Kahramankazan

Kahramankazan, Ankara ilinin batısında yer alan ve 15 Temmuz 2016’daki askerî darbe girişimi sırasında gösterdiği sivil direnişle ön plana çıkan ilçedir. Darbe girişimi gecesi verdiği 9 şehit, 92 gazi ve kritik direnişiyle simgeleşen ilçe, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından 25 Ekim 2016 tarihinde kabul edilen kanunla “Kahraman” unvanıyla onurlandırılmış, adı “Kahramankazan” olarak değiştirilmiştir.

Kahramankazan İlçesi (AA)

Coğrafi ve Sosyoekonomik Yapı

Kahramankazan, 2020 yılı itibarıyla yaklaşık 60 bin kişilik nüfusa sahiptir. Tarım, Kahramankazan’ın ekonomisinde önemli yer tutar. İlçe halkı başta buğday, arpa, mısır gibi tahıllar olmak üzere çeşitli ürünlerin yetiştiriciliğini yapar. Ayrıca hayvancılık da yaygındır; küçükbaş ve büyükbaş hayvan yetiştiriciliği önemli geçim kaynaklarındandır. Bölgedeki doğal kaynaklar ve verimli topraklar, yerel halkın geçimini desteklemektedir.

Kahramankazan’ın çevresinde Mürted Hava Meydanı (15 Temmuz Darbe Girişiminden sonra ismi Akıncı Hava Üssü'nden değiştirilmiştir) gibi stratejik öneme sahip askeri tesisler bulunur. Bu durum, ilçenin hem ekonomik hem de stratejik açıdan Ankara ve Türkiye genelindeki rolünü artırmıştır.

Tarihi

Kahramankazan, İç Anadolu Bölgesi'nin tarihî açıdan zengin bir coğrafyada yer almaktadır. Bölge, tarih boyunca Hititler, Roma ve Bizans gibi birçok medeniyetin egemenliği altına girmiştir. Bu medeniyetlerin bıraktığı kültürel ve arkeolojik izler, ilçenin tarihî dokusunun temel taşlarını oluşturur.

İlçe adının kökeni, 1402 yılında Çubuk Ovası'nda gerçekleşen Ankara Savaşı'na dayanmaktadır. Osmanlı padişahı Yıldırım Beyazıt ile Timur arasındaki bu savaş sırasında, askerlerin yiyecekleri büyük kazanlar içinde pişirilmiş ve bu kazanların bulunduğu bölgeye atfen yerleşime "Kazan" adı verilmiştir. Böylece ilçe ismi, tarihi bir olaya referansla şekillenmiştir.

Mahalleleri

Önemli Mahalleleri

• Karalar Mahallesi: Klasik Çağ’da önemli bir yerleşim yeri olan Asarkaya Kütlesi bu mahallede yer alır. İnsan eliyle oyulmuş kaya yuvaları ve surlarla çevrili yapısı ile bir dönem askerî garnizon olarak kullanıldığı düşünülmektedir. Roma dönemine ait çok sayıda çanak-çömlek kalıntısı bulunmuştur. Ayrıca kral mezarları ve tarihî eserler bakımından zengin bir bölgedir.

• Bitik Mahallesi: Mahalledeki Bitik Höyüğü'nde 1942 yılında yapılan kazılarda Bakır Çağı, Hitit ve Klasik Çağ yerleşme katmanlarına rastlanmıştır. Çok renkli seramikler ve Eti Mimarisi’ne ait yapılar bulunmuştur. Mahalle, erken dönem uygarlık izleri açısından önemlidir.

• Saray Mahallesi: İlçedeki sanayi tesislerinin yoğunlaştığı başlıca mahalledir. Her ne kadar organize sanayi bölgesi olmasa da, iş hacmi ve çalışan sayısı bakımından birçok organize sanayi bölgesinden büyüktür. Çelik inşaat, makine, gıda, inşaat, kimya, nakliyat ve savunma sanayi dâhil birçok sektörde üretim yapılmaktadır.

