yardımcısı Deogratius Ndejembi, ülkesinin 2029-2030 dönemi için BMGK geçici üyeliğine adaylığını açıklamıştır. Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud ve Sierra Leone Cumhurbaşkanı Julius Maada Bio da Afrika'nın küresel karar alma süreçlerinde daha güçlü temsil edilmesi çağrısında bulunmuştur. Nijerya Devlet Başkan Yardımcısı Kashim Shettima, yapay zekâya ilişkin “Teknolojik geleceğimizi paranoyaya teslim etmeyi reddediyoruz.” demiştir. Komorlar Cumhurbaşkanı Azali Assoumani, Hürmüz Boğazı'ndaki felç durumunun gıda ve enerji güvenliğini tehdit ettiğini belirtmiştir.

Asya-Pasifik ve Amerika

Nepal Başbakanı Balendra Shah, 26 Ağustos'ta ülkesinde 1.453 kişinin hayatını kaybettiği sel felaketine işaret ederek "Bu, sadece yerel bir trajedi değildi. Tüm dünyaya bir uyarıydı. Bugün size şunu sormak istiyorum: Bu, uyarıyı duydunuz mu?" demiş ve "Bu krize biz yol açmadık ancak bunun bedelini çok ağır ödüyoruz." ifadesini kullanmıştır. Shah, Nepal, Hindistan ve Çin'in liderliğinde bir "Himalaya İklim Direnci Mekanizması" kurulmasını önermiş ve kredi yerine hibeye dayalı destek çağrısında bulunmuştur. 36 yaşındaki Shah'ın 81. Genel Kurul'da konuşan en genç hükümet başkanı olduğu bildirilmiştir.


Avustralya Başbakanı Anthony Albanese, Filistin, İran ve yapay zekânın yarattığı riskler konusunda daha güçlü uluslararası eylem çağrısında bulunmuş, Avustralya'nın 2029-2030 dönemi BMGK geçici üyeliği adaylığının küçük ve orta ölçekli devletlerin sesini güçlendirmeyi amaçladığını belirtmiştir. Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman, Rohingya krizinin çözümü için “kararlı ve etkili” uluslararası eylem çağrısında bulunmuş; Tayland Başbakanı Filistinlilerin daha güçlü korunması ve Kamboçya ile diyaloğun yenilenmesi çağrısı yapmıştır. Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Trump'ın yardımıyla Ermenistan ile Azerbaycan arasında tesis edilen barışın Güney Kafkasya için yeni imkânlar açtığını söylemiştir.


Fiji Cumhurbaşkanı Ratu Naiqama Lalabalavu, havalelerin ülkenin üçüncü büyük döviz kaynağı olduğunu belirterek “Ekselansları, bunlar yardım değildir. Yurt dışındaki Fijililerin kazançlarıdır.” demiştir. Barbados Başbakanı Mia Mottley, hakkaniyete dayalı kurallar temelli bir düzen olmadan küçük devletlerin “tamamen yok olabileceği” uyarısında bulunmuş; Guyana Devlet Başkanı Mohamed Irfaan Ali, Gambiya Devlet Başkan Yardımcısı Muhammed Jallow ve Uruguay Devlet Başkanı Yamandú Orsi de çok taraflılığın güçlendirilmesi çağrısında bulunmuştur.

Yan Toplantılar ve Temaslar

Hürmüz Boğazı ve İran

80 ülkeden oluşan bir koalisyon, Genel Kurul'da Hürmüz Boğazı'nın acilen yeniden açılmasını talep etmiş ve bölgedeki saldırıları nedeniyle İran'ı ve Husi müttefiklerini kınamıştır. Bahreyn Dışişleri Bakanı Abdullatif bin Raşid ez-Zeyani'nin okuduğu ortak açıklamada “İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki eylemleri uluslararası güvenliği ve seyrüsefer hak ve özgürlüklerini tehdit etmeye devam ediyor.” ve “Seyrüsefer haklarının ve ilkelerinin gecikmeksizin tamamen yeniden tesis edilmesi çağrısında bulunuyoruz.” ifadelerine yer verilmiştir.


İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran'ın Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve “nihai bir anlaşmaya” yönelik müzakerelerin yeniden başlatılmasını öngören bir öneriyi bu hafta arabulucular aracılığıyla ABD'ye sunduğunu açıklamıştır. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, NBC News'e “Amerikalıların ara seçimlerden önce mutabakat zaptına dönmesini diliyoruz.” ve “Bunun ara seçimlere kadar gitmesini istemiyoruz.” demiştir; söz konusu mutabakat zaptının Ağustos ortasında sona erdiği belirtilmiştir. Pezeşkiyan, Fox News'e verdiği röportajda ise “Savaşı seçmiyoruz. Savaş bize dayatıldı. Savaş istemiyoruz.” demiştir. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Genel Kurul marjındaki ABD-İran görüşmelerinin bir atılım sağlamadığını söylemiştir.


Pezeşkiyan, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile görüşmüştür. Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, Pezeşkiyan ile görüşmesinde İran'ı Beyrut'a yeni bir büyükelçi atamaya davet etmiş ve Lübnan'ın “bölgesel çatışmalar ya da mesaj alışverişi için bir arena olmak istemediğini” belirtmiştir. Erakçi, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdulati ve Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen Safedi ile görüşmüş; Safedi, İran'ın Ürdün ve Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerine yönelik saldırılarını kınamıştır. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da Erakçi ve BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile görüşmüş; Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Genel Direktörü Rafael Grossi ile Zaporijya Nükleer Santrali'ndeki durumu ve İran'ın nükleer programını ele almıştır.

Gazze ve Filistin

BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), Gazze'nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarının maliyetini yaklaşık 71,5 milyar dolar olarak tahmin etmiş; Gazze'deki ekonomik işletmelerin yüzde 92'sinin hasar gördüğünü veya yıkıldığını açıklamıştır. UNCTAD Genel Sekreter Vekili Pedro Manuel Moreno, Gazze'nin “kayıtlardaki en ağır ekonomik krizi” yaşadığını söylemiştir. Birleşik Krallık, Gazze Şeridi ve işgal altındaki Batı Şeria'da insani yardım ve toparlanma için yaklaşık 116,3 milyon dolarlık bir yardım paketi açıklamıştır.


Genel Kurul marjında Gazze'de erken toparlanmaya ilişkin üst düzey bir yuvarlak masa toplantısı düzenlenmiş; Suudi Arabistan ve Norveç'in iki devletli çözümün uygulanmasına ilişkin bir bakanlar toplantısına ev sahipliği yapması planlanmıştır. Ürdün Dışişleri Bakanı Safedi, İki Devletli Çözüm için Küresel İttifak'ın bir etkinliğinde Filistin meselesinin Ürdün'ün aleyhine çözülebileceğine ilişkin İsrailli yetkililerin açıklamalarını reddetmiştir.

Türkiye'nin Temasları

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İİT Dışişleri Bakanları Konseyi 51. Oturumu Başkanı sıfatıyla New York'ta İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Dışişleri Bakanları Yıllık Koordinasyon Toplantısı'na başkanlık etmiştir. Fidan ayrıca "Libya'da Barış, Birlik ve Refah için Uluslararası Destek" toplantısına katılmıştır. Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye dışişleri bakanları, Mekke savunma anlaşması kapsamında Suudi Arabistan'a destek yollarını değerlendirmek üzere üç ülkenin genelkurmay başkanlarının acil bir toplantı yapmasına ilişkin düzenlemeleri görüşmüştür.


Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, BM veto mekanizmasının kaldırılması ve yalnızca beş üyeyi koruyan bir sistemden tüm üye devletleri kapsayan bir sisteme ve daha güçlü bir Genel Kurul'a geçilmesi çağrısında bulunduğu; ABD'li düşünce kuruluşlarının temsilcileriyle bir araya geldiği toplantıda da Türkiye ile ABD arasındaki “yakın iş birliğinin” bölgede barış ve istikrara katkıda bulunabileceğini söylediği bildirilmiştir.

Kaynakça

Al Jazeera. “Benjamin Netanyahu Attacks Israel’s Enemies And Allies In UN Speech.” Al Jazeera. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/benjamin-netanyahu-attacks-israels-enemies-and-allies-in-un-speech

Al Jazeera. “Iran War Updates: Tehran Says Hopes US Returns To MoU Before Elections.” Al Jazeera. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/9/24/iran-war-live-tehran-says-it-wont-be-bullied-remains-open-for-talks

Anadolu Ajansı. “Afrikalı Liderler BM’de Daha Fazla Söz Ve Adil Temsil İstedi.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/afrikali-liderler-bmde-daha-fazla-soz-ve-adil-temsil-istedi/4068962

Anadolu Ajansı. “BM Genel Kurulundaki Konuşmasında Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı Hedef Alan Netanyahu’ya Tepkiler.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/bm-genel-kurulundaki-konusmasinda-cumhurbaskani-erdogani-hedef-alan-netanyahuya-tepkiler/4068563

Anadolu Ajansı. “BM Üyesi Çok Sayıda Ülke, Genel Kurul Salonunu Terk Ederek Gazze Soykırımının Faili Netanyahu’yu Protesto Etti.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bm-uyesi-cok-sayida-ulke-genel-kurul-salonunu-terk-ederek-gazze-soykiriminin-faili-netanyahuyu-protesto-etti/4068465

Anadolu Ajansı. “Filistin Devlet Başkanı Abbas: Filistin Halkı Ve Yönetimi İşgalin Sona Ermesini Talep Ettiği İçin Cezalandırılmamalı.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/filistin-devlet-baskani-abbas-filistin-halki-ve-yonetimi-isgalin-sona-ermesini-talep-ettigi-icin-cezalandirilmamali/4068065

Anadolu Ajansı. “Mamdani, Netanyahu’nun BM’deki Konuşmasını ‘Asılsız Yalanların Tekrarı’ Şeklinde Yorumladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/mamdani-netanyahunun-bmdeki-konusmasini-asilsiz-yalanlarin-tekrari-seklinde-yorumladi/4068638

Anadolu Ajansı. “Nepal Başbakanı, Ülkesindeki Sellerin İklim Değişikliği Konusunda ‘Dünyaya Bir Mesaj’ Olduğunu Söyledi.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/nepal-basbakani-ulkesindeki-sellerin-iklim-degisikligi-konusunda-dunyaya-bir-mesaj-oldugunu-soyledi/4068758

Anadolu Ajansı. “Netanyahu’nun Uçağı ‘Mamdani Endişesiyle’ BM Genel Merkezi’ne 106 Km Uzaklıktaki Havalimanına İndi.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/netanyahu-nun-ucagi-mamdani-endisesiyle-bm-genel-merkezine-106-km-uzakliktaki-havalimanina-indi/4067934

Anadolu Ajansı. “Soykırım Faili Netanyahu’nun Protesto Edildiği BM Genel Kurulu’nda Bazı Ülke Temsilcileri Salonda Kaldı.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/soykirim-faili-netanyahu-nun-protesto-edildigi-bm-genel-kurulu-nda-bazi-ulke-temsilcileri-salonda-kaldi/4068862

Anadolu Ajansı. “UNGA 2026: Global Crises Dominate General Debate.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/live-blog/unga-2026-global-crises-dominate-general-debate/6418

Anadolu Ajansı. “Yunanistan Başbakanı Miçotakis: Coğrafyayı Değiştiremeyiz, Yan Yana Yaşamak Bizim Kaderimiz.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/yunanistan-basbakani-micotakis-cografyayi-degistiremeyiz-yan-yana-yasamak-bizim-kaderimiz/4068754

Anadolu Ajansı. “İran: Netanyahu, BM Kürsüsünde Değil Mahkeme Salonunda Konuşmalı.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/iran-netanyahu-bm-kursusunde-degil-mahkeme-salonunda-konusmali/4068838

Anadolu Ajansı. “İsrail Basını: Netanyahu Kendisini Dinlemeyen Bir Dünyaya Kibirli Ve Vizyondan Yoksun Bir Konuşma Yaptı.” Anadolu Ajansı. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israil-basini-netanyahu-kendisini-dinlemeyen-bir-dunyaya-kibirli-ve-vizyondan-yoksun-bir-konusma-yapti/4069165

CNN. “Key Speeches And Moments From UNGA Day 3: Netanyahu Lambasts Iran, Defends Gaza War.” CNN. Erişim 25 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/24/world/live-news/un-general-assembly-netanyahu

DW. “UNGA Day 3: Netanyahu Defends Israel As Delegates Walk Out.” DW. Erişim 25 Eylül 2026. https://www.dw.com/en/unga-day-3-netanyahu-defends-israel-as-delegates-walk-out/live-79366211

United Nations. “The Takeaway: UN General Assembly Debate Day 3.” UN News. Erişim 25 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168434

24 Eylül 2026

İkinci Günün Genel Seyri

Genel görüşmelerin ikinci günü 23 Eylül'de yerel saatle 09.00'da (13.00 GMT) başlamış, yaklaşık 40 dünya liderinin kürsüye çıkması planlanmıştır. Günün ilk konuşmasını Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yapmıştır. Günün konuşmaları, New York saatiyle yaklaşık 21.30'da Özbekistan temsilcisi Saida Mirziyoyeva'nın konuşmasıyla tamamlanmıştır.

Japonya Başbakanı Sanae Takaiçi, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 23 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


24 Eylül Perşembe sabah oturumunda Zimbabve Devlet Başkanı Emmerson Mnangagwa, Gana Devlet Başkanı John Mahama, Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, Sudan'dan Abdülfettah el-Burhan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa'nın; öğleden sonra oturumunda ise Senegal Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye, Kuveyt Veliaht Prensi Şeyh Sabah Halid es-Sabah, Barbados Başbakanı Mia Mottley ve Avustralya Başbakanı Anthony Albanese'nin konuşmasının programlandığı bildirilmiştir. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın da aynı gün Genel Kurul'a video yoluyla hitap etmesi planlanmıştır.

Genel Kurul Konuşmaları (23 Eylül)

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara

İkinci günün ilk konuşmacısı olan Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, konuşmasına “Bir yıl önce halkımı ilk kez temsil ederek karşınızda durdum.” ve “Geçen yıl Suriye geri döndü demiştim. Bugün Suriye yükseliyor diyorum.” sözleriyle başlamıştır. Şara'nın konuşması yaklaşık 10 dakika sürmüş; bu süre, 15 dakikalık gönüllü sürenin altında kalmıştır.


Şara, Suriye'nin 1974 anlaşmasına bağlılığını ve İsrail güçlerinin 8 Aralık 2024 hatlarına çekilmesi yönündeki çağrısını içeren tutumunun geçerliliğini koruduğunu ifade ederek şunları söylemiştir: "Golan her zaman Suriye toprağı olarak kalacak ve ilhakla ilgili tüm tedbirler, 497 sayılı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı gereğince hükümsüz ve geçersizdir." ve "İsrail’in sürekli olarak oldu bittileri dayatma girişimlerini ve bölgede sürdürdüğü saldırganlığı reddediyoruz." Şara, İsrail'in Suriye'ye yaklaşık 500 hava ve topçu saldırısı düzenlediğini, 1.200'den fazla içeri sızma gerçekleştirdiğini ve Suriyelilere yönelik yaklaşık 300 tutuklama ve alıkoyma eyleminde bulunduğunu belirtmiştir.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 23 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Şara, kurtuluştan bu yana yaklaşık 100 ülkeyle temas kurulduğunu ve Şam'ın 60'a yakın diplomatik misyona ev sahipliği yapmaya başladığını bildirmiştir. 42 kimyasal bombanın imha edildiğini ve Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü'ndeki (KSYÖ) tüm hakların geri kazanıldığını belirterek "Sınır aşan suç örgütlerine yönelik 1500'den fazla operasyon düzenlendi. Yaklaşık 700 milyon Captagon ele geçirildi ve 90 uluslararası şebeke çökertildi." demiş, "Enerji ve hizmet sektörlerindeki büyümeyle birlikte önümüzdeki 5 yıl içinde 2 milyon konut projesini hedefliyoruz." ifadesini kullanmıştır. Şara ayrıca 3,5 milyon mülteci ve ülke içinde yerinden edilmiş kişinin geri döndüğünü belirtmiştir. Konuşmasını "Sonuç olarak, savaş bize hakkın, kaybolsa bile kendi başına güçlü olduğunu, batılın ise galip gelse bile zayıf olduğunu öğretti. Suriye, inşasına, izzetini ve onurunu geri kazanmaya devam etmektedir." sözleriyle tamamlamıştır.


Şara, ayrıca Suriye ile İsrail arasında bir güvenlik çerçevesine ilişkin müzakerelerde, İsrail geri adım atmadan veya ek koşullar getirmeden önce yaklaşık yüzde 90 oranında uzlaşıya varıldığını söylemiştir. İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, Şara'nın konuşmasının ardından X hesabından “Ama hiçbir konuşma gerçeği değiştirmeyecek, el-Culani: Golan Tepeleri her zaman İsrail'in bir parçası olacak.” paylaşımını yapmıştır.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 23 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ı "terörist" olarak nitelendirmesine, ABD ve İsrail'in savaş sırasında öldürdüğü sivillerin ve çocukların fotoğraflarını göstererek yanıt vermiştir. Pezeşkiyan, eski Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney'in fotoğrafını ve Minab'daki ilkokula yönelik ABD saldırısında hayatını kaybedenlerin fotoğraflarını kürsüde göstermiş , “Yüce liderimizin hiçbir yasal çerçeve ya da gerekçe olmaksızın suikaste kurban gittiği bir İran'dan geliyorum.” ve “Gerçekte bir okulun bombalandığı bir İran'dan geliyorum.” demiştir. Pezeşkiyan konuşmaya başladığında ABD heyetinden bir yetkili salonu terk etmiştir. Konuşma sırasında ABD ve İsrail heyetlerine ait koltuklar boş kalmıştır.


Pezeşkiyan, "Teröristler ve terör destekçileri bizi terörist olarak etiketliyor, biz sadece kendimizi savunduk, biz terörist değiliz." demiş ve şu ifadeleri kullanmıştır: "İran hiçbir zaman savaş başlatmadı ve her zaman müzakere masasına bağlılığını gösterdi. Savaş bize dayatıldı. Kendimizi savunmak için savaştan korkmadığımızı ve barış görüşmelerinden kaçınmadığımızı da kanıtladık ve sevgili İran'ımızı sonuna kadar savunacağız." İran'ın ABD saldırılarına yanıt verirken “sivil nüfusu hedef almadığını” ileri sürmüş, ABD'yi “üniversiteleri, sağlık merkezlerini, okulları hastaneleri, altyapıyı” vurmakla suçlamış, ABD yaptırımlarının “hastaları, masum insanları, yoksulları, toplumumuzun en dezavantajlı kesimlerini” hedef aldığını söylemiştir.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 23 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Nükleer programa ilişkin Pezeşkiyan, "Atom bombası İsrail'de ve bunlar hiçbir şekilde denetime de tabi olmadılar ancak denetçiler İran'da. İsrail öldürüyor ama yaptırım İran'a uygulanıyor." demiş; "Barışçıl nükleer teknoloji için hiç kimsenin iznine ihtiyaç duymuyoruz. Biz asla haklarımızdan vazgeçmeyeceğiz. Nükleer silah istemiyoruz ancak barışçıl nükleer programımızın kısıtlanmasını kabul etmeyiz." ifadelerini kullanmıştır. Hürmüz Boğazı'na ilişkin olarak ise şunları söylemiştir: "İran, komşularını güvenlik rakipleri olarak görmüyor; güçlü komşulara sahip olmak istiyoruz. Hürmüz Boğazı sularında güvensizlik oluşturmak istemiyoruz. Aynı zamanda bu su yolunu bize karşı saldırganlıklarını dayatmak, bize güvensizlik getirmek ve kendi su yollarımıza erişimimizi engellemek için kullanamazlar."


Filistin'e ilişkin Pezeşkiyan, Filistin'in “uluslararası toplumun vicdanında açık bir yara”, Gazze'nin ise “sivillerin acı çekmesini önlemede uluslararası mekanizmaların başarısızlığının sembolü” olduğunu söylemiştir. Pezeşkiyan konuşmasını Trump'a hitap ederek tamamlamış ve “Başımızı asla eğmeyeceğiz, diz çökmeyeceğiz.” ve “Bay Trump ve bize zorbalık yapmak isteyenler, güç dilini kabul etmeksizin diyaloğa, diplomasiye ve müzakereye hazır olduğumuzu anlamalıdır.” demiştir.

