Ai badge logo

This article was created with the support of artificial intelligence.

ArticleDiscussion

2025 Irak Parlamento Seçimleri

fav gif
Save
kure star outline

2025 Irak Parlamento Seçimleri, ülke genelinde 11 Kasım 2025 tarihinde yapılan ve 329 sandalyeli Temsilciler Meclisinin yeni üyelerini belirlemek amacıyla düzenlenen seçimdir. Seçimler, 2003 yılında Saddam Hüseyin’in devrilmesinin ardından kurulan yeni siyasi sistem altında yapılan altıncı parlamento seçimi niteliğindedir. Seçimlerde 7.744 aday, 329 milletvekilliği için yarışmıştır. Seçim sonrası yayımlanan nihai sonuçlara göre, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin lideri olduğu İmar ve Kalkınma (Reconstruction and Development) Koalisyonu 46 sandalye kazanarak birinci sırada yer almıştır.


2025 Irak Parlamento Seçimleri sonuçları, 13 Kasım 2025 - (Anadolu Ajansı)

Seçim Sistemi

Irak Temsilciler Meclisi 329 sandalyeden oluşmaktadır. Seçimlerde bu sandalyeler için 7.744 aday yarışmıştır. Mecliste kadın temsil kotası uygulanmakta olup sandalye sayısının en az %25’i kadınlara tahsis edilmiştir. Bu oran, en az 83 kadın milletvekili anlamına gelmektedir. Ayrıca 9 sandalye, dini azınlıklara ayrılmıştır.


Irak’ta 2003 sonrası kurulan siyasi yapı gereği yürütme ve devletin üst makamları etnik ve mezhepsel dağılıma göre belirlenmektedir. Bu çerçevede, başbakanlık Şii Araplara, parlamento başkanlığı Sünni Araplara, cumhurbaşkanlığı ise Kürtlere ayrılmıştır. Bu düzen, seçim sonrasında hükümet kurma sürecinde belirleyici bir çerçeve sunmaktadır.


Seçimler, Irak’ın 19 vilayetinden 18’inde yapılmıştır. Yeni kurulan Halepçe vilayeti seçim sürecinde Süleymaniye ile birlikte değerlendirilmiştir.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ne bağlı seçim bölgelerinin Meclis’teki sandalye sayıları şu şekildedir:


  • Erbil: 15 sandalye
  • Süleymaniye: 18 sandalye
  • Duhok: 11 sandalye
  • Toplam: 46 sandalye


Bölgesel seçim çevrelerinde aday dağılımı şu şekildedir:

  • Erbil: 9 parti, 6 bireysel liste, toplam 108 aday
  • Süleymaniye–Halepçe: 9 parti, 4 bireysel liste, toplam 136 aday
  • Duhok: 59 aday

Seçim Öncesi Süreç ve Kampanya Dönemi

Seçim öncesinde Şii lider Mukteda es-Sadr, destekçilerine seçimleri boykot etme çağrısı yapmıştır. Seçimlerde genç adayların sayısının arttığı, ancak köklü patronaj ağları karşısında avantajlarının sınırlı olduğu açıklanmıştır.


Kerkük’te seçim kampanyaları yoğun biçimde yürütülmüştür. Kentte Türkmen, Kürt ve Arap adaylar seçim faaliyetlerini artırmış, şehirde çok sayıda poster ve seçim materyali kullanılmıştır. Türkmenlerin “Birleşik Irak Türkmenleri Cephesi” listesiyle seçime katıldığı belirtilmiştir. Adaylardan Doktor Aybeniz Beyatlı adaylık gerekçesini şu sözlerle açıklamıştır: “Biriken sorunlarımıza çözüm arayışı için tıp alanına bir süre ara verip siyasete girmeye karar verdim.”


Irak Türkmen Cephesi (ITC) Seçim Dairesi Başkanı Cevdet Zülal, Kerkük’te Türkmenlerin “Birleşik Irak Türkmenleri Cephesi” listesiyle seçime katıldıklarını açıklamıştır. Zülal, “Kerkük'e yıllar önce getirilen yaklaşık 260 bin seçmen ile ilgili mahkemeye başvuruda bulunduk ve davayı kazandık ancak hala karar uygulanmadı” demiştir.


