99942 Apofis

99942 Apophis, resmi numarasıyla (99942) Apophis, Dünya’ya yakın asteroitler (NEA) sınıfında yer alan ve potansiyel olarak tehlikeli asteroitler (PHA) arasında değerlendirilen bir gök cismidir. İlk kez 19 Haziran 2004 tarihinde Kitt Peak Gözlemevi’nde keşfedilen Apophis, yörünge özellikleri ve Dünya’ya yakın geçişleri nedeniyle ayrıntılı astrometrik ve dinamik çalışmalara konu olmuştur.

Keşif ve Sınıflandırma

99942 Apophis, 2004 yılında F. Bernardi, D. J. Tholen ve R. A. Tucker tarafından keşfedilmiştir. Asteroit, yörüngesinin yarı büyük ekseninin 1 AU’dan küçük olması nedeniyle Aten grubu asteroitler arasında sınıflandırılmaktadır. Aynı zamanda, mutlak parlaklık değeri ve Dünya yörüngesine olan yakınlığı sebebiyle potansiyel olarak tehlikeli asteroit (PHA) tanımına uymaktadır.

Fiziksel Özellikler

Apophis’in mutlak parlaklık değeri (H) farklı yöntemlerle hesaplanmış olup literatürde 18,9–19,7 aralığında değerler verilmiştir. Bu değerlere ve kabul edilen albedo katsayılarına bağlı olarak asteroitin çapı yaklaşık 0,3–0,46 km arasında hesaplanmaktadır. Dönme periyodu yaklaşık 30,4 saat olarak belirlenmiştir.

Yörünge Özellikleri

Apophis’in yörüngesi yüksek doğruluklu optik ve radar gözlemlerine dayalı olarak hesaplanmıştır. Yarı büyük ekseni yaklaşık 0,92 AU, dışmerkezliği yaklaşık 0,19, yörünge eğikliği ise yaklaşık 3,3°’dir.^【1】  Yörünge hesaplamalarında yerçekimsel etkilerin yanı sıra Yarkovsky etkisi gibi yerçekimi dışı etkiler de dikkate alınmıştır.

Dünya’ya Yakın Geçişler

2029 Yakın Geçişi

Apophis’in 13 Nisan 2029 tarihinde Dünya’ya çok yakın bir geçiş yapacağı hesaplanmıştır. Bu geçiş sırasında asteroitin Dünya merkezine olan en yakın mesafesinin yaklaşık 38.000 km olacağı öngörülmektedir. Bu mesafe, yer sabit yörüngelerin altında olup, çarpışma içermeyen ancak dinamik açıdan son derece önemli bir yakınlaşmadır.

2029 Sonrası Yörünge Evrimi

2029’daki yakın geçişin ardından Apophis’in yörüngesinin kaotik özellikler gösterebileceği ve küçük yörünge belirsizliklerinin ilerleyen yıllardaki yakınlaşmaları önemli ölçüde etkileyebileceği belirtilmektedir. Bu nedenle, 2036 ve daha sonraki yıllar için çok düşük olasılıklı çarpışma senaryoları literatürde değerlendirilmiştir.

Gözlemsel ve Dinamik Çalışmalar

Apophis, keşfinden itibaren çok sayıda yer tabanlı gözlemevi tarafından izlenmiş; optik ve radar gözlemleri Minor Planet Center veritabanına aktarılmıştır. Yörünge hesaplamalarında ORBFIT yazılımı, NEODyS ve JPL sistemleri kullanılmış; farklı ağırlıklandırma ve hata modelleri karşılaştırılmıştır. Bu çalışmalar, yörünge belirsizliklerinin azaltılmasında yeni gözlemlerin kritik önem taşıdığını göstermektedir.