Şeker

Şeker; şeker pancarı, havuç, mısır veya şeker kamışı gibi bitkilerin sap ve köklerinden elde edilen, karbon, oksijen ve hidrojen atomlarından oluşan, beyaz renkli ve suda hemen eriyen karbonhidrat yapısında bir maddedir. Doğadaki bitkiler, güneş ışığını kullanarak fotosentez yoluyla bu tatlı öz suları kendi bünyelerinde üretirler. Canlılarda en fazla bulunan ve organik bir molekül olan karbonhidratların temel yapı taşını şeker oluşturur.

Mutfaklarımızda kullandığımız şekerin en büyük iki kaynağı şeker pancarı ve şeker kamışıdır. Şeker pancarı, ıspanakgiller ailesinden gelen ve toprağın altında yetişen etli bir köktür. Şeker kamışı ise buğdaygiller ailesine aittir ve boyu 3 ile 5 metreye kadar ulaşabilen uzun bir bitkidir.

Dünyada üretilen şekerin yaklaşık %76'sı şeker kamışından, %24'ü ise şeker pancarından elde edilir. Şeker pancarı daha çok soğuk iklimleri severken, şeker kamışı sıcak bölgelerde yetişir. Türkiye, dünyada şeker pancarından şeker üreten ülkeler arasında dördüncü sırada yer almaktadır.

^{(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.)}

Tarlalardan toplanan şeker pancarları fabrikalara getirildiğinde önce basınçlı sularla yıkanır ve temizlenir. Temizlenen pancarlar özel makinelerde tırtıklı cips şeklinde ince ince kıyılır. Bu kıyılmış parçalar sıcak suyla haşlanarak içlerindeki şekerli öz suyun dışarı çıkması sağlanır.

Elde edilen bu ham şerbet, içindeki yabancı maddelerden arındırılması için kireçleme ve karbonatlama işlemlerinden geçer. Daha sonra dev kazanlarda kaynatılarak koyulaştırılır ve kristal adı verilen minik beyaz tanecikler haline getirilir. Son aşamada ise kurutularak paketlenmeye hazır hale gelir.

^{(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.)}

Bilim dünyasında şekerler moleküler yapılarına göre farklı isimler alırlar:

• Glikoz: Meyvelerde ve sebzelerde bulunur, vücudun en hızlı kullandığı temel enerji kaynağıdır.
• Fruktoz: "Meyve şekeri" olarak bilinir ve doğadaki en tatlı şeker türüdür.
• Sakaroz: Evlerimizde kullandığımız sofra şekeridir; bir glikoz ve bir fruktoz molekülünün birleşmesiyle oluşur.

Bunların dışında bal, pekmez ve akçaağaç şurubu gibi besinler de doğada kendiliğinden bulunan güçlü tatlandırıcılardır. Pudra şekeri ise beyaz şekerin çok ince bir şekilde öğütülmesiyle elde edilir.

^{(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur.)}

Şeker yediğimizde vücudumuz bunu parçalayarak beyne ve kaslara gönderir; bu da bize düşünmek ve hareket etmek için gereken enerjiyi sağlar. Ancak şekerin fazlası sağlığımız için risk oluşturabilir. Çok fazla şeker tüketmek dişlerin çürümesine, vücutta fazla yağ birikmesine ve tip 2 diyabet gibi hastalıklara yol açabilir.

Ayrıca kandaki yüksek şeker seviyesi derideki kollajen proteinine bağlanarak cildin esnekliğini kaybetmesine neden olabilir. Bu yüzden uzmanlar, enerjimizi işlenmiş paketli gıdalar yerine meyve gibi doğal kaynaklardan almamızı önermektedir. Bir kutu gazlı içeceğin içinde yaklaşık 16 tane küp şeker olduğu unutulmamalıdır.