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei

Arjantin Devlet Başkanı Javier Milei, Genel Kurul'daki üçüncü konuşmasında BM'nin kuruluşunun dayandığı “kutsal ahdi” bozduğunu ileri sürmüştür. Milei, BM'nin “tek amacı, iyi niyetli bürokrat kılığına girmiş, ölümcül derecede kibirli bir parazit kastını ayakta tutmak olan işe yaramaz bir örgüte” dönüştüğünü söylemiş, üye devletlerin “sistematik olarak İsrail aleyhine oy verdiğini” ileri sürmüştür. Milei, Arjantin'in Batı, ABD ve İsrail ile “kesin biçimde aynı safta” olduğunu belirterek İran'ın İsrail'e saldırılarını kınamış ve İran Devrim Muhafızları Ordusu'nu terör örgütü olarak tanımladıklarını açıklamıştır.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 23 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Falkland (Malvinas) Adaları'nı "ulusal dava" olarak nitelendiren Milei, BM'nin 50 yıl önce kabul edilen 31/49 sayılı karara rağmen tek taraflı değişiklikler sürerken başka yöne baktığını söylemiş ve “Söz ya da karar eksikliği yok. Eksik olan sonuçlar.” demiştir. Milei, “Bugün Sea Lion Projesi, Arjantin'in yasa dışı ve gayri meşru olarak reddettiği İngiliz lisansları altında, Kuzey Malvinas Havzası'ndaki Arjantin kıta sahanlığında petrol çıkarmaya doğru ilerliyor.” ve “Barışçıl, pratik ve etkili bir savunmayı seçtik.” ifadelerini kullanmış; ada nüfusunun “egemenliği tartışmalı bir toprağa işgalci güç tarafından yerleştirildiği” gerekçesiyle self-determinasyon ilkesinin bu durumda uygulanmadığını yinelemiştir. Arjantin'in Eylül başında açık deniz petrol sondaj projesiyle bağlantılı 60'tan fazla şirket ve kişi hakkında yaptırım süreci başlattığı bildirilmiştir.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 23 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Birleşik Krallık hükümeti, Milei'nin açıklamalarının ardından BM Daimi Temsilciliği aracılığıyla yaptığı açıklamada Falkland Adaları ve çevresindeki sular üzerindeki egemenliği konusunda “hiçbir şüphesi bulunmadığını” ve 2013 referandumuna atıfla “Falkland Adalıları istemedikçe egemenlik konusunda diyalog olamayacağını” bildirmiştir. Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham da 22 Eylül'de “Falkland Adalılarının kendi kaderini tayin etme ve İngiliz kalma hakkını savunacağız.” demiştir.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya'nın tam ölçekli işgalinden bu yana Genel Kurul'a beşinci kez hitap etmiştir. Zelenskiy, konuşmasına Trump'ın Ukrayna savaşının sona ermesi çağrısında bulunduğu bir sosyal medya paylaşımına atıfla başlamış ve bu görüşe karşı çıkan tek liderin Vladimir Putin olduğunu belirterek “Aksini söyleyecek tek bir dünya lideri tanımıyorum… bir adam hariç.” demiştir.


Zelenskiy, Ocak-Ağustos 2026 arasındaki sekiz ayda Rus ordusunun ölü ve ağır yaralılar dahil 248.964 kişi kaybettiğini ileri sürmüş; “Bu kadar insan kaybettikten sonra Rusya bu yıl topraklarımızın yalnızca 1.000 kilometrekareden biraz fazlasını ele geçirebildi ve bunun önemli bir kısmını zaten kurtardık.” ve “Putin her kilometre için 248 insanla ödeme yapıyor.” ifadelerini kullanmıştır. Putin'in Donetsk bölgesinin ötesinde toprak ele geçirmeyi amaçladığını belirterek “Donetsk bölgemiz bile ona yetmiyor. Şehirlerimizden daha fazlasını istiyor: Odesa, Harkiv, Dnipro ve diğerleri.” demiştir.


Zelenskiy, Rusya'nın Ukrayna'ya 7.700 jet motorlu Şahid insansız hava aracı fırlattığını belirtmiş, Ukrayna'nın dört yeni jet motorlu önleyici İHA'yı başarıyla test ettiğini ve üretimi artırdıklarını açıklamıştır. Zelenskiy, Ukrayna, Norveç, İsveç, Danimarka, Almanya, Fransa, İtalya, Birleşik Krallık, İspanya ve Hollanda'nın yer aldığı Freya balistik füze savunma programına Polonya'yı da davet ettiğini söylemiştir. Rusya'nın enerji sektörüne yönelik saldırılara ilişkin “Petrolün kendisi Ukrayna'nın hedefi değil… Hedefimiz, Rusya'nın bu savaşı finanse etme, uzatma, daha acımasız ve daha yıkıcı hâle getirme kapasitesidir.” demiştir.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, BM 81. Genel Kurulu'nda konuşma yapıyor, 24 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Zelenskiy, Kuzey Kore liderinin Rus ordusunun zayıf noktalarını desteklemek için Rusya'ya asker gönderdiğini belirterek “Koreliler neden Ukrayna'ya karşı bir savaşta hayatlarını versin?” diye sormuş, Ukrayna'nın ele geçirilen iki Kuzey Koreli askeri Güney Kore'ye teslim ettiğini açıklamıştır. Zelenskiy, aralarında Nepal, Tacikistan, Hindistan, Yemen, Kenya, Zimbabve, Küba, Belarus, Sudan ve Güney Afrika'nın da bulunduğu 47 ülkenin vatandaşlarının Rusya saflarında savaştığına dair bilgi bulunduğunu belirtmiştir.


Zelenskiy, yapay zekâ kullanan silahların hızla gelişmesinin yavaşlatılması çağrısında bulunarak “Bir sonraki aşamaya ulaşmadan önce bunu yavaşlatmamız gerekiyor; çünkü daha gelecek yıl, savaş alanında olup biteni yalnızca insanların değil yapay zekânın da belirlemeye başlaması gerçek bir olasılık.” demiştir. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile doğrudan görüşmek istediğini belirterek “Bugün Amerika'da bulunan ancak burada olmayan Çin lideriyle doğrudan konuşma fırsatımız olmadı. O, Rusya'yı pek çok kişiden daha fazla etkileyebilecek biri.” demiş, veto yetkisine ilişkin olarak “Birçoğunuz BM'de vetonun kötüye kullanılmasının dünyayı nasıl zayıflattığını ve barışı nasıl uzaklaştırdığını defalarca gördünüz.” ifadesini kullanmıştır. Zelenskiy konuşmasını “Ukrayna, tıpkı hepiniz gibi güvenliği hak ediyor.” ve “Hayatı savunanlara katılan son kişi olmayın. Güvenliği garanti ediyoruz diyen ilk kişi olun.” sözleriyle tamamlamıştır.

Kenya Devlet Başkanı William Ruto

Kenya Devlet Başkanı William Ruto, 2025 yılında dünyada 13'ü tam kapsamlı savaş olmak üzere 65 devlet temelli silahlı çatışma kaydedildiğini belirtmiş ve Güvenlik Konseyi reformu çağrısında bulunarak şu ifadeyi kullanmıştır: “Bu Genel Kurul'da ilan edilen eşitlik, Güvenlik Konseyi'nin kapısında sona eriyor.” Afrika'nın 54 üye devletinin Konsey'de daimi sandalyesi bulunmadığını belirten Ruto, “Sürekli tartışılıyor, ama sürekli dışlanıyor.” demiş, “Bu dengesizlik 1945 dünyasını yansıtıyor olabilirdi; bugünün dünyasını yansıtmıyor.” ifadesini kullanmıştır. Ruto ayrıca “Uluslararası hukuk bir krizde yüksek sesle, bir başka krizde temkinli biçimde dile getirilip işine geldiğinde göz ardı edilemez.” demiş; küresel kamu borcunun 2024'te 102 trilyon dolarla rekor düzeye ulaştığını, 46 gelişmekte olan ülkenin faize sınıflardan ve ilaçtan daha fazla harcama yaptığını belirterek “Sermaye riski fiyatlamalıdır. Önyargıyı fiyatlamamalıdır.” demiştir.

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez

Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez, göreve geldikten sonra Genel Kurul'a ilk kez hitap etmiş ve “Bugün Venezuela yeniden doğuyor.” demiştir. Rodríguez, Trump yönetimine “Venezuela ile diplomatik ilişkiler ve iş birliği yolunu yeniden açma istekliliği” için teşekkür etmiştir. Rodríguez, “Bu Genel Kurul önünde çok açık bir şekilde belirtmek istiyorum: Venezuela'da seçimler yapılacak.” demiş ancak bir takvim vermemiştir. Rodríguez'in ziyaretinin, 2018'den bu yana bir Venezuela devlet başkanının ABD'ye yaptığı ilk ziyaret olduğu bildirilmiştir.

Diğer Konuşmacılar

Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, BM'yi özellikle hasımlar arasında bir diyalog forumu olarak vazgeçilmez olarak nitelendirmiş, yapay zekânın insanlığa hizmet etmesi ve uluslararası hukuk çerçevesinde gelişmesi gerektiğini vurgulamıştır.


İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, tüm bölgelerin adil temsilini sağlayacak bir Güvenlik Konseyi reformu ve daimi üyelerin veto yetkisinin kaldırılması çağrısında bulunmuş, nükleer silahların yayılmasının önlenmesine yönelik çabaların yenilenmesini ve yapay zekânın sıkı biçimde düzenlenmesini istemiştir.


Estonya Cumhurbaşkanı Alar Karis, Rusya'nın saldırganlığını “BM'nin geçerliliği için en büyük sınavlardan biri” olarak nitelendirmiş; Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkēvičs ise “Ukrayna'da olan Ukrayna'da kalmaz.” demiştir.


Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, hesap verebilirlik olmadan uluslararası hukukun “gerçek bir gücü olmayan bir bildiriden” ibaret olduğunu belirtmiştir. Dominik Cumhuriyeti Devlet Başkanı Luis Abinader, Avrupa ve Orta Doğu'daki çatışmaların ülkesindeki gıda ve enerji fiyatlarını doğrudan etkilediğini ve Haiti'deki suç şebekelerinin bölgesel barışı tehdit ettiğini söylemiştir.


Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi, Filistin heyetinin vize alamaması nedeniyle Genel Kurul'da bulunmamasından duyduğu üzüntüyü dile getirmiş, “Bir nüfuzu diğeriyle, bir ekseni diğeriyle ya da bir bağımlılığı diğeriyle değiştirmek istemiyoruz.” demiştir. El-Menfi, Suudi Arabistan'la "tam dayanışma" içinde olduklarını belirterek ülkeyi tehdit eden ya da İslam'ın kutsal mekânlarını tehlikeye atan her türlü saldırıyı kınamıştır.


Ruanda ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Doğu Kongo'daki çatışmaya ilişkin birbirine karşıt anlatımlar sunmuş, her ikisi de barış yönünde ilerleme ihtiyacını vurgulamıştır.


Özbekistan'dan Saida Mirziyoyeva, Orta Asya ülkelerinin birbirlerini tehdit kaynağı olarak değil ortak olarak görmeye başladığını belirtmiştir. Esvatini Kralı III. Mswati, Afrika'nın adil temsili çağrısında bulunmuştur.

BM Güvenlik Konseyi Toplantıları

Ukrayna Konulu Toplantı

BM Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) 23 Eylül'deki Ukrayna konulu toplantısı öncesinde, AB üyesi 27 ülke ile aralarında Birleşik Krallık, İsrail, Avustralya, Güney Kore ve Japonya'nın da bulunduğu 51 ülke ortak bir açıklama yapmıştır. Açıklamada, "Rusya, Ukrayna'nın tahıl ihracatını sekteye uğratmaya çalışıyor ve böylece küresel gıda güvenliğini tehlikeye atıyor." denilmiş; Ukrayna'nın Mart 2025'ten bu yana "tam, derhal ve koşulsuz" ateşkesi kabul ettiği belirtilerek "Rusya'yı, barışa giden anlamlı diplomasi ve müzakerelere doğru atılması gereken bir adım olarak nihayet aynı şeyi yapmaya çağırıyoruz." ve "Ukrayna barış istiyor. Biz barış istiyoruz. Rusya saldırganlığına son vermeli, ateşkesi kabul etmeli ve uluslararası hukuka uygun, kapsamlı, adil ve kalıcı bir barışa yönelik müzakerelere anlamlı bir şekilde katılmalıdır." ifadelerine yer verilmiştir.


Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, BMGK'de “Özel askeri operasyonumuzda bir duraklama olmayacak.” demiş ve Avrupa'nın çatışmalardaki bir duraklamayı “Kiev rejimine silah pompalamak” için kullanacağını ileri sürmüştür. Lavrov, Rusya'nın Ukrayna'da sürdürülebilir ve adil bir barış için müzakerelere hazır olduğunu, ancak görüşmeler sırasında çatışmalara ara vermeyeceğini belirtmiştir. ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz, Ukrayna'daki savaşı genişletmeye yönelik her türlü girişimi “en güçlü ifadelerle” kınamıştır. Fransa, Birleşik Krallık ve Danimarka dışişleri bakanları Rusya'yı savaşı sona erdirmeye çağırarak Rusya'nın sabotaj, siber saldırı ve hava sahası ihlallerinin Avrupa genelinde daha geniş güvenlik riskleri oluşturduğu uyarısında bulunmuştur. Avrupa Konseyi Başkanı António Costa derhal ateşkes çağrısı yapmış, Ukrayna Dışişleri Bakanı Sybiha da Rusya'yı tam, derhal ve koşulsuz ateşkesi kabul etmeye çağırmıştır.

Yapay Zekâ ve Uluslararası Güvenlik Toplantısı

BMGK'de Fransa'nın başkanlığında “yapay zeka ve uluslararası güvenlik” başlıklı bir toplantı düzenlenmiştir. OpenAI Üst Yöneticisi Sam Altman, yapay zekâ modellerinin geliştirilmesindeki hızın olumlu sonuçları daha da somutlaştırmasının yanı sıra "riskleri de daha acil hale getirdiğini" söylemiş, yapay zekânın “yeni bir yaratıcılık ve keşif rönesansı” ya da “sarsıntı ve kargaşayla” belirlenen bir sanayi devrimi getirebileceğini belirtmiştir. Altman, “Geçmişte tek taraflı olarak yavaşladık. Gelecekte de yavaşlayacağız.” demiş ve bir yapay zekâ felaketi riskinin yüzde 10 ya da yüzde 0,1 olmasından bağımsız olarak “bu seviyelerin hiçbirinin uzaktan bile kabul edilebilir olmadığını” ifade etmiştir. Altman, "Bu modeller, insanların bugün ulaşılamaz gibi görünen hayallerini ve hedeflerini gerçekleştirmeleri için yeni araçlar olabilir." demiş ve "Bir yol ayrımındayız." ifadesini kullanmıştır.


Toplantıya çevrim içi katılan Anthropic Üst Yöneticisi Dario Amodei, "İki ana risk kategorisi görüyorum. Birincisi, yapay zeka modellerinin kötüye kullanılması, örneğin biyoteröristler tarafından biyolojik silah üretmek için kullanılması. İkinci risk ise kontrol kaybıdır; model yeteneklerinin, geliştiricilerin kontrol edebilme kapasitesinin ötesinde hızlanmasıdır." demiş ve "Kötü yönetilmesi halinde yapay zekanın bütün olarak insanlık için risk oluşturabileceğine inanıyorum." ifadesini kullanmıştır. Amodei, yapay zekânın biyolojik silah üretiminde kullanılmasının yasaklanması gibi dar kapsamlı anlaşmalarla işe başlanmasını, değerlendirme ve doğrulama sistemlerinin kurulmasını ve modellerin risklere karşı test edilmesi için ortak standartlar belirlenmesini önermiş; küresel güvenliği tehdit edebilecek yapay zekâ olayları için uluslararası bir bildirim sistemi oluşturulması çağrısında bulunmuştur. Amodei, "Bunun bugün dünyanın karşı karşıya olduğu en önemli küresel güvenlik sorunu olduğuna inanıyorum. Bu odadaki insanların tüm farklılıklarına rağmen, aynı anda bize sunulan bu küresel fırsat ve küresel tehditle yüzleşmek için bu farklılıkları bir kenara bırakmalıyız. Hiçbir lider, hiçbir şirket ve hiçbir ulus bunu tek başına başaramaz." demiştir.


Hugging Face Üst Yöneticisi Clement Delangue, otonom bir yapay zekâ ajanı tarafından gerçekleştirilen siber saldırıyı kamuoyuna ilk kez duyuran şirket olarak bu saldırıdan çıkardıkları dersleri anlatmış ve yapay zekânın kapasitesinin, kaynaklarının ve kontrolünün birkaç kişinin elinde yoğunlaşması yerine dağıtılması gerektiğini vurgulamıştır.

Gazze ve Filistin'e İlişkin Toplantılar

Barış Kurulu temsilcileri, 23 Eylül'de Genel Kurul marjında bir araya gelmiştir. Toplantıda yapılan sunumlarda Gazze'de tam bir yeniden inşa sürecinin orta vadede yaklaşık 35,2 milyar dolar, gelecek 10 yılda ise 71,4 milyar dolar tutacağı ifade edilmiş; Gazze'nin yeniden inşası ve yönetilmesi için hazırlanan 2,45 milyar dolarlık, 6 ay süreli plan kapsamında başlangıç aşamasında 66 taslak proje hakkında bilgi verilmiştir. Taslak projeler arasında Trump'ın 20 maddelik "Gazze Planı" çerçevesinde altyapı, eğitim ve sağlık alanlarındaki girişimler yer almaktadır. İlk projelerin BM ile birlikte su, sanitasyon ve katı atık alanlarında olacağı ve bu amaçla BM ile bir anlaşma imzalanacağı açıklanmıştır.


Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov, Gazze'nin günlük işleyişinden sorumlu geçiş organı olan Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi'nin "hazır" olduğunu belirterek “Nasıl ilerleyeceğiz? Dikkatle, adım adım.” demiş ve tüm tarafların geçen Ekim'de Şarm eş-Şeyh'te imzalanan ateşkes anlaşması kapsamındaki taahhütlerini yerine getirmesi gerektiğini vurgulamıştır. Komitenin Genel Komiseri Ali Şaas, komitenin 71 programı bulunduğunu ve Dünya Bankası tarafından geliştirilen finansman mekanizması aracılığıyla destek aradığını belirtmiştir.


Birleşik Krallık, Fransa, Kanada ve Suudi Arabistan liderleri, Gazze'de insani erişimin iyileştirilmesi, toparlanmanın desteklenmesi ve iki devletli çözüm için pratik adımları görüşmek üzere ülkeleri bir araya getirmiştir. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, geçen yılki New York Bildirgesi ve Filistin sorununun çözümüne yönelik 20 maddelik barış planına ilişkin toplantıya katılmıştır. Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, İsrail hükümetinin politikalarının ülkenin güvenliğini tehlikeye attığını belirtmiştir. ABD Dışişleri Bakanı Rubio ise Trump'ın “dünyanın şu anda bir Batı Şeria krizine ihtiyacı olmadığını düşündüğünü” söylemiştir. Bir Filistinli yetkili, Abbas'ın Genel Kurul'a katılımının engellenmesinin, Filistin meselesinin Arap ve uluslararası heyetlerin konuşmalarında öne çıkması nedeniyle “başarısızlığa uğradığını” açıklamıştır.

İklim Eylemi ve Adil Geçiş Üst Düzey Etkinliği

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, 23 Eylül'de BM Genel Merkezi Vesayet Konseyi Salonu'nda düzenlenen "İklim Eylemi ve Adil Geçiş Konulu Üst Düzey Etkinlik"te konuşmuş ve COP31'in hazırlık sürecindeki çalışmaları için Türkiye ve Avustralya'ya teşekkür etmiştir. Guterres, "Dünya, emisyon azaltımı, iklim değişikliğine uyum ve finansman konularında iklim adaleti için haykırıyor. Bu çağrıya eylemlerimizle yanıt vermeliyiz; kaybedecek tek bir anımız bile yok." demiş; "Bilimsel veriler, dünyanın 1,5 derecelik ısınma sınırını aşmaya doğru gittiğini gösteriyor. Bu aşımı mümkün olduğunca küçük ve kısa tutmalıyız." ifadesini kullanmıştır.


Guterres, "Tüm ülkelere, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik net zaman çizelgeleri içeren güvenilir bir yol haritası hazırlamaları çağrısında bulunuyorum; küresel emisyonların yüzde 80'inden sorumlu olan G20 ülkeleri bu konuda öncülük etmelidir." demiş, enerji dönüşümü için yılda en az 300 milyar dolar kaynak harekete geçirilmesi çağrısında bulunmuş ve "Bizler, fosil yakıt çağını sona erdirecek araçlara sahip ilk ve iklim felaketini önleyebilecek son nesiliz." değerlendirmesinde bulunmuştur.