Seçimler öncesinde Kerkük’te Irak Türkmen Cephesi afişlerine yönelik saldırılar meydana gelmiştir. Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, 10 Kasım 2025’te yaptığı açıklamada “İlgili taraflara sağduyulu hareket edilmesi yönünde telkinde bulunulmuştur” ifadelerini kullanmıştır. Aynı açıklamada, Kerkük’ün “Irak'ın küçük bir modelini teşkil ettiği” ve seçim döneminde istikrarın korunmasının önem taşıdığı belirtilmiştir.


Irak'ta vatandaşlar sandık başında, 11 Kasım 2025 - (Anadolu Ajansı)

Özel Oylama (9 Kasım 2025)

Özel oylama, genel seçimlerden iki gün önce gerçekleştirilmiştir. Bu oylama kapsamında güvenlik birimlerinde görev yapan personel ile ülke içinde yerinden edilmiş seçmenler oy kullanmıştır. Ülke genelinde özel oylama kapsamında 1 milyon 313 bin 980 güvenlik birimi görevlisi ile 26 bin 538 yerinden edilmiş seçmenin oy kullanma hakkı bulunmuştur.


Açıklamalara göre özel oylamaya katılım oranı %82 olmuştur. Özel oylamada 1 milyon 100 binden fazla güvenlik personeli oy kullanmıştır. Yerinden edilmiş seçmenlerin 20 bin 527’si oylarını kullanmış, bu grubun katılım oranı %77 olarak kaydedilmiştir.


Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nde özel oylama Erbil, Duhok, Süleymaniye ve Halepçe’de yapılmıştır. Bu seçim bölgelerinde oy kullanması beklenen seçmen sayısı 224 bin 333 olarak açıklanmıştır. Oy verme işlemi saat 18.00’de tamamlanmıştır.


Kerkük’te güvenlik güçlerinin özel oylamaya katılımı için 29 seçim merkezi kurulmuştur. Kentte 56 bin 237 güvenlik mensubunun oy kullanma hakkı bulunmuş, katılım oranı %60’ın üzerinde gerçekleşmiştir.


Irak'ta güvenlik birimlerinde çalışan personel ve yerinden edilmiş seçmenler için “özel oylama”, 9 Kasım 2025 - (Anadolu Ajansı)

Genel Oylama Günü (11 Kasım 2025)

Genel oylama 11 Kasım’da ülke çapında gerçekleştirilmiştir. Oy verme işlemi yerel saatle 07.00’de başlamış ve 18.00’de sona ermiştir. Seçim sürecinde teknik veya idari açıdan herhangi bir olumsuzluk tespit edilmediği açıklanmıştır. Oylama, ülkenin 18 vilayetinde kurulmuş olan sandıklarda yapılmıştır. Halepçe, seçim çevresi bakımından Süleymaniye ile birlikte değerlendirilmiştir.


Ülkede oy kullanma hakkına sahip kayıtlı seçmen sayısı 21 milyon 404 bin 291 olarak bildirilmiştir. Genel seçimlerde 329 sandalyeli meclis için 7 bin 744 aday yarışmıştır. Oylamanın ardından sonuçların sandıklar kapandıktan 24 saat sonra açıklanacağı duyurulmuştur.


Gün içinde farklı bölgelerde oy verme işlemi düzenli şekilde ilerlemiştir. Kerkük’te genel oylama yerel saatle 07.00’de başlamış, kentte biri Hristiyan kotasından olmak üzere 13 milletvekilinin seçileceği belirtilmiştir. Bu ilde 5 koalisyon, 9 siyasi parti ve 7 bağımsız aday olmak üzere 252 aday yarışmıştır.


Irak Kürt Bölgesel Yönetimi Başkanı, oyunu Erbil’de kullanmıştır. Türkmen toplumuna yönelik açıklamalarda, seçmenlerin temsil gücünü artırmak için sandığa gitmeleri gerektiği vurgulanmıştır. Seçim posterlerine yönelik saldırılar nedeniyle Kerkük’te yaşanan olayların ardından alınan güvenlik tedbirlerine dikkat çekilmiş, ilgili taraflara sakin hareket etmeleri yönünde çağrı yapılmıştır.


