18. BRICS Zirvesi

BRICS Yeni Delhi Zirvesi, BRICS üyesi ülkelerin devlet ve hükümet temsilcilerinin katılımıyla 12-13 Eylül 2026 tarihlerinde Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de düzenlenen 18. BRICS Liderler Zirvesi'dir. Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen toplantıda, Hindistan BRICS Zirvesi'ne dördüncü kez ev sahipliği yapmıştır. Zirve; uluslararası ticaret, ekonomik iş birliği, enerji güvenliği, teknoloji, yapay zekâ, ödeme sistemleri ve uluslararası gelişmelerin ele alındığı bir platform olarak düzenlenmiştir.

^{18. BRICS Zirvesi (11 Eylül, 2026) Anadolu Ajansı}

Zirve, BRICS'in genişleyen üye yapısı ve uluslararası sistemde devam eden jeopolitik gerilimlerin etkili olduğu bir dönemde gerçekleştirilmiştir. Rusya-Ukrayna Savaşı ile ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarının enerji, ticaret ve deniz taşımacılığı üzerindeki etkileri toplantının gündemindeki başlıca konular arasında yer almıştır. ABD'nin bazı BRICS ülkelerine uyguladığı veya uygulanabileceğini açıkladığı tarifeler de zirvenin ekonomik gündeminde yer almıştır.

Yeni Delhi'deki zirveye Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Güney Afrika Cumhurbaşkanı Cyril Ramaphosa'nın da aralarında bulunduğu BRICS ülkelerinin liderleri ve üst düzey temsilcileri katılmıştır. Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ve Endonezya Cumhurbaşkanı Prabowo Subianto da toplantıda yer almıştır. Birleşik Arap Emirlikleri Abu Dabi Veliaht Prensi tarafından temsil edilirken, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın yerine Dışişleri Bakanı Mauro Vieira zirveye katılmıştır.

Zirve sırasında BRICS; Brezilya, Çin, Mısır, Etiyopya, Hindistan, Endonezya, İran, Rusya, Suudi Arabistan, Güney Afrika ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden oluşan genişletilmiş yapısıyla faaliyet göstermektedir. Belarus, Bolivya, Kazakistan, Küba, Malezya, Nijerya, Tayland, Uganda, Özbekistan ve Vietnam ise BRICS'in ortak ülkeleri arasında yer almaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü ve Dünya Ticaret Örgütü yöneticileri ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres de zirve kapsamında Yeni Delhi'de bulunmuştur.

2026 zirvesinin ekonomik gündeminde uluslararası ticaret, finans, enerji güvenliği, dayanıklı tedarik zincirleri, teknoloji ve iklim değişikliği gibi konular yer almıştır. BRICS ülkeleri arasındaki sınır ötesi ödeme sistemlerinin geliştirilmesi ve Batı merkezli finansal sistemlerin dışındaki ödeme kanallarının genişletilmesi de toplantının gündem maddelerinden biri olmuştur. Yapay zekâ alanındaki iş birliği ise zirvenin teknoloji gündeminin başlıca unsurlarından biri olarak ele alınmıştır.

Ticaret politikaları kapsamında BRICS ülkelerine uygulanan tarifeler ve tarife dışı tedbirler de görüşülen konular arasında bulunmuştur. BRICS maliye bakanları ve merkez bankası başkanları daha önce yaptıkları açıklamalarda, ticareti bozduğunu ve Dünya Ticaret Örgütü kurallarıyla uyumsuz olduğunu belirttikleri tek taraflı tarife ve finansal önlemlere karşı çıkmıştır.

Zirve, Orta Doğu ve Ukrayna'daki savaşların BRICS ülkelerinin dış politika ve ekonomik ilişkilerini etkilediği bir dönemde gerçekleştirilmiştir. Orta Doğu'daki gelişmeler özellikle İran ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin farklı pozisyonları nedeniyle BRICS içerisindeki görüş ayrılıklarının öne çıktığı konulardan biri olmuştur. BRICS dışişleri bakanlarının Mayıs 2026'da düzenlenen toplantısında İran konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle ortak bir açıklama üzerinde uzlaşılamamıştır.

Rusya-Ukrayna Savaşı'nın enerji piyasaları, deniz ticareti ve uluslararası yaptırımlar üzerindeki etkileri de zirvenin gerçekleştirildiği jeopolitik ortamın bir parçasını oluşturmuştur. Rusya Devlet Başkanı Putin, zirve öncesindeki BRICS İş Forumu'nda yaptırımlar ve ticari kısıtlamalara karşı BRICS'in yeni bir küresel büyüme platformu geliştirmesi gerektiğini belirtmiştir.