Aynı etkinliğe katılan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, "Hatırlayacaksınız geçtiğimiz yıl yine burada Türkiye'nin COP31 Başkanlığına talip olduğunu ifade etmiştim. Bu yıl COP31'i 9-20 Kasım'da Antalya'da düzenleyeceğiz." demiştir. Erdoğan, Fiji'de düzenlenecek Pre-COP'un ve Tuvalu'daki liderler buluşmasının Pasifik ülkelerinin seslerinin duyurulmasına vesile olacağına inandığını belirtmiş, Nepal'deki sel felaketi nedeniyle Nepal halkına geçmiş olsun dileklerini iletmiş ve "Bilhassa elektrifikasyon ve sıfır atık gibi öncelikli alanlarda 2035'e giden süreçte yeni hedefleri belirledik. Sizlerden bu gündeme güçlü destek vermenizi bekliyoruz." demiştir.


Erdoğan ayrıca şu ifadeleri kullanmıştır: "İklim hedeflerimizi toplumsal ve ekonomik gerçeklerle buluşturamadığımız her öneri başarısızlığa mahkum olacaktır. Ülkelerin refahını güçlendirecek adımların kendi şartları, imkanları, kalkınma öncelikleri doğrultusunda şekillenmesi gerekiyor. Finansman ve teknolojiye erişimdeki eşitsizlikler sürerken bütün ülkelerden aynı hızla ilerlemelerini beklemek gerçekçi değildir."

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Temasları ve Ziyaretin Tamamlanması

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 23 Eylül'de Türkevi'nde Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ı kabul etmiştir. Görüşmede Erdoğan, Türkiye ile Ermenistan arasındaki ikili ticaret ve ulaştırma alanlarındaki normalleşme sürecini desteklediklerini, ilişkilerde yakalanan olumlu ivmenin devamının önemli olduğunu belirtmiş, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki barış sürecinde karşılıklı adımlar atılmasını memnuniyetle karşıladıklarını ifade etmiş ve Paşinyan'ı COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir.


Erdoğan, Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi'yi de kabul etmiştir. Kabulün ardından yayımlanan Türkiye-Irak ortak basın açıklamasına göre taraflar güvenlik alanında iş birliğini derinleştirme konusunda mutabık kalmış; Sincar'da devlet otoritesinin bütünüyle tesisi ve yasaklı yabancı silahlı unsurların varlığına son verilmesi konusunda anlaşılmıştır. Açıklamada, Irak'ın bu güvenlik uygulamalarında kaydettiği ilerleme çerçevesinde, kararlaştırılan mekanizma ve zaman çizelgesi doğrultusunda Türk kuvvetlerinin Başika-Zilkan yerleşkesini Irak Federal Hükümetine kademeli olarak devredeceği belirtilmiştir. Taraflar ayrıca ikili ticaret ve yatırım hacminin genişletilmesi ve başta Kalkınma Yolu Projesi olmak üzere ortak stratejik projelerin hızlandırılması hususlarında görüş birliğine varmıştır.


Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile de görüşmüştür. Erdoğan görüşmede, Ukrayna-Rusya Savaşı'nın kalıcı barışla neticelenmesi için Türkiye'nin elinden geleni yapmaya her zaman hazır olduğunu, doğrudan müzakerelerin canlandırılması için çalışmalarının devam edeceğini belirtmiş; Karadeniz'de ticari gemilere saldırının izahının olamayacağını ifade etmiştir.


Görüşmenin ardından Zelenskiy, Erdoğan'ın liderler düzeyinde üçlü bir toplantıya ev sahipliği yapmaya hazır olduğunu kendisine ilettiğini aktararak şunları söylemiştir: “Cumhurbaşkanı (Erdoğan) böyle bir toplantıyı organize edebilirse Türkiye'de yapılması fikrini destekleriz. Türkiye ve Cumhurbaşkanı ile iyi ilişkilerimiz olduğunu her zaman dile getirdik. Dolayısıyla böyle bir zirveye gelmeye hazır olacağız. Böyle bir zirve faydalı olabilirse, barış getirebilir.” Zelenskiy, iki ülke arasındaki Serbest Ticaret Anlaşması'nın Ukrayna Parlamentosu'nda onaylandığını hatırlatarak "Ülkelerimiz arasındaki ticaret hacmini 1 milyar dolardan 10 milyar dolara çıkarmaya karar verdik." demiştir.


Erdoğan, 22 Eylül'de Bangladeş Başbakanı Tarık Rahman ve Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile görüşmüş, aynı akşam Trump'ın Genel Kurul delegeleri onuruna verdiği resepsiyona katılmıştır. Erdoğan'ın 23 Eylül'de katıldığı "Türk ve Kardeş Topluluklar Buluşması"nda Müslümanların her türlü asimilasyon reddedilerek topluma entegre olmalarına imkân tanınması gerektiğini söylediği; ayrıca Türkiye-ABD stratejik iş birliğinin tüm alanlarda genişlediğini belirterek iki ülkenin diplomatik ilişkilerin yüzüncü yılına yaklaşırken 100 milyar dolarlık ikili ticaret hedefine ulaşmasını umduğunu ifade ettiği bildirilmiştir. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Genel Kurul'a hitap ettiği ve çok sayıda dünya lideriyle görüştüğü dört günlük ziyaretini tamamlayarak New York'tan ayrılmıştır.


Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 22 Eylül'de Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan ve Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan eş-Şeybani'nin katıldığı Türkiye-Suriye-Suudi Arabistan üçlü dışişleri bakanları toplantısına ev sahipliği yapmıştır. ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, Türkiye'nin S-400 hava savunma sistemi alımına ilişkin hukuki ve düzenleyici sorunların çözümünün zaman alacağını, Ankara ile Washington arasındaki savunma iş birliğinin ise “vazgeçilmez” olduğunu söylemiştir. BM Sıfır Atık Üst Düzey Danışma Kurulu Başkanı Emine Erdoğan, tek kullanımlık ürünlere dayalı “atma kültüründen” uzun ömürlü ürünlere dayalı sürdürülebilir tüketime geçilmesi çağrısında bulunmuş; New York'ta çocuklar, iklim değişikliği ve sürdürülebilir kalkınma konulu çeşitli programlara katılmıştır.

Diğer Yan Görüşmeler ve Açıklamalar

ABD Yönetiminin Temasları

Trump, 22 Eylül'de Venezuela Geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez ile görüşmüştür; bu görüşme, Nicolás Maduro'nun yakalanmasından bu yana iki liderin ilk doğrudan temasıdır. Rodríguez görüşmeyi "tarihi" olarak nitelendirmiş, ABD ile ilişkilerde yeni bir döneme girildiğini ve Karakas'ın Washington ile diplomatik ve iş birliği bağlarını yeniden kurmayı amaçladığını belirtmiştir.


ABD Dışişleri Bakanı Rubio, 23 Eylül'de Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov ile görüşmüştür. Rusya Dışişleri Bakanlığı'na göre iki bakan Ukrayna savaşı ve Orta Doğu'daki durum dahil geniş bir yelpazedeki konuları ele almış, Lavrov ikili ilişkilerin bir an önce yeniden tesis edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. ABD Dışişleri Bakanlığı ise iki yetkilinin Rusya-Ukrayna savaşını ve ABD-Rusya ikili ilişkilerini görüştüğünü açıklamıştır. Görüşmenin ardından Rubio, Rusya ve Ukrayna'nın enerji altyapısını kapsayan sınırlı bir ateşkese ilgi gösterdiğini, ABD'nin Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i G20 zirvesine davet ettiğini, ABD'nin Suudi Arabistan ile savunma anlaşmasının gereğini yerine getireceğini ve Trump görevde kaldığı sürece ABD'nin uluslararası düzenin değil ulusal çıkarının gereğine göre hareket edeceğini söylemiştir. G20 zirvesinin Aralık ayında Miami'de düzenleneceği bildirilmiştir. Kremlin, davet için “minnettar” olduğunu ve katılımın diplomatik kanallar aracılığıyla değerlendirileceğini açıklamıştır.


Rubio, Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar ile de görüşmüştür. ABD Dışişleri Bakanlığı'na göre iki bakan Rusya ve İran ile ekonomik ilişki içinde olan ülkelere uygulanabilecek yaptırımları ele almış; Jaishankar, Rus enerjisi satın alan ülkeleri hedef alan bir ABD yasasına ilişkin Yeni Delhi'nin endişelerini dile getirmiştir.

Ukrayna'nın Temasları

Zelenskiy, 22 Eylül'deki Trump görüşmesinin ardından Trump'ın Kiev'den Rusya'nın enerji altyapısına yönelik saldırıları tek taraflı olarak durdurmasını istemediğini, Rusya da Ukrayna'nın enerji altyapısına saldırıları durdurursa Ukrayna'nın bir enerji ateşkesine hazır olduğunu ve bu önerinin Witkoff ile Kushner tarafından Moskova'ya iletileceğini belirtmiştir. Zelenskiy, Ukrayna'da Patriot hava savunma sistemi üretiminin bir ila bir buçuk yıl sürebileceğini, Almanya ile iki parti hâlinde teslim edilecek 600 Patriot füzesi için sözleşme imzalandığını ve Trump'tan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i savaşı sona erdirme çabalarına dahil etmesini istediğini açıklamıştır.


Ukrayna ile Finlandiya, 23 Eylül'de savunma malzemesinin ortak üretimini mümkün kılacak bir insansız hava aracı anlaşması imzalamıştır. Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, “Finlandiya'daki savunma sektörü şirketleri hazır ve ortak çaba artık tam olarak başlayabilir.” demiştir. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Zelenskiy ile ilk resmi görüşmesinde Rusya üzerindeki yaptırım baskısını sürdürme taahhüdünde bulunmuştur.

Suriye'nin Temasları

BM Genel Sekreteri Guterres, Suriye Cumhurbaşkanı Şara ile görüşmüştür. BM Genel Sekreterliği Sözcülüğünün açıklamasına göre Guterres, Suriye'deki siyasi geçiş yolunda atılan adımları memnuniyetle karşılamış, bu sürecin kapsayıcı diyalog ve geniş katılımla ilerletilmesinin önemini vurgulamış, Suriye'nin egemenliğini, birliğini ve toprak bütünlüğünü koruma çabalarına desteğini yinelemiş ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'nın ihlallerine ilişkin endişelerini dile getirmiştir. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Şara ile görüşmesinin ardından “AB, Suriye'de zararlı dış müdahalelerden arınmış, barışçıl, istikrarlı ve kapsayıcı bir geçiş için güvenilir bir ortak olmaya devam ediyor.” demiş ve AB'nin Suriye ile ortaklığını üst seviyeye taşımayı hedeflediğini belirtmiştir.


Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Şara ile ticaret, yatırım, eğitim ve bilgi teknolojileri alanlarında iş birliğinin genişletilmesini ele aldıklarını ve Pakistan'ın Suriye'nin yeniden inşasına katkıda bulunmaya hazır olduğunu açıklamıştır. Şara ayrıca Kuveyt Veliaht Prensi Sabah Halid el-Hamed es-Sabah ve Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi ile görüşmüştür. Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, ABD'nin Antisemitizmi İzleme ve Mücadele Özel Temsilcisi Yehuda Kaploun ile görüşmüş, Rusya Dışişleri Bakanı Lavrov ile de bir araya gelmiştir.

Kaynakça

Al Jazeera. “As Major Powers Act Unilaterally, Experts Say UN Faces Crisis in New York.” Al Jazeera. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/23/as-major-powers-act-unilaterally-experts-say-un-faces-crisis-in-new-york

Al Jazeera. “Netanyahu Takes UN Stage with One Eye on Israel’s Election.” Al Jazeera. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/24/netanyahus-un-speech-a-high-stakes-test-for-audiences-at-home

Al Jazeera. “UN General Assembly Updates: Zelenskyy, Pezeshkian Address World Leaders.” Al Jazeera. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/9/23/un-general-assembly-live-irans-pezeshkian-ukraines-zelenskyy-to-speak

Al Jazeera. “US, Iran Hold Mediated UNGA Talks on Ending War, Opening Strait of Hormuz.” Al Jazeera. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/23/us-iran-hold-mediated-unga-talks-on-ending-war-opening-strait-of-hormuz

Anadolu Ajansı. “AB ve 51 Ülke, Rusya'ya Ateşkesi Kabul Etme Çağrısı Yaptı.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-ve-51-ulke-rusyaya-ateskesi-kabul-etme-cagrisi-yapti/4066723

Anadolu Ajansı. “BMGK'de Yapay Zeka Şirketlerinin Yöneticileri, Düzenleme İçin Küresel İşbirliği Çağrısında Bulundu.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bmgkde-yapay-zeka-sirketlerinin-yoneticileri-duzenleme-icin-kuresel-isbirligi-cagrisinda-bulundu/4067083

Anadolu Ajansı. “Barış Kurulu, Gazze İçin 2,45 Milyar Dolarlık ‘Yeniden İnşa’ Planını Duyurdu.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/baris-kurulu-gazze-icin-2-45-milyar-dolarlik-yeniden-insa-planini-duyurdu/4066668

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan New York'ta Temaslarda Bulundu.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-new-yorkta-temaslarda-bulundu/4066702

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan: İklim Hedeflerimizi Toplumsal Gerçeklerle Buluşturamadığımız Her Öneri Başarısızlığa Mahkum.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-iklim-hedeflerimizi-toplumsal-gerceklerle-bulusturamadigimiz-her-oneri-basarisizliga-mahkum/4066704

Anadolu Ajansı. “Guterres, İklim Değişikliği Önlemleri Konusunda ‘Kaybedecek Tek Bir Anın Bile Olmadığını’ Belirtti.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/guterres-iklim-degisikligi-onlemleri-konusunda-kaybedecek-tek-bir-anin-bile-olmadigini-belirtti/4067064

Anadolu Ajansı. “Pakistan Başbakanı Şerif ile Suriye Cumhurbaşkanı Şara İkili İlişkileri Görüştü.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/pakistan-basbakani-serif-ile-suriye-cumhurbaskani-sara-ikili-iliskileri-gorustu/4067002

Anadolu Ajansı. “Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara: Golan Tepeleri Her Zaman Suriye Toprağı Olarak Kalacak.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/suriye-cumhurbaskani-ahmed-sara-golan-tepeleri-her-zaman-suriye-topragi-olarak-kalacak/4066366

Anadolu Ajansı. “UNGA 2026: Global Crises Dominate General Debate.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/live-blog/unga-2026-global-crises-dominate-general-debate/6418

Anadolu Ajansı. “İran Cumhurbaşkanı, BM Genel Kurulu'nda ‘Diplomasiye Hazırız Ancak Savaştan Korkmuyoruz’ Mesajı Verdi.” Anadolu Ajansı. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/iran-cumhurbaskani-bm-genel-kurulunda-diplomasiye-haziriz-ancak-savastan-korkmuyoruz-mesaji-verdi/4066586

Reuters. “Argentina Accuses UN of Ignoring Rising Tensions Over Falkland Islands.” Reuters. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/americas/argentinas-milei-addresses-un-tensions-rise-over-falkland-islands-2026-09-23/

The Guardian. “Venezuela Being ‘Reborn’, Rodríguez Tells UN – As It Happened.” The Guardian. Erişim 24 Eylül 2026. https://www.theguardian.com/world/live/2026/sep/23/united-nations-general-assembly-unga-zelenksyy-trump-xi-china-ukraine-russia-europe-latest-news-updates

United Nations. “Equality ‘Ends at the Doors of the Security Council’, Kenya’s Ruto Tells General Assembly.” UN News. Erişim 24 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168419

United Nations. “The Takeaway: UN General Assembly Debate Day 2.” UN News. Erişim 24 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168421

United Nations. “UN’s ‘Sacred Covenant Has Been Broken’, Argentina’s Milei Tells General Assembly.” UN News. Erişim 24 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168415

23 Eylül 2026

Açılış ve Katılım Verileri

Yüksek düzeyli katılım haftası, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ile BM Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman'ın konuşmalarıyla başlamıştır.


BM Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric, yüksek düzeyli katılım haftasına 71 devlet başkanı, 45 hükümet başkanı, 50 bakan, 11 devlet başkanı yardımcısı ve 1 veliaht prensin katılmasının öngörüldüğünü bildirmiştir. Dujarric, hafta kapsamında BM Genel Merkezi'nde yaklaşık 166 etkinlik düzenlenmesinin planlandığını, üye ülkelerin ikili görüşme odalarını kullanmak için 1.553 talepte bulunduğunu ve delegeler için yaklaşık 18.000 aktif akreditasyon kartı bulunduğunu açıklamıştır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Sabah oturumunda Peru Devlet Başkanı Keiko Sofia Fujimori'nin ardından Şili Devlet Başkanı Jose Antonio Kast'ın konuşması, bunu Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un izlemesi planlanmıştır. Ancak son dakikada yapılan bir program değişikliğiyle Kast'tan sonra Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb ve ardından Lüksemburg Büyük Dükü Guillaume V kürsüye çıkmış, Macron ise bu konuşmacıların ardından söz almıştır. BM, değişikliğin gerekçesini açıklamamıştır.

Genel Sekreter Guterres'in Son Genel Kurul Konuşması

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, görev süresi sona ermeden önce Genel Kurul'a son kez hitap etmiş ve Teşkilatın yıllık raporunu sunmuştur. Guterres, konuşmasına şu sözlerle başlamıştır: “Dünyamızdaki fay hatları genişliyor. Çatlaklar kanyonlara dönüştü.” Guterres, savaş, iklim değişikliği ve yapay zekanın ayrı krizler olmadığını belirterek şu ifadeyi kullanmıştır: “Bunlar ayrı krizler değil… Bunlar aynı hikâyenin bölümleri. Güç hikâyesinin. Güç kimde? Kimden esirgeniyor?”


Guterres, son on yıla ilişkin olarak şunları söylemiştir: “Siviller hedef alındı. İnsan hakları çiğnendi. Açlık silah olarak kullanıldı. İnsani yardım çalışanları öldürüldü. Uluslararası hukuk bir kenara atıldı. Jeopolitik bölünmeler derinleşti. Eşitsizlikler yoğunlaştı. Güven sarsıldı.” Guterres'e göre küresel güç üç biçimde yeniden şekillenmektedir: yeni devlet güç merkezlerinin ortaya çıkması, otoritenin hükümetlerden özel şirketlere ve bireylere önemli ölçüde aktarılması ve daha önce insanlara ait olan kararlarda yapay zekâ ile otonom silahların artan rolü. Guterres bu bağlamda “Üçüncüsü de insanlar giderek gücü makinelere devrediyor, yapay zeka ajanları kontrolden çıkıyor ve ölümcül otonom silahlar bilim kurgudan askeri gerçekliğe dönüşüyor.” demiş, “İnsanlığın eşi benzeri görülmemiş bir tehdit birleşimiyle karşı karşıya olduğu anda, kolektif eylem mekanizmalarımız giderek artan bir baskı altında.” ifadesini kullanmıştır. Guterres ayrıca “Güç, kimin hayatının ve geleceğinin önemli olduğunun nihai hakemi olamaz.” demiştir.

Orta Doğu, Ukrayna ve Diğer Krizler

Guterres, Orta Doğu'daki çatışmalara ilişkin şunları söylemiştir: “Sözde ateşkesler, sivillerin bedelini ödemeye devam ettiği 'küçük çaplı ateşkeslerden' öteye geçmiyor. Artık yeter.” ve “Bölgeyi saran kargaşa ortamında, işgal altındaki Filistin topraklarındaki yıkıcı durumu gözden kaçırmamalıyız.” Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırılarının ardından yaşananlara ilişkin Guterres, “Gazze'deki Filistinlilere yönelik, Genel Sekreter olarak görev yaptığım yıllar boyunca tanık olduğum hiçbir şeye benzemeyen bir katliam ve yıkım dalgası yaşandı.” değerlendirmesinde bulunmuştur. Guterres, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) geçen yılki danışma görüşüne atıfla “BM'nin Gazze'de görevlerini yerine getirmesine izin verilmesi” ve personelin korunması gerektiğini, tüm tarafların uluslararası hukuka ve Divan'ın kararlarına uyması gerektiğini belirtmiştir.


