İBN HAMMÂD el-BURNUSÎ

Mağrib-i Aksâ’daki Sebte’de (Ceuta) dünyaya geldi. Burnus Berberîleri’nden olup aynı künyeyi ve adı taşıyan Ebû Abdullah İbn Hammâd es-Sanhâcî ile karıştırılmamalıdır. VI. (XII.) yüzyılda yaşadığı tahmin edilmekte ve meşhur âlim Kādî İyâz’ın talebesi olduğu bilinmektedir.

Daha çok bir fakih ve tarihçi olarak temayüz eden İbn Hammâd, Kitâbü’l-Muḳtebis (Ḳabes) fî aḫbâri’l-Maġrib ve Fâs ve’l-Endelüs adlı eseri telif etti. Günümüze ulaşmadıysa da İbn İzârî’nin el-Beyânü’l-muġrib’inde Zehebî’nin Teẕkiretü’l-ḥuffâẓ’ında, İbn Ebû Zer‘in el-Ḳırṭâs’ında ve anonim Mefâḫirü’l-Berber’de bu eserden bol miktarda iktibaslar yapıldığı bilinmektedir. İbn Hammâd, Kādî İyâz’ın Tertîbü’l-medârik’inin hulâsası olan ve Muḫtaṣarü’l-medârik adını taşıyan bir eser daha telif etmiştir. Rabat’taki el-Mektebetü’l-Haseniyye’de bir nüshası bulunan bu esere müellif bazı önemli kaynakları da ilâve etmiştir (Fricaud, s. 457).