15 Temmuz 2016 Darbe Girişiminde İlçenin Rolü

15 Temmuz 2016 gecesi gerçekleşen darbe girişimi sırasında ilçede bulunan 4. Ana Jet Üs Komutanlığı (Akıncı Üssü), kalkışmanın ana merkezlerinden biri olmuştur. Genelkurmay Başkanı da dâhil olmak üzere yüksek rütbeli komutanların burada alıkonulduğu ve darbe planlamasının bu üs merkezli yürütüldüğü, girişimin ardından netlik kazanmıştır.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın halka yaptığı çağrı üzerine binlerce Kazanlı, ilk olarak Esenboğa Havalimanı’na doğru yola çıkmış, F-16’ların Akıncı Üssü’nden havalandığını öğrenmeleriyle birlikte rotalarını bu üsse çevirmiştir. Aralarında kadın, çocuk ve yaşlıların da bulunduğu yaklaşık 8 bin kişi üssün önünde toplanmış; uçakların kalkışını engellemek amacıyla pistin üzerine gitmiş, saman balyaları, traktör tekerlekleri ve mahsullerini yakarak yoğun duman oluşturmuş, üsse giriş ve çıkışları engellemiştir. Belediye ekipleri ve vatandaşlar birlikte hareket ederek üsse giden yolları da kapatmıştır. Bu müdahaleye karşılık darbeci askerlerin halkın üzerine açtığı ateş sonucunda 9 kişi yaşamını yitirmiş, 92 kişi yaralanmıştır. İlçede bu süreçte yaşanan direniş, yerel yöneticilerce “O gece 2. Çanakkale’yi yaşadık ve şanlı ecdadımızın torunları olduğumuzu gösterdik”^【1】   olarak tanımlanmış ve halk tarafından “Ya F-16’ların önüne yatacaktık, ya da mezara yatacaktık.”^【2】  düşüncesiyle hareket edildiği ifade edilmiştir.

Kahramanlık Unvanı ve Toplumsal Yansımalar

15 Temmuz gecesi ilçede gösterilen direnişin ardından yerel ve ulusal ölçekte “Kahraman” unvanı verilmesi yönünde talepler oluşmuş, TBMM’de tüm partilerin oy birliği ile alınan kararla 26 Ekim 2016'da ilçe resmen “Kahramankazan” adını almıştır.^【3】  İlçedeki vatandaşlar bu kararı coşkuyla karşılamış, “Kahraman” unvanının yalnızca ilçeye değil, tüm Türkiye halkına ithafen verildiği düşüncesi kamuoyunda hâkim olmuştur. Yerel anlatılarda bu unvan, yalnızca sembolik değil, aynı zamanda ortak bir toplumsal belleğin ifadesi olarak değerlendirilmiştir.

15 Temmuz Şehitleri ve Demokrasi Müzesi

Darbe girişiminde yaşananları geleceğe aktarmak amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından Kahramankazan’da inşa edilen 15 Temmuz Şehitleri ve Demokrasi Müzesi, 2019 yılında açılmıştır. 17 milyon lira ödenekle kurulan ve yaklaşık 3.600 metrekare kapalı alana sahip olan müzede sergi salonları, konferans salonları, çocuk atölyesi, dijital arşiv kioskları ve gazilere ait röportaj alanları yer almaktadır.

Müzenin girişinde, 15 Temmuz gecesinin olay akışını anlatan zaman çizelgesi, Kahramankazan’da yaşananların fotoğrafları ve ses efektli sergileme alanları bulunur. Müzede ayrıca 9 Kahramankazan şehidinin özel eşyaları ve onlara dair hazırlanan kısa filmler yer almakta, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın o geceye dair anlatımları da dijital ekranlar aracılığıyla ziyaretçilere sunulmaktadır. Müze, aynı zamanda Ova Çayı Millet Bahçesi ile entegre bir peyzaj düzenlemesi içerisinde yer almakta, hem bir anı mekânı hem de kamusal alan olarak hizmet vermektedir.

15 Temmuz Şehitleri ve Demokrasi Müzesi (AA)

Gazilik ve Toplumsal Hafıza

Kahramankazan’da yaşayan gaziler ve şehit yakınlarıyla ilgili çeşitli sosyal destek programları yürütülmektedir. İlçede kurulan dernekler, belediye birimleri ve gönüllü yapıların öncülüğünde sağlık hizmetlerinden sosyal dayanışmaya kadar birçok alanda çalışmalar yürütülmektedir. Gaziler, bu unvanın beraberinde getirdiği toplumsal sorumluluğun bilinciyle hareket ettiklerini belirtmiş, “vatan için dökülen kanın helal olduğu” ifadeleriyle hafızada yer etmiştir.