Guterres, işgal altındaki Batı Şeria'ya ilişkin “İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'daki şiddeti, yerinden etme uygulamaları ve yerleşim genişlemesi barışa giden yolu buldozerle yıkıyor ve etnik temizlik tehlikesini gündeme getiriyor.” ifadelerini kullanmış, “İki devletli çözümün gözümüzün önünde yok olmasına izin veremeyiz.” demiştir. Rusya'nın Ukrayna'yı tam ölçekli işgalini “BM Şartı'nın açık bir ihlali niteliğinde vahşi bir savaş” olarak nitelendiren Guterres, sivillerin cephe hattından uzakta, ağırlıklı olarak Ukrayna'da, ancak son dönemde Rusya'nın bazı bölgelerinde de öldürülmeye devam ettiğini belirtmiştir. Guterres ayrıca Sudan'da “dış aktörler tarafından körüklenen” çatışmalara dikkat çekmiş, Myanmar'daki krizin de küresel dikkatten kaçma riski taşıdığını kaydetmiştir.

Güvenlik Konseyi Reformu, Eşitlik ve Kadın Hakları

Guterres, Güvenlik Konseyi reformuna ilişkin “BM Güvenlik Konseyi'ni, günümüzün zorluklarının gerektirdiği meşruiyet ve etkinliğe sahip olacak şekilde, günümüz dünyasını yansıtacak şekilde yeniden yapılandırmalıyız.” demiş; “Bugün Afrika'nın Konsey'de hala daimi bir koltuğu yok. 21. yüzyılda daimi Afrika temsilcisi olmayan bir Güvenlik Konseyi, adaletsiz ve savunulamazdır.” ifadelerini kullanmış ve bu sözleri salonda alkışlanmıştır.


Guterres, BM tarihinde ilk kez üst düzey yönetim, merkez personeli ve profesyonel kadrolarda tam cinsiyet eşitliğine ulaşıldığını duyurarak “Eşitlik bir hayal değil; bir karardır.” demiştir. Kadın ve kız çocuklarının haklarına ilişkin olarak “Hakları geri alınıyor, sesleri susturuluyor, bedenleri savaş alanına dönüştürülüyor ve özgürlükleri pazarlık kozu olarak görülüyor. Bu bir rezalet ve insanlık için derin bir kayıptır.” ifadelerini kullanmıştır. Guterres ayrıca daha hızlı borç rahatlaması, daha güçlü çok taraflı kalkınma bankaları ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Özel Çekme Haklarına daha adil erişim çağrısında bulunmuştur.

İklim ve Yapay Zekâ

İklim krizini “en derin kuşaklar arası güç dengesizliği” olarak nitelendiren Guterres, fosil yakıt şirketlerine ilişkin “On yıllardır, büyük petrol şirketleri atmosferi açık bir kanalizasyon gibi ele aldı ve sonuçlarından faydalandı. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden bu yana 5 büyük Batılı petrol şirketi yaklaşık yarım trilyon dolar kar elde etti.” demiştir. Guterres, bu rakamı gelişmekte olan ülkeler için son raporlanan yılda sağlanan 34 milyar dolarlık uluslararası kamu uyum finansmanıyla karşılaştırmış, gelişmiş ülkeleri uyum finansmanını üç katına çıkarmaya çağırarak “Artık yağmalama yok, artık sömürü yok.” ifadelerini kullanmıştır.


Yapay zekâya ilişkin olarak Guterres, “Yanlış anlamayın, tehlike teknoloji değil, tehlike; hesap verebilirliği, denetimi, şeffaflığı olmayan bir teknoloji.” demiş ve “Hayati önem taşıyan kararların asla makinelere bırakılmaması gerektiğine karar verelim. Katil robotların geleceğimizde yeri olmamalıdır.” ifadelerini kullanmıştır. Guterres, bağımsız denetime sahip çok taraflı bir yapay zekâ risk yönetimi çerçevesi oluşturulması çağrısında bulunmuştur.

Kapanış

Guterres, görevde kalan yaklaşık 100 gününe atıfla “Nerede olursam olayım, ne yaparsam yapayım, barışın mümkün olduğu, insan onurunun evrensel olduğu, hukukun gücünün gücün hukukuna üstün gelmesi gerektiği ve ortak geleceğimizin uğruna mücadele etmeye değer olduğu inancını savunmaya devam edeceğim.” demiştir. Konuşmasını “Dünyanın daha zayıf bir Birleşmiş Milletler'e ihtiyacı yok. Dünyayı olduğu gibi karşılayabilecek kadar güçlü ve dünyayı olması gerektiği gibi inşa edecek kadar kararlı bir BM'ye ihtiyacı var.” sözleriyle tamamlamıştır. Yaklaşık yarım saat süren konuşmanın sonunda Guterres, delegeler tarafından uzun süre ayakta alkışlanmıştır.

Genel Kurul Başkanı Rahman'ın Konuşması

BM 81. Genel Kurulu Başkanı Halilur Rahman, BM'nin temel başarılarından birinin Üçüncü Dünya Savaşı felaketini önlemek olduğunu belirterek, “Bu yapının temel vaadi, varoluş sebebi geçmişte ve bugün de kimsenin hayal dahi etmek istemediği Üçüncü Dünya Savaşı felaketini önlemek. Böyle bir felaketten uzak durulması, bu kurumun sunabildiği en büyük başarı.” ifadelerini kullanmıştır.


Rahman, “Filistin sorunu on yıllardır çözümsüz sürüyor. Savaş ve çatışmalar Sudan, Gazze, Ukrayna, Myanmar ve Orta Doğu'da devam ediyor.” demiştir. Genel Kurul temasına atıfla Rahman, “Bu başkanlık dönemine şu inançla başlıyorum. Güven sadece talep edilemez, kazanılır. (Güven) Burada aldığımız kararlar, yerine getirdiğimiz vaatler ve hepsinden öte hizmet ettiğimiz insanlara sağladığımız sonuçlar doğrultusunda kazanacaktır.” ifadelerini kullanmıştır.


Rahman'ın Güvenlik Konseyi'nin yapısında reform yapılması ve Afrika'nın Konsey'de daha güçlü temsil edilmesi gerektiğine ilişkin sözleri salonda alkışlanmıştır. Rahman ayrıca dünya nüfusunun yüzde 92'sinin elektriğe ulaştığını ve internet erişiminin yüzde 40'tan yüzde 74'e yükseldiğini belirterek, bu gelişmelerde BM'nin öncülük ettiği sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin rolüne dikkat çekmiştir.

Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva'nın Konuşması

Genel görüşmeleri geleneksel olarak açan Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, BM'nin yeniden bir “barış tapınağı” hâline gelmesi gerektiğini belirtmiştir. Lula, BM'nin “insanlığı savaş belasından kurtarmak gibi en önemli görevlerinden birinde başarısız olduğunu” söyleyerek, “Güvenilirliği hiç bu kadar düşük olmamıştı. Ordusu ya da cephaneliği olmayan en savunmasızları koruma kapasitesi hiç bu kadar zayıf olmamıştı.” demiştir. Lula, “Hepimiz Güvenlik Konseyi'nin eylemsizliğinin rehinesiyiz.” diyerek Brezilya'nın 1946'daki ilk Genel Kurul toplantısından bu yana daimi üyelerin veto yetkisine karşı çıktığını vurgulamıştır. Lula ayrıca “Güçlünün hukukuna yapılan tavizler tüm sınırları aştı.” ve “Çok taraflılık ile tek taraflılık, demokrasi ile aşırılıkçılık, egemenlik ile boyun eğme arasında seçim yapmaya çağrılıyoruz.” ifadelerini kullanmıştır.

ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Orta Doğu'ya ilişkin Lula, Filistinli nesillerin “Netanyahu hükümetinin Gazze'de kadın ve çocuklara karşı işlediği soykırımın bıraktığı acı ve travmayı taşıyacağını”, İsrailli sivillerin ise Hamas'ın terör eylemlerindeki radikalizm ve hoşgörüsüzlüğün bedelini ödediğini söylemiştir. Lula, BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Özel Raportörü Francesca Albanese'nin “gerçeği söylediği için susturulmaması” gerektiğini belirtmiş, Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerin iki devletli çözümü giderek uygulanamaz hâle getirdiğini ifade etmiştir. Lula, Hürmüz Boğazı için “Uluslararası ticaret için hayati bir geçiş noktası olması gerekirken bir savaş alanına dönüştü.” demiş, Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin ise “savaş alanında kazanan olmayacağını” belirtmiştir.


Lula, Haiti'deki krizin uluslararası toplumun kayıtsızlığının sınırlarını zorlamaya devam ettiğini, Küba'da ise “dünyanın, yasa dışı bir ekonomik ve enerji ambargosuyla 10 milyon insana uygulanan toplu cezayı dehşetle izlediğini” söylemiştir. Ülkesine uygulanan yüzde 25'lik ABD gümrük vergilerine atıfla Brezilya ihracatının bu yıl rekor seviyeye ulaşacağını belirten Lula, yolsuzlukla mücadele konusunda “Yolsuzlukla mücadele amansız biçimde sürecek. Kimi incitirse incitsin. Hiç kimse yasaların üstünde değildir.” demiştir. Lula ayrıca iklim değişikliğine ilişkin bilimsel kanıtları reddedenlerin gerçekliği inkâr ettiğini belirtmiş, büyük teknoloji şirketleri ve yapay zekâ için daha fazla düzenleme çağrısında bulunmuştur.

ABD Başkanı Trump'ın Konuşması

ABD Başkanı Donald Trump, Genel Kurul'a altıncı kez hitap etmiş ve yaklaşık 37 dakika süren bir konuşma yapmıştır. Trump, konuşmasına “Amerika geri döndü ve ülkemiz bugün her zamankinden daha güçlü.” sözleriyle başlamış, diğer liderlerin barıştan söz ettiğini, kendisinin ise barışı “sağladığını” ileri sürmüştür. Konuşmasının başında uzun süre ABD iç politikası ve ekonomisine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak yaklaşan Kongre ara seçimleri öncesinde seçmenlere mesajlar vermiştir.

ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Trump, son 12 ayda orduya her zamankinden fazla yatırım yapıldığını ve bu dönem için tutarın 1,5 trilyon dolar olacağını söylemiş, ABD'nin mühimmat açısından zayıf durumda olduğu iddiasının “doğru olmadığını” öne sürmüştür. Bu açıklama, Pentagon'un resmi denetim biriminin son raporunda İran'la savaş sürecinde kilit ABD mühimmat stoklarının azaldığını kabul etmesinin ardından gelmiştir.

İran

Trump, konuşmasının önemli bir bölümünü İran'a ayırmış ve İran'ı “bir numaralı terör destekçisi” olarak nitelendirmiştir. Trump, “51 yıldır fanatik İran rejimi kan dökerek ve toplu katliamlarla yönetti; tüm Orta Doğu'ya ve ötesine ölüm, katliam ve kaos yaydı. Orta Doğu'nun zorbasıydılar, ama artık zorba değiller.” ifadelerini kullanmıştır.


Trump, “İran'ın nükleer silaha sahip olmasına asla izin vermeyeceğim.” demiş, göreve geldiğinde İran'a nükleer programını ve teröre desteğini sona erdirmesi karşılığında tam ekonomik iş birliği teklif ettiğini ancak Tahran'ın bunu reddettiğini ileri sürmüştür. Trump, “Ardından Gece Yarısı Çekici Operasyonu'nda ABD ordusu nükleer programlarını dağ gibi enkaz yığınlarının altında yok etti.” demiştir.


İran konusunda bir karar aşamasında olduğunu belirten Trump, “İran'la, onların yeniden inşa etmesine ve eskisinden çok daha büyük bir ülke yaratmasına imkân verecek bir anlaşma mı yapılacak, yoksa İslam Cumhuriyeti'ni yok mu edeceğim? Onları hayatta kalma şansı olmadan cehenneme mi göndereceğim?” ifadelerini kullanmıştır. Trump ardından “(3 Kasım'daki) Seçimlerden hemen sonra (İran'la) bir anlaşmaya varacağımıza inanıyorum çünkü onların bunu yapmaması mantıklı değil.” demiştir.


İran'ın ara seçim sonuçlarını beklediğini öne süren Trump, “Farkına varmadıkları şey, benim aday olmadığım.” demiş, “İran söz konusu olduğunda seçime kesinlikle hiçbir önem vermedim ve vermeyeceğim. Aklımın ucundan bile geçmiyor. Aklımdaki tek şey, İran'ın asla nükleer silaha sahip olmayacağıdır.” ifadelerini kullanmıştır.


Trump, tüm ülkeleri İran ticari gemilere yönelik saldırıları durdurana, nükleer emellerinden vazgeçene ve teröre desteğini kesene kadar “İran'ın tam ekonomik izolasyonunu” uygulamaya çağırmıştır. Trump, “Terörist rejim güçlü ve kendinden emin olduğu için değil, zayıf ve çaresiz olduğu için kötü davranıyor.” demiş ve ABD ordusunun çatışma boyunca Hürmüz Boğazı'ndan bir milyar varilden fazla petrolün çıkarılmasına yardım ettiğini ileri sürmüştür.


Trump, İran'a yönelik ABD saldırılarından söz etmeye başladığında İran heyeti salonu terk etmiş, yalnızca alt düzey bir personel yerinde kalmıştır. New York'ta bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi de Trump'ın konuşması sırasında Genel Kurul salonunda İran heyetiyle birlikte görülmemiştir.

ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Gazze, Ukrayna ve Sona Erdirildiği İleri Sürülen Çatışmalar

Trump, göreve döndüğünden bu yana sekiz çatışmanın sona ermesine yardımcı olduğunu ileri sürmüş; bunlar arasında Kamboçya-Tayland, Kosova-Sırbistan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti-Ruanda, Pakistan-Hindistan ve Ermenistan-Azerbaycan arasındaki anlaşmazlıklar ile Gazze'deki savaşı saymıştır.


Gazze'ye ilişkin Trump, “Geçen yıl BM Genel Kurul toplantıları yapılırken, her şeyi değiştiren ilk adımı attık. Birkaç hafta sonra, Gazze'deki savaşı sona erdirerek sayısız binlerce kişinin hayatını kurtardık.” demiştir. “Kalan tüm rehineleri, yaşayanları ve ölüleri, her birini eve getirdik.” sözleri salonda alkışlanmıştır. Trump, Gazze Barış Kurulu anlaşmasına imza atan Türkiye dahil bölge ülkelerine ayrı ayrı teşekkür etmiştir.


Rusya-Ukrayna savaşına ilişkin Trump, “Rusya ve Ukrayna'nın liderleriyle çok yakın işbirliği içindeyiz ve bu konuyu halledeceğiz.” demiş, savaşın “insanların anladığından daha hızlı” çözüleceğini düşündüğünü belirtmiştir. Salona girerken gazetecilere de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e mesajının savaşı “sonlandırması” olduğunu söylemiştir.

Batı Yarımküre: Venezuela, Küba ve Meksika

Trump, Venezuela'da Devlet Başkanı Nicolás Maduro'nun tutuklanmasıyla sonuçlandığını ifade ettiği bir ABD askeri operasyonuna değinmiş, iki ülke arasında imzalanan petrol anlaşmasının 65 milyar varil petrolü kapsadığını ileri sürmüştür. Trump şu ifadeleri kullanmıştır: “ABD ile Venezuela’yı bir araya getirdiğimizde, dünyadaki petrolün yüzde 60'ından fazlasına sahip oluyoruz. Dolayısıyla bu belki de gelmiş geçmiş en büyük anlaşmadır. Bu bir savaştı, ama belki de şimdiye kadar yapılmış en büyük anlaşmaydı. Zaferin ganimeti galibindir, bu sözü hepiniz duymuşsunuzdur.”

Küba'ya ilişkin Trump, “Komünist rejimin büyük bir baskı altında olduğu Küba'daki durumun da kökten değişmesini hedefliyoruz. Küba, başarısız olmuş bir devlet. Küba, çöküyor ve çökecek.” demiştir. Trump'ın bu sözleri sırasında Küba heyeti ayağa kalkarak salonu terk etmiştir. Trump ayrıca Latin Amerika'daki kartellerin çoğunu “yabancı terör örgütü” ilan ettiğini belirterek bunlar için “Batı Yakası'nın DEAŞ'ı” ifadesini kullanmış, Meksika'yı “topraklarının kontrolünü insanlığın düşmanlarından geri almaya” çağırmıştır.

Grönland

Trump, Danimarka ve Grönland ile varılan anlaşmayı “Kuzey Amerika'nın kuzey sınırına ilişkin eşi görülmemiş bir anlaşma” olarak nitelendirmiştir. Trump, “Grönland'da uygun yerlerde geniş çaplı bir askeri varlık oluşturma sürecine derhal başlayacağız. Orada 2 adet çok büyük askeri üs inşa edeceğiz.” demiştir. Trump'a göre anlaşma, ABD'ye bölgenin güvenliği ve diğer tüm ihtiyaçları üzerinde “kalıcı kontrol” sağlayacaktır.

BM Reformu, Uluslararası Kuruluşlar ve Yapay Zekâ

Trump, ABD'nin birçok ülkeyle birlikte “tarihin en kapsamlı BM reformlarını” hayata geçirdiğini, BM bütçesinin ilk kez kesildiğini ve 2026'da yüzde 15 azaltıldığını, bunun da 4 binden fazla kadronun kaldırılmasıyla sonuçlandığını ileri sürmüştür. Trump, “Birleşmiş Milletler'in muazzam bir potansiyeli var, ancak hiç kimse tarafından seçilmemiş küreselci bürokratların aşırı sol gündemini dayatmayı bırakmalıdır.” demiştir. Uluslararası Denizcilik Örgütü'nün “ilk küresel karbon vergisini gizlice oluşturmasını” engellediğini ileri süren Trump, “Küresel bir hükümet yok ve ben başkan olduğum sürece küresel vergiler olmayacak.” ifadelerini kullanmıştır.


Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni (UCM) “kontrolden çıkmış, suç işleyen bir kurum” olarak nitelendirmiş ve “ABD askerlerinin ya da başka birinin, üzerimizde hiçbir yargı yetkisi olmayan Amerikan karşıtı bir mahkeme tarafından soruşturulmasına ya da göstermelik yargılamalara tabi tutulmasına asla izin vermeyeceğiz.” demiştir. Trump, UCM üyesi ülkeleri bu “haydut kurumdan” ayrılmaya çağırmıştır. Trump ayrıca Cenevre merkezli BM İnsan Hakları Konseyi, UNESCO ve Uluslararası Denizcilik Örgütü'nü de eleştirmiştir.


Yapay zekâya ilişkin Trump, bu teknolojinin bundan sonra “süper zekâ” olarak adlandırılması gerektiğini savunarak “Yapay kelimesinin kullanımı zekâyı sahte gösteriyor. Sahte değil. Aslında muhteşem.” demiştir. Trump, “ABD'nin tüm belgeleri, 'yapay' yerine çok daha doğru olan 'süper' terimini kullanacak şekilde değiştirilecek.” diyerek ABD'nin yapay zekâyı kontrol etmeye yönelik “küreselci bir planı” reddettiğini belirtmiştir. Trump, “Süper zekâyı kazanan kazanır.” ve “Süper zekâyı yalnızca teşvik edeceğiz. Onu frenlemeyecek, teşvik edeceğiz.” ifadelerini kullanmıştır.


Trump, konuşmasını “Bizi korkuya ve şüpheye teslim olmaya çağıran seslere karşı çıkarsak, halkımıza karşı görevlerimizden kaçmazsak, cesur adımlarla bu dünyayı çok daha güvenli ve çok daha iyi bir yer hâline getireceğiz.” sözleriyle tamamlamıştır.

ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Ürdün Kralı II. Abdullah'ın Konuşması

Ürdün Kralı II. Abdullah, Filistin topraklarının işgalinin dünyanın en uzun süreli işgallerinden biri olduğunu belirterek “Uluslararası hukuk tam olarak neye değer ve ihlallerini dile getirmezsek onu nasıl uygulayabiliriz?” diye sormuştur. Kral Abdullah, “Uluslararası toplum çatışmayla yüzleşmek yerine onu yönetmeyi seçti.” ve “Her yeni İsrail ihlali geçici kabul edildi. Ta ki geçici kalıcı, kalıcı da politika hâline gelene kadar.” ifadelerini kullanmıştır.


Kral Abdullah, Batı Şeria'da yaşananların tek tek eylemler olmadığını, “bütün bir halkı topraklarını terk etmeye zorlamaya yönelik tek bir politikanın unsurları” olduğunu belirterek “Bunun bir adı var: zorla yerinden etme. Ve bu bir savaş suçudur.” demiştir. Sözde ateşkesin ilk 300 gününde en az 300 Filistinli çocuğun öldürüldüğünü ve Ürdün'ün sahra hastanelerinin de hedef alındığını ifade etmiştir.


