Hadrianaupolis Antik Kenti

Hadrianaupolis Antik Kenti, Karabük ilinin Eskipazar ilçesi sınırlarında yer alan, Roma İmparatoru Hadrianus’un (MS 117–138) adını taşıyan, Geç Hellenistik, Roma ve Erken Bizans dönemlerine tarihlenen önemli bir yerleşim alanıdır. Karadeniz Bölgesi’nin iç kesimlerinde konumlanan bu antik kent, özellikle Bizans dönemindeki dini önemi, zengin mozaikleri ve mimari kalıntılarıyla dikkat çeker. Anadolu’nun kuzeybatısındaki en kapsamlı arkeolojik alanlardan biri olarak değerlendirilmektedir.

Tarihçe ve Adlandırma

Antik kentin adı, MS 2. yüzyılda Roma İmparatoru Hadrianus’un onuruna verilmiştir. Yazıtlardan ve arkeolojik bulgulardan anlaşıldığı kadarıyla Hadrianaupolis, bölgesel bir merkez olmanın ötesinde, erken Hristiyanlık döneminde önemli bir piskoposluk merkezi olmuştur. Kentin, Geç Roma ve Bizans dönemlerinde bölgedeki dini ve ticari ağı destekleyen bir yerleşim olduğu anlaşılmaktadır.

Hadrianaupolis Antik Kenti ( Anadolu Ajansı )

Arkeolojik Kalıntılar ve Yapılar

Hadrianaupolis’te yapılan kazı ve yüzey araştırmaları sonucu şu ana kadar 14 farklı yapı kompleksi tespit edilmiştir. Bu yapılar arasında özellikle:

• İki büyük kilise
• Hamam yapıları
• Tiyatro kalıntıları
• Anıtsal çeşmeler
• Su kanalları ve sarnıçlar
• Konut ve savunma yapıları öne çıkmaktadır.

Mozaikler

Kentin en dikkat çeken unsurlarından biri, taban mozaikleridir. Özellikle büyük kilise yapılarının zeminlerinde yer alan mozaikler, Hristiyan ikonografisi ve hayvan figürleri açısından büyük öneme sahiptir. Mozaiklerde yer alan tavus kuşu, geyik ve kuş figürleri erken dönem Hristiyan sanatının sembolik anlatımı olarak yorumlanmaktadır.

Asklepios Yazıtı

2022 yılında kentte yapılan kazı çalışmalarında, Asklepios (tıp tanrısı) adına adanmış, MS 2. yüzyıla tarihlenen 1800 yıllık bir yazıt bulunmuştur. Bu yazıt, Hadrianaupolis’in yalnızca dini ve idari değil, aynı zamanda sağlık ve tıp uygulamaları açısından da önemli bir merkez olabileceğini düşündürmektedir. Yazıtın üzerinde Asklepios’un isminin yanı sıra, dönemin yerel yöneticilerine dair bilgiler de yer almaktadır.

Dini Önemi

Hadrianaupolis, erken Hristiyanlık döneminde önemli bir piskoposluk merkezi olarak faaliyet göstermiştir. MS 4–8. yüzyıllar arasına tarihlenen bazilikal kilise kalıntıları, kentin bu dönemdeki ruhani statüsünü ve bölgedeki Hristiyan nüfusun yoğunluğunu göstermektedir. Kiliselerin içindeki yazıtlar ve sembolik süslemeler, erken Hristiyan sanatının bölgedeki temsilini sunar niteliktedir.

Koruma ve Kazı Çalışmaları

Kazı çalışmaları, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Karabük Üniversitesi Arkeoloji Bölümü ve Türk Kültür Vakfı iş birliğiyle yürütülmektedir. Arkeolojik çalışmalar, kentin tarihsel katmanlarını açığa çıkarmakla kalmayıp, aynı zamanda bölgenin kültürel turizm potansiyeline de katkı sağlamaktadır. Yapılan kazılarla gün yüzüne çıkarılan yapıların büyük kısmı, özgün dokuya zarar verilmeden restorasyon sürecine alınmaktadır.

Günümüzdeki Önemi

Hadrianaupolis, Anadolu arkeolojisi açısından benzersiz bir mozaik mirasına sahip olmasının yanı sıra, Hellenistik’ten Bizans’a kadar uzanan çok katmanlı kültürel yapısıyla tarihsel bir belge niteliğindedir. Kent, Karadeniz’in antik dönem dini coğrafyasını anlamada önemli ipuçları sunmakta; mozaikler, yazıtlar ve mimari detaylar üzerinden tarihçilere ve sanat tarihçilerine geniş bir araştırma alanı sağlamaktadır.