Zirvenin diplomatik açıdan öne çıkan gelişmelerinden biri Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Hindistan ziyareti olmuştur. Şi Cinping, BRICS Zirvesi için 12 Eylül'de Yeni Delhi'ye gelmiş ve böylece 2019'dan bu yana ilk kez Hindistan'ı ziyaret etmiştir. Ziyaret, Çin ile Hindistan arasındaki ilişkilerin 2020'de Himalayalar'daki tartışmalı sınır bölgesinde meydana gelen ve her iki taraftan askerlerin hayatını kaybettiği çatışmanın ardından normalleşme sürecine girdiği bir dönemde gerçekleşmiştir.

Cinping ile Hindistan Başbakanı Modi'nin zirve kapsamında ikili görüşme gerçekleştirmesi planlanmıştır. Çin tarafı ziyaret öncesinde iki ülke arasındaki ilişkilerin stratejik ve uzun vadeli bir perspektifle ele alınması, anlaşmazlıkların yönetilmesi ve ikili iş birliğinin geliştirilmesi yönünde açıklamalarda bulunmuştur.

Zirve öncesinde Hindistan Başbakanı Modi ile Rusya Devlet Başkanı Putin arasında Yeni Delhi'de ikili görüşme gerçekleştirilmiştir. Görüşmede iki ülke arasındaki ekonomik ve stratejik ilişkilerin geliştirilmesinin yanı sıra Batı Asya ve Karadeniz'deki çatışmaların deniz ticareti ve Hint denizcilerinin güvenliği üzerindeki etkileri ele alınmıştır.

Hindistan ile Rusya, ikili ticaret hacmini 2030 yılına kadar 100 milyar dolara çıkarma hedefini sürdürmektedir. Hindistan aynı zamanda Çin ile birlikte Rus petrolünün başlıca alıcıları arasında bulunmaktadır. Yeni Delhi yönetimi, enerji ithalatını ülkenin güvenli, uygun fiyatlı ve istikrarlı enerji kaynaklarına duyduğu ihtiyaçla ilişkilendirmektedir.

BRICS, ilk döneminde Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşurken sonraki genişleme süreçleriyle Orta Doğu, Afrika ve Güneydoğu Asya'dan yeni üyeleri bünyesine katmıştır. Genişleyen yapı, örgütün dünya nüfusu, enerji üretimi ve küresel ekonomi içerisindeki payını artırmıştır. BRICS ülkeleri dünya nüfusunun yaklaşık yarısını, satın alma gücü paritesine göre küresel üretimin yaklaşık yüzde 40'ını, petrol üretiminin yüzde 44'ünü ve dünya ticaretinin yaklaşık dörtte birini temsil etmektedir.^【1】

BRICS bünyesindeki ekonomik iş birliğinin kurumsal unsurlarından biri Yeni Kalkınma Bankası'dır (NDB). Banka, üye ülkeler ve diğer gelişmekte olan ekonomilerde altyapı ve kalkınma projelerinin finansmanını desteklemek amacıyla faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte BRICS ülkelerinin uluslararası ticaretinde ABD dolarının ağırlığı devam etmekte, yerel para birimleriyle ticaret ve alternatif ödeme sistemlerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürdürülmektedir.

BRICS'in genişlemesi, örgütün coğrafi ve ekonomik temsil alanını artırırken üye ülkelerin dış politika öncelikleri arasındaki farklılıkları da belirginleştirmiştir. Özellikle İran ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin Orta Doğu'daki gelişmelere ilişkin farklı tutumları, 2026 yılında örgüt içerisinde ortak dış politika açıklamalarının oluşturulmasını zorlaştıran unsurlardan biri olmuştur.

BRICS, ortak para birimi, ortak gümrük tarifesi veya ortak savunma yükümlülüğü bulunan bir yapı değildir. Üye ülkeler dış politika ve güvenlik alanlarında bağımsız hareket etmeyi sürdürmektedir. Örgütün faaliyetleri daha çok ekonomik iş birliği, kalkınma finansmanı, ticaret, uluslararası kurumların reformu ve Küresel Güney ülkelerinin uluslararası karar alma süreçlerindeki temsilinin artırılması üzerinde yoğunlaşmaktadır.