Kral Abdullah, “Gazze ve Batı Şeria aynı İsrail stratejisinin iki cephesidir. Her ikisinde de Filistinliler öldürülüyor.” demiştir. 2002 Arap Barış Girişimi'nin İsrail'e barış ve Filistin devleti karşılığında 57 Arap ve Müslüman ülkeyle normalleşme önerdiğini hatırlatan Kral Abdullah, “Engel, barış için bir ortağın yokluğu değil, bunu kabul etmeye istekli bir İsrail hükümetinin yokluğu oldu.” ifadesini kullanmıştır.


Kral Abdullah ayrıca “Bu cezasızlık duygusu korkutucu boyutlara ulaştı. Bu salondaki hiç kimse onun hırslarının Filistin'de sona ereceğini varsaymamalı. Bugün Suriye, uluslararası toplumun görmemeyi seçtiği uyarıdır.” demiştir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Konuşması

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM Genel Kurul Salonu'nda katılımcılara hitap etmiştir. Erdoğan, Genel Kurul Başkanlığını tamamlayan Annalena Baerbock'a teşekkür etmiş, başkanlık görevini devralan Halilur Rahman'a başarılar dilemiş ve yaklaşık 10 yıldır Genel Sekreterlik görevini yürüten Antonio Guterres'e çabalarından dolayı teşekkür etmiştir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Filistin ve Gazze

Erdoğan, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın Genel Kurul'a katılamamasına ilişkin şunları söylemiştir: “Üye ülkelerin kahir ekseriyetinin resmen tanıdığı Filistin Devleti'nin değerli Başkanı Sayın Mahmud Abbas, üst üste iki yıldır bu salonda yer alamıyor. Filistinli kardeşlerimize yönelik bu haksızlık, vicdanları yaralamaktadır. Bilinmesini isterim ki, Sayın Abbas bizzat burada bulunamasa da bizler, tıpkı geçen yıl olduğu gibi özgür ve egemen Filistin Devleti'nin sesi olacak, Filistin halkının mücadelesini bu kürsüden dünyaya duyurmaya devam edeceğiz. Bu vesileyle, bugün bir kez daha Filistin Devleti'ni henüz tanımamış tüm ülkeleri bu kararlarını gözden geçirmeye davet ediyorum.”


Erdoğan, geride kalan 12 ayın 60'ı aşkın çatışma ve savaşla son 30 yılın en kanlı dönemlerinden biri olarak kayıtlara geçtiğini, Gazze'den Ukrayna ve Rusya'ya, Myanmar'dan Darfur'a, İran'dan Lübnan'a 250 bin insanın hayatını kaybettiğini belirtmiştir. Erdoğan, “Yalnızca Gazze'de son 3 yılda çoğu çocuk ve kadın 74 bin kardeşimiz İsrail'in devlet terörünün kurbanı oldu. Gazze halkı halen yıkıntıların altında sevdiklerini arıyor, eşlerinin, çocuklarının, anne-babalarının naaşlarını çıkarıyor.” ifadelerini kullanmıştır.


Gazze'deki hastanelerde yakıt sıkıntısı nedeniyle jeneratörlerin yüzde 70'inden fazlasının hizmet veremediğini belirten Erdoğan, “Evlatlarının ve torunlarının üzerine titreyen bir baba, bir dede olarak, bu kürsüde içim parçalanarak şunu ifade etmek zorundayım; Gazze, bugün sadece dünyanın en büyük çocuk kabristanı değildir. Aynı zamanda dünyada en yüksek çocuk ampute oranına sahip bölgedir. Gazze, çağımızın en insanlık dışı, en utanç verici temerküz kampıdır. Başkan (Donald) Trump'ın gayretleri ve bizim de dahil olduğumuz ülkelerin katkılarıyla varılan ateşkes sonrasında bile katledilen Gazzelilerin sayısı 1500'ü aşmıştır. Filistin Direniş Hareketi, barış planının ikinci aşamasına geçişi kabul ettiği halde İsrail Hükümeti, işgali durdurmaya yanaşmıyor. Batı Şeria'da ise yerleşimci terörünün en ağır dönemi yaşanıyor.” demiştir.


Erdoğan, Kudüs'te Müslüman ve Hristiyanların kutsal mekânlara erişiminin engellendiğini belirterek “Hepimizin ortak girişimi olan UNRWA yok edilmek isteniyor. Bugün kalbimle kelamım arasına yine perde koymadan bazı gerçekleri burada açık açık ifade edeceğim. Kimse kusura bakmasın, kimse gücenmesin, alınmasın. Bu, Tayyip Erdoğan'ın şahsi meselesi değildir. Bu, insani bir meseledir, hepimiz için vicdani bir meseledir. Karşımızda öldürmeye doyamayan soykırımcı bir zihniyet var. Karşımızda son derece vahim bir tablo var. Yüreğinde insanlık olan, yüreğinde merhamet, şefkat olan, insaf ve vicdan sahibi hiç kimse bu tabloya gözlerini kapatamaz.” ifadelerini kullanmıştır.


Erdoğan'ın bu sözleri, salonda bulunan Filistinli yetkililer dahil katılımcılar tarafından alkışlanmış; İsrail heyeti ise konuşma sırasında salonu terk etmiştir.

Birleşmiş Milletler ve Güvenlik Konseyi Reformu

Erdoğan, “Bundan 81 yıl önce barış ve güvenliği korumak için kurulan Birleşmiş Milletler Teşkilatı, bu görevini icra edemez hale gelmiş, daha doğrusu getirilmiştir. Teşkilat, kan kaybetmeye devam etmektedir.” demiştir. BM Genel Sekreteri'nin BM80 Girişimi dahil reform çabalarını desteklediklerini ve bu iradenin müteakip Genel Sekreter döneminde de sürdürülmesini beklediklerini belirten Erdoğan, “190'dan fazla ülkenin iradesinin 5 ülkenin keyfine bağlı olduğu bir yapı, kabul edelim ki ne adildir ne de güveni tam manasıyla tesis edebilir. Güvenlik Konseyi, 'Dünya 5'ten büyüktür' ilkesine göre mutlaka reforme edilmelidir.” ifadelerini kullanmıştır.


Erdoğan, daha adil bir düzen için beş temel ilke sıralamıştır: uluslararası hukukun güçlüye ve zayıfa farklı uygulandığı anlayışın değiştirilmesi; krizlerde uluslararası iradenin tıkandığı her aşamada bölgesel sahiplenmenin kullanılması; iş birliği ve açık diplomasinin devletler arası münasebetlerin merkezine konulması; gelir adaletsizliklerine çözüm üreten yeni bir paradigmanın inşası ve teknolojiye sahip olanlar ile olmayanlar arasında yeni duvarlar örülmesine izin verilmemesi.


Erdoğan bu bağlamda “Unutulmasın ki yapanın yanına kar kaldığı, dahası cezasızlığın sıradanlaştığı bir uluslararası sistem çürümeye mahkumdur.” ve “Bilinmelidir ki tekno-kutuplaşma ve dijital-hegemonya, ne Birleşmiş Milletler merkezli sistemin ne de onun asli unsuru olan devletlerin hayrınadır.” demiştir.

Bölgesel ve Küresel Meseleler

Erdoğan, bölgesel meselelere ilişkin şunları söylemiştir: “Bölgesel sahiplenme anlayışıyla Pakistan ve Suudi Arabistan ile kurduğumuz Savunma İttifakı hem aramızdaki dayanışmayı perçinliyor hem de bölgemizdeki sorunlara bölge içerisinden çözümler üretmeyi amaçlıyor. Körfez'de fitili ateşlenen çatışma ve savaş ortamının sona erdirilmesi için ilgili aktörlerle yürüttüğümüz çabalarımız sürüyor. Buradaki çatışmaları civar bölgelere yaymak gibi tehlikeli bir girişimin kimseye faydası olmadığının altını önemle çiziyorum. Gazze'de ise bir yıl evvel Şarm El-Şeyh'te attığımız imzanın takipçisiyiz. Gazze'nin yeniden inşasına vakit kaybetmeden başlamamız gerekiyor. Bu konuda sizleri, İsrail üzerinde daha fazla baskı kurmaya çağırıyorum. Şunu artık herkes anlasın ve kabul etsin: Filistin Devleti'ni boğma girişimleri hüsrana uğrayacaktır. 1967 sınırlarında, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve toprak bütünlüğüne sahip Filistin Devleti'nin vücut bulacağı o güzel günleri inşallah göreceğiz.”


Erdoğan, Suriye'nin 14 yıllık zulmün ardından 8 Aralık Devrimi ile yeni bir yola girdiğini, Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın liderliğinde güvenli ve huzurlu bir ülke olma hedefine doğru ilerlediğini belirtmiştir. Irak'ta devlet otoritesinin güçlendirilmesine desteklerinin tam olduğunu ve Kalkınma Yolu Projesi başta olmak üzere Irak'la iş birliği içinde çalıştıklarını ifade etmiştir. Rusya-Ukrayna savaşının Ukrayna'nın egemenliği ve toprak bütünlüğü sağlanarak sona ermesini arzu ettiklerini belirten Erdoğan, “Karadeniz'de ticari gemilere yönelik son saldırıların, kim tarafından yapılırsa yapılsın, kabul edilemez olduğunu bilhassa vurguluyorum.” demiştir. Erdoğan ayrıca Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer serbestisinin korunması gerektiğini belirtmiştir.


Kıbrıs meselesine ilişkin Erdoğan, “Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü tescil edilmeli, maruz bırakıldığı gayriinsani izolasyon artık son bulmalıdır. Uluslararası toplumu, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni tanımaya ve bu devletle siyasi, diplomatik ve ekonomik ilişkiler tesis etmeye davet ediyorum.” demiştir. Temmuz ayında Türkiye'nin ev sahipliği yaptığı NATO Ankara Zirvesi'ne atıfta bulunan Erdoğan, “Türkiye'nin güvenlik mimarisinin dışında bırakıldığı bir Avrupa'nın daha güçlü, daha güvenli olması, açık söylüyorum, mümkün değildir.” ifadesini kullanmıştır.


Erdoğan ayrıca Azerbaycan ile Ermenistan arasında kalıcı barışın tesisini temenni ettiklerini, Ermenistan ile normalleşme sürecini kararlılıkla ilerlettiklerini, 30 Ekim'de Ankara'da Türk Devletleri Teşkilatı 13. Liderler Zirvesi'nin, aralık ayında ise Libya'da 4. Türkiye-Afrika Ortaklık Zirvesi'nin düzenleneceğini belirtmiştir. Erdoğan, Keşmir meselesi dahil Güney Asya'daki ihtilafların BM kararları çerçevesinde diyalogla ele alınmasının önemine değinmiş, Sudan, Somali ve Libya'ya desteklerini yinelemiştir.

İklim, Gıda İsrafı ve Sosyal Meseleler

Erdoğan, kasım ayında Antalya'da COP31 Zirvesi'ne ev sahipliği yapacaklarını hatırlatarak zirvede iklim adaletinin öne çıkarılacağını belirtmiş ve devlet başkanlarını COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir. COP31'in 9-20 Kasım tarihleri arasında düzenleneceği bildirilmiştir. Dünyada her yıl 5,8 trilyon tabak yemeğin çöpe gittiğini ve 2 milyar tonun üzerinde gıdanın israf edildiğini belirten Erdoğan, Türkiye'nin Dr. Mehmet Mehdi Eker'i BM Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO) Genel Direktörlüğüne aday gösterdiğini açıklamıştır.


Erdoğan, Batı'da yayılan İslam düşmanlığına dikkat çekerek “Kimi ülkelerin okullarda uygulamaya koyduğu başörtüsü yasaklarını, kadınların en temel haklarına yapılmış bir saldırı olarak görüyoruz.” demiştir. Yabancı karşıtlığı, kültürel ırkçılık ve antisemitizmin de mücadele edilmesi gereken akımlar olduğunu belirten Erdoğan, “Yapay zeka için uluslararası ortak bir hukuki çerçeve oluşturulmasının vakti çoktan gelmiştir.” diyerek BM Uluslararası Yapay Zekâ Sözleşmesi'nin hazırlanmasına yönelik çalışmalara hız verilmesi çağrısında bulunmuştur.


Erdoğan, şair Sezai Karakoç'un bir şiirini okuduktan sonra konuşmasını şu sözlerle tamamlamıştır: “Biz, gerekirse sıkıntı çekeriz, gerekirse bedel öderiz, ama haksızlık karşısında susmayız, zulme asla rıza göstermeyiz. Dünyanın gidişatına baktığımızda önümüzde iki yol olduğu görülecektir, ya korkuyla, çatışmayla ve içe kapanmayla belirsizliği daha da büyüteceğiz ya da adaletle, dayanışmayla ve ortak iradeyle geleceği beraber inşa edeceğiz. Şüphesiz, karanlığa yumruk sallamak kolaydır. Zor olan, o karanlığı aydınlatacak bir mum yakabilmektir. Türkiye ikinci yolu seçmiştir ve bu yolda inşallah sabırla yürüyecektir.”

Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani'nin Konuşması

Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, Orta Doğu'nun en tehlikeli dönemlerinden birinden geçtiğini belirterek şu ifadeleri kullanmıştır: "Bölgemiz en tehlikeli aşamalardan birini yaşıyor. Bölgemizdeki kriz, yıllarca erteleme ve gerçekçi olmayan çözümlerin sonucudur." Şeyh Temim, “Tanık olduğumuz tehlikeli durumun özü, devletlerin egemenliğine, bütünlüğüne ve toprak birliğine saygı gösteren, anlaşmazlıkların barışçıl çözümünü teşvik eden ve ulusların iç işlerine müdahaleyi dışlayan bölgesel bir kolektif güvenlik sisteminin yokluğudur.” demiştir. Şeyh Temim, "Katar hâlâ Körfez krizinin diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğine olan inancını koruyor." diyerek bunun Hürmüz Boğazı'nın seyrüsefere yeniden açılması ve İran ile ABD arasındaki müzakerelere dönülmesi yoluyla mümkün olduğunu belirtmiş, “Gerçekçi ve barışçıl bir diplomatik çözüm fırsatı heba edilmemelidir.” demiştir.

Katar Emiri Şeyh Temim, BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Şeyh Temim, dünya enerji ticaretinin yaklaşık dörtte birinin geçtiği uluslararası bir su yolunun kapatılmasının mümkün hâle geldiğini ve bu krizin gıda ve ilaç fiyatlarını artırdığını belirtmiştir. Katar'ın İran savaşını diplomatik yollarla ele almak için elinden geleni yaptığını, ancak topraklarını ve egemenliğini savunmakta "kararlı" olduğunu ifade etmiştir.


Gazze'ye ilişkin Şeyh Temim, "Gazze'de yaşananlar bir soykırımdır ve tüm insanlığın alnında bir utanç lekesi olarak kalacak." demiş, “Filistin bir kör nokta olarak kaldığı sürece adil bir uluslararası düzenden söz edilemez.” ifadesini kullanmıştır. Katar'ın Gazze'de ateşkes sağlanıncaya kadar arabuluculuk çabalarını sürdürdüğünü hatırlatan Şeyh Temim, "Zorla göçü çözüm görenlerin, Gazze'de yaşayanların hayatını kolaylaştıracak adımları engellemesinden endişe ediyoruz." demiştir. Şeyh Temim ayrıca "İsrail saldırganlığı komşu ülkeleri etkileyecek şekilde genişledi ve Suriye dahil bölge güvenliğini tehdit ediyor. İsrail, Lübnan'daki anlaşmaya uymadığını ilan ediyor ve vesayet mantığına göre hareket etmekte ısrar ediyor." ifadelerini kullanmıştır.


Şeyh Temim, İsrail'e taahhütlerini yerine getirmesi, Gazze Şeridi'nden çekilerek saldırılarına ve ablukaya son vermesi çağrısında bulunmuştur. Lübnan'ın tüm toprakları üzerindeki egemenliğini desteklediklerini, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını kınadıklarını ve ateşkese ve BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararına uyulması gerektiğini belirtmiştir. Suriye halkının toparlanma ve yeniden inşa sürecinde yanında olduklarını, Sudan'da ülkenin birliğini ve egemenliğini koruyan kapsamlı bir diyalog çağrısında bulunduklarını, Yemen'de BM'nin kapsamlı bir siyasi çözüm çabalarını ve Libya'daki siyasi süreci desteklediklerini ifade etmiştir.

Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un Konuşması

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransa Cumhurbaşkanı sıfatıyla Genel Kurul'daki son konuşmasını yapmıştır. Macron, konuşmasına şu soruyla başlamıştır: “Bu durumda, orman kanununa dönüşle mi yaşamak istiyoruz, yoksa medeni bir uluslararası toplumda mı yaşamak istiyoruz?” Macron, “Bozgunculuğa boyun eğmeyeceğiz.” demiş, “Cenevre Sözleşmeleri parçalanıyor.” diyerek Sudan'daki El Faşir'i ve Gazze'deki yıkımı örnek göstermiştir. “Adalet olmadan barış olamaz.” diyen Macron, Fransa'nın Uluslararası Adalet Divanı'nı desteklemeye devam edeceğini belirtmiş ve “Bazılarının kurmaya çalıştığı bu yeni cezasızlık düzenini kesinlikle kabul edemeyiz.” ifadesini kullanmıştır.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Macron, Hürmüz Boğazı'ndan geçişin “şantaj aracı olarak kullanılmaması” gerektiğini belirterek “Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması bir önceliktir ve uluslararası hukuka saygı da bir önceliktir.” demiştir. Bağımsız ve çok uluslu bir koalisyonun boğazda seyrüsefer serbestisini yeniden sağlamak için çalıştığını ifade etmiştir. Gazze'ye ilişkin olarak, bazılarının barışın sağlandığını iddia etmesine rağmen insani koridorların hayata geçmediğini belirten Macron, “Gazze konusunda hareketsiz kalırsak güvenilirliğimiz neye değer?” diye sormuş ve “Hepimize yazıklar olsun.” demiştir. Bu sözler alkışlanmıştır. Macron, “Filistinlilerin var olma hakkı, İsrail'in güvenliği de dahil olmak üzere güvenliğin ön koşuludur.” ifadesini kullanmıştır.


Ukrayna'ya ilişkin Macron, Ukrayna'yı destekleyen “gönüllüler koalisyonunun” “bir karış bile geri adım atmayacağını” belirtmiştir. Rusya ve Ukrayna'ya enerji ve sivil altyapıya yönelik saldırıları durduracak ve Karadeniz'deki saldırılara son verecek “çifte moratoryum” çağrısında bulunarak “Bu çifte moratoryum bir zorunluluktur. Onu masaya koyalım. Ve Rusya'yı bu gerçekle yüzleştirelim.” demiştir. Macron, egemenlik konusundaki “çifte standartları” eleştirerek “Halkların egemenliğinin Avrupa'da önemli olduğunu, ancak Orta Doğu ve Afrika söz konusu olduğunda onsuz da olunabileceğini kaç kez duyduk?” diye sormuştur.


Macron, Afrika'dan yeni üyelere açılmasını da içeren bir Güvenlik Konseyi reformunu desteklediğini belirtmiş, Afrika Birliği Barış Fonu'nun güçlendirilmesi amacıyla kasım ayında Paris'te bir toplantı düzenleneceğini açıklamıştır. Yapay zekâ konusunun yalnızca ABD, Çin ve bir avuç özel aktöre bırakılmaması gerektiğini vurgulayan Macron, “Kimsenin büyük güçlerden birinin vasalı olmasını istemiyorum.” demiştir.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Diğer Konuşmacılar

Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, Genel Kurul'daki ilk konuşmasında yapay zekâyı desteklemiş, bu teknolojinin “önümüzdeki en acil meselelerin birçoğunu bir araya getirdiğini” ve “ekonomik büyümenin anahtarı” olduğunu belirtmiştir. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda, “Rusya'nın Ukrayna'ya karşı saldırı savaşının” dünya düzenine en büyük tehdidi oluşturan çatışma olduğunu söylemiştir. İlk günün sabah oturumunda ayrıca Peru, Şili, Finlandiya, Lüksemburg ve Angola'nın liderlerinin de söz aldığı veya almasının planlandığı bildirilmiştir.

Konuşmalara Yönelik Tepkiler

İsrail'in BM Daimi Temsilcisi Danny Danon, Guterres'i son Genel Kurul konuşmasını “İsrail'e yönelik siyasi bir iddianameye” dönüştürmekle suçlamış ve “Bu diplomasi değil. Bu, BM bayrağı altında yapılan İsrail karşıtı propagandadır.” demiştir. Danon, BM'de yeni bir liderlik çağrısında bulunmuştur. İsrail Maliye Bakanı Bezalel Smotrich de Guterres'in yerleşimlere ilişkin sözlerinin “teröre arka rüzgâr sağladığını” iddia etmiş, “Yahudiye ve Samiriye'de Filistin devleti fikrini fiilen ortadan kaldıran ve İsrail'in güvenliğini güçlendiren yerleşim devrimine öncülük etmekten gurur duyuyorum.” demiştir.


