Tebarüz

Köken

Arapça kökenli bir kelimedir. “b-r-z” fiil kökünden türetilmiş olup “belirmek, ortaya çıkmak” anlamına gelir. “Tebarüz”, bu kökten türeyen tefe‘ül babında bir mastar olup "belirginleşme, sivrilme" gibi anlamlar taşır. Osmanlı Türkçesi metinlerinde sıkça yer almış ve modern Türkçede de özellikle resmî, edebî ve akademik metinlerde kullanılmaya devam etmektedir.

Kullanım Alanları

Günlük Resmî Dil: Bir düşüncenin veya kişinin belirli bir vasfının ön plana çıkması bağlamında sıkça kullanılır.

Edebiyat: Metin çözümlemelerinde, temanın veya duygunun belirginleşmesi anlamında değerlendirilir.

Psikoloji/Sosyoloji: Kişilik özelliklerinin grup içinde öne çıkması veya dikkat çekmesi anlamında kullanılır.

İş Dünyası/Bürokrasi: Kurumsal belgelerde veya değerlendirmelerde, belirli bir yetkinliğin veya başarının açık biçimde görünür olması için kullanılır.

Alt ve Yan Anlamlar

1. Belirginleşme: Bir özelliğin çevresine kıyasla daha açık şekilde fark edilmesi.
2. Sivrilme: Kalabalık veya benzerlikler arasında öne çıkma durumu.
3. Ön plana çıkma: Değer, başarı, fikir ya da davranışın fark edilir hâle gelmesi.
4. Görünür hâle gelme: Somut ya da soyut bir unsurun dikkat çekici şekilde ortaya çıkması.
5. İfade gücünün artması: Özellikle yazılı ve sözlü anlatımda anlamın kuvvetlenerek hissedilmesi.

Örnek Cümleler

“Şiirde hüznün tebarüzü, okuyucuyu derinden etkileyen en güçlü ögedir.”

“Yönetim anlayışında liyakat ilkesinin tebarüz etmesi kurumu güçlendirdi.”

“Sanatçının bu dönem eserlerinde bireysel kimliğin tebarüzü dikkat çekiyor.”

“Tebarüz eden bu görüş, komisyon tarafından çoğunlukla benimsendi.”