Türkmen Cephesi Başkanı Mehmet Seman Ağa, Kerkük’te oyunu kullandıktan sonra yaptığı açıklamada Türkmenleri “Meclisteki temsil hakkı için oy kullanmaya” çağırmıştır. Ağa, “Tek bir oyun dahi önemli olduğunu, kimsenin bir oyu küçümsememesi gerektiğini” söylemiştir.


Irak'ta vatandaşlar sandık başında, 11 Kasım 2025 - (Anadolu Ajansı)

Sonuçların Açıklanması (12 Kasım 2025)

Genel seçimlerde 10.898.327 seçmen sandığa gitmiştir. Özel oylamada 1.084.289, yerinden edilmiş seçmenlerden 20.527 kişi oy kullanmıştır. Toplam oy kullanan seçmen sayısı 12.003.143 olmuştur. Bağımsız Yüksek Seçim Komiserliğinin nihai katılım oranı %56.11 olarak açıklanmıştır.


Komisyonun açıkladığı nihai sandalye sonuçlarına göre:

  • İmar ve Kalkınma Koalisyonu (Sudani): 46 sandalye
  • Takaddüm / Progress Partisi (Halbusi): 36 sandalye
  • Kanun Devleti Koalisyonu (Maliki): 29 sandalye
  • KDP: 26 sandalye


Başbakan Sudani, seçim sonuçlarına ilişkin açıklamasında şu ifadeyi kullanmıştır: “İttifakımız ‘İmar ve Kalkınma’ birincidir çünkü ‘önce Irak’ ilkesine inanıyor.” Şii siyasi gruplardan oluşan Koordinasyon Çerçevesi, seçim sonuçlarının ardından kendisini meclisin en büyük bloku olarak tanımladığını ve yeni başbakan adayını belirlemek üzere iki komite kurduğunu duyurmuştur.


Irak Başbakanı Sudani’den Bağdat’ta seçim mitingi, 7 Kasım 2025 - (Anadolu Ajansı)

Vilayet Bazlı Sonuçlar

Bağdat

  1. İmar ve Kalkınma
  2. Takaddüm
  3. Kanun Devleti
  4. Ulusal Devlet Güçleri
  5. Sadikun

Musul (Ninova)

  1. KDP
  2. Takaddüm
  3. Sudani’nin koalisyonu

Erbil

  1. KDP
  2. KYB
  3. Duruş Hareketi
  4. Yeni Nesil Hareketi

Basra

  1. Tasmim
  2. Sadikun
  3. Sudani’nin koalisyonu
  4. Kanun Devleti

Enbar

  1. Takaddüm

Süleymaniye

  1. KYB
  2. Duruş Hareketi
  3. Yeni Nesil

Duhok

  1. KDP
  2. İslami Birlik Partisi (Yekgirtu)
  3. Duruş Hareketi

Salahaddin

  1. Takaddüm
  2. Sudani’nin koalisyonu
  3. Azim Koalisyonu

Necef

  1. Sudani’nin koalisyonu

Kerbela

  1. Sudani’nin koalisyonu

Vasıt

  • Sudani’nin koalisyonu üçüncü sıradadır.

Mussenna

  1. Sudani’nin koalisyonu
  2. Kanun Devleti

Meysan

  1. Sudani’nin koalisyonu

Zikar

  1. Sudani’nin koalisyonu

Babil

  1. Sudani’nin koalisyonu

Kadisiye

  1. Sudani’nin koalisyonu

Kerkük

  1. KYB
  2. Takaddüm
  3. Birleşik Irak Türkmenleri Cephesi
  4. KDP
  5. Arap İttifakı
  6. Irak Azim İttifakı

Diyala

  1. Bedir Hareketi
  2. Takaddüm
  3. Siyade İttifakı

Bibliographies

Al Jazeera. “Iraq Parliamentary Elections: What We Know.” Al Jazeera. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/11/10/iraq-parliamentary-elections-what-we-know