ABD merkezli düşünce kuruluşu Center for International Policy'nin (Uluslararası Politika Merkezi) başkan yardımcısı Matt Duss, Trump'ın İran'ı "yok etme" tehdidine ilişkin “Böyle bir söylem yalnızca pervasız değil; bütün bir ulusa yönelik suç teşkil eden bir soykırım tehdididir.” açıklamasını yapmıştır.

Körfez Ülkeleri Liderleri Zirvesi, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Körfez İşbirliği Konseyi Liderleriyle İran Toplantısı

Trump, BM binasında Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkelerin liderleri ve Cumhurbaşkanı Erdoğan ile İran konulu bir toplantı yapmıştır. Toplantıya Türkiye'nin yanı sıra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Bahreyn, Kuveyt ve Umman ile Mısır, Suriye, Irak ve Lübnan'ın liderleri veya dışişleri bakanları katılmıştır. Trump, İran'la çok verimli bir görüşme gerçekleştirdiklerini belirterek "İran’la ilgili durumun (3 Kasım'daki) ara seçimlerden hemen sonra, hatta belki de daha önce sona erebileceğini düşünüyoruz. Bilmiyorum, bu işler asla belli olmaz." demiştir. Tahran'la ya bir anlaşma yapacakları ya da bu ülkeyi "yok edecekleri" söylemini yinelemiştir.


Trump ayrıca "Yönetimim, Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’nu ve petrolün nakledilmesini sağlayan boru hatlarını güçlü bir şekilde desteklemektedir. Hep birlikte, bu bölgeyi on yıllardır rahatsız eden zorlukların üstesinden gelmenin eşiğindeyiz." ifadesini kullanmıştır. Trump, İran'a ait olduğundan şüphelenilen bir nükleer tesise atıfla “Bir tanesini daha havaya uçurmamız gerekebilir, Kazma Dağı (Pickaxe Mountain). Orada fazla hareketlilik görmüyoruz, ama görürsek hemen havaya uçuracağız.” demiştir.

Körfez Ülkeleri Liderleri Zirvesi, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)


Trump, geçen yıl BM marjında Gazze konusunda atılan adımlara değinirken Cumhurbaşkanı Erdoğan'a dönerek şunları söylemiştir: "Tam olarak bir yıl önce, birçok ülke Birleşmiş Milletlerin yan etkinlikleri kapsamında burada bir araya gelerek Gazze’deki kanlı savaşı nasıl sona erdirebileceğimizi tartışmıştık ve neredeyse aynı isimler buradaydı. Aralarında Türkiye’den gelen, tam şuradaki dostum da vardı. Kendisi sert bir adamdır. Onunla uğraşmayın. Kendisi gerçekten harika bir adamdır." Toplantının kalan bölümü basına kapalı gerçekleştirilmiştir.

Yan Görüşmeler ve Temaslar

Trump-Zelenskiy Görüşmesi

Trump, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile Genel Kurul marjında görüşmüş ve Putin'in görüşmeye istekli olduğunu söylemiştir. Zelenskiy görüşmeyi “olumlu ve verimli” olarak nitelendirmiş, iki liderin “diplomasinin önünü açabilecek olası gerilim azaltıcı adımları” ve Ukrayna için bir hava savunma paketini ele aldığını belirtmiştir. Zelenskiy, “Hem ABD hem Ukrayna bu anlamsız Rus savaşının kıştan önce sona ermesini istiyor.” ve “Bu arada ekiplerimizin Ukrayna'da Patriot önleyici füze üretimini başlatmak için çalışmaya devam etmesinden dolayı minnettarım.” demiştir.


Zelenskiy, Rusya ile olası bir “enerji ateşkesinin” de görüşüldüğünü belirtmiş ve savaşı sona erdirmek için Putin ile ABD'nin katılacağı üçlü bir görüşmeye hazır olduğunu açıklamıştır. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ise Ukrayna için 2026'da 37 milyar avroluk (42 milyar dolar) kaynağın hâlâ mevcut olduğunu belirterek dünya liderlerine “Hepimiz Ukrayna'nın savunmasına desteği artırmalıyız.” mesajını vermiştir.

Trump-Burnham Görüşmesi

Trump ile Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham ilk kez yüz yüze görüşmüştür. Trump, ABD-Birleşik Krallık ilişkilerinin Burnham döneminde selefi Keir Starmer dönemine göre daha iyi olduğunu söylemiş, Chagos Adaları'nın Mauritius'a devrine ilişkin anlaşma için “Desteklemiyorum, bence berbat.” diyerek Burnham'ın anlaşmayı yeniden değerlendireceğine inandığını belirtmiştir.


Burnham, görüşmede Falkland Adaları konusunu da gündeme getirdiğini, Birleşik Krallık'ın tutumunu ortaya koyduğunu ve adalara yönelik her türlü tehdit karşısında kararlı duracaklarını açıklamıştır. Trump, görüşmede savaşın sona ermesinin ardından küresel enerji fiyatlarının düşeceğini düşündüğünü söylemiştir.

ABD-Danimarka-Grönland Güvenlik Anlaşması

Trump, konuşmasının ardından Danimarka ve Grönland liderleriyle Genel Kurul marjında 10 sayfalık bir güvenlik anlaşması imzalamıştır. Anlaşma uyarınca ABD, Grönland'ın kuzeyinde hâlihazırda işlettiği Pituffik üssüne ek olarak güneyde Narsarsuaq ve doğuda Mestersvig'de iki askeri üs inşa edecektir. Anlaşma, Danimarka Krallığı'nın egemenliğini ve toprak bütünlüğünü teyit etmekte, Grönland'ın kendi kaderini tayin hakkını tanımakta, Çin ve Rusya'nın Arktik'te yer edinmesini engellemeyi ve NATO ile AB üyesi olmayan ülkelerin Grönland'daki stratejik sektörlere girişini kısıtlamayı öngörmektedir.


Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, “Bu anlaşma, bugün ve gelecekte sadakatimizin nerede olduğuna dair her türlü şüpheyi ortadan kaldırmalıdır.” demiştir. Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen anlaşmayı bir “kilometre taşı” olarak nitelendirmiştir. Avrupa Konseyi Başkanı António Costa anlaşmayı “transatlantik iş birliği ve Arktik güvenliği için olumlu bir adım”, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise “Grönland'ın güvenliği için iyi haber” olarak değerlendirmiştir.

Türkiye'nin Temasları

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile görüşmüştür. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, iki liderin doğal gaz ve petrolden yenilenebilir enerjiye, elektrik ve doğal gaz ara bağlantılarından karşılıklı yatırımlara kadar enerji arz güvenliğini ele aldığını açıklamıştır.


Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan dışişleri bakanları ortak bir açıklama yayımlayarak Suudi Arabistan'ın uluslararası hukuka uygun olarak kendini savunma hakkını teyit etmiş ve bölgede seyrüsefer güvenliğinin korunması gerektiğini vurgulamıştır.

Diğer Görüşmeler ve Açıklamalar

AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile görüşmüş ve “Savaştan önce geçiş için ücret ya da harç yoktu, savaştan sonra da olmamalı.” ve “Seyrüsefer hem Hürmüz Boğazı'nda hem de Babülmendep Boğazı'nda serbest ve engelsiz olmalıdır.” açıklamalarını yapmıştır. Kallas, İran'daki idam ve ölüm cezalarındaki keskin artış dahil iç baskı konusunu da gündeme getirdiğini belirtmiştir.


İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani ve Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani de Erakçi ile görüşmüştür. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Ferhan, ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack ile bölgesel gerginliklerin azaltılmasını görüşmüştür.


İspanya Başbakanı Pedro Sánchez, 31 Aralık'ta sona erecek BM Lübnan Geçici Görev Gücü'nün (UNIFIL) ardından Lübnan'ı desteklemeye devam edeceklerini Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam'a ilettiğini açıklamıştır. Trump, yönetiminin bu yıl başlattığı kartel karşıtı Amerikalar Kalkanı (Shield of the Americas) koalisyonunun üyelerine "narkoteröristleri ortak tehdit" olarak tanımlama çağrısında bulunmuştur.


Kanada Başbakanı Mark Carney, Filistin yönetimine yaklaşık 71 milyon dolarlık yardım sağlanacağını ve İsrail yerleşimlerinde üretilen ürünlere kısıtlamalar getirileceğini açıklamıştır. BM Genel Merkezi önünde İran hükümeti karşıtı protestolar düzenlenmiştir.

Kaynakça

Al Jazeera. “UN General Assembly Updates: Trump Warns Iran; Qatar, Turkiye Slam Israel.” Al Jazeera. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/9/22/un-general-assembly-live-trump-qatar-emir-to-speak-as-iran-war-dominates

Anadolu Ajansı. “ABD Başkanı Trump: Seçimlerden Hemen Sonra İran'la Bir Anlaşmaya Varacağımıza İnanıyorum.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-trump-secimlerden-hemen-sonra-iranla-bir-anlasmaya-varacagimiza-inaniyorum/4064817

Anadolu Ajansı. “ABD'nin Ev Sahipliğinde, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın da Katıldığı KİK Toplantısında İran Gündemi Ele Alındı.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abdnin-ev-sahipliginde-cumhurbaskani-erdoganin-da-katildigi-kik-toplantisinda-iran-gundemi-ele-alindi/4065451

Anadolu Ajansı. “BM'nin 81. Genel Kurulu’nun Yüksek Düzeyli Katılım Haftası Başladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bmnin-81-genel-kurulu-nun-yuksek-duzeyli-katilim-haftasi-basladi/4064511

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan: Gerekirse Bedel Öderiz Ama Haksızlık Karşısında Susmayız, Zulme Asla Rıza Göstermeyiz.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-gerekirse-bedel-oderiz-ama-haksizlik-karsisinda-susmayiz-zulme-asla-riza-gostermeyiz/4064506

Anadolu Ajansı. “Guterres: Görev Sürem Boyunca Gazze'de Hiçbir Şeye Benzemeyen Bir Katliam ve Yıkım Yaşandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/guterres-gorev-surem-boyunca-gazzede-hicbir-seye-benzemeyen-bir-katliam-ve-yikim-yasandi/4064546

Anadolu Ajansı. “Katar Emiri: İsrail Saldırganlığı Genişledi ve Suriye Dahil Bölge Güvenliğini Tehdit Ediyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/katar-emiri-israil-saldirganligi-genisledi-ve-suriye-dahil-bolge-guvenligini-tehdit-ediyor/4065251

Anadolu Ajansı. “Lübnan Başbakanı Selam, New York'ta Devlet ve Hükümet Başkanlarıyla Bir Araya Geldi.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/lubnan-basbakani-selam-new-yorkta-devlet-ve-hukumet-baskanlariyla-bir-araya-geldi/4064192

Anadolu Ajansı. “Netanyahu, Kendisine ‘Savaş Suçlusu’ Diyen New York Belediye Başkanı Mamdani'yi Tehdit Etti.” Anadolu Ajansı. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/netanyahu-kendisine-savas-suclusu-diyen-new-york-belediye-baskani-mamdaniyi-tehdit-etti/4064434

CNBC. “Trump Slams Iran and Cuba, Defends AI Growth in Boastful UN Speech.” CNBC. Erişim 23 Eylül 2026. https://www.cnbc.com/2026/09/22/trump-un-speech-today.html

CNN. “Trump Says He Faces a Decision on Iran: Make a Deal or ‘Annihilate’ the Country.” CNN. Erişim 23 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/22/world/live-news/un-general-assembly-trump

United Nations. “Choose International Order Over ‘Law of the Jungle’, Urges Macron.” UN News. Erişim 23 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168402

United Nations. “Diplomacy Is the Way to Address Global Challenges, Brazil Tells General Assembly.” UN News. Erişim 23 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168395

United Nations. “Guterres: ‘Cracks Have Become Canyons’ as World Faces Four Tests of Power.” UN News. Erişim 23 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168392

United Nations. “Qatar: Absence of a Regional Collective Security System Is Fuelling Crisis in the Gulf.” UN News. Erişim 23 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168400

United Nations. “Trump Defends Military Action Against Iran, Venezuela, and Calls for Rebrand of AI.” UN News. Erişim 23 Eylül 2026. https://news.un.org/en/story/2026/09/1168397

22 Eylül 2026

Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin ABD'ye Varışı

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumuna katılmak üzere 22 Eylül 2026 Salı günü New York'a varmıştır. Zelenskiy, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump ve Avrupalı liderlerle görüşmeler de dahil olmak üzere yaklaşık 20 toplantı planlandığını belirtmiştir. Zelenskiy, görüşmelerin ABD'li senatörleri ve Temsilciler Meclisi üyelerini, önde gelen ABD şirketlerinin yöneticilerini, uluslararası kuruluş ve düşünce kuruluşu başkanlarını da kapsayacağını söylemiştir.


Zelenskiy, insansız hava aracı iş birliğine ilişkin bir anlaşmanın da imzaya hazır olduğunu belirtmiş, şu ifadeleri kullanmıştır: "Elbette, Ukrayna'nın bir numaralı önceliği barışı yakınlaştırmak ve halkımızın hayatlarını korumaktır. Savaşın sonunu yakınlaştırabilecek somut güvenlik önerileri ve gerginliği azaltma tedbirleri mevcuttur." Kiev'in hava savunmasını güçlendirmeye ve Ukrayna için yeterli finansman sağlamaya çalıştığını belirten Zelenskiy "Geçen yıl olduğu gibi, New York'ta Uluslararası Kırım Platformu Zirvesi'ni düzenleyeceğiz. Çeşitli ülkelerden geniş, üst düzey bir temsil olacak ve tüm ortaklarımızın katılımını ve toprak bütünlüğümüze ve egemenliğimize verdikleri desteği takdir ediyoruz." demiştir.


Zelenskiy, daha sonra ziyaretine ABD'li senatörlerle bir görüşmeyle başladığını belirtmiş, Ukrayna'ya verdikleri "güçlü iki partili destek" ve Rusya'ya karşı birincil ve ikincil yaptırımlar öngören Lindsey Graham yaptırım yasa tasarısının kabul edilmesi nedeniyle kendilerine teşekkür etmiştir.

Barış Kurulu'nun Gazze Açıklaması

ABD Başkanı Donald Trump'ın başkanlığını yürüttüğü Barış Kurulu (Board of Peace), 22 Eylül 2026 Salı günü, dünya liderlerinin BM Genel Kurulu için New York'ta toplanmaya hazırlandığı bir dönemde, Gazze'ye ilişkin temel hedeflerini yinelemiş ve çatışmayı sona erdirmeye yönelik bir yol haritasının ilerletilmesi için uluslararası destek çağrısında bulunmuştur. Yapılan açıklamada, kurulun ortak hedefleri arasında Gazze'nin silahsızlandırılması ve radikalsizleştirilmesi, sürdürülebilir insani yardım ve yeniden inşa, etkili bir Filistinli sivil ve güvenlik yönetimi ile Filistinliler ve İsrailliler için kalıcı güvenliğin yer aldığı belirtilmiştir.


Kurulun, planın tüm İsrailli rehinelerin serbest bırakılmasına ve iadesine, Şarm eş-Şeyh'teki Gazze Barış Zirvesi'ne ve bunu izleyen BM Güvenlik Konseyi 2803 sayılı kararı ile Barış Kurulu'nun kurulması dahil sonraki adımlara zemin hazırladığını belirttiği aktarılmıştır. Açıklamada ayrıca, 30 Temmuz'da Hamas ile varılan bir anlaşmanın, silahsızlandırma, İsrail'in çekilmesi, Filistin yönetimi ve yeniden inşa dahil ateşkesin sonraki aşamaları için bir yol haritası sunduğu belirtilmiştir.


Kurul, tüm tarafları taahhütlerine bağlı kalmaya ve ateşkesi zayıflatabilecek eylemlerden kaçınmaya çağırırken, uluslararası ortakları da siyasi desteği somut taahhütlere dönüştürmeye davet etmiştir. Açıklamada şu ifadeye yer verilmiştir: "BM Genel Kurulu, uluslararası toplumu tek bir üzerinde uzlaşılmış çerçeve etrafında birleştirmek için bir fırsat sunmaktadır."

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın Ziyareti

Yarı resmi Mehr Haber Ajansına göre, İran Cumhurbaşkanlığı Ofisi Halkla İlişkiler Genel Müdürü Habibullah Abbasi, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumuna katılmak üzere 22 Eylül sabahı ABD'nin New York kentine gidecek olan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın basın ekibine ABD tarafından vize verilmediğini açıklamıştır. Abbasi, buna rağmen ikili görüşmelere ilişkin gelişmelerin kamuoyuyla paylaşılacağını ifade etmiştir. Pezeşkiyan'ın ABD ziyaretinin beş gün süreceğ ancak bunun iki gününün yolda geçeceği; ziyaret sırasında kendisine Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Muhsin Hacı Mirzai ile Cumhurbaşkanlığı Ofisi Tören ve Protokol İşleri Müdür Yardımcısı Seyyid Abbas Musevi'nin eşlik edeceği belirtilmiştir. Pezeşkiyan'ın ziyareti sırasında bazı ülke yetkilileriyle de bir araya geleceği kaydedilmiştir.


İran Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamaya göre, Pezeşkiyan, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumu için New York'a hareket etmeden önce havalimanında açıklamalarda bulunmuştur. Pezeşkiyan, BM'nin "Güveni yeniden tesis etmek" sloganına atıfla "Güven, tıpkı onların sözünü ettiği insan hakları ve birçok uluslararası çerçevenin göz ardı edilmesi gibi olmayan bir şeydir." demiştir. BM kürsüsünde İran'a yönelik saldırıları ve İran halkının "haklılığını" anlatacağını söyleyen Pezeşkiyan, "düşmanın" başta Filistin ve Suriye olmak üzere saldırılarına hâlâ devam ettiğini ifade etmiştir.


Pezeşkiyan ayrıca, ABD'nin işlediği "suçları" duymaktan korktuğu için İranlı basın ekibine vize vermediğini ancak orada bulunan uluslararası basın vasıtasıyla ülkesinin sesini duyuracağını belirtmiştir. ABD ve İsrail'in savaş yoluyla İran'ı teslim alamadığını kaydeden Pezeşkiyan, söz konusu ülkelerin kara ve deniz ablukaları, medya araçları ve İran'ın zayıflıklarından yararlanma yoluyla bu hedefe ulaşmaya çalıştıklarını öne sürmüştür.

ABD Başkanı Trump'ın New York Belediye Başkanı Mamdani ile Görüşmesi

21 Eylül tarihinde ABD Başkanı Donald Trump, BM Genel Kurulu toplantılarına katılmak için geldiği New York'ta Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile bir araya gelmiştir. Görüşmenin ardından ortak basın toplantısı düzenleyen ikili, iyi bir görüşme yaptıklarını ve ağırlıklı olarak kentteki yeni yerleşim planları üzerine konuştuklarını belirtmiştir. Başkan Trump, CNN, MS Now ve Politico adlı medya kuruluşlarına Beyaz Saray'a giriş yasağı getirme kararının arkasında durduğunu vurgulamış "Benim yalan haberlerin yayılmasına izin vermeme yükümlülüğüm var. Bunlar ülke için çok zararlı, ulusal güvenlik için de çok zararlı, bu yüzden bu konuda bir şey yapma yükümlülüğüm var. Bakalım bu süreç nasıl sonuçlanacak." demiştir. Medya kuruluşlarının "doğru haber" yazmak konusunda yükümlülüklerinin olduğunu ifade eden Trump, "Eğer onlar böyle yapmıyorlarsa benim de onları Beyaz Saray'dan engelleme gibi bir sorumluluğum var." diye eklemiştir. Medyanın kendisiyle ilgili sürekli negatif haberler yaptığını ve ülke için yaptığı faaliyetlerle ilgili olumlu haberlerin çoğunu vermediğini savunan Trump, bu konuda medya kuruluşlarından memnun olmadığını yinelemiştir.


Öte yandan Trump, İran konusunda çok iyi gittiklerini savunarak "Bugün onlarla görüşeceğiz, ancak İran iyi durumda değil." yorumunu yapmıştır. İran'ın hiçbir şekilde nükleer silaha sahip olamayacağını kaydeden Trump, İran'la savaşın gidişatı konusunda ABD medyasının doğruları yazmadığını savunmuştur.


