Silifke Kalesi

Silifke Kalesi, Mersin ilinin Silifke ilçesi sınırlarında, 185 metre yüksekliğinde bir tepe üzerinde yer almaktadır. Kale, tarih boyunca Anadolu ile Kıbrıs arasındaki bağlantının sağlandığı önemli bir geçiş noktası üzerinde bulunması nedeniyle hem askeri hem de ticari açıdan stratejik bir konumda inşa edilmiştir. Antik çağlardan itibaren hac ve ticaret yolları üzerinde yer alması, kaleye sürekli bir yerleşim ve hâkimiyet mücadelesi kazandırmıştır.

Silifke Kalesi (Anadolu Ajansı)

Tarihî Gelişim

Silifke ve çevresi, coğrafi konumu nedeniyle İlkçağlardan itibaren farklı uygarlıkların ilgisini çekmiştir. Bölge, İ.Ö. 7. yüzyılda İonlar tarafından Holmi adıyla bir koloni kurulmasıyla tarihi sahneye çıkmıştır​. Seleukos İmparatorluğu'nun kurucusu Seleukos Nikator, İ.Ö. 300 dolaylarında Holmi'nin halkını bugünkü Silifke'nin bulunduğu yere taşıyarak "Seleukeia" kentini kurmuştur​. Helenistik dönemde Ptolemaik ve Seleukos Krallıkları arasında el değiştiren Silifke, İ.Ö. 1. yüzyılda Roma egemenliğine girmiştir​.

Roma İmparatorluğu döneminde İmparator Diocletianus (İ.S. 284–305) 5) zamanında İsauria eyaletinin başkenti olmuştur. 395 yılında Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılmasıyla Doğu Roma (Bizans) topraklarında kalmıştır. Aya Tekla’nın varlığı nedeniyle Bizans döneminde önemli bir Hristiyan hac merkezi konumuna ulaşmıştır. Kale, 13. yüzyılda Selçuklular, ardından 14. yüzyılda Karamanoğulları tarafından ele geçirilmiş ve 1471 yılında Gedik Ahmet Paşa komutasındaki Osmanlı ordusu tarafından Osmanlı topraklarına katılmıştır.

Mimari Özellikler

Silifke Kalesi’nin temelleri Helenistik veya erken Roma dönemine tarihlenmektedir. Zaman içinde geçirdiği onarım ve değişiklikler sonucu kale günümüzde bir Ortaçağ yapısı görünümüne kavuşmuştur. Oval planlı olan kale, kuru hendekle çevrilidir ve içinde kemerli galeriler, su sarnıçları, depolar ve çeşitli yapı kalıntıları bulunmaktadır. Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’sine göre, 17. yüzyılda kale içinde 23 burç, bir cami ve 60 ev bulunmaktaydı. Günümüzde bu burçlardan yalnızca 10 tanesi ayakta kalabilmiştir.

Roma, Bizans, Karamanoğulları ve Osmanlı dönemlerine ait izler, kalede tespit edilen üç ana kültürel katmanda görülmektedir. Osmanlı döneminde kale, sadece savunma yapısı değil, aynı zamanda yerleşim alanı haline getirilmiş ve ticari bir merkez olarak işlev kazanmıştır. Kale içinde yer alan Sultan Bayezid Camii ve çevresindeki sosyal-ticari yapılar, bu dönemde kale-şehir modeline geçildiğini göstermektedir.

Silifke Kalesi Kazı Alanı (Anadolu Ajansı)

Kazı ve Restorasyon Çalışmaları

2011 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı ile üniversitelerin ortaklaşa yürüttüğü bir projeyle kazı ve restorasyon çalışmalarına başlanmıştır. Kazılar, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Boran başkanlığında yürütülmektedir. 30 bin metrekarelik alanda yapılan kazılarda şimdiye kadar %80 oranında ilerleme kaydedilmiştir.

Kazılarda 500’e yakın konut, ibadet alanları, sokak dokuları ve ticari yapılar ortaya çıkarılmış; seramik, cam, metal objeler gibi taşınabilir kültürel varlıklar gün yüzüne çıkarılmıştır. Hisarpeçe olarak adlandırılan bölümlerde yürütülen çalışmalar, Osmanlı dönemindeki yeniden imar sürecini gözler önüne sermektedir. Kazı ve restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından kale, kültürel miras kapsamında turizme açılması planlanan önemli bir arkeolojik alan olarak değerlendirilmektedir. Buluntular, Silifke Müzesi’nde sergilenmektedir.

Silifke Kalesi İçinde Bulunan Bulgular (Anadolu Ajansı)