Al Jazeera. “Iraqis Hold Little Hope for Change as They Head to the Polls.” Al Jazeera. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/11/11/iraqis-hold-little-hope-for-change-as-they-head-to-the-polls

Anadolu Ajansı. “Irak’taki Parlamento Seçimlerine Yoğun Şekilde Hazırlanan Kerkük’te Yarış Kızışıyor.” Anadolu Ajansı. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/irak-taki-parlamento-secimlerine-yogun-sekilde-hazirlanan-kerkukte-yaris-kizisiyor/3735655#

Anadolu Ajansı. “Irak’ta Genel Seçimler İçin Oy Kullanma İşlemi Sona Erdi.” Anadolu Ajansı. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/irak-ta-genel-secimler-icin-oy-kullanma-islemi-sona-erdi/3741087#

Anadolu Ajansı. “Irak’ta Özel Oylamada Sandıklar Kapandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/irak-ta-ozel-oylamada-sandiklar-kapandi/3738800#

Anadolu Ajansı. “Irak’ta Oy Verme İşlemi Başladı.” Anadolu Ajansı. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/irakta-oy-verme-islemi-basladi/3740340#

Anadolu Ajansı. “Iraq Begins Vote Counting after Parliamentary Elections.” Anadolu Ajansı. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iraq-begins-vote-counting-after-parliamentary-elections/3741117#

Reuters. “Iraqis Vote in Election They Expect Will Bring Little Reform.” Reuters. Erişim 12 Kasım 2025. https://www.reuters.com/world/middle-east/iraqis-vote-election-they-expect-bring-little-reform-2025-11-11/

Al Jazeera. “Iraqi PM al-Sudani’s Coalition Comes First in Parliamentary Election.” Al Jazeera. Erişim 13 Kasım 2025. https://www.aljazeera.com/news/2025/11/12/iraqi-pm-al-sudanis-coalition-comes-first-in-parliamentary-election

Anadolu Ajansı. “Irak’ta Resmi Olmayan Sonuçlara Göre Genel Seçimi Başbakan Sudani’nin Lideri Olduğu Koalisyon Kazandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 13 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/irak-ta-resmi-olmayan-sonuclara-gore-genel-secimi-basbakan-sudani-nin-lideri-oldugu-koalisyon-kazandi/3742372#

Reuters. “Coalition Led by Iraqi PM Sudani Comes First in Iraq’s Parliamentary Election.” Reuters. Erişim 13 Kasım 2025. https://www.reuters.com/world/middle-east/coalition-led-by-iraqi-pm-sudani-comes-first-iraqs-parliamentary-election-two-2025-11-12/

Anadolu Ajansı. “Irak Genel Seçimlerinde Neler Oldu?” Anadolu Ajansı. Erişim 13 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/irak-genel-secimlerinde-neler-oldu/3743057#

Anadolu Ajansı. “Iraqi Prime Minister’s Coalition Tops Parliamentary Elections with 46 Seats.” Anadolu Ajansı. Erişim 18 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iraqi-prime-minister-s-coalition-tops-parliamentary-elections-with-46-seats/3746560

You Can Rate Too!

0 Ratings

Author Information

Avatar
AuthorEdanur KarakoçNovember 12, 2025 at 9:54 AM

Contents

  • Seçim Sistemi

  • Seçim Öncesi Süreç ve Kampanya Dönemi

  • Özel Oylama (9 Kasım 2025)

  • Genel Oylama Günü (11 Kasım 2025)

  • Sonuçların Açıklanması (12 Kasım 2025)

  • Vilayet Bazlı Sonuçlar

    • Bağdat

    • Musul (Ninova)

    • Erbil

    • Basra

    • Enbar

    • Süleymaniye

    • Duhok

    • Salahaddin

    • Necef

    • Kerbela

    • Vasıt

    • Mussenna

    • Meysan

    • Zikar

    • Babil

    • Kadisiye

    • Kerkük

    • Diyala

Discussions

No Discussion Added Yet

Start discussion for "2025 Irak Parlamento Seçimleri" article

View Discussions
Ask to Küre