New York Belediye Başkanı Mamdani, Trump ile kentte yeni yapılması planlanan konutlarla ilgili birçok başlığı ele aldıklarını ve iyi bir görüşme yaptıklarını söylemiştir. Görüşmenin içeriğine ilişkin Mamdani şu değerlendirmeyi yapmıştır: "Başkanla her konuştuğumuzda, konuştuğumuz konular hemen hemen aynı oluyor: New Yorkluların yaşamlarını nasıl iyileştirebileceğimiz ve hükümetin gücünü, yaşam maliyeti kriziyle mücadele etmek, ekonomimizi büyütmek ve daha iyi, daha güçlü bir New York inşa etmek için nasıl kullanabileceğimiz."

İsrail Başbakanı Netanyahu'nun Ziyareti Öncesi Tartışmalar

BM 81. Genel Kurul toplantısına katılmak için New York'a gelecek olan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu, New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani'nin açıklamalarının ardından başlayan tartışmalar ve protestoların beklediği bildirilmiştir.


Netanyahu'nun 2026 yılında uçağının, alışılmışın aksine New York JFK Havalimanı yerine New Jersey'deki Newark Havalimanı'na inecek olmasının, bazı kesimlerce Mamdani'nin Netanyahu'nun tutuklanması gerektiği yönündeki açıklamalarıyla bağlantılandırıldığı bildirilmiştir. İsrail medyasına konuşan İsrailli güvenlik yetkililerinin, Mamdani'nin Netanyahu'nun "Siyon Kanadı" adlı uçağının JFK'de kalmasını engelleyebileceğinden endişe ettiklerini dile getirdiği aktarılmıştır.


Netanyahu'nun ziyareti sırasında New York sokaklarında büyük katılımlı kitlesel protestoların beklendiği bildirilmiştir. Filistin Gençlik Hareketi New York Şubesi'nin, Netanyahu'yu protesto etmek için BM binasının kapısına doğru yürüyüşe hazırlandığı; Filistin yanlısı ve savaş karşıtı çeşitli koalisyonların, Netanyahu'nun konaklaması beklenen otelin önünde ve BM Genel Merkezi yakınlarında gösteriler planladığı aktarılmıştır. New York Belediye Başkanı Mamdani'nin, Netanyahu'ya karşı yapılacak barışçıl gösterilerin ifade özgürlüğü kapsamında bir hak olduğunu belirtmekle birlikte kendisinin gösterilere katılmayacağını, bu hafta şehrin güvenliğiyle meşgul olacağını söylediği kaydedilmiştir. Netanyahu'nun BM Genel Kurul salonundaki kürsüde konuşma yapacağı sırada, önceki yıllarda olduğu gibi salondaki birçok ülke delegasyonu üyesinin diplomatik boykot uygulaması amacıyla salonu terk etmesinin de beklentiler arasında olduğu belirtilmiştir.


İsrail Başbakanının, BM Genel Kurulu'na katılmak üzere 23 Eylül Çarşamba günü New York'a geleceği, 24 Eylül Perşembe günü ise listedeki son isim olarak 20. sırada Genel Kurul salonunda konuşmasını yapmasının beklendiği bildirilmiştir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın New York'taki İkili Görüşmeleri

BM 81. Genel Kurulu dolayısıyla New York'a gelen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkevi'nde çok sayıda ülke lideriyle ikili görüşmeler gerçekleştirmiştir. Basına kapalı gerçekleşen görüşmelerden birinde Erdoğan, Vietnam Devlet Başkanı To Lam ile bir araya gelmiş; görüşmede Türkiye ile Vietnam arasındaki ikili ilişkiler ile bölgesel ve küresel konular ele alınmıştır. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran ve Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün'ün de görüşmede hazır bulunduğu belirtilmiştir.


Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının açıklamasına göre Erdoğan, Türkiye'nin iki ülke ilişkilerinin "Stratejik Ortaklık" seviyesine yükseltilmesi önerisine Vietnam'ın olumlu yanıt vermesinden duyduğu memnuniyeti dile getirmiştir. Erdoğan, yatırım, ticaret ve savunma sanayii başta olmak üzere birçok alanda iş birliğini geliştirmek için çalıştıklarını ifade etmiştir. To Lam'ı Vietnam Devlet Başkanı seçilmesi dolayısıyla kutlayan Erdoğan, kendisini Türkiye'de düzenlenecek COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir.


Cumhurbaşkanı Erdoğan, Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed Yunus el-Menfi ile de görüşmüştür. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve Ticaret Bakanı Ömer Bolat'ın da hazır bulunduğu görüşmede Türkiye-Libya ikili ilişkileri ele alınmıştır.


Erdoğan, Türkiye'nin Libya'da istikrarın devamı için gayret gösterdiğini, diyalog ve uzlaşıyı amaçlayan sürecin devamının önemli olduğunu ve Türkiye'nin Libya'nın menfaatine olmayan hiçbir formüle rıza göstermeyeceğini belirtmiştir. Erdoğan ayrıca, iki ülkenin enerji, savunma ve madencilik alanlarındaki iş birliğini artırmak için çalışmaların sürdüğünü ifade etmiş ve Menfi'yi Antalya'da düzenlenecek COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir.


Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kuveyt Veliaht Prensi Sabah Halid el-Hamed es-Sabah ile de bir araya gelmiştir. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ve MHP Genel Başkan Yardımcısı İsmail Özdemir'in de hazır bulunduğu görüşmede Türkiye-Kuveyt ikili ilişkileri ele alınmıştır. İki ülkenin ticaret ve enerji başta olmak üzere birçok alanda iş birliğini geliştirmek için çalıştığını belirten Erdoğan, Türkiye'nin bölgedeki zorlu ve çatışmalı süreçte Kuveyt gibi "kardeş ülkelerin" yanında olduğunu bir kez daha ifade etmiş, İsrail'in bölgedeki saldırganlığının önünün alınması gerektiğini vurgulayarak bunu sağlamak için uluslararası gayretlerin desteklenmesinin önemine işaret etmiştir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kosova Başbakanı Albin Kurti'yi de kabul etmiştir. Kabulde Erdoğan'a Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekili Büyükelçi Çağrı Erhan eşlik etmiştir. Görüşmede Türkiye-Kosova ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konular ele alınmıştır. Erdoğan, iki ülkenin ticaret hacmini potansiyeline yakışır şekilde artırmak için adımlar atmayı sürdüreceklerini, güvenlik ve savunma sanayii alanlarındaki iş birliğini de ilerleteceklerini ifade etmiştir. Türkiye'nin Kosova'ya uluslararası camiada hak ettiği yeri alması için desteğinin devam edeceğini ve Balkan ülkeleri arasındaki diyaloğu da desteklediğini belirten Erdoğan, Kurti'yi COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir.


Cumhurbaşkanı Erdoğan, Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam'ı da kabul etmiştir. Türkevi'ndeki kabulde Türkiye-Lübnan ikili ilişkileri ve bölgesel konular ele alınmıştır. Erdoğan, Türkiye'nin Lübnan'da kalıcı huzur ve istikrarın sağlanması için gayret gösterdiğini, BM Lübnan Geçici Görev Gücü'nün yerini almak üzere uluslararası bir girişime ihtiyaç olduğunu ifade etmiştir. Erdoğan ayrıca, zor zamanlarda Türkiye'nin Lübnan halkının yanında olmaya, Lübnan'a insani yardım ve tıbbi destek göndermeye devam edeceğini belirtmiş ve Selam'ı COP31 Liderler Zirvesi'ne davet etmiştir. Kabulde Cumhurbaşkanı Erdoğan'a Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ve Büyükelçi Çağrı Erhan eşlik etmiştir.


Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gürcistan Başbakanı İrakli Kobakhidze'yi de kabul etmiştir. Kabulde Türkiye-Gürcistan ikili ilişkileri ile bölgesel ve küresel konular ele alınmıştır. Erdoğan, Türkiye'nin Gürcistan'ın 18 yıldır en büyük ticaret ortağı olmasından memnuniyet duyduğunu, ticaret, ulaştırma ve güvenlik başta olmak üzere birçok alanda iş birliğini daha ileri taşıyacak adımlar atmaya devam edeceklerini ifade etmiştir. İki ülkenin uluslararası alanda dayanışmasını sürdürmesinin önemli olduğunu vurgulayan Erdoğan, Türkiye-Gürcistan-Azerbaycan iş birliği mekanizmalarından en verimli şekilde istifade edilmesinin ülkelere fayda sağlayacağını belirtmiştir. Kobakhidze'nin kabulüne Adalet Bakanı Akın Gürlek, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve MHP Genel Başkan Yardımcısı İsmail Özdemir eşlik etmiştir.


Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Türkevi'ndeki temasları kapsamında Doktor Patrick Soon-Shiong ile de görüştüğü bildirilmiştir.

Diğer Ülke Liderlerinin ve Yetkililerin New York'taki Temasları

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara, BM Genel Kurulu'nun 81. oturumuna katılmak üzere geldiği New York ziyaretine, ABD'deki Suriye toplumunun üyeleriyle bir araya gelerek başlamıştır. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ABD Başkanı Donald Trump ile Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik diplomatik çabaları, bu su yolundan geçen deniz taşımacılığının artırılmasını ve Orta Doğu'daki gerginliklerin azaltılmasını görüştüklerini belirtmiştir. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise üye devletleri Kızıldeniz'deki ticari deniz taşımacılığını korumak amacıyla ek deniz kuvveti unsurları konuşlandırmaya çağırmıştır.


Irak Başbakanı Ali es-Sudani ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Bağdat ile Washington arasındaki stratejik ortaklığın güçlendirilmesini ve ekonomik iş birliğinin genişletilmesini görüşmüştür. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, New York'ta Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan dışişleri bakanlarının altıncı toplantısına katılmıştır. Suudi Arabistan ve Pakistan dışişleri bakanları ise Mekke savunma paktı kapsamındaki iş birliğini güçlendirme taahhütlerini yinelemiştir.


Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae-myung ile Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, BM Genel Kurulu'na katılmak üzere ABD'ye hareket etmiştir. ABD Dışişleri Bakanı Rubio ile İtalya Dışişleri Bakanı Antonio Tajani, New York'ta kritik madenler konusunda bir mutabakat muhtırası imzalamıştır. Rubio ayrıca Kanadalı ve Avrupalı Arktik ülkelerinin dışişleri bakanlarıyla Arktik güvenliği, Bolivya'nın Dışişleri Bakanı Paz ile de ekonomik istikrar ve bölgesel güvenlik iş birliği konularında görüşmüştür. ABD'nin Türkiye Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Washington ile Ankara arasındaki S-400 anlaşmazlığının "çözüleceğini" ve iki ülke ekiplerinin ikili ve bölgesel konuları ele almak için "yorulmadan" çalıştığını söylemiştir.


Birleşik Krallık Başbakanı Andy Burnham, göreve geldikten sonraki ilk büyük dünya liderleri toplantısı kapsamında Trump ile görüşmek üzere New York'a gitmiştir. Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, Trump'ın kendi ülkesini yönetme hakkı bulunduğunu ancak diğer ülkeleri yönetme hakkının olmadığını söyleyerek Washington'ın diğer ulusların egemenliğine saygı göstermesi gerektiğini savunmuştur. Venezuela'nın geçici Devlet Başkanı Delcy Rodríguez, BM Genel Kurulu'na katılmak üzere ABD'ye ulaşmıştır. Danimarka Dışişleri Bakanı Lars Løkke Rasmussen, Danimarka, Grönland ve ABD arasında planlanan bir güvenlik anlaşmasının NATO'ya Arktik güvenliğinde daha geniş bir rol vereceğini söylemiştir.


Hamas, ABD'nin BM Genel Kurulu toplantılarına katılmak isteyen bir Filistin heyetine vize vermeyi reddetmesini kınamış ve bunun uluslararası anlaşmaları ihlal ettiğini savunmuştur. İran da İsrail'in Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria'daki "soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarını" kınamış, uluslararası topluma Filistinlilerin öldürülmesini durdurmak için "ciddi ve kararlı eylem" çağrısında bulunmuştur.

Kaynakça

Al Jazeera. “UN General Assembly 2026: When Is It, Who Is Speaking and When?” Al Jazeera. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/22/un-general-assembly-2026-when-is-it-who-is-speaking-and-when

Anadolu Ajansı. “ABD Başkanı Trump, New York Belediye Başkanı Mamdani ile Görüştü.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-baskani-trump-new-york-belediye-baskani-mamdani-ile-gorustu/4063794

Anadolu Ajansı. “Board of Peace Reiterates Gaza Objectives Ahead of UN General Assembly.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/middle-east/board-of-peace-reiterates-gaza-objectives-ahead-of-un-general-assembly/4064040

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkevi'nde Temaslarda Bulundu.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-turkevinde-temaslarda-bulundu/4063585

Anadolu Ajansı. “UN General Assembly: World Leaders Meet Amid Mounting Global Crises.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/live-blog/un-general-assembly-world-leaders-meet-amid-mounting-global-crises/6418

Anadolu Ajansı. “Ukrainian President Arrives in US for 81st Session of UN General Assembly.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/world/ukrainian-president-arrives-in-us-for-81st-session-of-un-general-assembly/4064031

Anadolu Ajansı. “İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'dan BM'ye ‘Güvensizlik’ Mesajı.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/iran-cumhurbaskani-pezeskiyandan-bmye-guvensizlik-mesaji/4064058

Anadolu Ajansı. “İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın Basın Ekibine ABD Vizesi Verilmedi.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/iran-cumhurbaskani-pezeskiyanin-basin-ekibine-abd-vizesi-verilmedi/4063251

Anadolu Ajansı. “İsrail Başbakanı Netanyahu, Mamdani'nin Açıklamalarının Gölgesinde New York'a Geliyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 22 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israil-basbakani-netanyahu-mamdaninin-aciklamalarinin-golgesinde-new-yorka-geliyor/4063013

CNN. “Iran to Attend UN Assembly in New York — Even as Peace with US Remains Elusive.” CNN. Erişim 22 Eylül 2026. https://edition.cnn.com/2026/09/21/middleeast/iran-president-un-general-assembly-new-york-intl

21 Eylül 2026

Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası, BM üyesi devletlerin ve gözlemci statüsündeki devlet ile kuruluşların devlet ve hükümet başkanlarının, Amerika Birleşik Devletleri'nin (ABD) New York kentindeki BM Genel Merkezi'nde bir araya gelerek yıllık genel görüşmelerde bulundukları toplantılar dönemidir. BM Genel Kurulunun 81. dönemi 8 Eylül 2026 tarihinde resmen açılmış; yüksek düzeyli hafta 22-28 Eylül 2026 tarihleri arasında "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Veren Bir Birleşmiş Milletler" temasıyla gerçekleştirilmiştir. 【1】


Altı gün süren genel görüşmeler, 28 Eylül 2026'da Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman'ın kapanış konuşmasıyla sona ermiştir. Genel Kurul Başkanlığının verilerine göre genel görüşmelerde 113 devlet ve hükümet başkanı, 1 veliaht prens, 11 devlet başkanı yardımcısı, 7 başbakan yardımcısı ve 48 bakan olmak üzere toplam 194 konuşmacı söz almıştır. Genel görüşmelerde yapay zekâ, İsrail-Filistin meselesi ve ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş öne çıkan başlıklar arasında yer almış; BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, görev süresi sona ermeden önce Genel Kurul'a son kez hitap etmiştir. Genel görüşmelerin sona ermesi Genel Kurul'un 81. döneminin sona erdiği anlamına gelmemekte olup, Genel Kurul 1 Ekim'den itibaren çalışmalarını altı ana komitesinde sürdürecek ve BM Güvenlik Konseyi'nin tavsiyesi üzerine 1 Ocak 2027'de göreve başlayacak yeni Genel Sekreteri atayacaktır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

81. Dönemin Açılışı ve Başkanlığı

BM Genel Kurulunun 81. dönemi, Halilur Rahman'ın (Khalilur Rahman) başkanlığında 9 Eylül 2026'da düzenlenen ilk oturumla açılmıştır. Bangladeş Dışişleri Bakanı Rahman, 2 Haziran 2026'da Genel Kurul başkanlığına seçilmiş ve 9 Eylül sabahı yemin ederek görevine başlamıştır. Saygı duruşuyla başlayan açılış oturumunda konuşan Rahman, sorumluluklarını adalet, bağımsızlık ve dürüstlük ilkeleri doğrultusunda yerine getirme sözü vermiştir.【2】


Rahman, konuşmasında şu ifadeleri kullanmıştır: "BM, bizden beklenenleri çoğu zaman karşılayamadı. Çatışmalar büyük insan acılarına yol açmaya devam ediyor. Kalkınma kazanımları zayıf ve kırılgan kalıyor. İklim etkileri yoğunlaşıyor. Bu zorlukların tümü, çok taraflılığa olan güveni büyük bir baskı altına soktu." Genişleyen güven açığının uluslararası kurumlara ve kolektif eyleme olan güveni sınadığını belirten Rahman, sözlerini şöyle sürdürmüştür: "Bu açığı, diyalog, yenilenmiş işbirliği ve sonuç odaklı çalışma yoluyla kapatmalıyız. Gerçekten de güven, ulaştığımız her anlayışın, imzaladığımız her anlaşmanın ve kabul ettiğimiz her kararın ardındaki sessiz güçtür."【3】


BM, 1945 yılında 51 kurucu üyeyle kurulmuş ve üye sayısı zamanla 193'e ulaşmıştır. Üye olmayan gözlemci devlet statüsündeki Vatikan (Holy See) ve Filistin Devleti ile gözlemci üye statüsündeki Avrupa Birliği de Genel Kurul'da söz hakkına sahiptir.【4】

Yüksek Düzeyli Hafta Programı ve Gündem Maddeleri

Yüksek düzeyli hafta 22-28 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Bu hafta, BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in görev süresinin sona ermesinden önce katıldığı son yüksek düzeyli hafta olmuştur. 1955 yılından bu yana sürdürülen geleneğe uygun olarak, açılış konuşmalarının ardından ilk sözü Brezilya, ardından ev sahibi ülke Amerika Birleşik Devletleri almıştır.


Brezilya'nın ilk konuşmayı yapması geleneği, BM'nin kuruluşunun ilk yıllarında diğer ülkelerin konuşma sırasını almakta isteksiz olduğu dönemde Brezilya'nın öne çıkmasına dayanmaktadır.【5】 Brezilya ve ABD'nin ardından konuşma sırası; devlet başkanları, devlet başkanı yardımcıları ve veliaht prensler, hükümet başkanları, bakanlar ve daha alt düzeydeki heyet başkanları şeklindeki hiyerarşiye ve genel olarak ilk gelen ilk konuşur ilkesine göre belirlenecektir. Liderlerden gönüllülük esasına dayanan 15 dakikalık konuşma süresine uymaları istenmektedir. BM kayıtlarına göre, Genel Kurul'daki en uzun konuşmalardan biri 1960 yılında Fidel Castro tarafından yapılan ve yaklaşık 4,5 saat süren konuşma olurken, Muammer Kaddafi 2009 yılında 1,5 saatten uzun konuşmuştur.【6】

Vize Anlaşmazlıkları

İran Heyetine Vize Onayı

ABD Dışişleri Bakanlığı, savaşın sürmesine rağmen, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi dahil üst düzey İranlı yetkililer ile diplomatlara, New York'taki BM Genel Kurulu yüksek düzeyli haftasına katılmaları için vize onayı verildiğini 17 Eylül 2026'da açıklamıştır.【7】 Konuya yakın bir kaynak, vize onayının Pezeşkiyan, Erakçi ve heyetin temel personelini kapsadığını ve heyetin yüksek düzeyli haftaya bizzat katılacağını doğrulamıştır.


ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü konuya ilişkin açıklamasında, "Ev sahibi ülke yükümlülüklerimiz doğrultusunda, İran rejiminin çekirdek heyeti BM Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftasına katılabilecektir." demiştir. ABD'li yetkili, yalnızca küçültülmüş bir heyete izin verileceğini ve heyetin "politikaları gereği" daha sıkı seyahat kısıtlamaları ile lüks tüketim malı ithalatı yasaklarıyla karşılaşacağını belirtmiştir.【8】


İran basınında bu gelişme, İran ile ABD arasında altı ayı aşkın süredir devam eden çatışma, Hürmüz Boğazı konusundaki anlaşmazlığın çözülememesi ve İran'ın nükleer programına ilişkin görüşmelere geri dönülmesine yönelik herhangi bir işaret bulunmaması nedeniyle "alışılmadık bir durum" olarak değerlendirilmiştir. Gelişme, ABD'nin İran destekli olduğunu öne sürdüğü Yemenli Husilerin Kızıldeniz'deki saldırılarının arttığı bir döneme de denk gelmiştir. BM toplantılarına ev sahipliği yapan ABD'nin yabancı liderlerin New York'taki BM Genel Merkezi'ne gelmesini engelleme konusunda sınırlı yetkisi bulunmakla birlikte, geçmişte aktif çatışma içinde olduğu veya dış politika anlaşmazlığı yaşadığı ülkelerin liderlerine vize vermeyi reddettiği durumlar olmuştur.【9】


81.BM Genel Kurulu, iki ülke arasında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması veya Washington-Tahran görüşmelerinin yeniden başlatılmasına yönelik net bir yol bulunmayan askeri çıkmazın sürdüğü bir ortamda gerçekleştirilecektir. Küresel deniz yoluyla gerçekleştirilen enerji taşımacılığının yaklaşık yüzde 20'sini taşıyan Hürmüz Boğazı'ndaki aksamanın küresel petrol fiyatlarının yükselmesine yol açtığı aktarılmıştır.【10】


İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, 23 Eylül Çarşamba günü Genel Kurul'a hitap etmiştir.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Filistin Heyetine Vize Reddi ve Video ile Hitap Kararı

ABD Dışişleri Bakanlığı, 16 Eylül 2026'da, Filistin Yönetimi (FY) yetkilileri ile Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) üyelerine yönelik vize yaptırımlarını uzatacağını açıklamıştır. Karar, Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın BM Genel Kurulu'na hitap etmek üzere New York'a seyahat etmesini üst üste ikinci yıl engellemiştir. Dışişleri Bakanlığı açıklamasında şu ifadeler yer almıştır: "Reform yapmadaki başarısızlıkları, ABD'ye verdikleri taahhütlere aykırı olarak, ve barış beklentilerini baltalayan devam eden faaliyetleri nedeniyle, ABD, FKÖ üyelerine ve FY yetkililerine vize vermeyi reddeden yaptırımları uzatacaktır."【11】


Dışişleri Bakanlığı, FY'nin Filistin devlet statüsünün doğrudan müzakereler dışında uluslararası tanınmasını takip ederek, İsrail ile anlaşmazlığını uluslararası mahkemelere taşıyarak ve ABD ile İsrail'in "mahkum saldırganlar" olarak nitelendirdiği kişilere ve ailelerine ödeme yaparak ABD yasalarını ihlal ettiğini iddia etmiştir. Filistin heyetinin BM nezdindeki misyonunun, BM Merkez Anlaşması kapsamındaki muafiyetini koruduğu ve bireysel yetkililer ABD'ye giriş yasağıyla karşılaşırken düzenli personelin BM'deki çalışmalarını sürdürebildiği belirtilmiştir.


BM Genel Kurulu, 17 Eylül 2026'da, ABD'nin vize vermediği Abbas'ın Genel Kurul'a önceden kaydedilmiş video ile hitap etmesine izin veren kararı 3'e karşı 152 oyla kabul etmiştir.【12】 Filistin tarafından sunulan tasarının oylamasında ABD, İsrail ve Paraguay "hayır" oyu kullanırken, Kolombiya, Honduras, Panama ve Peru çekimser kalmıştır. Kararın ardından Filistin'in BM Büyükelçisi Riyad Mansur, lehte oy kullanan ülkelere teşekkür etmiş ve Filistin yönetiminin, Abbas başkanlığındaki Filistin heyetinin BM toplantılarına katılma hakkının engellenmesini reddettiğini ve kınadığını söylemiştir.【13】


Kabul edilen karar ayrıca Filistin temsilcilerinin belirli üst düzey BM toplantılarına video konferans veya önceden kaydedilmiş video açıklamalarla katılmasına olanak tanımıştır. Ancak karar yalnızca Genel Kurul'un 81. oturumu için geçerli olacak ve gelecekteki genel görüşmeler veya zorunlu üst düzey toplantılar için emsal teşkil etmeyecektir.


Filistin Dışişleri ve Muhacirler Bakanlığı, kararı memnuniyetle karşıladığını açıklayarak bunun "Filistin'in katılımını engelleme girişiminin kırılmasını temsil ettiğini" ifade etmiştir. Bakanlık, Abbas'ın hitabının planlanan saat ve tarihte televizyon yayınıyla gerçekleştirileceğini açıklamış; oylamanın "Filistin sesinin varlığının altını çizdiğini" ve Filistin'i ve davasını "devre dışı bırakma" girişimlerinin başarısız olduğunu ifade etmiştir. Abbas'ın bu yılki konuşmasında, geçtiğimiz yıl Birleşik Krallık, Fransa, Kanada ve diğer bazı Batılı hükümetlerin gerçekleştirdiği tanıma dalgasının ardından Filistin devletinin uluslararası tanınması ve iki devletli çözüme yönelik yeniden ivme kazandırılması çağrısında bulunması beklenmektedir. Konuşmada ayrıca Gazze'deki insani durum ile işgal altındaki Batı Şeria'daki İsrail yerleşimlerinin genişlemesi ve yerleşimci saldırılarının gündeme gelmesi beklenmektedir.【14】

Avrupa Birliği'nin Çağrısı

Avrupa Birliği Dış İlişkiler Servisi (EEAS), 19 Eylül 2026'da yaptığı yazılı açıklamada, Filistin heyeti üyelerine art arda ikinci yıl giriş vizesi verilmemesi kararından üzüntü duyduğunu ifade ederek ABD'yi kararı yeniden değerlendirmeye çağırmıştır. Açıklamada, kararın Filistin heyetinin New York'ta düzenlenecek BM 81. Genel Kurulu'na katılımı öncesinde alındığına dikkat çekilerek, ABD'nin BM ile mevcut merkez anlaşmaları ve ev sahibi ülke olarak yükümlülükleri hatırlatılmıştır.【15】


BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de 18 Eylül'de Washington'ın kararına ilişkin üzüntüsünü dile getirerek, kararın "Filistin Devleti'nin Birleşmiş Milletler çalışmalarına tam olarak katılma yeteneği" üzerindeki etkisinden endişe duyduğunu ifade etmiştir.【16】

Cumhurbaşkanı Erdoğan BM Genel Kurulu’nda konuşma yapıyor, 22 Eylül 2026 - (Anadolu Ajansı)

Amerika Birleşik Devletleri-İran İlişkileri Bağlamında Açıklamalar

ABD Başkanı Donald Trump, 20 Eylül 2026'da Fox News'e yaptığı açıklamada, askeri gerilimin sürdüğü İran'a ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştur. İran konusunda sonraki adımlarını değerlendirdiğini belirten Trump, yakında "çok büyük gelişmelerin" yaşanmasını beklediğini vurgulamıştır. Tahran'la ilgili seçeneklerinin "İran'ı yok etmek, ekonomik çürümeye terk etmek veya bir anlaşmaya varmak" olduğunu söyleyerek şu ifadeyi kullanmıştır: "Asıl soru şu: O ülkeyi tamamen havaya uçuracak mıyım, uçuracaksam ne zaman? Akıllıca davransalar iyi olur."


İran konusunda "karar verme aşamasında" olduğunu belirten Trump, BM Genel Kurulu için New York'ta bulunması beklenen İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile fırsat doğarsa doğrudan görüşmeye istekli olduğuna işaret etmiştir. Genel Kurul kapsamında Pezeşkiyan ile görüşmeye açık olup olmadığına ilişkin soruya Trump, buna "muhtemelen" açık olduğunu söylemiştir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Katılımı

Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, 19 Eylül 2026'da yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın, BM 81. Genel Kurulu genel görüşmelerine katılmak üzere 20-23 Eylül 2026 tarihlerinde ABD'yi ziyaret edeceğini açıklamıştır. Erdoğan'ın ziyaret kapsamında BM Genel Sekreteri ve çeşitli ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarıyla ikili görüşmeler gerçekleştirmesi, ayrıca ABD'de yaşayan Türk vatandaşlarının temsilcileri, Türk-Amerikan iş çevreleri ve düşünce kuruluşlarının temsilcileriyle çeşitli programlara katılması planlanmıştır.


Cumhurbaşkanı Erdoğan, 20 Eylül 2026'da "TUR" uçağıyla ABD'nin New York kentine hareket etmiştir. Erdoğan'ı İstanbul Atatürk Havalimanı Devlet Konukevi'nden Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, İstanbul Valisi Davut Gül ve AK Parti İstanbul İl Başkanı Abdullah Özdemir uğurlamıştır. Erdoğan'a heyetinde eşi Emine Erdoğan'ın yanı sıra Adalet Bakanı Akın Gürlek, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, Cumhurbaşkanı Dış Politika ve Güvenlik Başdanışmanı Akif Çağatay Kılıç ile Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım eşlik etmiştir.【17】


Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın BM Genel Kurulu'na 16'ncı kez hitap etmesi ve yüksek düzeyli haftanın ilk günü olan 22 Eylül'de dördüncü sırada söz alması planlanmıştır. Erdoğan'ın konuşmasında İsrail'in Gazze'deki eylemleri, Filistin'in devlet olarak tanınması ve uluslararası alanda İsrail'e yönelik atılabilecek adımların öne çıkması beklenmektedir. Erdoğan'ın Gazze'deki duruma dikkat çekmesi ve üye ülkelere İsrail'in saldırılarına karşı tutum almaları çağrısında bulunması beklenmektedir. Zirve kapsamında devlet ve hükümet başkanlarıyla görüşmeler gerçekleştirecek olan Erdoğan'ın, 23 Eylül'de BM Genel Sekreteri İklim Etkinliği'nde konuşma yapması planlanmıştır.


Cumhurbaşkanı Erdoğan ve eşi Emine Erdoğan, 21 Eylül 2026'da John F. Kennedy Uluslararası Havalimanı'ndan New York'taki Türkevi'ne geçmiştir. Türkevi girişinde kendisini bekleyen vatandaşlarla sohbet eden Erdoğan, burada çeşitli kişilerle kısa süreli görüşmeler gerçekleştirmiştir.

Gündemdeki Başlıca Uluslararası Meseleler

Yüksek düzeyli hafta boyunca Gazze, Ukrayna, İran, yapay zeka, iklim değişikliği, Sudan ve BM Genel Sekreterliği seçimi başta olmak üzere çeşitli uluslararası meselelerin ele alınması beklenmektedir.

New York'ta Güvenlik Önlemleri

Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu'nun açılış toplantıları nedeniyle New York'ta ve BM Genel Merkezi çevresinde güvenlik önlemleri 20 Eylül 2026 itibarıyla en üst seviyeye çıkarılmıştır.


New York Ulaşım Departmanı tarafından yapılan açıklamaya göre, Genel Kurul toplantıları kapsamında 20-26 Eylül tarihleri arasında Manhattan'daki 1. Cadde'nin 41. ve 48. sokaklar arasındaki bölümü trafiğe kapatılmıştır. Yetkililer, hafta içi kent genelinde yoğunluk yaşanması beklenmesi nedeniyle New Yorklulara toplu taşıma araçlarını kullanmaları çağrısında bulunmuştur.


New York Polis Teşkilatı (NYPD), ABD Gizli Servisi ve Federal Soruşturma Bürosu (FBI) ekipleri, Genel Kurul kapsamında güvenliği sağlamak amacıyla ortak bir harekat merkezi oluşturmuştur. Güvenlik önlemleri kara, deniz ve hava unsurlarını kapsarken, BM Genel Merkezi çevresinde kapsamlı bir güvenlik çemberi oluşturulmuştur.


Federal yetkililer, izinsiz uçan insansız hava araçlarına (İHA) müdahale edilmesi için New York polisine özel yetki verirken, Genel Kurul süresince BM binasının çevresindeki 2 deniz mili yarıçapındaki bölgede geçici uçuş kısıtlaması uygulanmıştır. Yetkililer ayrıca siber güvenliğe yönelik önlemlerin de artırıldığını açıklamıştır.


New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Genel Kurul öncesinde Manhattan'da uygulanacak güvenlik ve trafik düzenlemelerini açıklamıştır. Mamdani ve ekibi, küresel gerilimler, beklenen protestolar ve çok sayıda dünya liderinin kente gelmesi nedeniyle güvenlik planının kapsamının genişletildiğini belirtmiştir.


NYPD'nin bomba imha ekipleri, terörle mücadele timleri, özel eğitimli köpekleri ve ağır silahlı birlikleri Manhattan'da 24 saat görev yaparken, BM Genel Merkezi'nin arkasındaki East River'da ABD Sahil Güvenlik ekipleri devriye görevi yürütmektedir.【18】

Kaynakça

Al Jazeera. “EU Urges US to Lift Travel Ban on Palestinian Delegation for UNGA Meeting.” Al Jazeera. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/19/eu-urges-us-to-lift-travel-ban-on-palestinian-delegation-for-unga-meeting

Al Jazeera. “UN to Allow Palestinian President Abbas Speech After US Travel Ban.” Al Jazeera. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/17/us-extends-visa-ban-on-palestinian-officials-before-un-general-assembly

Al Jazeera. “US Approves Visas for Top Iranian Leaders to Attend UN General Assembly.” Al Jazeera. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/9/17/us-approves-visas-for-top-iranian-leaders-to-attend-un-general-assembly

Anadolu Ajansı. “AB, ABD'yi Filistin heyetine vize reddi kararını gözden geçirmeye çağırdı.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ab-abdyi-filistin-heyetine-vize-reddi-kararini-gozden-gecirmeye-cagirdi/4061833

Anadolu Ajansı. “ABD, savaşa rağmen İranlı üst düzey hükümet yetkililerine BM Genel Kurulu için vize verdi.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/abd-savasa-ragmen-iranli-ust-duzey-hukumet-yetkililerine-bm-genel-kurulu-icin-vize-verdi/4060625

Anadolu Ajansı. “BM Genel Kurulu için New York'ta güvenlik önlemleri ‘en üst seviyeye’ çıkarıldı.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bm-genel-kurulu-icin-new-yorkta-guvenlik-onlemleri-en-ust-seviyeye-cikarildi/4062325

Anadolu Ajansı. “BM Genel Kurulu, ABD'nin vize vermediği Filistin heyetine BM'de video yoluyla hitap izni verdi.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bm-genel-kurulu-abdnin-vize-vermedigi-filistin-heyetine-bmde-video-yoluyla-hitap-izni-verdi/4060554

Anadolu Ajansı. “BM Genel Kurulunun 81. dönemi açıldı.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bm-genel-kurulunun-81-donemi-acildi/4051507

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan BM 81. Genel Kurulu genel görüşmelerine katılmak üzere yarın ABD'ye gidecek.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-bm-81-genel-kurulu-genel-gorusmelerine-katilmak-uzere-yarin-abdye-gidecek/4062194

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD'deki Türkevi'ne girişinde sevgi gösterileriyle karşılandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-abddeki-turkevine-girisinde-sevgi-gosterileriyle-karsilandi/4062833

Anadolu Ajansı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu'na katılmak üzere ABD'ye gitti.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/cumhurbaskani-erdogan-bm-genel-kuruluna-katilmak-uzere-abdye-gitti/4062429

Anadolu Ajansı. “EXPLAINER - From Gaza to Ukraine: Key Issues to Watch at 81st UN General Assembly.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/en/world/explainer-from-gaza-to-ukraine-key-issues-to-watch-at-81st-un-general-assembly/4059574

Anadolu Ajansı. “Trump, İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile BM toplantıları sırasında görüşmeye açık olduğunu bildirdi.” Anadolu Ajansı. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/trump-iran-cumhurbaskani-pezeskiyan-ile-bm-toplantilari-sirasinda-gorusmeye-acik-oldugunu-bildirdi/4062655

Council of the European Union. “UN General Assembly, New York, 21-25 September 2026.” Council of the European Union. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.consilium.europa.eu/en/meetings/international-summit/2026/09/21-25/

Reuters. “Why Are World Leaders at the UN Next Week and What Will They Talk About?” Reuters. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.reuters.com/world/americas/why-are-world-leaders-un-next-week-and-what-will-they-talk-about-2026-09-17/

United Nations. “High-level Meetings of the 81st Session.” United Nations. Erişim 21 Eylül 2026. https://www.un.org/en/ga/81/meetings/

Dipnotlar

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarEdanur Karakoç21 Eylül 2026 09:10

Özet

Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu'nun yüksek düzeyli haftası, 22-28 Eylül 2026 tarihleri arasında New York'taki BM Genel Merkezi'nde "Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü Yönetmek: Herkes İçin Sonuç Veren Bir Birleşmiş Milletler" temasıyla gerçekleşti. 113'ü devlet ve hükümet başkanı olmak üzere toplam 194 konuşmacının söz aldığı genel görüşmelerde yapay zekâ, İsrail-Filistin meselesi ve ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaş öne çıktı. ABD'nin vize vermediği Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Genel Kurul kararıyla video yoluyla hitap etti; BM Genel Sekreteri Antonio Guterres ise Genel Kurul'a son kez seslendi. Genel görüşmeler 28 Eylül'de Genel Kurul Başkanı Halilur Rahman'ın kapanış konuşmasıyla sona erdi.

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu Yüksek Düzeyli Haftası" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • 29 Eylül 2026

    Genel Görüşmelerin Beşinci Günü (26 Eylül)

  • 29 Eylül 2026

    Genel Görüşmelerin Kapanışı (28 Eylül)

  • 29 Eylül 2026

    Katılım Verileri

  • 29 Eylül 2026

    Genel Görüşmeler Boyunca Yapay Zekaya İlişkin Açıklamalar

  • 26 Eylül 2026

    25 Eylül 2026 – Genel Görüşmelerin Dördüncü Günü

  • 26 Eylül 2026

    İran'ın Hürmüz Boğazı Önerisi ve ABD-İran Temasları

  • 26 Eylül 2026

    Öne Çıkan Konuşmalar

  • 26 Eylül 2026

    Diğer Ülkelerin Açıklamaları

  • 26 Eylül 2026

    Genel Kurul ve Güvenlik Konseyi'ndeki Diğer Toplantılar

  • 26 Eylül 2026

    Yan Toplantılar ve Açıklamalar

  • 25 Eylül 2026

    Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas'ın Konuşması

  • 25 Eylül 2026

    İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun Konuşması

  • 25 Eylül 2026

    Netanyahu'nun Konuşmasına Tepkiler

  • 25 Eylül 2026

    Diğer Konuşmacılar

  • 25 Eylül 2026

    Yan Toplantılar ve Temaslar

  • 24 Eylül 2026

    İkinci Günün Genel Seyri

  • 24 Eylül 2026

    Genel Kurul Konuşmaları (23 Eylül)

  • 24 Eylül 2026

    BM Güvenlik Konseyi Toplantıları

  • 24 Eylül 2026

    İklim Eylemi ve Adil Geçiş Üst Düzey Etkinliği

  • 24 Eylül 2026

    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Temasları ve Ziyaretin Tamamlanması

  • 24 Eylül 2026

    Diğer Yan Görüşmeler ve Açıklamalar

  • 23 Eylül 2026

    Açılış ve Katılım Verileri

  • 23 Eylül 2026

    Genel Sekreter Guterres'in Son Genel Kurul Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Genel Kurul Başkanı Rahman'ın Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva'nın Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    ABD Başkanı Trump'ın Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Ürdün Kralı II. Abdullah'ın Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani'nin Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Fransa Cumhurbaşkanı Macron'un Konuşması

  • 23 Eylül 2026

    Diğer Konuşmacılar

  • 23 Eylül 2026

    Konuşmalara Yönelik Tepkiler

  • 23 Eylül 2026

    Körfez İşbirliği Konseyi Liderleriyle İran Toplantısı

  • 23 Eylül 2026

    Yan Görüşmeler ve Temaslar

  • 22 Eylül 2026

    Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin ABD'ye Varışı

  • 22 Eylül 2026

    Barış Kurulu'nun Gazze Açıklaması

  • 22 Eylül 2026

    İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın Ziyareti

  • 22 Eylül 2026

    ABD Başkanı Trump'ın New York Belediye Başkanı Mamdani ile Görüşmesi

  • 22 Eylül 2026

    İsrail Başbakanı Netanyahu'nun Ziyareti Öncesi Tartışmalar

  • 22 Eylül 2026

    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın New York'taki İkili Görüşmeleri

  • 22 Eylül 2026

    Diğer Ülke Liderlerinin ve Yetkililerin New York'taki Temasları

  • 21 Eylül 2026

    81. Dönemin Açılışı ve Başkanlığı

  • 21 Eylül 2026

    Yüksek Düzeyli Hafta Programı ve Gündem Maddeleri

  • 21 Eylül 2026

    Vize Anlaşmazlıkları

  • 21 Eylül 2026

    Amerika Birleşik Devletleri-İran İlişkileri Bağlamında Açıklamalar

  • 21 Eylül 2026

    Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Katılımı

  • 21 Eylül 2026

    Gündemdeki Başlıca Uluslararası Meseleler

  • 21 Eylül 2026

    New York'ta Güvenlik Önlemleri